İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/187 E. 2024/706 K.

T.C. İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/187 Esas KARAR NO : 2024/706 DAVA : Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti DAVA TARİHİ : 20/05/2014 KARAR TARİHİ : 12/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM / Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; taraflar arasında 14/01/2008 tarihinde "Özel Güvenlik Hizmetleri Sözleşmesi" bağıtlandığını, bu sözleşme uyarınca davalı tarafından yönetildiği iddia olunan ... alışveriş merkezinde müvekkili tarafından özel güvenlik hizmeti personeli çalıştırıldığını, sözleşmede belirtilen süre uyarınca ihtarname keşide edilerek sözleşmenin yenilenmeyeceğini davalıya bildirildiğini ve sözleşmenin 31/01/2011 tarihinde sona erdiğini, SGK borcu bulunmadığına ilişkin yazının davalıya ibrazına rağmen sözleşme uyarınca alınan ... T.A.Ş ne ait 27/12/2011 tarihli, ... nolu, 300.000,00 TL bedelli teminat mektubunun iade edilmediğini ve davalı tarafından nakde çevrilerek tahsil edildiğini, gerekçe olarak müvekkilinin çalıştırdığı personelin açmış olduğu davaların kendilerine ihbar edildiğinin belirtildiğini, bu nedenle yapılan davalı işleminin haksız ve dayanaksız olduğunu, personelin işten ayrılması durumunda ortaya çıkabilecek kıdem tazminatı ile ilgili taleplerin başka projeye aktarılarak kıdem tazminatı yükümlülüğünün müvekkili açısından devir yoluyla ortadan kaldırılabileceğinin, ancak emeklilik halinde ve başka projelere aktarılamama durumunda ortaya çıkacak kıdem tazminatının davacı özel güvenlik şirketince karşılanacağını sözleşmede belirlendiğini, bunun dışındaki durumlarda ödeme yükümlülüğünün davalıda olduğunu, buna rağmen haksız tahsilat yapıldığını belirterek, tazmin edilen teminat mektubu tutarı olan 300.000,00 TL nin ödeme tarihinden itibaren yürütülecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir. SAVUNMA / Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davacının sözleşme ile üstlendiği edimi kapsamında 300.000,00 USD tutarlı teminat mektubu vermesi gerekirken 300.000,00 TL bedelli mektup verdiğini ileri sürerek, eksik kalan teminata denk gelen 416.000,00 TL bakiye teminat mektubu bedelinin karşı dava yoluyla tahsilini istemiş ve davacı karşı davalı çalışanları tarafından işçilik haklarının tahsili talepli 16 adet dava açıldığını, ve tüm davaların müvekkiline ihbar olunduğunu, müvekkil şirket aleyhine sonuçlanma ihtimali yüksek olduğundan davacı şirket yetkilisi ...'ın şifai onayı alınarak sözleşme kapsamında her türlü zararı temini amacıyla verilen teminat mektubunun 28/11/2013 tarihinde haklı nedenle tazmin edildiğini, bedelin iadesi talebinin haksız ve dayanaksız olduğunu, davacının basiretli bir tacir gbii davranıp sözleşmenin bağıtlandığı aşamada yükümlülüklerini bilmesi gerektiğini, dava konusu sözleşme ve TTK nın emredici hükümleri kapsamında uyuşmazlığın çözümünde TTK nın 1/2. Fıkrasının uygulanması gerektiğini belirterek davanın haksızlığını savunmuş ve reddine karar verilmesini istemiştir. KANITLAR VE GEREKÇE / Asıl dava, haksız şekilde tahsil edildiği belirtilen teminat mektubu bedelinin istirdadı istemine ilişkindir. Karşı dava, eksik kalan teminat tutarının ödenmesi istemine ilişkindir. Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, taraflar arasında bağıtlanan 14/01/2008 tarihli sözleşme örneği, davacının fesih bildirimine ilişkin ihtarname örneği, taraflarca keşide edilen diğer ihtarname örnekleri, teminat mektubu örneği ve nakde çevrildiğine ilişkin dekont örneği, dava dışı davacı çalışanları tarafından davacı şirket hakkında açılan işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyalarından alınan karar örnekleri dosya içine alınmış ve dosya içeriği deliller üzerinde uzman bilirkişi kurulu aracılığıyla inceleme yapılarak rapor düzenlenmiştir. 04/11/2016 Tarihli Bilirkişi Raporunda; taraflar arasında bağıtlanan 14/01/2008 tarihli sözleşmenin 4.maddesi gereğince 5 yıl süre ile geçerli olduğunun kararlaştırıldığı, davacının sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde önceden ihtarname keşide ederek sözleşmeyi yenilemeyeceğini bildirdiği ve 14/01/2013 tarihinde sözleşmenin sona erdiği, sözleşmenin teminatı olarak davacı tarafından davalıya verilen 27/12/2011 tarihli 300.000,00 TL tutarlı banka teminat mektubunun davalı tarafından 28/11/2013 tarihinde nakde çevrildiği, tazmin tarihinde davalının dava dışı davacı çalışanlarının işçilik hakları ile ilgili olarak bir ödeme yapmadığı, sözleşmenin 9/1 maddesi kapsamında teminat mektubunun verildiği ve 10 yıl sürenin kararlaştırıldığı, SSK nın ilişkisiz belgesi getirilmesinden sonra iade edileceğinin öngörüldüğü, sözleşmenin 6.1/c hükmüne göre; kıdem ve ihbar tazminatı sorumluluğunun davacıya yüklenildiği, 4857 sayılı İş Kanunun 2/6 maddesi uyarınca; her iki tarafın işçilik haklarından dolayı birlikte dava edilebilecekleri, davalı iş verenin sözleşmenin sona ermesinden itibaren 10 sene saklayabileceği teminat mektubunu herhangi bir zarara uğramamışken nakde çevrilmesinde haklı bir durumun bulunmadığı, bu nedenle iadesinin istenebileceği, taraflar arasında bağıtlanan 14/01/2008 tarihli ve 5 yıl süreli sözeşmenin başlanğıncında 300.000,00 USD tutarında teminat mektubu verilmesi öngörülmüş iken 300.000,00 TL tutarlı teminat mektubunu çekincesiz kabul eden davalı karşı davacının 14/01/2013 tarihinde sözleşmenin süresi son bulduktan sonra geriye dönük teminat tutarı farkı istemesinin HMK 2.maddesine aykırı ve dayanaktan yoksun olduğu belirtilmiştir. İtirazlar üzerine düzenlenen 08/09/2017 tarihli Ek Raporda; kök rapordaki görüşler tekrar edilmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiş, verilen karar temyiz edilmiş, Mahkememizden verilen ... tarih ve ...Esas ... karar sayılı kararı Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 16/01/2024 tarih ... Esas... Karar sayılı ilamıyla"... Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.4.3 maddi uyarınca, işçilerin kıdem ve ihbar tazminatları dahil her türlü sorumluluk münhasıran, davacı-karşı davalı yüklenici şirkete aittir. İş Kanunu'nun 2/6. maddesi hükmüne göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumludurlar. Dava dışı işçiler, anılan yasa hükmüne dayalı olarak kıdem tazminatı dahil çeşitli işçilik alacaklarının tahsili amacıyla, hem asıl işveren konumundaki davalı-karşı davacı iş sahibi şirkete hem de alt işveren konumundaki davacı-karşı davalı yüklenici şirkete karşı davalar açmışlardır. Açılan davalara ilişkin karar örnekleri dosyaya getirtilmiştir. Ayrıca, iş sahibinin bu işçilerin bir kısmına kıdem tazminatları için ödemeler yaptığına ilişkin ödeme belgeleri de dosyaya sunulmuştur. Sözleşmenin 9.1. maddesine göre dava konusu kesin teminat mektubu, iş sahibinin uğradığı veya uğrayacağı her türlü zararın, sözleşmedeki cezai şartlar ve faizler dahil olmak üzere her türlü borcun teminatın teşkil etmek üzere verilmiş olup dava dışı işçilere