Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/11934 E. 2024/13554 K. – Kurum İşlemi

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/55 E., 2024/153 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Düzce 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/268 E., 2021/97 K. Taraflar arasındaki Kurum işlemi iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir. Kararın, davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; Kurum işleminin yerinde olmadığından bahisle, iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayandığının tespitini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili, davacının iptal edilen çalışmalarının fiili olmadığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile davacının dava dışı ... ve ...'den bildirilen çalışmalarının fiili olmadığına ilişkin Kurum tarafından gerçekleştirilen işlemin iptaline dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, dayanak tanık beyanlarındaki çelişkilerde Mahkemece gözardı edildiğini, davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Eldeki davada, davacının 01.03.2009 ile 31.05.2010 ve 15.08.2011 ile 30.04.2012 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... iş yerinden bildirimlerinin; 04.07.2012 ile 27.03.2013 arası ... sicilli ... iş yerinden bildirimlerinin fiili çalışmaya dayanmaması nedeni ile Kurumca iptal edildiği anlaşılmakla, Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu kapsamda Mahkemece, her iki iş yerinin öncelikle net şekilde adreslerini belirlemek suretiyle, iş yerinde ne üretim yapıldığı, muhasebe kayıtları, defter bilgileri denetlenmeli, iş yerlerinin kapasiteleri belirlenmeli, kaç işçi çalışması gerektiği belirlemesi yapılmalı, bu kapsamda davacının kaynakçı olarak çalıştığı iddia edilmekle davacının bu işle iştigal etmesini gerektirecek iştigal alanının varlığı sorgulanmalı, kapsamda dinlenilen tanıkların da sigortalılıkları iptal edildiğinden, iş yerlerinin adresleri faaliyet dönemleri çerçevesinde tespit edilecek komşu iş yerlerinin bordrolu tanıklarının beyanlarına başvurularak, iptale konu dönemde fiili bir çalışmanın , yapılan bir işin bulunup bulunmadığı ve devamında da davacının çalışmaları irdelenmek suretiyle karar verilmelidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.