Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/9882 E. 2024/10534 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/888 E., 2024/1749 K. KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 16. İş Mahkemesi SAYISI : 2022/395 E., 2023/458 K. Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Davacı vekili dava dilekçesinde davacının dava dışı ...’a ait işyerinde 01.09.1986 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, ancak bu işyerinden bildirimlerinin 01.01.1987 tarihinden itibaren yapıldığını beyanla, sigortalılık başlangıç tarihinin 01.09.1986 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili, öncelikle işveren ...’ın davaya dahil edilmesi gerektiğini, davacının iddiasını Kurum kayıtlarına eş değerde yazılı delillerle ispatlaması gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... unvanlı iş yerinde 01.09.1986 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 1 gün çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 01.09.1986 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili, davacının ... sicil numaralı ... unvanlı işyerinden verilmiş 01.09.1986 ilk işe giriş bildirgesi ile sigorta tescil kaydının yapıldığını, bu işyerinden verilen 1986/3. dönem bordrosunda davacı adına çalışma bildirimlerinin yer almadığını, dava konusu döneme dair davacının fiili çalışmasını destekleyecek herhangi bir yazılı belge bulunmadığını, fiili ve gerçek çalışmanın ispat yükünün davacıda olduğunu, dosya kapsamındaki delillerin incelenmesinde, davacının çalışma olgusunun sadece tanık beyanlarına dayandırıldığını, dinlenen tanıkların beyanlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını, davacının fiili çalışmasına dair tek yazılı delil olarak işe giriş bildirgesinin yeterli görüldüğünü, eksik inceleme sonucunda karar verildiğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.09.1986 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 79 ve 108 inci maddesi hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir. Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir. 3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, ... ünvanlı işverenin 43648.035 sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.09.1986 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, lokanta mahiyetli işyerinin 15.06.1970-31.03.1988 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğunun bildirildiği ve işyerinden 1986/1 ve 3. dönem bordrosu ile 1987/1-3. dönem bordrolarının geldiği, dava konusu 1986/3. dönemde sadece kesinleşen mahkeme kararı ile 01.10.1986 tarihinde 1 gün sigortalılığına karar verilmiş olan ...'ün olduğu, bu sigortalının davacı tanığı olarak dinlendiği yine 1986/1. dönem ile 1987/1,3 ve 1988/1. dönem bildirimi olan ...'nin de davacı tanığı olarak dinlendiği, komşu işyeri araştırması yapılmadığı, böylelikle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. 3.Buna göre Mahkemece, öncelikle işyerinin dönem bordrolarında adı geçen başkaca çalışanlarının da beyanlarına başvurulmalı, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının, SGK, belediye, vergi dairesi, emniyet nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir. 4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.