Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/11809 E. 2024/13555 K.

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1169 E., 2023/1515 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Düzce 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/107 E., 2022/119 K. Taraflar arasındaki asıl dava Kurum işlemi iptali, birleşen dava alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir. Kararın, asıl dava davalısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl dava davalısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Asıl davada davacı vekili; Kurum işleminin yerinde olmadığından bahisle iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayandığının tespitini talep ve dava etmiştir. Birleşen davada davacı vekili, Kurum işleminin yerinde olduğunu, Kurum zararının tahsilini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Asıl dava davalı vekili, davacının iptal edilen çalışmalarının fiili olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, asıl dava yönünden, davacının dava dışı ... tarafından bildirilen 01.07.2006-30.04.2012 tarihleri arasındaki çalışmaları ile ... tarafından bildirilen 17.07.2012-19.05.2013 tarihleri arasındaki çalışmalarının fiili olmadığına ilişkin Kurum tarafından gerçekleştirilen işleminin iptaline, birleşen dava yönünden davanın reddine dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Asıl dava davalısı Kurum vekili, dayanak tanık beyanlarındaki çelişkilerde mahkemece gözardı edildiğini, davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Eldeki davada, davacının 01.07.2006 ile 30.04.2012 arası ... unvanlı işyerinden, 17.07.2012 ile 19.05.2013 ... iş yerinden bildirimlerinin fiili çalışmaya dayanmaması nedeni ile Kurumca iptal edildiği anlaşılmakla, Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu kapsamda Mahkemece, işyerinin öncelikle net şekilde adreslerini belirlemek suretiyle iş yerinde ne üretim yapıldığı, muhasebe kayıtları, defter bilgileri denetlenmeli, işyerlerinin kapasiteleri belirlenmeli, kaç işçi çalışması gerektiği belirlemesi yapılmalı, bu kapsamda davacının yol yardım elemanı, servis şoförü olarak çalıştığı iddia edilmekle davacının bu işle iştigal etmesini gerektirecek iştigal alanının varlığı sorgulanmalı, kapsamda dinlenilen tanıkların da sigortalılıkları iptal edildiğinden , iş yerlerinin adresleri faaliyet dönemleri çerçevesinde tespit edilecek komşu işyerlerinin bordrolu tanıklarının beyanlarına başvurularak, iptale konu dönemde fiili bir çalışmanın, yapılan bir işin bulunup bulunmadığı ve devamında da davacının çalışmaları irdelenmek suretiyle karar verilmelidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.