Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/10285 E. 2023/11955 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2021/392 E., 2023/125 K. KARAR : Asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne dair karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum ve davalı ... Kimya San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı Kurum vekili asıl dava dilekçesinde; davalı ... Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş’nin (... Kimya A.Ş.) taşeronu olan diğer davalı ... Lojistik Tahmil Tahliye Taşıma İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (... Ltd. Şti.) sigortalılarından Kadirhan Yıldız’ın 24.03.2008 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat ettiğini, ölen sigortalının hak sahiplerine 40.313,46TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını ayrıca 247,43TL cenaze yardımı yapıldığını, düzenlenen müfettiş raporlarında işyerinin polimer emülsiyon bölümündeki 2 nolu reaktör içine girilmemesi için gerekli denetim ve gözetim görevini yapmayan işveren hakkında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun (506 sayılı Kanun) 26 ncı maddesinin uygulanması gerektiği sonucuna varıldığını, davalıların 506 sayılı Kanun’un 26 ve 87 nci maddeleri uyarınca müteselsilen sorumlu olduklarını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000 TL peşin sermaye değerli gelir ile 247,43 TL cenaze yardımı olmak üzere toplam 5.247,43 TL Kurum zararının faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir. Davacı Kurum vekili birleşen dava dilekçesinde; 24.03.2008 tarihinde gece vardiyasında 2 nolu reaktör içerisine düşen sabun kapağını almak için reaktör tankının içine inen sigortalı ...’in dengesini kaybederek sıcak suyun içine düştüğünü, diğer sigortalı Kadirhan Yıldız’ın da ona yardım etmek için tankın içine girdiğini, ancak tankın içindeki olumsuz koşullar nedeniyle her iki sigortalının vefat ettiğini, davalı işverenin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki mevzuat hükümlerini ihlâl ettiğini, ayrıca vefat eden sigortalı ...’in sigortalı bildiriminin dava dışı ... Kimya Tem. İnş. İns. Kay. San. ve Tic. Ltd. Şti. (... Kimya Temizlik Ltd. Şti) üzerinden yapıldığını ancak işe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğini, ölen sigortalının hak sahiplerine 244.241,30TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, 800,53TL sosyal yardım zammı ve 247,43TL cenaze yardımı ödemesi yapıldığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 122.644,63TL Kurum zararının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini ve davanın ... 5. İş Mahkemesindeki dava ile birleştirilmesini talep etmiş; davanın ... 6. İş Mahkemesinin 06.07.2011 tarihli ve 2011/342 E., 2011/496 K. sayılı karar ile eldeki dava ile birleştirilmesine karar verilmiştir. II. CEVAP Davalı ... Kimya A.Ş. vekili asıl davada cevap dilekçesinde; 506 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesinde düzenlenen rücunun işverenin veya üçüncü kişinin kusuruna dayandığını, somut olayda savcılık ve ağır ceza mahkemesi tarafından alınan bilirkişi raporları ile davacı Kurum görevlilerinin düzenlediği inceleme raporlarında müvekkili şirketin kusuru bulunmadığının belirlendiğini ileri sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... Kimya A.Ş. vekili birleşen davada cevap dilekçesinde; iş kazasının gerçekleşmesinde müvekkili şirketin kusuru bulunmadığının belirlendiğini, öte yandan davacı Kurumun sigortalı ...’in dava dışı ... Kimya Temizlik Ltd. Şti’ndeki sigortalılık kaydını iptal ederek müvekkili şirkette sigortalı görünmesini sağladıktan sonra bu davayı açtığını, ancak sigortalının 07.02.2008 tarihli işe giriş bildirgesi ile grup şirketi olan dava dışı ... Kimya Temizlik Ltd. Şti’nde çalışmaya başladığını, çalışma dönemine ilişkin belgelerin Kuruma verilerek primlerinin ödendiğini, bu şekilde davacı Kurumun sigortalının çalışmasından haberdar olduğunu, prim kaybına da uğramadığını, bu nedenle 506 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesindeki kusursuz sorumluluk şartlarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı ... Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ... 5. İş Mahkemesinin 07.07.2014 tarihli ve 2009/619 E., 2014/442 K. sayılı kararı ile iş mevzuatının güvenli çalışma hükümlerine uymayarak ölümleri ile sonuçlanan kazanın meydana gelmesine neden olan sigortalılar ... ile Kadirhan Yıldız’ın %100 kusurlu olduğu, işverenin yerine getirmediği bir önlem ya da teknik eksiklik tespit edilemediğinden davalıların kusurunun bulunmadığı, bu kabulün bilirkişi raporları ve mahkeme kararları ile de uyumlu olduğu, ayrıca sigortalı ...’in işe giriş bildirgesinin işe girdiği tarihte ve süresinde Kuruma verildiği, işe giriş bildirgesinin davalı ... Kimya A.