İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/590 E. 2025/379 K.

T.C. İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2023/590 Esas KARAR NO:2025/379 DAVA:İstirdat DAVA TARİHİ:23/12/2022 KARAR TARİHİ:30/04/2025 Mahkememizde görülmekte olan istirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; lehtarı ... keşidecisi ... Tic. İhr. İth. Ltd. Şti. Olan 07/10/2022 tarihli ... çek nolu 35.000 TL bedelli çekin keşidecisi tarafından müvekkili lehine düzenlendiğini, müvekkili nezdinde bulunan çekin kaybolduğunu veya çalındığını, müvekkili tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile kıymetli evrakın iptali davası açıldığını, çek üzerine ödeme yasağı konulduğunu, davalı tarafından bu dosyaya müdahale talebinde bulunulduğunu, .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibine çeki konu ettiğini, çekin hamili olduğunu beyan ettiğini, mahkemece kendilerine istirdat davası açılması için süre verildiğini, davalının basiretli tacir olarak hareket etmesi gerektiğini, çeki müvekkilinden sonraki şirketlerle danışıklı olarak hareket ederek ve tamamen kötü niyetli şekilde devralmış ve müvekkil zararına hareket edildiğini belirterek davaya konu edilen çekin davalıdan istirdatına, müvekkilinin haklı hamili olduğunun tespitine ve çekin müvekkiline teslimine, davalı tarafından çek ile ilgili olarak başlatılan icra takibi sonucu çek bedelinin tahsil edildiğinden dolayı çek bedelinin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davalı vekili mahkememize sunmuş olduğu 13/01/2023 havale tarihli dilekçesinde; yetki itirazında bulunarak yetkili mahkemenin İstanbul Çağlayan Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacının müvekkilinin çeki iktisap anında kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini ya da ağır kusurlu olduğunu somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, müvekkilinin çeki iktisap ettiği tarihte verilmiş olan bir ödeme yasağı kararı bulunmadığını, müvekkilinin dava konusu çeki 12/09/2022 tarihinde dava dışı ...'dan temlik aldığını, çekin iktisap edildiği tarihte verilmiş olan bir ödeme yasağı kararının bulunmadığını, müvekkilinin kötü niyetli olmadığını belirterek davanın reddine, %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;davacının lehtarı ve ilk cirantası olduğu, çeklerin davacı nezdinde iken çalındığı/kaybolduğu iddiasıyla çekin ve icra dosyasına ödenen çek bedelinin istirdatı isteminden ibaret olduğu görüldü. DELİLLER; .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına müzekkere yazılarak uyap üzerinden celp edilmiştir. ...Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosuna müzekkere yazılarak ... Soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir. İstanbul ... Cumhuriyet Başsavcılığı Genel Soruşturma Bürosuna müzekkere yazılarak ... Soruşturma sayılı uyap üzerinden celp edilmiştir. İstanbul... Cumhuriyet Başsavcılığı Genel Soruşturma Bürosuna müzekkere yazılarak ... Soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir. Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 24/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Davacı ...'ın; ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda, 2022 2023 Yıllarına ait ticari defterlerin; Elektronik ortamda ve ...Başkanlığı Defter Beyan Sistemi üzerinden oluşturulduğu, Davacı ... ile çeki almış olduğu Dava Dışı ... Ticaret İhracat İthalat Limited Şirketi arasında ve 05/08/2022 30/06/2023 tarihlerini kapsar şekilde, herhangi bir ticari işleme konu edilmiş olunan bilgi, belge ve kayıt işlemine rastlanılmamış olduğu, Davacı ... ile Dava Dışı ... Ticaret Limited Şirketi arasında ve 05/08/2022 30/06/2023 tarihlerini kapsar şekilde, herhangi bir ticari işleme konu edilmiş olunan bilgi, belge ve kayıt işlemine rastlanılmamış olduğu, Ayrıca; Davacı ...” ın, 05/08/2022 30/06/2023 tarihleri arasında, Gerçek Usulde Gelir Vergisi Mükellefi olduğu ve işletme esasına göre defter tuttuğunun anlaşılmakta olduğundan dolayısı, yapılan ödemeler ve gerçekleşen tahsilatlara yönelik kayıt işlemlerine ulaşılamadığı, dolayısı ile iş bu dava konusu çekin ticari işlerde kullanılmış olabileceğine dair herhangi bir bilgiye ulaşılamadığı, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı (Il) tarafından dava dosyasına sunulmuş olan 04/12/2024 tarih ve E — ... — 220.02 — ... sayılı cevap yazıları ve eklerinde yer alan bilgilere göre; ... No.lu faturanın 12.09.2022 tarihli olduğu, fatura tutarının 70.000,00.