yapılan ve işçilik alacakları için açılan ve karara bağlanan davalarda yapılması muhtemel ödemelerin de bu kapsamda olduğu açıktır. Sonuç itibariyle, iş sahibinin söz konusu işçi alacakları ödenene kadar teminat mekbunu uhdesinde tutma hakkı vardır. Bu durumda, davalı-karşı davacı iş sahibinin, dava dışı işçilere ödediği veya işçilik alacakları için açılan ve karara bağlanan davalarda ödemek zorunda kalacağı toplam tutarlar belirlenerek, teminat mektubu bedelinin kısmen ya da tamamen iadesinin gerekip gerekmediği değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir. Bu husus gözetilmeksizin, yanılgılı gerekçeyle asıl davanın kabulü doğru olmamış, kararın asıl davada davalı yararına bozulması gerekmiştir. " gerekçesi ile Bozma ilamında; "1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,,"denilmektedir. Bozma sonrası dosya yeni esas alarak ... sırasına kaydı yapılmış, 21/05/2024 tarihli celsede Yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir. Usul ve yasaya uygun bulunan Bozma ilamı doğrultusunda dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır. Bilirkişi SMMM ... tarafından düzenlenen 30/09/2024 havale tarihli bilirkişi raporunda; 300.000 TL tutarında Teminat mektubunun paraya çevrildiği, davalı / karşı davacı uhdesinde olduğu, davacının işçilerinin kıdem tazminatlarına ilişkin davalı / karşı davacının ödediği ve dava konusu olmadan ödenen tutarın sunulan banka dekontları kapsamında 63.873,70 TL olduğu, davalının bildirdiği işçi davalarına ilişkin tespitler yukarıda yer almakta olup, belirlenen 3 adet davaya ilişkin, davalı tarafından icra dosyalarına ödeme yapıldığına ilişkin icra dosya numaralarına havi dekontlar sunulmuştur. C bendinden incelenen ... 5. İcra... , ... 24. İcra ...sayılı dosya açıklamalı makbuzlar kapsamında 65.811,23 TL ödeme yapıldığı hesaplanmıştır. İcra dosyalarının Sayın Mahkeme dosyasına istenmesine ilişkin takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere mevcut sunulanlar ve dosya mevcudu kapsamında davalı / karşı davacının ödemeler toplamının 129.684,93 TL olduğu hesaplanmış olup,300.000 TL'lik teminat mektubu sebebiyle 170.315,07 TL kısmın davacının teminat mektubundan tahsilinin dayanaklarının bulunmadığı mevcut uyarınca hesaplandığı belirtilmiştir. Taraf iddia ve savunmaları ibraz edilen deliller, bilirkişi raporu ile Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; Taraflar arasında mevcut 14/01/2008 tarihli "Özel Güvenlik Hizmetleri Sözleşmesi" nin 4.maddesine göre; 5 yıl süreli olduğu ve davalı iş veren tarafından 3 ay önceden ihbarda bulunarak sözleşmenin sona erdirilebileceğinin kararlaştırıldığı, tarafların kabulündedir. Davacı taraf 28/08/2012 tarihli fesih bildirimi ile sözleşmenin süresi sona erdikten sonra yenilenmeyeceğini davalıya bildirmiş ve bu nedenle sözleşme 14/01/2013 tarihinde sona ermiştir. Bağıtlanan sözleşmenin 9.1 maddesi gereğince; davacı tarafından davalı işverene "Bu sözleşmeden veya sözleşmenin herhangi bir sebebeple feshinden sonra doğmuş ya da doğacak borçların, özel güvenlik görevlilerine karşı İş Kanunundan ve diğer hukuki; özel mevzuattan kaynaklanan sorumlulukları sebebi ile ve uğranılan veya uğranılacak her tür zararın tazmininin, iş bu sözleşmedeki ceza-i şartlar ve faizler dahil olmak üzere her türlü borcunun teminatını teşkil etmek üzere 330.000,00 USD meblağlı, metni iş veren tarafından onaylanıcak kesin ve süresiz banka teminat mektubunu sözleşmenin imzası sırasında iş verene vermekle yükümlüdür." Hükmü uyarınca; davaya konu olan 300.000,00 TL bedelli teminat mektubunun verileceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 9.3 maddesinde "sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi sebebi ile; bu sözleşmeye ilişkin her türlü müsvet ve menfi zarar riskinin teminatı olmak üzere özel güvenlik şirketi tarafından verilen teminat mektubu 10 yıl süre ile iş verende kalacaktır. Ardından bu sözleşme kapsamındaki hizmetin sözleşmeye, eklerine yasal mevzuata uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa hizmete ait eksik ve kusurların giderilerek iş verene herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek teminatlar; Sosyal Sigortalar Kurumundan "ilişiksiz" belgesi getirilmesinden sonra özel güvenlik şirketine iade edilir. Özel güvenlik şirketinin bu hizmet nedeniyle işverene ve sosyal güvenlik kurumun ve diğer idari kurumlara olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan yasal vergi kesintilerinin ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hükme gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir." denilmekle, teminat mektubunun verilme ve iade koşulları düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin teminatını oluşturmak üzere, davacı özel güvenlik şirketi tarafından davalı işverene davaya konu yapılan ... T.A.Ş tarafından düzenlenen 300.000,00 TL bedelli, 27/12/2011 tarihli ... nolu kesin teminat mektubunun verildiği çekişmesizdir. Sözleşmenin sona ermesi üzerine teminat mektubu davalı işveren şirket tarafından davacıya iade edilmeyerek, 28/11/2013 tarihinde nakde çevrilmiş ve bedeli davalı tarafından tahsil edilmiştir. Uyuşmazlık; teminat mektubunun iade koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkindir. Yargıtay bozma kararı doğrultusunda alınan bilirkişi raporu ile Davalı karşı davacı tarafından çalışanlara kıdem tazminatlarına ilişkin toplam 63.873,70 TL tutarında ödeme yaptığı belirlendiği,Davalı / Karşı davacı tarafından dosyaya sunulanlar ,İş Mahkemelerinden gelen müzekkere cevap yazıları ve tüm dosya mevcudu incelemeleri neticesinde , işçi davalarına ilişkin alınan ve kesinleşen kararlar... 11.İş Mahkemesinde görülen işçi davalarına ilişkin olarak Davalı / Karşı davacının bildirdiği... 11.İş Mahkemesi (bilirkişi raporunun 5-14 sıradaki) dava dosyaları incelendiğinde, iş dosyalarının davalısının ... olduğu , ....Şti.'nin ise Feri Müdahil olarak yer aldığı görülmüştür. Davaların kısmen kabulü ile işçi Alacaklarının iş davalarının davalısı (... Tic.A.Ş.)den faiz ile birlikte alınmasına karar verildiği Kararların kesinleştiği bu kapsamda... 11 İş Mahkemesi dosyalarında davalı / karşı davacının feri müdahil olması ve alınan kararların da söz konusu işçi alacaklarının ... tarafından ödenmesi yönünde karara bağlandığı hususları mevcut olup, davalının bu dosyalara yönelik ödeme yaptığı ve ödeme yükümlülüğü doğduğu yönünde herhangi bir tespit yapılamadığı, davalı / karşı davacının 15. Sırada bildirdiği işçi ... ile ilgili ... 5. İş Mahkemesi, ...E. sayılı davada taraflar incelendiğinde, davalı / karşı davacı ...şirketinin taraf olmadığı belirlenmiştir. Yine davalı tarafından sunulan İcra dosyasına ödeme makbuzu incelendiğinde icra dosyasına ödemenin ...tarafından yapıldığı, Bu kapsamda davalı / karşı davacının söz konusu İş Mahkemesi Dosyasına ilişkin sunmuş olduğu ödeme makbuzunun ... Tic.A.Ş. 'ye ilişkin olduğu ,dosyamız davalısı tarafından ödenmediği , dava dışı ... tarafından yapılan ödemenin davalının teminat mektubu mahsubuna konu edilmesinin dayanaklarının bulunmadığı ,Davalı / karşı davacının 2. Sırada bildirdiği işçi ...ile ilgili ... 5. İş Mahkemesi, ...E. sayılı dosyaya ilişkin ... 5 İş Mahkemesi müzekkereye cevabı yazısında işçi ...yönünden yapılan araştırma neticesinde dava esasının ... E. olduğunu bildirerek , dosya içeriği incelendiğinde, davalı tarafın ... şirketi olduğu dosyaya gelen ...'in ... 33. İş Mahkemesinde faizlere ilişkin açmış olduğu ...E. sayılı davada ... şirketi de davalı olarak yer almakta ise alınan kararda ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği ,bu kapsamda davalı / karşı davacının söz konusu İşçi alacağı dosyasında taraf olmadığı ve yine dosyada gelen 2 .davada da husumet yokluğundan reddine karar verildiği ve ödeme yapmadığıi ncelenen ... 5 İcra ... , ... 24 İcra ... sayılı dosya açıklamalı makbuzlar kapsamında 65.811,23 TL ödeme yapıldığı dosya mevcudu kapsamında davalı / karşı davacının ödemeler toplamının 129.684,93 TL olduğu hesaplanmış olup,300.000 TL'lik teminat mektubu sebebiyle 170.315,07 TL kısmın davacının teminat mektubundan tahsilinin dayanaklarının bulunmadığı anlaşılmakla davanın bu miktar üzerinde davanın kısmen kabulüne karar vermek gerektiği, Davalı iş veren tarafından açılan karşı dava da ise; verilen teminat mektubunun sözleşme koşullarına uygun olmadığı, eksik teminat verildiği belirtilerek, aradaki farkın karşılanması istenilmektedir. Yukarıda açıklandığı gibi sözleşmenin kurulma aşamasında davacı tarafından davalıya 330.000,00 USD tutarlı teminat mektubu verilmesi kararlaştırıldığı halde sadece 300.000,00 TL bedelli mektubu verilmiş, davalı işverenin buna bir itirazı olmadığı Sözleşme sona erdikten sonra ek teminat verilmesi istemi dayanaksız ve iyi niyet koşullarına aykırıolup karşı davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki biçimde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Asıl davanın KISMEN KABULÜ ile 170.315,07-TL'nin 12/03/2024 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin REDDİNE, a)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 11.634,23-TL nispi karar ve ilam harcından 5.123,25-TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 6.510,98-TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, b)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, c)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ç)Davacı tarafından yapılan başvurma harcı, bilirkişi ücreti ve posta masrafı olmak üzere toplam 963,80-TL yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına göre % 57'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, d)HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 2-Karşı davanın REDDİNE, a)Karşı davada karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 427,60-TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 7.105,95-TL harçtan mahsubu ile artan 6.678,35-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde karşı davacıya iadesine, b)Karşı davada karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 66.415,00-TL nispi vekalet ücretinin karşı davacıdan alınarak karşı davalıya verilmesine, c)HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde karşı davacıya iadesine, ç)Karşı davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren yasal süresi içeresinde Yargıtay ilgili dairesinden temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/11/2024 Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır