Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/11675 E. 2023/10666 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/169 E., 2023/158 K. KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigorta başlangıcının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA 1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1987 tarihi olduğunun tespitini istemiştir.

II. CEVAP Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 26.09.2019 tarihli ve E. 2018/441 K.2019/382 sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1987 olduğunun ve 01.10.1987 tarihinde bir gün sigortalı çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 03.06.2021 tarihli ve E. 2019/2026- K.021/1029 sayılı kararıyla; Mahkeme hükmü yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında, "...Dosya kapsamında; iş yeri dönem bodrolarının verilmediği ve bu kapsamda bodro tanığı olmadığı; dava konusu çalışmanın geçtiği iddia olunan hanın eski bir iş hanı olup içerisindeki dükkanların kapalı olduğu ve komşu iş yeri tanığının tespit edilemediğinin yapılan kolluk araştırması ile anlaşılması ile Mahkemece davacı tanığı olan ve aynı zamanda dosya kapsamında yer alan vergi kayıtlarından 01.12.1985-31.03.1991 tarihleri arası ...'da demir döküm faaliyeti ile iştigal ettiği ve komşu iş yeri tanığı olduğu anlaşılan tanık ... ve iş yeri sahibi ...'ın beyanları esas alınmak suretiyle karar verilmesi karşısında; öncelikle, davacının çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine(hana) o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri, kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları, davalı Kurumdan sorulmak suretiyle ilgili komşu iş yeri tanıkları tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tüm bu araştırmalara rağmen beyanına başvurulacak hiçbir tanığın tespit edilememesi halinde, her ne kadar imza inkarında bulunulmamış olsa da, imza incelemesi o dönem verilmiş işe giriş bildirgesinin sıhhati yönünden yapılan bir inceleme olup, diğer delilleri de kuvvetlendirecek mahiyette bir delil olması hususu da gözetilerek, dosya kapsamında yer alan dava dışı işverenlikten verilmiş, imzalı, 01.10.1987 tarihli işe giriş bildirgesi üzerinde bilirkişi marifetiyle imza incelemesi yaptırılmak suretiyle aidiyeti saptanarak eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1987 olduğunun ve 01.10.1987 tarihinde bir gün sigortalı çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.10.1987 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanunun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olup bozma gereği de tam olarak yerine getirilmemiştir.

Eldeki davada, dava dışı ... unvanlı iş verenin 1614 sicil sayılı madeni eşya dökümü yapılan işyerinin 1897/3. döneminde sigortalı olarak bildirilen İsmet Yılmaz'ın adresinin araştırılarak beyanına başvurulmadığı,öte yandan davacının işverenin yanında çalışıp da şu anda sağ olan tek çalışan olduğunu beyan ettiği İsmet Bozkurt'un anılan dava konusu dönem bordrosunda bildirilen İsmet Yılmaz olup olmadığı davacıya da sorularak belirlenmeli, farklı bir kişi ise ve gerek görüldüğü takdirde bu kişinin de hizmet döküm cetveli ve iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgesi olup olmadığı da araştırılarak dinlenmeli, bozma ilamında belirtilmesine karşın vergi dairesi marifetiyle tespit edilen komşu işyeri çalışanlarının dinlenmediği anlaşılmakla söz konusu tanıkların da sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, böylelikle tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

01.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.