Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/8596 E. 2024/12892 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1652 E., 2023/2656 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Mucur Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2021/308 E., 2022/172 K. Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı ... bünyesinde 29.11.2011 tarihinde çalışmaya başladığını, 26.01.2015 tarihine kadar da sürekli ve kesintisiz olarak işçi sıfatıyla çalıştığını, davacı il işe başladığında Mucur Belediye Başkanlığına ait belediye garajında görevlendirildiğini, 29.11.2011 tarihinde burada çalışmaya başladığı, buradaki çalışmasının yaklaşık 45 gün kadar devam ettiğini, buradaki çalışmasından sonra belediye başkanlığı bünyesinde şoför olarak görevlendirildiği, davacı iş akdinin sona erdiği 26.01.2015 tarihine kadar dönem dönem değişecek şekilde ... bünyesindeki damperli araç, zabıta aracı, çöp aracı, greyder ve cenaze arabasında şoför olarak görev yaptığını, davacının 29.11.2011 tarihinden başlayarak iş aktinin sona erdiği 26.01.2015 tarihine kadar sürekli ve kesintisiz olarak Mucur Belediye nezdinde çalıştığını, ancak ... tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna davacının sigortalık tescil işlemleri bildirilmediğini, bu durum davacının hak kaybına neden olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davacının, davalı ... Başkanlığında 29.11.2011 tarihinden 26.01.2015 tarihine kadar sürekli ve kesintisiz olarak işçi sıfatıyla çalıştığının tespiti ve tescilini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının belediye bünyesinde hiçbir ad altında çalışmadığı, 2011-2015 yılları arasında çalıştığı yönündeki beyanlarının tamamen gerçek dışı olduğu, Belediye Başkanlığının resmi kurum niteliğinde olup sigortasız işçi çalıştırmasının mümkün olmadığı, hiçbir şekilde davacı ... çalışmayan davacının davalı belediyeden hizmet tespiti talebinin mümkün olmadığı, nereden ele geçirdiği belli olmayan geçerliliği tartışmalı belgelerin hiçbirini delil olarak kabul etmedikleri, hiç kimsenin 4 yıl boyunca sigortasız ve maaş almadan sosyal hakları olmadan resmi bir kurumda çalışmasının mümkün olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum aleyhine açılmış olan hizmet tespit davasında öncelikle davalı yanında fer'i müdahil olarak davayı takip etmek üzere tarafına fer'i müdahillik sıfatının verilmesi gerektiği, Kurum kayıtları incelendiğinde davacının iddia ettiği tarihlerde Mucur Belediyesi bünyesinde hiç bir çalışmasına rastlanmadığı, davacının 3 yıldan fazla davalı ... yanında çalışmış olduğunu söylemesine rağmen bu sürenin sonunda sigortasız olduğunu fark edip bu davayı açtığından kötü niyetli olduğu, hizmet tespit davaları kamu düzenini ilgilendiren davalar olduğundan davacının o işyerinde fiilen çalıştığının mahkeme tarafından da resen araştırılması ve kanıtlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının 01.12.2011-01.09.2014 tarihleri arasında davalı ... Başkanlığında hizmet akdine bağlı, sigortalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya yönelik talebin reddine" karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, tüm kayıt ve belgelerin usulüne uygun tutulduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının devamlılık arzeden hizmetinin ispatlanamadığını belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosya kapsamı incelendiğinde davacı tarafından sunulan nöbet çizelgesinde davacının belediyeye ait trafikten men edilen aracı teslim aldığına ilişkin 25.01.2012 ve 03.01.2012 tarihli belgeler olduğu, yine belediyeye ait ... plakalı araca ilişkin Lastikçi ... tarafından düzenlenen belgede davacının işi yaptıran olarak isim ve imzasının bulunduğu, belediyeye ait ... plakalı aracın 18.02.2013 tarihli servis kabul fişinde müşteri olarak davacının ismi bulunduğu anlaşılmaktadır. Tüm dosya kapsamı, Mahkemece dinlenen tanık beyanları, dosyaya sunulan belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının hüküm altına alınan şekilde çalışmasının sabit olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurularının esastan reddine" karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 3. Değerlendirme Eldeki dava, davacının 29.11.2011 tarihinden 26.01.2015 tarihine kadar davalı Belediyede geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkin olup davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, davalı işverenin kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu, davacının kamu kurumu olan işyerinde çalıştığını iddia ettiği hususu göz önünde tutulmalıdır. Davacının, kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır. Davacının, kamu kurumu olan Belediye bünyesinde ücretsiz çalışması hayatın olağan akışına aykırı olup, kamu kuruluşundaki çalışmaların resmî kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan talep edilen dönemler yönünden yapılacak iş, davalı Kurumun muhasebecisi, müdürleri, çalıştığı biriminin şef/amirleri dinlenilerek davacılar murisinin ücretini nasıl aldığını belirlemek, kamu kuruluşlarında geçen çalışmanın yazılı belge ile kanıtlanması asıl olduğundan ancak ücretin başkaca şekilde ödendiğini fiili ve somut olarak tespit etmek suretiyle gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3. Peşin alınan temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.