-TL (KDV Dahil) olduğu, faturayı düzenleyen kişi/kurumun Dava Dışı ..., Fatura alıcısının Dava Dışı ... Limited Şirketi olduğu, İş bu ... No.lu fatura için, faturayı düzenleyen tarafından; “resen hatalı kesilmesi” açıklaması ile yine aynı tarihte yani 12.09.2022 tarihinde ve yaklaşık 1,5 dakika içerisinde sistemden iptal talebinin oluşturulmuş olduğu, alıcı tarafından ise iptal talebi onaylanarak iş bu faturanın iptal edilmiş olduğu, Diğer bir ifade; Fatura Düzenlenme Tarih ve Saati : 12.09.2022 — 16:36:52, Fatura İptal Edilme Tarih ve Saati 1 12.09.2022 — 16:38:20" sonuç ve kanaatine varılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Davanın konusu çek istirdatı davasıdır. Davacı dava dilekçesi ile dava konusu çekin kaybolduğunu / çalındığını, .... ATM nin ... Esas sayılı dosyasında zayi nedeni ile iptali davası açıldığını mahkemece ödemeden men kararı verildiğini ancak davalı faktoring şirketinin gerekli araştırmayı yapmadığını belirterek davanın kabulünü talep ve dava etmiştir. Davalı, dava konusu, çeki müvekkili şirket tarafından 08/09/2022 tarihli faktoring sözleşmesi kapsamında müvekkilinin müşterisi olan ...'dan alacağı tevsik eden fatura ve alacak bildirim formu, ödeme araçları tevdi bordrosu, ön ödeme talimatı karşılığında temlik alındığını, ön ödeme talimatı gereği ilgili tutar müvekkili şirket müşterisinin hesabına ödendiğini, müvekkili şirketin dava konusu çekleri bir hukuki ilişki kapsamında teslim aldığı dikkate alındığında kötü niyetli olamayacağını belirterek davanın reddini talep etmiştir. ...Anadolu C. Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyasının halen derdest olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu, ... Bankası, ... şubesine ait 07/10/2022 keşide tarihli, 35.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çekin keşidecisinin ... Tic. İhr. İth. Ltd. Şti., lehtarının ..., takip eden cirantalarının ise sırasıyla ... Taah. San. Ti. Ltd. Şti., ... ve son olarak ... Faktoring A.Ş olduğu görülmüştür. Çekin ibrazı sonucu çekin arka yüzüne bankanın .... ATM ... sayılı dosyasından verilen 14/09/2022 tarihli ödeme yasağı kararına istinaden işlem yapılmadığı yazılmıştır. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Mali Müşavir/Bağımsız bilirkişiden alınan 24/03/2025 tarihli raporda; "Davacı ...’ın; ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda, 2022 – 2023 Yıllarına ait ticari defterlerin; Elektronik ortamda ve Gelir İdaresi Başkanlığı Defter Beyan Sistemi üzerinden oluşturulduğu, Davacı ... ile çeki almış olduğu Dava Dışı ... Ticaret İhracat İthalat Limited Şirketi arasında ve 05/08/2022 – 30/06/2023 tarihlerini kapsar şekilde, herhangi bir ticari işleme konu edilmiş olunan bilgi, belge ve kayıt işlemine rastlanılmamış olduğu, Davacı ... ile Dava Dışı ... Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi arasında ve 05/08/2022 – 30/06/2023 tarihlerini kapsar şekilde, herhangi bir ticari işleme konu edilmiş olunan bilgi, belge ve kayıt işlemine rastlanılmamış olduğu, ayrıca; Davacı ...’ ın, 05/08/2022 – 30/06/2023 tarihleri arasında, Gerçek Usulde Gelir Vergisi Mükellefi olduğu ve işletme esasına göre defter tuttuğunun anlaşılmakta olduğundan dolayısı, yapılan ödemeler ve gerçekleşen tahsilatlara yönelik kayıt işlemlerine ulaşılamadığı, dolayısı ile iş bu dava konusu çekin ticari işlerde kullanılmış olabileceğine dair herhangi bir bilgiye ulaşılamadığı, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı (III) tarafından dava dosyasına sunulmuş olan 04/12/2024 tarih ve E – ... – 220.02 – ... sayılı cevap yazıları ve eklerinde yer alan bilgilere göre; ... No.lu faturanın 12.09.2022 tarihli olduğu, fatura tutarının 70.000,00.-TL (KDV Dahil) olduğu, faturayı düzenleyen kişi/kurumun Dava Dışı ..., Fatura alıcısının Dava Dışı ... Limited Şirketi olduğu, İş bu ... No.lu fatura için, faturayı düzenleyen tarafından; “RESEN HATALI KESİLMESİ” açıklaması ile yine aynı tarihte yani 12.09.2022 tarihinde ve yaklaşık 1,5 dakika içerisinde sistemden iptal talebinin oluşturulmuş olduğu, alıcı tarafından ise iptal talebi onaylanarak iş bu faturanın iptal edilmiş olduğu," belirtilmiştir. 6102 sayılı TTK’nın 792. (6762 sayılı TTK m.704) maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan çek bedelinin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez."Kanunun 9/3 maddesinde ise "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmüne yer verilmiştir. Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8/1 madesinde de benzer bir yükümlülük getirilmiş," kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir. Yönetmelik 5 madesinde ise ,"Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması, mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi ,hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde istihbari çalışma yapılması ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulması" gerektiği belirtilmiştir. Davacı, çekin yedinde iken çalındığı/kaybolduğu, davalının gerekli istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmeden çeki iktisap ettiğini iddia etmiştir. Davalı tarafça da, çekin faktoring işlemi kapsamında alındığı hususunda fatura sunularak faturaya dayalı alacak karşılığında fatura borçlusundan müşterisine ve ondan da faktoring sözleşmesi doğrultusunda kendisine ciro edildiği, çeki elinde bulunduranın yasal yetkili hamil olduğunu, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamının yerine getirildiği savunulmuştur. Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile çek iptali davası ikame ettiği, zayi çek için ödemeden men kararı verildiği, dava konumuz olan çek ile ilgili ödemeden men kararının 14/09/2022 tarihinde çek üzerine işlendiği, davalı faktoring şirketi ile ... arasında faktoring sözleşmesinin 08/09/2022 tarihinde yapıldığı, çek devrine dayanak faturanın ise 12/09/2022 tarihli olduğu, faturanın 12/09/2022 tarihinde 16:36:52'de düzenlendiği, aynı faturanın 12/09/2022 tarihinde 16:38:20'de iptal edildiği, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman Ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9. Maddesinin 2. Fıkrası uyarınca "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." şeklinde düzenleme bulunduğu, davalı faktoring şirketi ile müşterisi arasında faktoring işleminin 12/09/2022 tarihinde yapıldığı, faturanın düzenlendiği 16:36:52 ile iptal edildiği 16:38:20 dakikaları arasında faktoring işlemine başlanıp tamamlanmasının mümkün olmadığı, davalı faktoring şirketinin gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanmayan alacağı temlik alamayacağı gibi, yukarıda aktarılan yönetmelik hükümlerine göre istihbarat yapma yükümlülüğünün bulunduğu, davalı tarafça yönetmelik 5/1-c maddesi gereğince fatura borçlusuna başvurmadığı, finans kurumu olan davalı factoring şirketinin gerekli araştırma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden ağır kusurlu olduğu anlaşılmakla 6361 Sayılı Yasa'nın 9/3 maddesi ve TTK 792. madde gereğince davanın kabulü ile davalı tarafça dava dışı çek keşidecisinden tahsil edilen 35.000,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Davanın KABULÜ İLE; 35.000,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 2.390,85‬TL nispi karar harcının peşin alınan 597,72 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 1.793,13‬ TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yapılan toplam 689,92 TL( 80,70 TL BVH, 11,50 TL VSH, 597,72 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 5.634,00 TL ( 634,00 TL tebliğler ve posta, 5.000,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davalıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı miktar itibari ile kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/04/2025 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır