İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/834 E. 2024/826 K.

T.C. İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO:2022/834 Esas KARAR NO :2024/826 DAVA:Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi DAVA TARİHİ:26/12/2017 KARAR TARİHİ:25/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi (Depo Edilmesi İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı ... Müh. Taah. Hizm. A.Ş. arasında genel alacaklı cari hesap sözleşme yapıldığını, bu kapsamda davacıya çek karnesi teslim edildiğini, davalı lehine kesin teminat mektubu verildiğini, davalı taraf adına keşide olunan ....Noterliğinin 29/06/2017 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile tedavülde olan çek yaprakları ile ilgili toplam 27.000,00 TL. gayri nakdi kredi borcu olduğu, söz konusu bedelin ... nolu hesabına yatırılmasını aksi halde kanun yollarına başvurulacağının ihtar edildiğini, ihtara rağmen davalı tarafından haksız olarak bedelin depo edilmediğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile çek sorumluluk bedeli olan 27.000,00 TL. gayri nakdi kredi borcunun davacı banka nezdinde faiz getirmeyen bir hesaba depo edilmesine, dava masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalılar ... Holding A.Ş., ... Mühendislik ve Taah. Hiz. A.Ş. ... ... Sist. San. Ve Tic. A.Ş. vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu, resmi gazetede yayınlanan kararnameye göre ...'nin kayyum olarak atandığını, diğer kefil olan borçlulara müracat edilmesi gerektiğini, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı ... vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; yargı yolu itirazında bulunduklarını, teminat mektuplarının iade koşullarının oluşmadığını bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, genel kredi ve kefalet sözleşmelerine dayalı gayrınakdi çek risk tutarlarının davalılar tarafından depo edilmesi istemine ilişkindir. Mahkememizin 16/10/2019 tarih ve 2017/... Esas - 2019/... Karar sayılı ilamı ile; davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememizin bu kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi neticesinde, istinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi 17/11/2022 tarih ve 2020/1292 Esas, 2022/1683 Karar sayılı ilamı ve; "Mahkemece yapılması gereken, dayanak genel kredi sözleşmesinin aslının veya okunaklı ve eksiksiz örneğinin dosyaya getirtilmesi, davacı bankaya ticari defter ve kayıtlarını dosyaya ibraz etmesi için HMK'nun 222 ve 220 maddeleri uyarınca, defter ibraz etmemenin sonuçları hatırlatılarak kesin süre verilmesi, talep halinde ve koşulları mevcut ise HMK'nun 218/1 ve 278/son fıkraları uyarınca bilirkişiye ticari defter ve kayıtları yerinde inceleme yetkisi verilmesi, deposu talep edilen çek sorumluluk bedellerine yönelik gayrınakdi alacağın mevcut olup olmadığı hususunda ek bilirkişi incelemesi yaptırılması, verilen kesin süre içerisinde defter ve kayıtların ibraz edilmemesi ve yerinde inceleme de talep edilmemesi halinde HMK'nun 220 maddesi kapsamında belgenin ibraz edilmemesinin sonuçlarına göre değerlendirme yapılması, kefillerin gayrınakdi çek depo bedellerinden sorumlu olup olmadıklarının kefalet sözleşmeleri hükümlerine göre ayrıca değerlendirilmesi ve elde edilecek sonuca göre bir karar verilmesidir." gerekçesi ile Mahkememiz kararını kaldırmıştır. Kaldırma kararı doğrultusunda yargılamaya devam edilmiş, ek rapor alınmış, sonrasında dosya yeni bir bilirkişiye tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından düzenlenen 26/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; davacı ... A.Ş.'nin davalı asıl borçlu ... ...A.Ş.ve diğer davalı kefillerden; davalılara keşide olunan .... Noterliğinin 29/06/2017 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile tedavülde olan çek yaprakları ile ilgili toplam 27.000 TL gayri nakdi kredi borcu olduğunu, söz konusu bedelin ... numaralı hesabına çek bedellerinin depo edilmesi talebinde bulunduğunu, davacı bankanın, davalı asıl borçlu ... ...A.Ş.'nden iade edilmeyen 9 adet çek yaprağı x 1.410=12.690 TL'nin banka nezdinde vadesiz bir hesapta depo edilmesi gerektiğini, Mahkeme HMK 282 gereği bilirkişi görüşü ile bağlı olmadığından, yargı makamının tamamen davacı savları veya tamamen davalı savunmaları yönünde muhtar olduğunu, tarafların masraf, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı, vekalet ücreti ve benzeri diğer taleplerinin mahkemenin takdirleri içinde kaldığını belirtmiştir. Bilirkişi tarafından düzenlenen 14/12/2024 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; davacı ... A.Ş. ile davalı asıl borçlu ... ...A.Ş. arasında 19/11/2014 tarihlerde, ... numaralı, genel kredi sözleşmesi imzalandığını, söz konusu genel kredi sözleşmesinin eki olarak, diğer davalılar ... Holding A.Ş., ..., ... ... Sist.San.ve Tic.A.Ş., ... ... addelerin değerlendirmesi uzmanlık alanları dışında ve hukuki bir konu olması nedeniyle, Türk Borçlar Kanununun 589, 590/2 ve 594.maddeleri kapsamının, takdirinin mahkemeye ait olduğunu, davacı ... A.Ş.'nin davalı asıl borçlu ... ...A.Ş.ve diğer davalı kefillerden, davalılara keşide olunan .... Noterliğinin 29/06/2017 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile tedavülde olan çek yaprakları ile ilgili toplam 27.000 TL gayri nakdi kredi borcu olduğunu, söz konusu bedelin ... numaralı hesabına çek bedellerinin depo edilmesi talebinde bulunduğunu, davacı bankanın, davalı asıl borçlu ... ...A.Ş.'nden iade edilmeyen, 2017 yılı Ocak ayı itibariyle çek taahhüt bedelinin TCMB tarafından 1.410 TL olarak açıklanması nedeniyle, 9 adet çek yaprağı x 1.410 TL olarak açıklanması nedeniyle; 9 adet çek yaprağı x 1.410 =12.690 TL'nin banka nezdinde vadesiz bir hesapta depo edilmesi gerektiğini, davanın 26/12/2017 tarihi itibariyle, dava konusu olan çek yaprakları ile ilgili olarak, tazmin olunan çek bedellerine ilişkin bir kaydın dosya olmadığı gibi davacı talebinin de bulunmadığını, tarafların masraf, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı, vekalet ücreti ve benzeri diğer taleplerinin mahkemenin takdirleri içinde kaldığını belirtmiştir. Bilirkişi tarafından düzenlenen 13/02/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; Davacı Banka ile davalı asıl borçlu dışı asıl borçlu ... ...A.Ş arasında 19.11.2014 tarihinde Genel Kredi Sözleşme imzalandığını, davalı kefiller ... Holding A.Ş-...-... Tekç.Ses.Görüntüleri Tic A.Ş-... ... Tic A.Ş-... Bilgi Sistemleri A.Ş’de iş bu sözleşmeyi kefil olarak imzaladığının görüldüğünü, dava tarihi 26.07.2017 olup 2017 yılı için her bir çek karnesi sorumluluk bedellerinin 1.410.00 TL olduğunu, davacı bankanın dava tarihihi itibarı ile her bir çek için 1.410.00 TL depo talebinde bulunması gerekirken talebi doğrultusunda davalının uhtesinde bulunan kullanılmamış 10 adet çek yaprağı için 10x1.410.00TL= 14.100.00TL, karşılıksız çıkan 10 çek karnesi için 10X1.290.00=12.900.00 TL olmak üzere 27.000.00 TL çek depo talebinde bulunduğundan talebinin yerinde olduğu mahkemenin takdirlerinde mütalaa olunmakta olduğunu, iş bu çeklerden tutanakta da tespit edildiği üzere ... seri nolu çekin 26.07.2017 dava tarihinden sonra 21.11.2017 tarihinde iptal edildiğini, dolayısıyla davacı bankanın dava tarihi itibarı ile 27.000.00 TL lık çek depo talebinin devam ettiğini, rapor tarihi itibarı ile ise 27.000.00-1.410.00=25.590 TL depo talebinin devam ettiğini, mahkemenin takdirlerinde mütalaa olunmakta olduğunu, davalı kefiller yönünden; taraflar arasında imzalanan sözleşmede kefiller yönünden çek depo talebine ilkişkin net bir ifadeye rastlanılamadığını, kefilin gayrinakdi kredilerin deposundan sorumlu tutulabilmesi için açık ve net bir şekilde sorumluluk içeren düzenleme bulunmaması nedeniyle aşağıdaki Yargıtay içtihatları doğrultusunda davacı bankanın çek depo talebinin yerinde olmadığı mahkemenin takdirlerinde mütalaa olunmakta olduğunu, kefalet sözleşmesinin 2.maddesi kapsamında kefillerin sorumlu olabileceği mahkemece benimsenmesi halinde kefiller içinde 25.590.00 TL lık çek depo talebinin devam ettiğini belirtmiştir. Bilirkişi tarafından düzenlenen 29/09/2024 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; davacı banka ile davalı asıl borçlu dışı asıl borçlu ... ...A.Ş. arasında 19.11.2014 tarihinde Genel Kredi Sözleşme imzalandığını, davalı kefiller ... Holding A.Ş-...-... Tekç.Ses.Görüntüleri Tic A.Ş-... ... Tic A.Ş-... Bilgi Sistemleri A.Ş’de iş bu sözleşmeyi kefil olarak imzaladığının görüldüğünü, dava tarihi 26.12.2017 olup 2017 yılı için her bir çek karnesi sorumluluk bedellerinin 1.410.00 TL olduğunu, davacı bankanın dava tarihihi itibarı ile her bir çek için 1.410.00 TL depo talebinde bulunması gerekirken talebi doğrultusunda davalının uhtesinde bulunan kullanılmamış 10 adet çek yaprağı için 10x1.410.00TL= 14.100.00TL, karşılıksız çıkan 10 çek karnesi için 10X1.290.00=12.900.00 TL olmak üzere 27.000.00 TL çek depo talebinde bulunduğundan talebinin yerinde olduğu mahkemenin takdirlerinde mütalaa olunduğunu, iş bu çeklerden tutanakta da tespit edildiği üzere ... seri nolu çekin 26.12.2017 dava tarihinden önce 21.11.2017 tarihinde iptal edildiğini, dolayısıyla davacı bankanın dava tarihi itibarı ile 27.000.00-1.410.00=25.590 TL depo talebinin devam ettiğini, mahkemenin takdirlerinde mütalaa olunduğunu, iadeler dava tarihinden sonra yapıldığı, yeni yasa değişikliği ile bankaların her bir çek yaprağı için belirli bir tutar ödeme yükümlülüğü süre ile sınırlandırıldığını, yasa değişikliğinin yürürlüğünden itibaren yayımlanacak TCMB tebliğine göre basılacak olan yani üzerinde baskı tarihi yer alacak olan çekler için bu süre 5 yıl olarak belirlendiğini, bu çeklerin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, bankaların o çeke ilişkin kanuni ödeme sorumluluğu sona ereceğini, yasa değişikliği, üzerinde baskı tarihi içermeyen eski çeklere ilişkin Banka sorumluluğunun ise 30/06/2018 tarihinde sona ereceğini düzenlemekte olduğunu, basım tarihi, 2015 ylı dava tarihi 26.12.2017 olup bankanın çeklere ilişkin kanuni ödeme sorumluluğu devam etmekte olduğunu, davalı kefiller yönünden; taraflar arasında imzalanan sözleşmede kefiller yönünden çek depo talebine ilişkin net bir ifadeye rastlanılamadığını, kefilin gayrinakdi kredilerin deposundan sorumlu tutulabilmesi için açık ve net bir şekilde sorumluluk içeren düzenleme bulunmaması nedeniyle aşağıdaki Yargıtay içtihatları doğrultusunda davacı bankanın çek depo talebinin yerinde olmadığı mahkemenin takdirlerinde mütalaa olunmakta olduğunu, kefalet sözleşmesinin 2.maddesi kapsamında kefillerin sorumlu olabileceği mahkemece benimsenmesi halinde kefiller içinde 25.590.00 TL lık çek depo talebinin devam ettiğini, mahkemenizin takdirlerinde mütalaa olunmakta olduğunu belirtmiştir. İstanbul Bam 12.Hukuk Dairesinin 2021/2047 E., 2024/995 K. Sayılı ilamında "5941 Sayılı Çek Kanununun 3/9. maddesinde; "Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer." düzenlemesi yer almaktadır. Dosyada mevcut çek suretlerine göre asıl borçluya teslim edilen çeklerin en son kısmının basım tarihi 09.08.2018 olarak görülmektedir. Dolayısıyla çek basım tarihlerine göre 5 yıllık sürenin istinaf aşamasında 09.08.2023 tarihinde dolduğu anlaşılmakta olup, gayri nakit alacak talebi yargılama sırasında konusuz hale gelmiştir.Davanın konusuz kalması halinde ise HMK'nın 331/1 maddesi uyarınca dava tarihi itibariyle haklılık durumuna göre yargı giderinin takdiri gerekir. Gayri nakit alacak depo talebi yönünden, bu yükümlülüğün kefilden talep edilebilmesi için, bankanın yükümlülüğünün sözleşmede karşı taraf kefil tarafından üstlenildiğine ilişkin açık hüküm bulunması gerekir. Ancak,taraflarca akdedilen genel kredi sözleşmelerinde davalı kefilin çek sorumluluk bedelinden kaynaklanan gayrı nakit alacaktan sorumlu tutulacağına dair açık bir hüküm yer almamaktadır. Bu nedenle bankaya iade edilmeyen çek yapraklarından kaynaklanan gayri nakit alacak depo talebi yönünden davacı banka haksız olup, yargılama giderlerinin takdirinde davalı kefil lehine değerlendirme yapılması gerekmektedir. " gerekçesi ile ibraz edilmeyen çeklerin çek baskı tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun sona erdiğini, 5 yıllık sürenin istinaf aşamasında dolması nedeniyle davanın konusuz kaldığını ve gayri nakit alacak depo talebi yönünden, bu yükümlülüğün kefilden talep edilebilmesi için, sözleşmede kefil tarafından üstlenildiğine ilişkin açık hüküm bulunması gerektiği belirtilmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ve davalı ... ...A.