İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/980 E. 2024/538 K.

T.C. İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/980 KARAR NO : 2024/538 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 20/12/2023 KARAR TARİHİ : 24/09/2024 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ticari hayatı gereği çek kullanıcısı olduğunu, sürekli seyahat halinde olduğu için çek yapraklarını imzalayıp, gerektiğinde kullanmak üzere işyerine bıraktığı gibi üzerinde de taşıdığını, yapmış olduğu ticaret karşılığı müşterisinden aldığı çeklerinin bulamadığını, kayıtlarını incelediğinde davaya konu... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 31/12/2023 tarihli,... seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çek, .... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 15/01/2024 tarihli,...seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çek, ...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 31/01/2024 tarihli, ... seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çek ve...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 20/02/2024 tarihli...eri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çekleri ticari bir alışveriş de kullanmadığını fark ettiğini beyan etmekle, telafisi mümkün olmayan zarara uğranmasının önlenmesi açısından dava konusu çekler hakkında ödeme yasağı konulmasına, çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : 1-... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 31/12/2023 tarihli, ... seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çek, ...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 15/01/2024 tarihli,... seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çek, ...i Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 31/01/2024 tarihli, ... seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çek ve ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 20/02/2024 tarihli,... seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çeklere ait kayıtlar, 2-Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi tarafından yapılan ilanların yer aldığı gazeteler, 3-Sair deliller. DAVA KONUSU: Açılan dava, ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 31/12/2023 tarihli, ... seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çek, ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 15/01/2024 tarihli, ...seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çek, ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 31/01/2024 tarihli, ... seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çek ve...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi .. olan, 20/02/2024 tarihli,... seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çeklerin zayi olmaları sebebiyle iptalleri talebine ilişkindir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi "Kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanı ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir. Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780. ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez. Türk Ticaret Kanunu'nun 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye ver verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca Türk Ticaret Kanunu'nun poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali, kıymetli evrakta hak ile çek arasındaki sıkı bağlılığın, çekin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuştur, yetkili hamil veya lehtar tarafından zayi edilen çekin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı çekişmesiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza yani hasımsız dava konusu bir işlemdir. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilecek iptal kararı ile birlikte borçlu, bono, poliçe veya çeki ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır (Özkan Gültekin, Öğretide ve Uygulamada Kıymetli Evrakın Ziya ve İptali, Ankara-2006, s.51). Kıymetli evrak iptali veya çek iptali davalarında amaç, kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak, aynı zamanda lehtar veya hamilin çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesinde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenleme uyarınca kıymetli evrakı iradesi dışında elinden çıkan kişi muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesi amacıyla ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurabilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir. Türk Ticaret Kanunu'nun 758. maddesinde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine iade davası için uygun bir süre vereceği düzenlenmiş, verilen süre içinde dava açılmazsa mahkemenin muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı belirlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun 759. maddesi hükmüne göre de poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve... Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde; (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise; '' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca; ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.'' 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir. Anılan maddeler ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı, çeki kaybeden yetkili hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. Dava dilekçesindeki açıklamalar ve dava dilekçesine ekli çek suretleri göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirketin dava konusu çeki yetkili hamil sıfatıyla elinde bulundurduğu ve dava konusu çeke ilişkin çek iptali davası açmakta hukuki yararı bulunduğu ortadadır. Mahkememizin 27/06/2024 tarihli duruşmasında verilen ara kararlar gereğince; ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine yazılan müzekkere cevabında...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi...23 tarihli...seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çekin Türkiye ... Bankası Anonim Şirketi tarafından takas sistemi aracılığıyla ibraz edildiğinin, ibraz edenin... olduğunun mahkememize bildirildiği ve bu suretle çekin...'ın yedinde bulunduğu anlaşılmakla, davacı vekiline ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 31/12/2023 tarihli, ...seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çeki elinde bulunduran...a karşı çek istirdadı davası açmak ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri mahkememize sunmak,...Bankası Anonim Şirketine yazılan müzekkere cevabında... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 20/02/2024 tarihli,...eri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çekin ibraz edildiğinin, ibraz edenin ... Anonim Şirketi olduğunun mahkememize bildirildiği ve bu suretle çekin... Anonim Şirketi yedinde bulunduğu anlaşılmakla, davacı vekiline... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 20/02/2024 tarihli,...eri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çeki elinde bulundura...Vergi Kimlik numaralı... Anonim Şirketine karşı çek istirdadı davası açmak ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri mahkememize sunmak,... Katılım Bankası Anonim Şirketine yazılan müzekkere cevabında ...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 31/01/2024 tarihli,...seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çekin ibraz edildiğinin, ibraz edenin... olduğunun mahkememize bildirildiği ve bu suretle çekin... yedinde bulunduğu anlaşılmakla, davacı vekiline ...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 31/01/2024 tarihli, ... seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çeki elinde bulunduran ...e karşı çek istirdadı davası açmak ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri mahkememize sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine ve verilen kesin süre içerisinde çek istirdatı davası açılmadığı ve davanın açıldığına ilişkin belgeler mahkememize sunulmadığı takdirde ödeme yasağının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verileceği ihtar edilmiş olup, dava konusu çeklerin istirdadına yönelik belgelerin mahkememize sunmadığı anlaşılmıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 31/10/2016 tarih ve 2015/11662 Esas 2016/8538 Karar sayılı ilamında aynen; ''... 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 758 ve devamı maddeleri uyarınca; yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, açılmaması halinde ise, ödeme yasağının kaldırılması ve çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır...'' ibarelerine yer verilmiştir. Tüm dosya kapsamı, davacı tarafın iddiaları... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 31/12/2023 tarihli,...seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çek,... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 15/01/2024 tarihli,...seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çek,...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 31/01/2024 tarihli,... seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çek ve ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 20/02/2024 tarihli, ... seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çeklere ait kayıtlar, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi tarafından yapılan ilanların yer aldığı gazeteler vee sair deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekilinin dava konusu çeklerin zayi olmaları sebebiyle iptali talebi ile iş bu davayı ikame ettiği, davacı tarafın dava konusu çeklerin yetkili hamili olduğu ve iş bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu, davacı vekiline dava konusu çekleri elinde bulunduran taraflara karşı çek istirdadı davası açmak ve ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri mahkememize sunmak üzere iki haftalık kesin süre verildiği, davacı vekilinin mahkememiz ara kararını gereği gibi yerine getirmediği, yerleşik Yargıtay içtihatları ve Bölge Adliye Mahkemesi kararları dikkate alındığında yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, açılmaması halinde ise, ödeme yasağının kaldırılması ve çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerektiği anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Açılan davanın REDDİNE, 2-Dava konus...Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 31/12/2023 tarihli, ...seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çek,... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi... olan, 15/01/2024 tarihli, ... seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çek, ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi .... olan, 31/01/2024 tarihli, ... seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çek ve ... Anonim Şirketi Şirinyer/İzmir Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 20/02/2024 tarihli,... seri numaralı, 90.000,00-TL bedelli çekler üzerindeki ÖDEME YASAKLARININ KALDIRILMASINA, bu hususta ilgili bankalara müzekkere yazılmasına, 3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından, davanın açılışı sırasında peşin olarak yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 4-Yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, 5-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 24/09/2024 Katip ... e-imza Hakim ... e-imza