Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2022/5403 E. 2024/3923 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2019/86 E., 2022/30 K. KARAR : Kısmen kabulüne Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı, 01.10.2007-15.10.2009 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde eksik bildirilen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. II.CEVAP 1.Davalı ... Eğitim Tur. İnşaat Otomotiv Yay. Mob. San. ve Tic. A.Ş. vekili davanın reddini istemiştir. 2. Davalı Kurum vekili, davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin 08.11.2016 tarih ve 2016/431 E-2016/565 K sayılı ilamı ile kısmen kabulüne, 01.10.2007 - 15.10.2009 tarihleri arasındaki dönemde kısmi süreli hizmet akdiyle 20.06.2016 tarihli bilirkişi raporunda gösterilen çizelgede belirtildiği üzere 2007/10 ayında 14 gün, 2007/11 ayında 14 gün, 2007/12 ayında 15 gün, 2008/01 ayında 13 gün, 2008/02 ayında 15 gün, 2008/03 ayında 14 gün, 2008/04 ayında 14 gün 2008/05 ayında 14 gün, 2008/06 ayında 14 gün, 2008/07 ayında 14 gün, 2008/08 ayında 16 gün, 2008/09 ayında 14 gün, 008/10 ayında 14 gün, 2008/1 ayında 14 gün, 2008/12 ayında 14 gün, 2009/01 ayında 12 gün, 2009/02 ayında 14 gün, 2009/03 ayında 14 gün, 2009/04 ayında 15 gün, 2009/05 ayında 14 gün, 2009/06 ayında 13 gün, 2009/07 ayında 15 gün, 2009/08 ayında 16 gün, 2009/09 ayında 14 gün olmak üzere toplam 340 gün, bilirkişi raporundaki çizelgede belirtilen PEK tutarı üzerinden hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Taraf vekilleri; kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 09.05.2017 tarih ve 2017/786 E-2017/834 K sayılı kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar vermiştir. V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesi kararında yapılacak iş, davacının okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak davacının günlük girilen ders saati itibariyle mesaisini tam gün olarak davalı işveren nezdinde geçirip geçirmediği, diğer bir anlatımla bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerine hasredip etmediğini ortaya koymak ve bu kapsamda davacının davalıya ait anadolu ve fen lisesinde biyoloji öğretmeni, ilköğretim okulunda fen bilgisi öğretmeni olarak görev yaptığı yönündeki iddiasını araştırmak, ders saatleri haricinde okulda nöbet tutup tutmadığını ortaya koymak, davalı işyerinde tam zamanlı olarak çalışan diğer öğretmenler ve biyoloji öğretmenlerinin günde kaç saat derse girdikleri tespit edilerek davacının ders saati ile karşılaştırmak suretiyle aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yapıp yapmadığının ya da tam gün süreli çalışan emsal çalışanlara göre önemli ölçüde daha az çalışıp çalışmadığının belirlemek, davalı işyerinde davacı adına düzenlenen ders programları, özlük dosyası, puantaj kayıtları, tüm talep dönemini kapsar imzalı ücret ödeme belgeleri devam-devamsızlık çizelgesi ve okula geliş ayrılış saatlerini gösterir belgelerin de getirtilerek sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu hususlarına işaret edilerek bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, Davacının davalı işverene ait iş yerinde 01.10.2007-30.09.2009 tarihleri arasında kısmi süreli hizmet akdi ile 20.06.2016 tarihli bilirkişi raporundaki çizelgede belirtilen (2007/10 döneminde 14 gün karşılığı 678,00 TL, 2007/11 döneminde 14 gün karşılığı 745,80 TL, 2007/12 döneminde 15 gün karşılığı 627,15 TL, 2008/1 döneminde 13 gün karşılığı 762,30 TL, 2008/2 döneminde 15 gün karşılığı 727,65 TL, 2008/3 döneminde 14 gün karşılığı 727,65 TL, 2008/4 döneminde 14 gün karşılığı 727,65 TL, 2008/5 döneminde 14 gün karşılığı 693,00 TL, 2008/6 döneminde 14 gün karşılığı 727,65 TL, 2008/7 döneminde 14 gün karşılığı 796,95 TL, 2008/8 döneminde 16 gün karşılığı 727,65 TL, 2008/9 döneminde 14 gün karşılığı 710,33 TL, 2008/10 döneminde 14 gün karşılığı 720,00 TL, 2008/11 döneminde 14 gün karşılığı 720,00 TL, 2008/12 döneminde 14 gün karşılığı 684,00 TL, 2009/1 döneminde 12 gün karşılığı 757,05 TL, 2009/2 döneminde 14 gün karşılığı 721,00 TL, 2009/3 döneminde 14 gün karşılığı 793,10 TL, 2009/4 döneminde 15 gün karşılığı 757,05 TL, 2009/5 döneminde 14 gün karşılığı 684,95 TL, 2009/6 döneminde 13 gün karşılığı 793,10 TL, 2009/7 döneminde 15 gün karşılığı 829,15 TL, 2009/8 döneminde 16 gün karşılığı 757,05 TL, 2009/9 döneminde 14 gün karşılığı 721,00 TL) kazanç miktarı üzerinden 340 gün süreyle 5510 sayılı Kanun'a tabii olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir. VI.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili; davacının tam zamanlı çalıştığını, kararın usul ve yasaya aykırı, davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesi yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. 2.Davalı şirket vekili; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. 3.Davalı Kurum vekili; Mahkemece gerekli inceleme ve araştırma yapılmadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir. 3.Değerlendirme 1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı). Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.) Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). 2. İnceleme konusu dava dosyasında, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde, bozma gereği yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. 3. Bozmada belirtilen ders programları, özlük dosyası, puantaj kayıtları, tüm talep dönemini kapsar imzalı ücret ödeme belgeleri devam-devamsızlık çizelgesi ve okula geliş ayrılış saatlerini gösterir belgeler temin edilemediği anlaşılmakta ise de, bu belgelerin temin edilememesinin davacı aleyhine yorumlanamayacağı, Mahkemece kabul edilen dönemle çakışan dosyada mevcut tek belgenin davacının 15.10.2008-15.10.2009 tarihleri arasında Özel ... Lisesi'nde günde 5 saat 7,21-TL saat ücretiyle ders saat ücretli öğretmen olarak görevlendirildiğinin belirtildiği, bu görev yazısının kapsamını aşan çalışmaların her türlü delille ispat edilebileceği hususu gözetilmeden karar verildiği, davacının çalışma süresi ve prime esas kazancı Mahkemece belirlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. 4. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 16.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.