İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/245 E. 2024/674 K.

T.C. İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO :2023/245 Esas KARAR NO:2024/674 DAVA:Alacak DAVA TARİHİ:27/03/2023 KARAR TARİHİ:20/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı/ karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında Faktoring Sözleşmesi, 01/12/2021 tarihli taahütname, 02/12/2021 tarihli taahhütname imzalandığını, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete temlik edilen ... San. Ve Tic. Ltd. Şti tarafından düzenlenen 124.496,98 Euro'luk çek 20/12/2021 tarihi saat 12:00'da ... aracılığı ile ... faktoring a.ş.'ye ödendiğini müvekkili şirketin taraflar arasında imzalanan sözleşme ve protokoller gereğince davalı şirketten 823.602,474 TL alacağının borçlunun temerrüde düşürüldüğü ihtarname tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte şimdilik 50.000,00 TL'sinin davalı şirketten tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı/ karşı davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı çek bedelinin 20/12/2021 tarihinde çekin bağlı bulunduğu banka hesabından çekildiğini dolayısıyla tahsilat tarihi olarak bu tarihin kabul edilmesi gerektiğini bu tarihteki kur, faktoring işleminin yapıldığı tarihteki kurdan yüksek olduğu için aradaki farkın kendisine ödenmesi gerektiğini ileri sürdüğünü dava dilekçesi ekinde olduğu belirtilen dekontların tarafına tebliğ edilmediğini var olduğu belirtilen dekontlara ilişkin beyan haklarını saklı tuttuğunu aleyhine açılan haksız davanın reddi ile karşı davanın kabulünü, alacağın ticari avans faizi ile birlikte dava/ karşı davalıdan tahsilini yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; asıl ve karşı dava yönünden taraflar arasındaki faktoring sözleşmesinin eki taahhütname uyarınca, faktoring işleminin konusu 2 adet döviz bedelli çekin tahsilat günündeki kur ile faktoring işleminin yapıldığı kur arasında fark bulunması halinde kurun düşük ya da yüksek olması ihtimaline göre dosyanın taraflarının birbirlerine ödeme yapacağının kararlaştırılması karşısında, tahsilat tarihinin belirlenmesi yönünden uyuşmazlığın bulunduğu anlaşıldı. Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 08/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" Dava, faktöring işleminden kaynaklı, sözleşme ve taahhütnameler gereğince alacak davasıdır. Taraflar, akdi ilişki çerçevesinde karşılıklı alacak iddiasında bulunmuştur. Bu karşılıklı alacak meselesi faktöring işlemine konu çeklerin bedellerinin ödenmesinde TL'ye çevrilme tarihinde ortaya çıkmaktadır. Buna göre/518988DI seri numaralı çek, 20.12.2021 tarihinde ... Bankası A.Ş.'ye ibraz edilmiş olup, ödenmiştir. Çek görüldüğünde (TTK m. 795), ibraz edilen gün ödenmesi gerekir . Bu durumda da TCMB nin 20.12.2021 tarihi için uygulayacağı gösterge niteliğindeki kurlar, 01.12.2021 ve 02.12.2021 tarihlerinde düzenlenen Taahhütnamelerde tespit edilen kurlardan (1 USD - 13,180 TL ve EUR 15,1980 TL) daha yüksek belirlenmiş olduğundan davacının toplam 772.506,37 TL ana para kur farkı talep edebileceği kanaati oluşmaktadır. Çek Tarihi Seri No Tutar Faktoring Anlaşma Tahsilat TCMB Ödenen Talep edilen Tarihi Kuru Tarihi Efektif (TL) (TL) Satış Kuru 20.12.2021 ... 124.496,8-EUR 02.12.2021 15,198 20/12/2021 19,7438 1.851.587,00 565.938,37 Eur/TL Eur/TL 20.12.2021 ...| 47.500,00-USD 01.12.2021 13,1820 20.12.2021 17,5308 615.567,00 206.568,0 Toplam 772.506,37 İhtilaf Çerçeve sözleşmeye dayanan iki ayrı 2.12.2021 ve 1.12.2021 tarihli münferit iştira işlemine dayanmaktadır, talep edilen hak çek hukukuna tabi değildir. Dava ise 27.3.2023 tarihinde açılarak zaman aşımı süresi kesilmiştir. Özel bir zamanaşımı süresi de öngörülmediğinden genel zaman aşımı TBK m. 146 hükmü gereği 10 yıldır. Yargılama giderleri ve vekalet ücreti talepleri hakkındaki karar Sayın Mahkemeye ait olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Asıl davanın, taraflar arasındaki faktoring sözleşmesinin eki taahhütname uyarınca, faktoring işleminin konusu 2 adet döviz bedelli çekin tahsilat günündeki kur ile faktoring işleminin yapıldığı kur arasında fark bulunması halinde kurun düşük ya da yüksek olması ihtimaline göre dosyanın taraflarının birbirlerine ödeme yapacağının kararlaştırılması karşısında, tahsilat tarihindeki kurun faktoring işlemi yapıldığı tarihteki kurdan yüksek olduğu iddiasıyla aradaki farkın tahsili talepli kısmi dava olduğu, karşı davanın ise aynı sebebe dayalı ancak tahsilat tarihindeki kurun faktoring işlemi yapıldığı tarihteki kurdan düşük olduğu iddiasıyla aradaki farkın tahsili talepli dava olduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasında 05/03/2020 tarihli ve 02/12/2021 tarihli faktoring sözleşmeleri bulunduğu ihtilafsızdır. Yine taraflar arasında 01/12/2021 tarihli ve 02/12/2021 tarihli tahahütnamelerin bulunduğu da ihtilafsızdır. 01/12/2021 tarihli taahhütnamenin; "Aramızda akdolunmuş faktoring sözleşmesi ve bilcümleri ekleri çerçevesinde 01/12/2021 tarihinde yapılan faktoring işlemine ait ödeme vasıtası toplam 47.500-USD çekler için uygulanabilecek kur 13,1820-USD/TL olup bu ödeme vasıtlarının tahsil günlerinde uygulanacak kur ise ... Faktoring A.Ş tarafından serbestçe belirlenecektir. Tahsilat günündeki kur faktoring işleminin yapıldığı tarihteki kurdan düşük olursa aradaki fark ... Faktoring A.Ş'ye, yüksek olursa ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti'ye TL olarak ödeneceğini gayri kabili rücu olarak kabul beyan ve taahhüt ederiz" şeklinde düzenlendiği, 02/12/2021 tarihli taahhütnamenin; "Aramızda akdolunmuş faktoring sözleşmesi ve bilcümleri ekleri çerçevesinde 02/12/2021 tarihinde yapılan faktoring işlemine ait ödeme vasıtası toplam 124.496,98-EUR çekler için uygulanabilecek kur 15,1980-USD/TL olup bu ödeme vasıtlarının tahsil günlerinde uygulanacak kur ise ... Faktoring A.Ş tarafından serbestçe belirlenecektir. Tahsilat günündeki kur faktoring işleminin yapıldığı tarihteki kurdan düşük olursa aradaki fark ... Faktoring A.Ş'ye, yüksek olursa ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti'ye TL olarak ödeneceğini gayri kabili rücu olarak kabul beyan ve taahhüt ederiz" şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır. Davacı dava dilekçesinde tahsilat tarihindeki kurun, faktoring işlemi yapıldığı tarihteki kurdan yüksek olduğunu iddia etmiş, davalı karşı davacı cevap ve karşı dava dilekçesinde tahsilat tarihindeki kurun, faktoring işlemi yapıldığı tarihteki kurdan düşük olduğunu iddia etmiştir. Faktoring işleminin yapıldığı tarihteki kurlar taahhütnamede belirtilmekle ihtilafsızdır. İhtilaf tahsilat tarihindeki kurun ne olduğudur. Faktoring işlemine konu edilen ve 01/12/2021 tarihli taahhütnameye konu çekin incelenmesinde, 20/12/2021 tarihli, ... seri numaralı, 47.500,00 USD tutarlı, ... A.Ş Şişli/İstanbul şubesine ait çek olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce ... A.Ş'ye yazılan müzekkereye verilen 16/10/2023 havale tarihli yazı cevabında, çekin 20/12/2021 tarihinde T.C ... Bankası A.Ş'ye ibraz edildiği ve ödendiği beyan edilmiştir. Dava dilekçesi ekinde sunulu ... A.