Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/58 E. 2024/1604 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1073 E., 2023/2066 K. KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : Çaycuma 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2018/695 E., 2022/158 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin davalı iş yerinde 2006 yılının Temmuz ayından itibaren tam zamanlı olarak Teknik Servis elemanı olarak çalışmaya başladığını, ancak işveren tarafından yaklaşık 5 ay kadar sigortasız olarak çalıştırıldığını, 5 ay sonrasında da 2008 yılı Nisan ayına kadar 15 gün çalışmış gibi 15 günlük sigorta girişi yapıldığını belirterek, davacının bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir. 2.Davalı davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının davalı işyerinde 01.07.2006-31.03.2008 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; hizmet akdinin zorunlu koşullarının varlığını ispatlanamadığını belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 3. Değerlendirme Dosyaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde; davacının 16.12.2006 tarihinde davalı işverene ait iş yerinde işe başladığını belirtir işe giriş bildirgesinin mevcut olduğu, 16.12.2006-23.05.2016 tarihleri arasında davalı iş yerinden sigortalı bildirimlerinin olduğu, ancak 2007- 2008/3 dönemleri arasındaki çalışmalarının ayda 15 gün olacak şekilde, kısmi çalışma niteliğinde olduğu, dosya kapsamında dinlenen tanıkların davacının işe giriş bildirgesinin verildiği 16.12.2006 tarihinden önce çalışması olduğuna dair somut ve açık beyanlarının olmadığı, konuya ilişkin işçilik alacak dosyasında davacının 16.12.2006-01.03.2016 tarihleri arasındaki hizmet süreleri kabul edilmek kaydıyla işçilik alacaklarına hükmedildiği, hükmün temyiz edilmemesi üzerine kesinleştiği anlaşılmaktadır. Konuya ilişkin kesinleşen işçilik alacağı dosyası güçlü delil niteliğinde olup, davacı adına davalı şirket tarafından işe giriş bildirgesinin verildiği ve sigortalı hizmetlerinin bildirilmeye başlandığı 16.12.2006 tarihi öncesi dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin karar verilmesi hatalıdır. Ayrıca hükümde Mahkemenin kabulüne konu dönemde davacı adına davalı işveren tarafından yapılan bildirimler dışlanmaksızın infaza elverişli olmayacak şekilde yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz bulunmuştur. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 21.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.