Ş. yerine dava dışı ... Kimya Tem. Ltd. Şti. tarafından verilmesinin usule aykırı olmadığı, grup şirketlerinde ödünç işçi kullanımının olağan olduğu, alt işveren işçisi olan Kadirhan Yıldız’ın işe girişinin de işvereni tarafından süresinde Kuruma bildirildiği, bu nedenle davalı şirketler yönünden 506 sayılı Kanun’un 9 ve 10 uncu maddeleri kapsamında objektif sorumluluk şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur. 2.Dairemizin 15.03.2016 tarihli ve 2014/23302 E., 2016/3310 K. sayılı kararı ile “... hak sahiplerinin işverene karşı açtığı tazminat davasının güçlü delil niteliğinde olduğu da gözetilerek akıbeti araştırılmalı, konusunda ve işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında uzman bilirkişilerden oluşa ve mevzuata uygun kusuru raporu alınması ve 9 ve 10 uncu madde şartlarının oluşup oluşmadığının araştırılması gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.” gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozma Kararına Karşı Direnilerek Verilen Karar ... 5. İş Mahkemesinin 05.09.2016 tarihli ve 2016/359 E., 2016/343 K. sayılı kararı ile; ceza yargılamasında ve hak sahipleri tarafından ... 10. İş Mahkemesinde açılan 2010/266 E. sayılı davada ayrıca görülmekte olan davada alınan bilirkişi raporları ile baş iş müfettişi ... tarafından düzenlenen inceleme raporunda ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtildiği üzere, kazanın meydana gelmesinde vefat eden sigortalıların %100 kusurlu olduğu, raporlar arasında bu yönde bir çelişki bulunmadığı, olayın oluş şekli ile ilgili farklı kabulün de söz konusu olmadığı, davalı işverenlerin kusurlu sayılmaları yönünde zorlama rapor düzenlettirmenin hakkaniyete uygun olmayacağı, davalı şirketler arasında geçici iş ilişkisi bulunmasının kusura etki etmeyeceği, hak sahipleri tarafından açılan davaya ilişkin bilirkişi raporunun dosya içine alındığı, sözü edilen davanın sonucunun beklenmesinin davayı sürüncemede bırakacağı, her iki mahkemenin birbirini beklemesinin sonuca ulaşmayı engelleyeceği belirtilerek önceki gerekçede tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir. C. Hukuk Genel Kurulu Tarafından Direnme Kararına Karşı Verilen Karar Direnme kararını süresinde davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir. Hukuk Genel Kurulunun 30.09.2021 tarih, 2017/10-2357 E. 2021/1121 K. sayılı ilamı ile "...iş sağlığı ve güvenliği alanında uzman bilirkişilerden yukarıda belirtilen hususları irdeleyen denetime elverişli oluşa ve mevzuata uygun kusur raporu alınarak vefat eden her iki sigortalının olayın oluşumunda kusurlarının bulunup bulunmadığı ile olayda kusurlu olanlar ve kusur oranları saptanmalı; hak sahibi tarafından açılan davanın güçlü delil niteliğinde olduğu gözetilerek akıbeti araştırılmalı, sözü edilen davada alınan kusur raporu dikkate alınıp değerlendirilmeli, görülmekte olan davada düzenlenen kusur raporu ile arasında çelişki oluştuğu takdirde çelişki giderilmelidir. Ayrıca sigortalı ...’in işe giriş bildirgesi ve işyeri tescil dosyası getirtilerek işyerinin hangi tarihte Kanun kapsamına alındığı, hangi tarihte kapsama alınması gerektiği, sigortalının işe girdiği tarihin ne olduğu ile geçici iş ilişkisi çerçevesinde gönderilip gönderilmediği ve buna göre de 506 sayılı Kanun’un 9 ve 10 uncu maddelerindeki sorumluluk koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenmelidir. Bu itibarla bozma kararı yerinde ise de kusur raporunun her iki sigortalı yönünden alınması gerektiği hususu ile hak sahibi tarafından açılan davanın güçlü delil olduğu gözetilerek bu davada düzenlenen kusur raporunun dikkate alınarak değerlendirilmesi ve görülmekte olan davada alınan rapor ile arasında çelişki oluştuğu takdirde çelişkinin giderilmesi gerektiği hususları bozma kararına ilave edilmelidir. " gereğine işaret edilerek bozulmuştur. D. Hukuk Genel Kurulu Tarafından Verilen Karar Sonrası Mahkemece Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Esas mahkememize ait 2021/392 E. sayılı dosya yönünden; a-Davalı ... Lojistik Tahmil Tahliye Taşıma İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne karşı açılan davanın reddine, b-Davalı ... ... Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Eski Ünvan: ... Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş)'ye karşı açılan davanın kısmen kabulüne, 1-16.125,38 TL PSD'li gelirin onay tarihi olan 21.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 2-98,97 TL cenaze yardımı giderinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, B-Birleşen ... 6. İş Mahkemesinin 2011/342 Esas sayılı dosyası yönünden davanın kabulüne, 1-170.968,91 TL PSD'li gelirin onay tarihi olan 31.03.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 2-560,37 TL sosyal yardım zammı giderinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-173,20 TL cenaze yardımı giderinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalı ... Kimya San. ve Tic. A.Ş.vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı Kurum vekili özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı işverenlerin yasal hiçbir yükümlülüğünü yerine getirmedikleri açıkça belirtilmiştir, bu nedenle atfedilen kusur oranları isabetsiz olup yeniden kusur raporu alınması gerektiğinden bahisle Yerel Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Kimya San. ve Tic. A.Ş. vekili özetle; kusur raporları ile ilgili çelişki giderilmeden hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek Yerel Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanunu'nun 9, 10 ve 26 ncı maddeleri 3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeple; Davacı Kurum ve davalı ... Kimya San. ve Tic. A.Ş. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 28.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.