Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/3300 E. 2023/3793 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2018/963 E., 2022/863 K. HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen asıl ve birleşen hizmet tespiti davalarında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı ... ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili asıl ve birleşen davalarda; ...'e ait Ova Kargo şirketinde 15.01.1996 tarihinden 30.08.2003 tarihine kadar aralıksız çalıştığını ancak bu çalışmalarının SGK'ya bildirilmediğini belirterek, davalılar yanında geçen 15.01.1996 -30.08.2003 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı SGK vekili cevabıyla; davacının sicil numarasının belirtmemesi nedeniyle kurum kayıtlarında inceleme yapılamadığını ancak kurum kayıtlarının resmi nitelikte olması nedeniyle tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini mahkemece gerekli inceleme ve araştırmanın yapılması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 22.07.2014 tarih 2008/199 esas 2015/289 karar sayılı ilamı ile; "1-Davanın kısmen kabulü ile; davacının, A-15.01.1996 - 30.03.1996 tarihleri arasında (76 )gün 75198.042 işyeri numaralı davalı ..., B-01.04.1996-28.02.1998 döneminde (690 )gün, 01.05.1998-31.12.1998 döneminde ( 240 ) gün, 28.06.2000-15.07.2000 döneminde ( 17 ) gün, 15.09.2000-11.10.2000 döneminde ( 25 ) gün, 01.01.2001-14.05.2001döneminde (133) gün olmak üzere toplam (1175) gün 5334.042 işyeri numaralı davalı ..., C-13.05.2003-30.08.2003 döneminde (109) gün ... işyeri numaralı davalı Ova Kargo Ltd. Şti., İşyerlerinde dönemin cari asgari ücreti üzerinden hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, 2-Fazla istemin reddine." karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı İlk Derece Mahkemesi kararının davalılardan Kurum ve Ova Kargo Taşımacılık Dağ. Depo Hiz. Ltd. Şti. vekili tarafından temyizi üzerine ( Kapatılan) 21.Hukuk Dairesince; "Somut olayda, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından Ova Kargo Taşımacılık Dağıtım Depoculuk Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin 18.02.2015 tarihinde terkin edildiğinin bildirilmesine rağmen adı geçen şirketin Ticaret Sicil Müdürlüğünde kayıtlı adresine TK'nın 35 inci maddesine göre tebligat yapılması isabetsiz olmuştur. Yapılacak iş, davalı şirketin ihyasının sağlanması ve tasfiye memuru atanması için dava açmak üzere davacı tarafa uygun bir önel vermek, ihya yapıldığı ve tasfiye memuru atandığı taktirde usulüne uygun şekilde taraf teşkilini sağlamak, söz konusu şirketin sunacağı delilleri de topladıktan sonra işin esası hakkında bir karar vermekten ibarettir. " gerekçeleriyle karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen, yukarıda tarih, esas ve karar numaraları yazılı davada;" tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ile ilgili Yaman Nakliyat Ambarı, Ova Nakliyat ve Ova Umumi Nakliyat ambarı, Ova Kargo Ltd. Şti. İşyerlerinde çeşitli kereler işe giriş bildirgesi verildiği, ancak verilen her işe giriş bildirgesi için hizmet verilmediği, bazı işe giriş bildirgelerinin şeklen verildiği hizmete dönüşmediği işyerlerinin tamamının adreslerinin ve telefon numaralarının aynı olması nedeniyle işyerlerinin aynı yerde olduğu, davalı şirketin işyerini işçileri ile birlikte devir aldığı kanaatine varılmış, davacı için dava dışı Yamaner Nakliyat Ambarı işyerinin 01.12.1995, Ova Nakliyat Ambarı işyerinden 01.04.1996, Ova Nak.Abdullah işyerinden 12.10.2000 tarihinde işe giriş bildirgesi verilmesine rağmen bu girişler için SGK'ya herhangi bir hizmet bildirilmediği tesbit edilmiş, davacının ibraz ettiği vizite kağıtlarında 2002 yılında Kasım, Aralık, Ocak Şubat ve Mart aylarında 30'ar gün prim ödeme gün sayısının olduğu, 2002 yılında davalı işyerinden yapılan bildirimlerin SGK kayıtları ile mutabık olduğu görülmüş, davacının sunduğu vizite kağıtları, tanık beyanları 1996 yılından itibaren Çiftgöl Sok. Numara:70 adresinde olmak üzere muhtelif işverenlerin yanında çalıştığını görülmüştür. Davacı vekili 01.03.1998-01.04.1998 dönemi hariç olmak üzere 19.01.1996 tarihinden 30.08.2003 tarihine kadar çalıştığı Ova Nakliyat Ambarı ..., ... Ova umumi Nakliyat Ambarı ve Ova Kargo Taş. Dağ. Hiz. Tic. Ltd. Şti.'nin aynı işyeri olduğunu belirterek bu sürenin tesbitini talep etmiştir. 1043447 numaralı asıl davada davalı şirket ile birleşen davanın davalısı işverenler ... ve ...'e ait olan 5334 ve 75198 numaralı işyerlerinin adresi ve hatta telefon numaralarının dahi aynı olması, bu kişiler arasında işyerinin işçileri ile birlikte devir alındığını göstermektedir. Davacının tesbit talebinde bulunduğu 15.01.1996-30.08.2003 tarihleri arasında yukarda sözü edilen üç ayrı işyerinden davacının eksik bildirilen dönemleri ve prim ödeme gün sayıları davacının sunduğu vizite kağıtları, muhtelif tarihlerde verilen işe giriş bildirgeleri birlikte değerlendirilerek" gerekçeleriyle 1-Davanın kısmen kabulü ile; Davacının; A-15.01.1996 - 30.03.1996 tarihleri arasında (76 )gün 75198.042 işyeri numaralı davalı ..., B-01.04.1996-28.02.1998 döneminde (690 )gün , 01.05.1998-31.12.1998 döneminde ( 240 ) gün, 28.06.2000-15.07.2000 döneminde ( 17 ) gün, 15.09.2000-11.10.2000 döneminde ( 25 ) gün, 01.01.2001-14.05.2001 döneminde ( 133 ) gün olmak üzere toplam 1175 gün 5334.042 işyeri numaralı davalı ..., C-13.05.2003-30.08.2003 döneminde (109 ) gün ... işyeri numaralı davalı Ova Kargo Ltd .Şti , işyerlerinde dönemin cari asgari ücreti üzerinden hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, 2-Fazla istemin reddine, karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini ve birleşen dava yönünden vekalet ücreti ve yargılama giderleri ile ilgili açıkça hüküm kurulması gerektiğini ve sair gerekçelerle kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı Kurum vekili, davacının çalışmasını gösterir somut delil bulunmadığını, kararın eksik incelemeye dayalı olarak yanılgılı verildiğini belirterek bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 1996-2003 tarihleri arasında davalı işverenlere ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1) Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.” Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. 2) 6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur. Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir. Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir. HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir. 3) Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 3. Değerlendirme 1.Eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. 2.Davacıya davasını somutlaştırması yükümlülüğü çerçevesinde hangi tarihte, hangi adreste, kimlerle çalıştığı, hangi işi yaptığı, hususları sorulmalı, işe giriş bildirgelerinin varlığı karşısında imza incelemeleri de yapılarak tüm davalılara ait dönem bordroları celpedilip işyerinin bordro tanıkları tespit edilerek bunlar dinlenilmeli, varsa komşu işyeri tanıklarının da tespiti yapılarak dinlenilmeli, tanık anlatımları arasındaki çelişki giderilmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, gönderilmesine, Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,06.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi