İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 2023/107 E. 2025/80 K.

T.C. İSTANBUL 2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/107 Esas KARAR NO : 2025/80 DAVA : Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) DAVA TARİHİ : 30/12/2019 KARAR TARİHİ : 17/04/2025 Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili, tasarımları müvekkili tarafından yapılan ve Türkiye de ilk kez kamuya sunulan kadın tunik (elbise) tasarımlarının, davalı ...Tic. Ltd. Şti tarafından "..." markasıyla haksız olarak üretilerek satışı yapılmak suretiyle müvekkili tasarımlarının ihlal edildiğini, tasarım hakkına tecavüzün davalı şirketin ticari faaliyeti çerçevesinde yapıldığını, diğer davalı gerçek kişi olan ...'in davalı şirketin müdürü olarak haksız fiili bizzat gerçekleştiren kişi olduğunu, diğer davalı olan ... (...)'un ise davalı ... tarafından "..." markasıyla üretim ve satışı yapılan taklit ürünlerin kendisine ait iş yerinde satışını gerçekleştirdiğini ve müvekkili tasarımlarını ihlal ettiğini, davaya konu bayan tunik tasarımının ilk kez müvekkiline ait sarıhan... kullanıcı adlı ... satış sayfasında 23/08/2019 tarihinde, 11/08/2019 tarihinde ve 12/09/2019 tarihinde kamuya satışa sunulduğunu, müvekkili tasarımlarının tescil edilmediğini ancak tescilsiz tasarımların gerek 6769 sayılı SMK, gerek 5846 sayılı FSEK hükümlerine göre korunmakta olduğunu, davaya konu taklit ürün üzerinde fotoğrafı çekilen yaka etiketi, ürün açıklama etiketinin incelenmesinde, üzerlerinde davalı ...Ltd. Şti'ne ait "..." ibareli markanın bulunduğunu, müvekkiline ait orijinal ürün örneği ile davalıdan satın alınarak temin edilen taklit ürün örneğinin ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...D.iş sayılı dosyasına sunularak delil tespiti talebinde bulunduklarını ve davalılara ait adreste bilirkişi vasıtasıyla inceleme yapıldığını, alınan bilirkişi raporu ile tasarım hakkına tecavüzün varlığının tespit edildiğini iddia ederek, davalıların tasarım hakkına tecavüzün tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, bilirsiz alacak hükümlerine göre alacak miktarının tam ve kesin olarak belirlenmesi halinde taleplerini arttırmak üzere şimdilik 1.000 TL maddi (6769 sayılı SMK 151/2-a), 20.000 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 14/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan tahsiline ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 18.06.2020 Tarihli öninceleme duruşmasında önce, cevaba cevap süresinden sonra 24.03.2020 tarihli (UYAP imza tarihi 27.03.2020 Tarihli) beyan dilekçesi sunmuş, dilekçesinde davaya konu tasarımın ... numarası ile tescil başvurusunda bulunulduğunu, ... nolu tasarımın tescil edilmiş olup dava konusu tasarım olduğunu, tasarım tescil edildiğinden Kanun gereği koruma kapsamıdna olduğunu beyan etmiş, davalı vekil davacı vekilinin beyanlarına itiraz ederek tescilli tasarım iddiasının bu dava konusunu oluşturmadığını belirtmiştir. Davalılar vekili, dava konusu ürünün sıradan bir abiye elbise modeli olduğunu, iddia ve taleplerin haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, ihtiyati tedbir talebinin reddi gerektiğini, ... tarafına husumet yöneltilmesinin kötü niyetli olduğunu,... D.iş nolu dosyada tespit talebinin diğer iki davalı tarafa yapıldığını, müdürlerin tüzel kişinin kanuni temsilcisi olduğunu, sorumluluğun tüzel kişilik olan şirkette olduğunu, diğer davalı müvekkili ...'un müvekkili şirketin müşterisi olduğunu ve işyerinde tespit edilen iki ürünün emaneten işyerine bırakılmış olduğunu, davacıyla ilgisinin olmadığı için husumetin reddini talep ettiklerini, dosyaya delil olarak sunulan satış fişinde giyim olarak nitelenen delile dava konusu ürüne ait olmadığı