Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/9029 E. 2024/9415 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/598 E., 2024/41 K. KARAR : Ret Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigorta başlangıcı tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 26.12.1983 tarihinde Sezerler Kasa İmalat hanesinde işe girdiğini, o tarihten itibaren sigortasının başlatıldığını, sigorta hizmetinin bir kaç yıl öncesine kadar dokümanlarda gözüktüğünü, fakat ne olduysa artık kaydının çıkmadığını, Kuruma gittiğini ve sorduğunu ancak düzeltilmediğini, bu nedenlerle sigortasının 26.12.1983 tarihinden itibaren tespit edilerek hizmetlerinin tarafına iadesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; işyerinde 1997 yılının üçüncü döneminde 630465 tescil numaralı iş yerinde çalışmaya başladığı ve daha önceki dönemde çalışmasının olmadığını, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, davacının giriş bildirgesi varsa da hangi tarihte verildiği ve imzanın aitliğinin tespit edilmesini, çalışmanın fiili olup olmadığının araştırılarak karar verilmesini ve davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 24.10.2019 tarihli ve 2018/358 E., 2019/380 K., sayılı kararıyla davanın kabulüne, davacının 35379.51 sicil no.lu işyerinde 26.12.1983 tarihinde davalı işyerinde işçi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 10.06.2020 tarihli ve 2020/91 E., 2020/871 K., sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nın madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin, 16.12.2020 tarihli ve 2020/8706 E., 2020/7242 K. sayılı kararıyla; her ne kadar Mahkemece, davacının İl Milli Eğitim Müdürlüğü nezdinde çıraklık kaydına ve öğrencilik kaydına rastlanmadığı, dinlenen tanık beyanları kapsamında davacının çırak olarak değil de normal ücret alıp çalışan işçi niteliğinde görülmek suretiyle hüküm kurulmuşsa da yapılan inceleme eksik araştırmaya dayalıdır. Mahkemece iş yerinde yapılan işin niteliği, kapsam ve kapasitesi, davacının burada yapmış olduğu çalışmanın iş yerindeki üretime katkısının olup olmadığı yani çalışmanın bir mesleğin öğrenilmesine yönelik olarak çıraklık ilişkisine mi, yoksa diğer çalışanlar gibi üretime yönelik olarak mı gerçekleştiği incelenmek suretiyle çalışma olgusu ve niteliği şüpheye yer vermeyecek şekilde belirlenip, sonucuna göre karar verilmelidir gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 23.11.2021 tarihli ve 2021/62 E., 2021/529 K., sayılı kararıyla; davanın kabulüne, davacının 35379.51 iş yeri sicil numaralı Sezerler Kasa Atölyesi uvanlı iş yerinde 26.12.1983 tarihinde çalışmış olduğunun tespitine karar verilmiştir. C.Bozma Kararı 1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin, 30.03.2022 tarihli ve 2022/2626 E., 2022/4689 K. sayılı kararıyla; ...Mahkemece, iş yerinde yapılan işin niteliği, kapsam ve kapasitesi, yukarıda anılan tespitin istendiği dönemde yürürlükte bulunan Çırak Kalfa ve Ustalık Yasası'nın ilgili hükümleri de gözetilerek davacının burada yapmış olduğu çalışmanın iş yerindeki üretime katkısının olup olmadığı, yani çalışmanın bir mesleğin öğrenilmesine yönelik olarak çıraklık ilişkisine mi, yoksa diğer çalışanlar gibi üretime yönelik olarak mı gerçekleştiği,davacının yaşının çıraklık dönemi içinde kaldığı hususu da gözetilerek, çalışma olgusu ve niteliği şüpheye yer vermeyecek şekilde belirlenip, sonucuna göre karar verilmelidir. Kabule göre de 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi; malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları uygulanmasında 18 yaşından önce malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği, ancak, bu tarihten önceki sürelerin prim ödeme gün sayısına dahil edileceği hükmünü içermekte olup, aynı Kanun'un geçici 54 üncü maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescili bulunmayan ve 12.01.1971 doğumlu olan davacı sigortalı hakkında bu hükme aykırı şekilde hüküm tesis edilmiş olması da ayrıca isabetsizdir gerekçesi ile karar bozulmuştur. D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 14.03.2023 tarihli ve 2022/313 E., 2023/99 K., davanın kabulüne, davacının 35379.51 iş yeri sicil numaralı Sezerler Kasa atölyesi uvanlı iş yerinde 26.12.1983 tarihinde bir gün müddetle çalışmış olduğunun tespitine, ancak sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 12/01/1989 olduğunun tespitine, karar verilmiştir. E. Bozma Kararı 1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin, 07.06.2023 tarihli ve 2023/5896 E., 2023/6539 K. sayılı kararıyla; Mahkemesince 12.01.1971 doğumlu davacının 26.12.1983 tarihinde 12 yaşında olduğu, dava dışı 397 sicil no.lu Sezerler Kasa Atölyesi isimli işyerinde ise kamyon ahşap kasa imalatı yapıldığı değerlendirildiğinde davacının, iş yerindeki çalışmasının üretime katılma şeklinde gerçekleştiği hususu her türlü tereddütten uzak şekilde ispatlanamadığı anlaşıldığından davanın reddi yerine kabulü yönünde hüküm kurulmuş olması isabetsizdir, gerekçesiyle karar bozulmuştur. F.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı verilen kararı ile Mahkemece 12.01.1971 doğumlu davacının 26.12.1983 tarihinde 12 yaşında olduğu, dava dışı 397 sicil no.lu Sezerler Kasa Atölyesi isimli işyerinde ise kamyon ahşap kasa imalatı yapıldığı değerlendirildiğinde davacının, iş yerindeki çalışmasının üretime katılma şeklinde gerçekleştiği hususu her türlü tereddütten uzak şekilde ispatlanamadığı anlaşıldığından ilgili Yargıtay ilamları da dikkate alınarak davanın reddine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin 1983 tarihindeki çalışmasının tanık beyanları ile sabit olduğunu, bu nedenle Mahkeme tarafında verilen hükmün usul ve yasaya aykırı bir durumu ortaya çıkardığını, müvekkilin son derece mağduriyetine sebebiyet verdiğini, emsal nitelikteki Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 2012/24058 Esas ve 2012/25593 Karar sayılı kararı dava konusu taleplerinde ne denli haklı ve hukuka uygun olduğunu apaçık ortaya koyduğunu, bu nedenle iş bu temyiz başvurusunu yapma zorunluluğu hasıl olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri 2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 3/II-B, 6 ncı, 108 inci, 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu'nun 4 üncü, 5 inci,16 ncı maddesi,3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 10 uncu maddesi, 14 üncü maddesi, Geçici 4 üncü maddesi hükümleridir. 3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, Kurum kayıtları, tanıkların beyanlarına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 02.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.