Ş. arasında 19.11.2014 tarihinde Genel Kredi Sözleşme imzalandığı, davalılar ... Holding A.Ş-...-... Tekç.Ses.Görüntüleri Tic A.Ş-... ... Tic A.Ş-... Bilgi Sistemleri A.Ş’nin de iş bu sözleşmeyi müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığı, eldeki dava ile davacının çek yaprakları ile ilgili yasal sorumluluk miktarından kaynaklı 27.000 TL'nin depo edilmesi talebinde bulunduğu, mahkememizce 16/10/2019 tarihinde davanın reddine karar verildiği, verilen kararın İstinaf incelemesi sonrası kaldırıldığı ve kaldırma kararı doğrultusunda genel kredi sözleşmesinin okunaklı ve eksiksiz bir örneğinin dosyaya sunulduğu, davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesine karar verilerek ek rapor ve yeni rapor alındığı, mahkememizce 29/09/2024 tarihli bilirkişi ek raporu hüküm kurmaya elverişli görüldüğünden hükme esas alındığı, davaya konu genel kredi sözleşmesinde ve kefalet sözleşmelerinde kefiller yönünden çek depo talebinde bulunulabileceğine ilişkin açık bir ifade bulunmadığından davalı kefiller ..., ... ..., ... ... Şirketi, ... Holding Anonim Şirketi ve ... ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne karşı açılan davanın mahkememizce reddine karar verildiği, davalı ... ...Anonim Şirketi yönünden ise ... nolu çekin davadan önce bankaya iade edildiği anlaşıldığından bu çeke ilişkin açılan davanın reddine karar verildiği, ... nolu çekler davadan sonra davacı bankaya iade edildiğinden bu çeklerle ilgili davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, ... nolu çeklerin ibraz edilmediği ve Çek Kanununun 3/9. maddesinde belirtilen 5 yıllık sorumluluğunun dolmuş olduğu gözetilerek bu çeklerle ilgili de davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, ibraz edilen ama banka sorumluluk bedeli ödenmeyen ... nolu çeklerle ilgili çek depo talebinin yerinde olduğu anlaşılmakla bu çeklerle ilgili 12.900 TL'nin davacı bankada faiz getirmeyen bir hesaba depo edilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı kefiller ..., ... ..., ... ... Şirketi, ... Holding Anonim Şirketi ve ... ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne karşı açılan davanın reddine, 2-Davalı ... ...Anonim Şirketi’ye karşı açılan davada; a)... nolu çeke ilişkin açılan davanın reddine, b)..., nolu çeklerle ilgili açılan dava konusuz kaldığından bu çeklerle ilgili karar verilmesine yer olmadığına, c)... nolu çeklerle ilgili çek depo talebinin kabulü ile bu çeklerle ilgili 12.900 TL’nin davacı bankada faiz getirmeyen bir hesaba depo edilmesine, 3-Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan harcın mahsubu ile artan 33,50‬ TL'nin karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 4-Davacı tarafından yatırılan 31,40 TL başvurma harcı ve alınması gerekli 427,60 TL harcın toplamı olan 459 TL'nin davalı ... ...Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, 5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 25.590 TL vekalet ücretinin davalı ... ...Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, 6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 27.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılar ..., ... ..., ... ... Şirketi, ... Holding Anonim Şirketi ve ... ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne verilmesine, 7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 1.410 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ...Anonim Şirketi'ne verilmesine, 8-Davacı tarafından kefiller dışında yaptığı 6.363,20 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 6.030,89 TL'sinin davalı ... ...Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, 9-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Davacı vekilinin, davalı ... vekilinin ve bir takım davalılar vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/12/2024 Katip .. e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır