Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/12583 E. 2023/12117 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2633 E., 2023/1699 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/59 E., 2021/142 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 22.07.1990 tarihinde ... Müh. Taah. Tic. Ltd. Şti.'de işe başladığını, işe başladığı tarihte işveren tarafından sigortalı yapıldığını, işe başlama bilidiriminin SGK'ya verildiğini, sigorta sicil numarasının 1601019416116 olduğunu, müvekkilinin daha sonra ilk işyerinden ayrıldığını ve çeşitli işyerlerinde sigortalı olarak çalıştığını, müvekkilinin Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurusu üzerine, 11.02.2019 tarihli yazı ile işe girişinin verildiğini, çalışmanın ise tespit edilemediğinin cevaben bildirildiğini, bu nedenle müvekkilinin sigorta başlangıç tarihinin 22.07.1990 olarak tespitine karar verilmesini dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, davanın süre yönünden reddini talep ettiklerini, ayıca davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkil Kurumun genel müdürlüğünün ...'da bulunduğundan davanın ... İş Mahkemelerinde açılması gerektiğini, kamu düzenini ilgilendiren bu tür hizmet tespiti davasının hakimlikçe titizlikle incelenmesi gerektiğini, işyerinin açılıp ve kapanış tarihlerinin araştırılması gerektiğini, şahit beyanlarıyla davanın ispatının mümkün olmadığını, yazılı belgelerin araştırılmasını, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olup olmadığının araştırılmasını, bu nedenlerle haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının "... Müh. Taah. Tic. Ltd. Şti." unvanlı 113033.16 sicil numaralı işyerinde 22.07.1990 tarihinde bir gün süre brüt asgari ücret ile 506 sayılı Kanun'a tabi hizmet akdi ile fiili olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Somut davada; dava dışı "... Müh. Taah. Tic. Ltd. Şti." unvanlı şirkete ait 0113033 sicil sayılı dosyada işlem gören "inşaat" işi işyerinin 22.07.1990 tarihinde Kanun kapsamına alındığı ve 30.09.1990 tarihinde Kanun kapsamından çıkarıldığı, davacının bu işyerinde 22.07.1990 tarihinde işe başladığına ilişkin sigortalı işe ilk giriş bildirgesinin bulunduğu ve bildirgenin kurum kayıtlarına 31.07.1990 tarihinde intikal ettiği, davacının işe giriş bildirgesindeki sigorta sicil numarasının sonraki çalışmalarında da kullanmış olduğu, talep konusu dönemde davacının herhangi bir işyerinden çalışma kaydının olmadığı, talep tarihinden üç gün sonra işyerinde çalışma kaydı olan davacı ve bordro tanığı tanığı ...'ın çalışmayı doğruladığı, davacı tanığı ve işyeri ortağı olduğu anlaşılan ...'ün davacı kardeşinin 22 Temmuz 1990 yılında işe başladığı, şirketin evrak işlerini yaptığı, şantiyede gelen irsaliyeler, puantajları ve diğer işleri yaptığı, 7-8 ay kadar çalıştıktan sonra işten ayrıldığını beyan etmiş olduğu, çalışma ve yapılan işin niteliği yönünden tanık beyanlarının birbiriyle çelişmediği de anlaşılmakla mahkemece davacının fiilen işyerinde 22.07.1990 tarihinde hizmet akdi ile çalıştığının tespitine dair kararında isabetsizlik bulunmadığı,.." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 22.07.1990 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu,79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir tereddüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı için 22.07.1990 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin dava dışı işveren"... Müh. Taah. Tic. Ltd. Şti'nin 113033 sicil no.lu işyerinden verildiği,inşaat mahiyetli işyerinin 22.07.1990-30.09.1990 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, işyerinin 1990/2. ve 3. dönem bordrosunda iki sigortalının bildirildiği,bunlardan davacının sigorta başlangıcı tarihi ile örtüşmeyen tarihler olan 25.07.1990-30.09.1990 arası çalışması bulunan ... ile dava dışı şirket ortağı davacının kardeşi ...'ün dinlendiği, diğer bordro tanığının dinlenmediği, komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre Mahkemece, 1990/2. dönem bordrosunda yer alan Mehmet Yıldırımer'in de beyanı alınmalı, dava konusu dönemde işyerine komşu işyerleri ve kayıtlı çalışanları SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla tespit edilerek sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır

3.Kabule göre de, sigorta başlangıcının tespiti talebinde bulunulmuş olmasına rağmen (1) günlük süre ile sigortalı çalışmanın tespiti yanı sıra sigorta başlangıcına da hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.