Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/9004 E. 2024/10194 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/21 E., 2023/10 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davalı Kurum vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının, 15.01.1990 olarak sigorta başlangıç tarihinin de tespitini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı ... davaya cevap vermemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili Kurum kayıtlarının resmi belge vasfinda olduğunu, aksinin ancak yazılı deliller, ücret bordroları ve sair nitelikteki belgeler ile ispat edilebileceğini, davacının çalışma iddiasının soyut nitelikte olduğunu, konusu istemin sadece tanık ile ispatlanmasının mümkün olmadığını ve davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmesi gerektiğini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 27.02.2020 tarihli ve 2019/768 E. 2020/273 K. sayılı sayılı kararıyla;"... davalı ... Madencilik'e ait ... sicil sayılı işyerinde, 15.01.1990 tarihinden başlayarak en az 1 gün olmak üzere dönem asgari ücretle çalıştığının, sigorta başlangıç tarihinin 15.01.1990 olduğunun tespitine ve davalı ... için karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairemizin 26.10.2021 tarihli ve 2021/1707 E. 2021/12885 K. sayılı ilamında, "... Mahkemece, yapılan yargılama sonrasında 67932 sicil sayılı ... – ... Madencilik işyerinin, ...’e ait olması karşısında, ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar tesisi, hizmet tespiti davalarında işveren davalı konumunda olacağından; yerinde görülmemiştir..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur. B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile" ...Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda, dava dilekçesi, davacı ve fer'i müdahil vekillerinin beyanları, tanık beyanları ile dosyamız içerisinde bulunan diğer tüm bilgi ve belgelerin hep birlikte değerlendirilmesi sonucunda; Davacının davalı ... - ... Madencilik'te 15.01.1990 tarihli işe giriş bildirgesinin bulunduğu ancak sigorta priminin yatırılmadığı, emniyet araştırmasında iş yeri hakkında bilgiye veya kamu tanığı olabilecek kimseye rastlanmadığı, davalı iş yerine ait sicil dosyasının Kurum kayıtlarında bulunmadığının bildirildiği, tanıklardan ...'in aynı iş yerinde çalıştığını beyan ettiği ve davacıyı hatırladığını ancak net bilgiler vermediği, diğer tanığın aynı iş yerinde çalışmadığı ancak davacının işe başlama sürecini ve çalışmalarını bilebilecek konumda olduğu, iş yerine ait bordroların bulunmaması sebebiyle başka kamu tanığı da bulunamadığı görülmüş, ücreti hususunda açıklık bulunmadığı, tanık beyanlarından da tespit edilemediği anlaşılmış, talep edilen 6 aylık çalışmaya ilişkin ispata yarar delil bulunmamakla beraber en az 1 gün süreyle dönem asgari ücretle davalı şahıs şirketi niteliğindeki iş yerinde çalıştığı kanaatine varılarak sigorta başlangıç tarihi tespit edilmiş..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının davalı ...-... Madencilik'e ait 67932 sicil sayılı işyerinde, 15.01.1990 tarihinden başlayarak en az 1 gün olmak üzere dönem asgari ücretle çalıştığının, sigorta başlangıç tarihinin 15.01.1990 olduğunun tespitine karar verilmiştir. A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde, davanın reddinin gerektiğini beyanla kararı temyiz etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri. 2.Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79. maddesine göre "Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır."

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir. 3. Değerlendirme 1. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına davalı ...-... Madencilik ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden 15.01.1990 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, işyerinin büro hizmetleri mahiyetli olduğu, 15.01.1990-28.02.1990 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğuişyerinden 1990 yılında bordro verilmediğinin bildirildiği, komşu işyeri araştırmasının sadece emniyet aracılığıyla yapıldığı ve bir tespitte bulunulamadığı, davacı tanıklarının dinlendiği, bunlardan ...'in davacıyı komşusunun kardeşi olarak tanıdığını, komşusunda bir süre davacının kaldığını eşi ve kız kardeşinin de davacı ile birlikte ... Madencilikte çalıştığının ve eşinin davacının bu işyerine girmesine vesile olduğunu beyan ettiği ancak mahkemece anılan tanığın eşi ve kardeşinin dinlenmediği,dinlenen diğer tanık ...'nun yardın amacıyla işyerinde bir süre çalıştığını beyan ettiği, tanık ...'in ise davalı işverenle bir süre ortak olacağı düşüncesiyle bu işyerinde 6-7 ay kadar kadar çalıştığını beyan ettiği, böylelikle hizmet döküm cetvelleri getirtilmeden denetlenmeyen ve yetersiz olan tanık beyanları ile diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Buna göre Mahkemece, dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri ve kayda geçmiş çalışanlarının, vergi, belediye, SGK aracılığıyla da yapılacak araştırmayla yöntemince saptanarak, sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bu şekilde komşu işyeri ve çalışanlarının tespit edilememesi halinde tarafların da beyanları alınarak çalışmayı bilebilecek olan kişilerin tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, öte yandan ...'in beyanında geçen eşi ve kardeşinin hizmet döküm cetvelleri ile işyerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri celbedilerek beyanlarına başvurulmalı, yine bozma öncesi dinlenen ...'nun işyerinden verilmiş işe giriş bidirgesi ile hizmet döküm cetveli, ... 'in de hizmet döküm cetveli celbedilerek beyanları denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 23.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.