Ş tarafından düzenlenen e-dekontta ... seri numaralı çekin ödenmesine dair dekontun işlem tarihinin 20/12/2021, valör tarihinin 20/12/2021 olduğu tespit edilmiştir. Yine dava dilekçesi ekindeki ... Bankasına ait dekonttan davalı karşı davacı hesabına 47.500,00 USD'nin yatırıldığı, işlem tarihinin 21/12/2021, valör tarihinin 22/12/2021 olduğu görülmüştür. Faktoring işlemine konu edilen ve 02/12/2021 tarihli çekin incelenmesinde, 20/12/2021 tarihli, ... seri numaralı, 124.496,98 EURO tutarlı, ... A.Ş Silivri/İstanbul şubesine ait çek olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce ... A.Ş'ye yazılan müzekkereye verilen 06/10/2023 tarihli yazı cevabında, çekin 20/12/2021 tarihinde takas merkezine ibraz edildiği ve ödendiği beyan edilmiştir. Müzekkere ekinde sunulu ... A.Ş tarafından düzenlenen dekontta ... seri numaralı çekin ödenmesine dair dekontun işlem tarihinin 20/12/2021 olduğu tespit edilmiştir. Yine dava dilekçesi ekindeki ... Bankasına ait dekonttan davalı karşı davacı hesabına 124.496,98 EURO'nun yatırıldığı, işlem tarihinin 21/12/2021, valör tarihinin 22/12/2021 olduğu görülmüştür. Davada esas uyuşmazlık noktasının, taraflar arasında "tahsilat günündeki kur" olarak belirlenen tarihin çek borçlusunun hesabından paranın çıktığı tarih mi yoksa paranın davalı hesabına geçtiği tarih mi olduğu görülmüştür. Davacının dava konusu çekleri Takasbank Çek Takas Sistemi ile ibraz ettiği görülmüştür. 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 8 inci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)’nın Bankalararası Takas Odası (BTOM) bünyesinde yürütülmekte olan elektronik çek takası faaliyetlerinin başka bir kuruluş aracılığı ile yapılmasına karar verebileceği hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede; 09/06/2018 tarih ve 30446 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çek Takas Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ile Takasbank 02/07/2018 tarihinden geçerli olmak üzere çek takas ve mutabakat faaliyetlerinin yürütüleceği Kurum olarak kabul edilmiştir. Takas süreci, Takasbank'ın internet sitesinde, "1-Bankaların gün içinde teslim aldıkları çeklere ait bilgiler ve görüntüler bir sonraki gün sabah saat 06:00‘ya kadar takas paketi ile Takasbank’a bildirilir. 2-Sabah 06:00’da bankalarca takas paketleri ile sisteme aktarılan çek bilgileri, provizyon işlemlerinin yapılması amacıyla Takasbank tarafından hazırlanan takas dağıtım paketi ile muhatap bankalara gönderilir. 3-Bankalar, takas dağıtım paketi ile iletilen bilgileri, ilgili takas gününde 06:00-17:45 saatleri arasında inceleyip iade paketleri ile Takasbank sistemine aktarır. İade kapanışı sonrasında sistem tarafından iade dağıtım paketi ile iade çek bilgileri bankalara gönderilir. 4-İade dağıtım işlemlerinin tamamlanmasını takiben üyelerin ertesi gün sisteme ödemeleri gereken net nakit borç/alacak bilgileri mutabakat dosyası ile üyelere bildirilir. 5-Nakit yükümlükler bankalar tarafından Takasbank nezdinde açılan CEKTK mutabakat hesabına en geç saat 12:00’a kadar gönderilir." şeklinde açıklanmıştır. Davalı karşı davacı, dava konusu çekleri, çekleri düzenleyen muhatap bankaya/şubesine ( ... A.Ş Şişli/İstanbul şubesine, ... A.Ş Silivri/İstanbul şubesine) ibraz etmeyerek kendi tercih ettiği T.C. ... Bankası A.Ş'ye ibraz ederek haliyle takas odasına ibraz etmiştir. Bu sebeple çek borçlularının hesabından çek bedelleri 20/12/2021 tarihinde çıkmış ise de çek alacaklısı davalı karşı davacının hesabına çek bedelleri 21/12/2021 tarihinde geçmiştir. Çekleri doğrudan muhatap bankaya ibraz etmeyerek kendi tercih ettiği başka bir bankaya ve haliyle takas odasına ibraz eden alacaklının bu tercihi sebebiyle hesabına paranın bir gün gecikmeli geçmesi durumundaki sonuca davalı karşı davacı çek alacaklısı faktoring şirketinin katlanması gerektiği, nitekim burada tahsilat tarihinin borçlunun hesabından paranın çıktığı tarih olarak kabul edilmesi gerektiği mahkememizce kabul edilmiştir. 08/03/2024 havale tarihli bilirkişi raporunda da bu yönde değerlendirme yapılmış olup, TCMB döviz kurları, gösterge niteliğinde olup, her iş günü saat 15:30'da TCMB'nin internet sitesinde ilan edilir ve ertesi günkü Resmi Gazete'de ilan edildiğinden bu kurların esasen ilan edildiği gün için değil, bir sonraki iş günü için geçerli olduğu, bu sebeple 20/12/2021 tarihinde TCMB'nin gösterge kurları için bir önceki iş günü olan 17/12/2021 saat 15:30'da TCMB tarafından ilan edilen ve 18/12/2021 tarihli Resmi Gazete'de ilan edilen kurlara bakmak gerektiği, bu kurlara göre 1 USD=16,3898 ve 1 EUR=18,5655 TL olmakla 01/12/2021 ve 02/12/2021 tarihlerinde düzenlenen taahhütnamelerdeki kurlardan (1 USD=13,180 TL, 1 EURO=15,1980 TL) daha yüksek olduğu görülmekle davacının kur farkı talep edebileceği kanaatine varılmış, buna göre davacının davalıdan 01/12/2021 tarihli taahhütname gereği 206.568,00 TL talep edebileceği, 02/12/2021 tarihli taahhütname gereği ise 565.938,37 TL talep edebileceği, toplam talep edebileceği miktarın 772.506,37 TL olduğu tespit edilmiş olup bu tespit mahkememizce yukarıda açıklanan tespit ve gerekçelerle uyumlu, denetime elverişli olduğundan hükme esas alınmıştır. Davacının davalıdan talep edebileceği toplam tutar mahkememizce 772.506,37 TL olarak kabul edilmiş olup, davacının kısmi davasını ıslah etmediğinden taleple bağlı kalınarak 50.000,00 TL üzerinden davanın kabulü ile bu miktara ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 31/05/2022 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte asıl davalıdan alınarak asıl davacıya verilmesine, karşı davanın ise yukarıda açıklandığı üzere tahsilat tarihindeki kurun, faktoring işlemi yapıldığı tarihteki kurdan yüksek olduğu anlaşılmakla reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Asıl davanın KABULÜ ile; taleple bağlı kalınarak 50.000,00-TL'nin, 31/05/2022 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte asıl davalıdan alınarak asıl davacıya verilmesine, 2-Karşı davanın REDDİNE, Asıl dava yönünden; 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 3.415,5‬0 TL nispi karar harcının peşin alınan 853,88 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 2.561,62‬ TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00.-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yapılan toplam 1.059,38 TL( 179,90 TL BVH, 25,60TL VSH, 853,88 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 5.210,00 TL ( 710,00TL tebliğler ve posta, 4.500,00TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Arabuluculuk ücreti olan 1.560,00 TL'nin davalıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA, Karşı dava yönünden; 8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 853,88 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 426,28TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde karşı davacıya iadesine, 9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00TL nispi vekalet ücretinin karşı davacıdan alınarak KARŞI DAVALIYA VERİLMESİNE, 10-Karşı davalı tarafından yargılama aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 11-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 20/11/2024 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır