Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/778 E. 2023/2593 K. – Sigorta Başlangı

... MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/736 E., 2022/1838 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/376 E., 2021/343 K. Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.01.1987 tarihinde ... Gıda San. ve Tic. A.Ş. unvanlı iş yerine girerek uzun bir müddet çalıştığını, davacının bu çalışması sonunda SSK tarafından kendisine ... sigorta sicil numarasının verildiğini, davacının tüm çalışmalarının bu sicil numarası üzerinden SSK'ye bildirildiğini, müvekkilinin sigortalı hizmetlerinin tespiti için SSK'ye başvuru yaptığında 01.01.1987 tarihinde başlayan çalışma ile ilgili olarak sigortalı işe giriş bildirgesinin kuruma verildiği ancak hizmet bordroları verilmediği için bu hizmetlerinin geçersiz olduğunun kendisine bildirildiğini belirterek, davacının ... sicil numaralı iş yerinde 01.01.1987 tarihinde bir gün asgari ücretle çalışmış olduğunun tespitine, ancak davacı 06.12.1969 doğumlu olduğundan sigortalı hizmete başlangıç tarihinin 06.12.1987 tarihi olduğunun tespitine, dava masrafları ve vekalet ücreti ile birlikte karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili, açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, Kurum kayıtlarının tetkikinde davacının 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a bendine tabi olarak ... sigorta sicil numarası ile, ilk işe giriş tarihinin 01.01.1987 tarihi olduğu, ancak hizmetinin bulunmadığının anlaşıldığı, davacının çalışmalarının kuruma bildirildiğini, kuruma bildirilenler dışındaki çalışma iddiasının ispatı yönünden, davacının yazılı belge ibraz edemediği dikkate alınarak, yerleşmiş Yargıtay kararları gereği yazılı belge ile ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 55.915.01 işyeri sicil numaralı ... Gıda San. Yatırım Tic. A.Ş. unvanlı işyerinde 01.01.1987 tarihinde asgari ücretle 1 gün hizmet akdiyle çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 06.12.1987 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, yerel mahkeme tarafından verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, öncelikle davacının davasını ispatlamakla yükümlü olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 06.12.1987 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci, maddesi hükümleridir. 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 uncu maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır. Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552) 3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı... Gıda Yat. A.Ş. unvanlı 55915.01 sicil no.lu iş yerinden 01.01.1987 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği,iş yeri tescil bilgilerinde ise Adana İncirlik Üssü adresinde kazı beton ahşap çit işi mahiyetinde olduğu, iş yerinin 22.12.1986-31.07.1987 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işe giriş bildirgesi aslı üzerinden yapılan imza incelemesinde, sigortalı imzasının, davacı el ürünü olduğunun tespit edildiği, iş yerinin 1987/1-3 arası dönem bordrolarının dosyaya gönderildiği, 87/1. dönemde iş yerinden sigorta bildirimi yapılanlardan ...'in dinlendiği ancak davacıyı hatırlamadığını beyan ettiği, aynı dönemden başkaca bordro tanığının dinlenmediği, buna karşın 87/3. dönem bordrosunda adına bildirim yapılmış olan ...'ın dinlendiği, bu kişinin de davacıyı tanımadığı, mahkemece, eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. 2.Mahkemece, öncelikle davacının da beyanı alınmak suretiyle iş yerinde ne tür bir iş yapıldığı açıklığa kavuşturulmalı, 1987 yılına ilişkin bordrolarda adı geçen ve dinlenmeyen bordro tanıkları dinlenmeli, yöntemince SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla dava dışı iş yerinin dava konusu dönemdeki komşu iş yerleri ve çalışanları tespit edilerek (çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle) beyanları alınmalı,bu araştırmalar sonucu kamu tanığı bulunamadığı takdirde çalışma olgusunu bilebilecek komşu işyeri ve çalışanların kimler olabileceği hususunda davacı beyanı alınarak belirlenmeli, bu kişilerin çalışma kayıtları da Kurumdan istenilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ...