Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/11520 E. 2023/10691 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1594 E., 2023/1958 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Kuşadası İş Mahkemesi SAYISI : 2020/327 E., 2023/1 K. Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1993 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı Tasfiye Halinde ... Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili, davada zamanaşımı süresinin dolduğunu, dava konusu tarihteki şirket ortağı ve yetkili müdüründen birisinin davacının babası ... olduğunu, ...'ın dava konusu şirkete ait hisselerini devrederken şirkete ait belgeleri teslim etmediğini, tasfiye memuru olarak atandıktan sonra bu yıllara ait belgelerin bulunamadığını, evrak saklama yasal süreci de göz önüne alındığında, davacının iddia ettiği hizmet akdinin, şirket kayıtları ile karşılaştırılmasının mümkün olmadığını, işyeri sahiplerinin çocuklarının sembolik olarak 1 günlük sigortalı çalışma göstermeye çalıştığının bilinen bir gerçek olduğunu, davacının tanık ifadeleri dışında başka kanıtının olmadığını, fiilen çalışmasının tespitinin gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2.Davalı SGK Başkanlığı vekili; Kurum kayıtları resmi ve yazılı belge niteliğinde olduğundan aksinin ispatının aynı nitelikte yazılı belgelerle yapılması gerektiğini, yazılı deliller karşısında tanık anlatımlarına itibar edilmeyeceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı 86079.09 sicil numaralı ... Turizm Tic. Ltd. Şti. isimli iş yerinde dönemin asgari ücreti ile hizmet akdine dayalı olarak 01.01.1993 tarihinde en az 1 gün çalıştığının tespitine ve hizmet başlangıç tarihinin 01.01.1993 olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davalı tasfiye halinde ... Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının fiili çalışmasının varlığının şüpheye yer vermeyecek şekilde ispat edilemediğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.Davalı Kurum vekili, davacının dava konusu dönemde çalıştığını ispatlayacak hiçbir belge ibraz edilemediği halde, soyut ve yetersiz tanık beyanlarına itibar edilerek hazırlanan bilirkişi raporunun hükme esas alınması ve buna göre karar verilmesi isabetsiz olduğunu, eksik inceleme sonucu verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava açılmasına sebebiyet vermeyen Kurumun yargılama giderleri ile vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalılar vekilleri istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.01.1993 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir. Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir. 3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 2. Buna göre Mahkemece, davacı adına 01.01.1993 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği davalı tasfiye halinde ... Tur. Ltd. Şti. unvanlı işverenin ... sicil sayılı işyerinden verildiği, ancak Kurumun Kuşadası Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü tarafından, tasfiye halinde ... Tur. Ltd. Şti. unvanlı işverenin ... sicil sayılı bir işyerine ait tescil bilgilerinin olmadığının bildirildiği, öte yandan aynı şirketin işe giriş bilidrgesinde belirtilen ... sicil no.lu iş yeri ile aynı adreste olan 86079 sicil sayılı halı-kilim satışı konulu iş yerinin tescil bilgilerinin dosyaya gönderildiği, buna göre 86079 sicil no.lu iş yerinin 15.07.1988-31.07.1999 arası kanun kapsamında olduğu 86079 sicil no.lu iş yerinden bildirimi yapılan bir kısım sigortalının beyanına başvurulduğu anlaşılmıştır. Buna göre Mahkemece, davacının iş yerinde ne iş yaptığı hususunda beyanı alınmalı, davalı Kurumdan doğrudan doğruya ... sicil sayılı bir iş yerinin olup olmadığı,varsa işveren unvanının kim olduğu ve varsa dönem bordroları istenilmeli, iş yeri bordrosunda adı geçen tanıklar dinlenilmeli, bordronun olmaması halinde yöntemince tespit edilecek komşu iş yerleri ve çalışanları sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, böyle bir sicil sayılı iş yerinin olmadığının kesin olarak anlaşılması halinde davacının da beyanı alınarak bu iş yerinin 86079 sicil no.lu iş yeri olup olmadığı araştırılarak belirlenmeli, ayrıca beyanlarının denetlenebilmesi için davacı ... olarak dinlenen Meltem Bakaç'ın da hizmet döküm cetveli celbedilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 01.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.