Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/569 E. 2024/836 K.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... E. - ... K. T.C. KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR ESAS NO : KARAR NO :

BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP :

DAVACI : VEKİLLERİ : DAVALI : VEKİLLERİ: İHBAR OLUNANLAR : 1- VEKİLLERİ : 2- DAVA : İTİRAZIN İPTALİ DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : Davacı vekili 01/07/2022 tarihli dilekçesiyle; davacı şirketin İsviçre'de kurulu bir şirket olup, Türkiye'deki üreticilerden toplu tuz satın aldığını, davalı şirket ile de aralarında 20/10/2021 tarihli satın alma anlaşması düzenlendiğini, bu anlaşma gereğince davacının davalıdan tuz satın alıp ödemesini yaptığını, anlaşma gereğince davalı şirketin 08/01/2022 tarihinde 9.000 metrik ton tuzu gemi bordasına yüklemesi ve satış bedeli olan 387.000 USD'nin davalı tarafa ödenmesi ile taraflar arasındaki satım işleminin tamamlandığını, bu hususta taraflar arasında ihtilaf bulunmadığını ancak, taraflar arasındaki satışın FOB satış olarak kararlaştırıldığını, FOB satış uyarınca satıcının malları sözleşmede belirtilen tarihte ya da periyot içerisinde ve alıcı tarafından tayin edilen gemi bordasında teslimle yükümlü olduğunu, malın teslimine kadar meydana gelen her türlü masraf ve riskin satıcının sorumluluğunda olduğunu, davacı şirket ile dava dışı taşıyıcı şirket arasında düzenlenen navlun sözleşmesine göre yükleme için gemiye limanda 2 gün 13 saat 43 dakika izin verilmiş olmasına rağmen, geminin toplamda 5 gün 20 saat 27 dakika limanda bekletildiğini, geminin bu şekilde fazladan 3 gün 6 saat 44 dakika limanda beklediğini, 6102 s. TTK'nin 1154. maddesine göre taşıma için fazladan beklenilen süreye sürastarya dendiğini, 1155. maddeye göre de taşıyana sürastarya parası ödendiğini, davacı şirketin de dava dışı taşıyıcıya navlun sözleşmesi gereğince 3 gün 6 saat 44 dakikadan dolayı 118.100 USD sürastarya parası ödediğini, davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin sürastarya başlıklı maddesine göre her ne sebeple olursa olsun yavaş yükleme ve satıcının sözleşme ile ilgili sorumluluklarından doğan diğer olaylar nedeniyle izin verilen süreden daha uzun bekletilmesi halinde satıcının sürastarya ücreti ödemek zorunda olduğunu, dava konusu yüklemenin yarısının davalı şirket, yarısının da dava dışı ... Şirketi tarafından yapılması nedeniyle davalının 118.100 USD doları tutarındaki sürastarya ücretinin yarısı olan 59.050 ABD doları tutarındaki ücretten sorumlu olduğunu, bu ücretin talep edilmesine rağmen ödenmemesi üzerine davalı hakkında ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının takibe yaptığı itiraz üzerine takibin durduğunu ancak, itirazın haksız olduğunu beyan ederek, davalının Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takibine yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına ve davalının asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır. Davalı vekili, davalı tarafa tanınan yükleme süresi içerisinde ve bu süre dolmadan davalının yüklemeyi tamamladığını, yükleme yapılan geminin liman yoğunluğu nedeniyle fazladan beklediğini, davalı tarafın herhangi bir kusurunun bulunmadığını, bu yükleme nedeniyle gecikme ücretinin 6102 s. TTK'nin 1155/4. maddesi gereğince davacının sorumluluğunda olup davalıdan istenemeyeceğini, davacının dava dışı taşıyan şirket ile aralarındaki sözleşmede bu sorumluluğu üstlenmesinin kendi kusuru olduğunu ve bunu davalı tarafa yükletemeyeceğini beyan ederek davanın reddini istemiştir. Davalı tarafın talebi üzerine dava ... A.Ş. ile ... A.Ş.'ye ihbar edilmiş, ihbar olunan şirketlere gerekli tebligatlar yapılmıştır. ... A.Ş. vekili davaya ilişkin beyanda bulunup, davanın reddini istemiştir. Davacı tarafından taraflar arasındaki 20/10/2021 tarihli satış sözleşmesi, taraflar arasındaki mail yazışmaları ve ilgili acenta durum raporu, navlun hesabına ilişkin belge suretleri, arabuluculuk tutanağı ibraz edilmiş, Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına ilişkin ilgili belgeler Uyap'tan çıkartılmış, bilirkişiden 31/03/2023 tarihli rapor alınmıştır. Yapılan yargılama sonunda Mahkememizin 07/06/2023 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile davacının davasının kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı istinaf yoluna gidilmesi üzerine, Konya BAM . HD'nin 06/05/2024 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile Mahkememizin kararı kaldırılmış, dosyanın tekrar Mahkememize gönderilmesi üzerine dava, Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir. Konya BAM . HD'nin kararı gereğince başka bir bilirkişi heyetinden 19/09/2024 tarihli rapor alınmıştır. Ayrıca 11/07/2024 tarihli tensip tutanağının 3. maddesinde de davaya Deniz İhtisas Mahkemesi sıfatıyla bakılmasından vazgeçilmesine karar verilmiştir. İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; Dava, "İtirazın İptali" davasıdır. Somut olayda ; Davacı şirket, İsviçre şirketi ise de; Resmi Gazete'nin 04 Temmuz 1934 gün ve 2743 sayılı nüshasında yayınlanan Türkiye ve İsviçre arasındaki Adli Yardım anlaşması gereğince davacı şirketin, 5718 s. Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun 'un 48/2. maddesi gereğince teminat yatırmaktan muaf olduğu belirlenmiştir. Taraflar arasında 20/10/2021 tarihli satın alma anlaşması imzalandığı, bu anlaşma gereğince davacı şirketin, davalı şirketten tuz satın aldığı, tuzun kendilerine teslim edildiği ve bedelinin de davalı tarafa ödendiği, davacı alıcının dava dışı taşıyan şirkete 118.100 USD doları tutarında sürestarya ücreti ödediği taraflar arasında ihtilafsız olup, taraflar arasındaki ihtilaf davacının dava dışı taşıyan şirkete ödediği sürastarya bedelini (davacı ile birlikte dava dışı başka bir şirketin davacıya tuz satışı ve yükleme yapması nedeniyle sürastarya bedelinin 1/2'sini) aralarındaki sözleşmeye istinaden davalıdan isteyip isteyemeyeceğine ilişkindir. 6102 s. TTK'nin 1154/1. maddesine göre, "(1)Sözleşmede kararlaştırılmışsa taşıyan, eşyanın yükletilmesi için yükleme süresinden fazla beklemek zorundadır. Fazladan beklenilen bu süreye “sürastarya süresi” denir." 6102 s. TTK'nin 1155/4. maddesine göre de, "(4) Yükleme limanında doğan sürastarya parasının borçlusu taşıtan olup, sürastarya parası ödenmeden veya yeterli teminat verilmeden, taşıyan, gemiyi yola çıkarmak zorunda değildir. Bu sebeple fazladan beklediği süre için taşıyan, uğradığı zararın tamamını taşıtandan isteyebilir." Davacı ile davalı arasındaki 20/10/2021 tarihli satın alma sözleşmesinde; a) Fiyat, FOB Mersin olarak gemiye yüklenen metrik ton başına 43 ABD doları olarak belirlenmiş ve b) Yükleme limanındaki sürastarya yönünden de "her ne sebeple olursa olsun yavaş yükleme işlemleri veya satıcının işbu sözleşme kapsamındaki sorumlulukları ile ilgili diğer olaylar nedeniyle geminin izin verilen süreden daha uzun süre bekletilmesi halinde satıcı, navlun sözleşmesine göre günlük oran üzerinden alıcıya sürastarya ücreti ödeyecektir (orantılı olarak)" düzenlemesinin kararlaştırıldığı görülmüştür. Yargıtay . HD'nin 19/12/2018 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadına göre de, "FOB satış usulünde ihracatçı, sözleşmede belirtilen tarihte alıcı, tarafından belirlenen limanda geminin güvertesine malı teslim ederek o andan itibaren oluşacak masraf ve riskleri ithalatçıya devreder. İhracatçı, ihracat ile ilgili formaliteleri yerine getirerek liman ve yükleme masraflarını da karşılamak zorundadır." Taraflar arasındaki imzaları inkar edilmeyen 20/10/2021 tarihli sözleşmedeki sürastarya maddesine göre, davalı her ne sebeple olursa olsun yavaş yükleme işlemleri ile bu sözleşme kapsamındaki sorumlulukları ile ilgili diğer olaylar nedeniyle geminin izin verilen süreden daha uzun süre bekletilmesi halinde davacı alıcıya sürastarya ücreti ödemek zorundadır. Bu maddeye göre davalının sürastarya ücretinden sorumlu tutulması için; ya her ne sebeple olursa olsun yavaş yükleme veya davalının sözleşme kapsamındaki sorumlulukları ile ilgili diğer olaylar nedeniyle geminin izin verilenden daha uzun süre bekletilmesi gerekmektedir. Bir an için geminin liman yoğunluğu sebebiyle yüklemeye başlamamasının, yavaş yükleme değil, yüklemeye hiç başlamama olarak kabul edilse ve 1. sorumluluk seçeneğinin gerçekleşmediği düşünülse dahi, 2. seçenek olan davalının işbu sözleşme kapsamındaki sorumlulukları ile ilgili diğer olayın gerçekleştiği sonucuna varılmıştır. Çünkü, sözleşmenin FOB satış olarak düzenlenmesi karşısında, davalı satıcının sorumluluğunun yüklenen (ihraç edilen) tuzun geminin güvertesine indirilmesine kadar devam edeceği, bu aşamaya kadar olan masraf ve risklerin davalı satıcıya ait olacağı, sürastarya ücretinin de ihraç edilen tuzların geminin güvertesine indirilmesinden önceki döneme ilişkin olduğu, dolayısıyla sözleşmedeki sürastarya maddesinde belirtilen 2. sorumluluk seçeneğinin gerçekleştiği ve davalının kendisine isabet eden sürastarya ücretinden sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Dosya kapsamına uygun görülerek hükme esas alınan 2. bilirkişi heyetinin 19/09/2024 tarihli raporuna göre de, davalıya isabet eden sürastarya ücretinin 58.311,88 USD olduğu, takip tarihine kadar işlemiş faizin ise 107,84 USD olduğu belirlenmiş, bu bedeller esas alınmak suretiyle davacının davasının kısmen kabul, kısmen reddine karar vermek gerekmiştir. Davacı taraf asıl alacak üzerinden icra inkar tazminatı talep etmiştir. Takibe konu alacağın miktarının likit (davalı tarafından da bilinir veya bilinebilir) olduğu sonucuna varıldığından, davacının fer'i nitelikteki icra inkar tazminatının talep gibi hükmedilen asıl alacak üzerinden kabulüne karar verilmiştir. Yargıtay . HD. nin 10.02.2005 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadına göre de, dava açılmasında harçlandırılmayan icra inkar tazminatı, harç ve davacı yararına vekalet ücreti takdirinde dava değerine dahil edilmemiştir. Takibin döviz cinsinden yapılması karşısında, Yargıtay . HD’nin 24/03/2023 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadına göre harç ve vekalet ücretinin dava tarihindeki kur karşılığı TL. üzerinden, icra inkar tazminatının ise Yargıtay . HD.nin 02/05/2017 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadına göre takip tarihindeki kur karşılığı TL. üzerinden belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmış ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle ; 1-Davacının davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile, davalı ... Tic. A.Ş.'nin, Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takibine yaptığı İTİRAZIN, asıl alacak 58.311,88 USD, takip tarihine kadar işlemiş faiz 107,84 USD olmak üzere, toplam alacak 58.419,72 USD yönünden İPTALİ ile TAKİBİN 58.419,72 USD alacak yönünden aynen DEVAMINA, asıl alacak olan 58.311,88 USD'ye icra takip tarihinden itibaren 3095 s. Kanun'un 4/a maddesi gereğince Devlet bankalarınca 1 yıl vadeli ABD doları cinsinden mevduata uygulanan en yüksek faizin uygulanmasına, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, 2-Asıl alacak olan 58.311,88 USD'nin icra takip tarihi itibariyle TL. karşılığı olan 866.263,80 TL.nin %20'si olan 173.252,80 TL. icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Karar tarihi itibariyle (ve dava değerinin 58.419,72 USD'nin dava tarihindeki T.C. Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı olan 979.739,60 TL. olduğunun kabulü ile) alınması gereken 66.926,01 TL. nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan tamamlama harcı dahil 12.544,34 TL. harcın mahsubu ile kalan 54.381,67 TL. harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 4-İlamsız icra takibinden dolayı davacı tarafından icra dosyasına yatırılan harcın, 492 s. Harçlar Kanunu'nun 29/3. maddesi gereğince davacıya iadesinin, ilgili icra müdürlüğünce takdir edilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan dahil 14.340,70 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre (58.419,72 $ / 59.159,20 $) takdiren 14.161,44 TL. yargılama gideri ile 12.544,34 TL. peşin harçtan ibaret toplam 26.705,78 TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderlerinin davacının kendi üzerine bırakılmasına, 6-Gerekçeli karar tebliği için davacı avansından yapılacak olan 40 TL. e-tebligat giderinden de davanın kabul ve ret oranına göre takdiren 39,50 TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderlerinin davacının kendi üzerine bırakılmasına, 7-Davalı tarafından yapılan 182 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre takdiren 2,27 TL. yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderlerinin davalının kendi üzerine bırakılmasına, 8-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; a) Davanın kabul edilen kısmı (58.419,72 $'ın dava tarihindeki karşılığı olan 979.739,60 TL.) üzerinden, davacı vekilleri için 149.163,54 TL. nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, b) Davanın reddedilen kısmı (59.159,20 - 58.419,72= 739,48 $'ın dava tarihindeki karşılığı olan 12.401,60 TL.) üzerinden, davalı vekilleri için 12.401,60 TL. nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 9-Arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan 1.560 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre takdiren 1.540,50 TL.'sinin davalıdan, kalan 19,50 TL.'sinin ise davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, bu amaçla 492 s. Harçlar Kanunu'nun 28/a maddesi gereğince harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, 10-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK'nın 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen ilgili taraflara iadesine, Dair ; davacı vekili ile davalı vekilinin ve ihbar olunanlardan Metro Gemi A.Ş. vekilinin yüzüne karşı, davacı yönünden kesin, davalı yönünden ise gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, Konya BAM ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.11/12/2024

Başkan Üye Üye Katip