gerekçesiyle kanıt niteliği olmaması nedeniyle itiraz ettiklerini, değişik iş dosyasındaki ihtiyati tedbir kararının reddedildiğini ve kararın istinaf edilmediğini bu nedenlerle davacı lehine delil tespitini olmadığını, bilirkişi raporunda incelemenin yüzeysel kaldığını, haksız rekabet ve tasarım hakkına tecavüz ile tazminat taleplerinin haksız olduğunu ve itiraz ettiklerini, elbisenin müvekkilinin tasarımcısı ... tarafından tasarlanarak 04/07/2019 tarihinde ... sayfasında yayınladığını ve müvekkili için kemer detayını yeniden uyarladığını, davacı tarafından bu elbisenin taklit edildiğini, yayın tarihinde davacı yanın önce yayını yaptığı kabul edilecek olsaydı dahi şayet "aynıya yakın benzer olduğu" kabul edilecek olursa tasarımın bağımsız olarak yapılan tasarım olduğunun kabulünün gerekeceğini, ürünün sıradan bir model olduğunu, davacı ürününün tamamen yeni ve özgün olmadığını, kol büzgü kemerinde bazı değişiklikler yapılarak sürekli üretilen bir ürünün yeni kabul edilemeyeceğini, benzerlerine sıkça rastlanmasının normal sayılabileceği üründe taklit iddiasının yerinde olmadığını, davacı tasarımının esasen harcı alem bir tasarım olduğunu, bilirkişi raporunda elbisenin tasarım ve teknik bakımdan eksik incelendiğini, elbisenin arka yüzünden, yaka ve kol manşet detaylarından bahsedilmediğini, elbisedeki en belirgin görünümün bel kesiği üzerindeki kemer olduğunu ancak bunun değerlendirmeye alınmadığını, bütünsel olarak davacı tasarımının ... tasarımına daha çok benzediğini, taklit olduğunu ve tescilsiz koruma kapsamında kabul edilemeyeceğini, adet olarak ise müvekkili firma tarafından elbisenin 15 adet üretildiğini, ürünlerin sadece işyerinde bulunduğunu haksız rekabete uğramadığını, tazminat talebinin davacıyı sebepsiz zenginleştirici nitelikte olduğunu, her türlü yasal başvuru hakkı saklı kalmak koşuluyla davanın reddine karar verilmesini, talep ve beyan etmiştir. Mahkememizin ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile,"...Tüm dosya kapsamı teknik bilirkişi ve tasarım uzmanı bilirkişinin tespitleri dikkate alınarak izahı yapılan mevzuat kapsamında değerlendirildiğinde; diş dosyasında inceleme yapılan adreslerdeki tespitler dikkate alındığına ... sahibi olan ...'un uyuşmazlık açısından hasım sıfatının bulunduğu yine ... in de davalı ...yetkilisi olduğu dikkate alındığında hasım sıfatının bulunduğu bu yönden davalıların husumet itirazlarının yerinde olmadığı, davaya konu tasarımın, kamuya sunulduğu tarih öncesinde dava dışı ... tarafından kamuya sunularak harcıalem bir tasarım olduğu aynı zamanda davacıya ait tasarımın söz konusu tasarımdan ayırt edici niteliğe sahip olmadığı, bu noktada diş dosyasındaki tasarım benzerliğine ilişkin tespitlerin harcı alem nitelik dikkate alındığında çelişki oluşturmayacağı gibi tekrardan incelemeyi de gerektirmediği, SMK kapsamında davacı tasarımının tescilsiz koruma şartlarını taşımadığı ve bununla bağlantılı olarak davacıya ait ürüne tecavüz ve bu kapsamda haksız rekabet şartlarının oluşmadığı anlaşılmakla davacının sübut bulmayan davasının reddine karar vermek gerekmiştir... "şeklindeki gerekçe ile neticeten "....Davacının açmış olduğu tasarım tecavüzünün tespiti, durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması, maddi ve manevi tazminat davalarının REDDİNE.. dair verilen karar davacı tarafından istinaf olunmuş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin ... Esas ve ... karar sayılı kararı ile mahkememizce verilen kararın kaldırılmasına karar verilmiş, dosya yukarıda yazılı esasa kaydolunarak yargılamaya devam olunmuştur. İstinaf kaldırma ilamı sonrası Mahkememizce alınan 17/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda, Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; Tasarımların benzerliği yönünden yapılan incelemede; Davalı mağaza adreslerinde tespit edilen ürünlerin, Davacı yana ait ... tescilno.lu Tasarım ile benzer olduğu, kannatine varılmıştır. Dolayısıyla, dosyanın mevcut delil durumu itibariyle, davalıların kullanımının, davacıya ait ... tescil no.lu tasarıma SMK 81/1 a uyarınca tecavüz niteliği arz ettiği görüş ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır. İstinaf kaldırma ilamı sonrası Mahkememizce alınan 23/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda, Endüstriyel Tasarım Meslek Disiplini bakımından yapılan incelemeler hakkında; Tasarımların benzerliği iddiaları kök ve ek raporda, taraflarca dosyaya sunulan “görsel veriler ve ürün numuneleri” dikkate alınarak yapılmıştır. Endüstriyel Tasarım meslek disiplini inceleme konusu; davaya konu tasarımın benzer olup olmadığı hususunun incelenmesidir; İş bu rapor kapsamında önceki kök ve ek raporlarda yapılan itirazların aynen yinelendiği görülmektedir, daha önce detaylıca incelenen hususlar dışında oluşmuş yeni bir kanaat bulunmamaktır, önceki raporlarda tespit edilen kanaatlerin aynen korunduğu sonucuna varılmıştır. Benzerlik değerlendirmesi dışında dosyaya sunulan delillerin niteliği ve davanın değerlendirilmesi ile ilgili hukuki yorum ve nihai karar hakkında ise “endüstri ürünleri tasarımı meslek disiplini dışında, başkaca görüş sunma ve değerlendirme yetkisi yalnızca Sayın Mahkemenindir. SMK kapsamında koruma şartlarının değerlendirilmesi bakımından itirazlar incelendiğinde; Üst başlıkta yer aldığı üzere, davaya konu tasarımlar kök ve ek rapor aşamalarında görevlendirme kapsamında detaylıca incelenmiş ve kanaatin aynen korunduğu değerlendirmesi yapılmıştır. Davalı itirazlarına konu “iddianın ve savunmanın genişletilmesinin” oluşup oluşmadığı hususu ve takdiri “HUKUKİ DEĞERLENDİRME” olacağından, HMK m.274/4 uyarınca heyetimizce bir değerlendirme yapılmamıştır. Tüm hususlarda olduğu gibi bu konuda da Takdir Sayın Mahkemenindir. Mali Değerlendirmeler bakımından yapılan incelemeler hakkında; 1- Davacıya ait olan yevmiye defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırılmış olduğu, defterlerin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tutulmuş olduğu, sahibi lehine Yüce Mahkemenin takdirinde olmak üzere takdiri delil niteliğine haiz olduğu, 2- Davacının SMK 151/2-a maddesi uyarınca talep edebileceği yoksun kalınan kar miktarının; a. 3000 adet üretildiği varsayıldığında 810.000,00 x 0,23 = 186.200,00-TL, b. 1500 adet üretildiği varsayıldığında 405.000,00 x 0,23 = 93.150,00-TL, c. 1000 adet üretildiği varsayıldığında 270.000,00 x 0,23 = 62.100,00-TL olabileceği Sonuç ve kanaatine ulaşıldığı anlaşılmıştır. Tüm dosya kapsamında yapılan incelemede ; İstinaf kaldırma ilamında da işaret edildiği üzere, davacı dava dilekçesinde tescilsiz tasarımdan kaynaklanan haklara dayanmış, cevaba cevap dilekçesinde iddiasını yinelemiştir. Cevaba cevap süresinden sonra, öninceleme duruşmasından önce sunduğu beyan dilekçesinde ise davaya konu tasarımın tescil de edildiğini beyan ederek tescilli tasarımdan kaynaklanan haklara da dayandığını iddia etmiştir.Davacı önincelemeden önce iddiasını genişlettiğinden (Yargıtay 11.HD, ..., ..., 25.05.2022 Tarihli ilamı) davacının iddiasına konu tasarım belgesi TPMK dan getirtilmiş, yukarıda özetlenen bilirkişi raporlarında da tespit olunduğu üzere, dava konusu ... nolu tasarımlar için TURKPATENT”e yapılan tasarım tescil başvuru tarihi ve tescil tarihinin 12/09/2019, dava tarihinin ise 30/12/2019 olduğu, dava konusu tasarımın, huzurdaki dava açılmadan önce SMK uyarınca “tescilli tasarım” olduğu ve hükümsüz kılınmadığı sürece tescil korumasından yararlanacağı, ayırt edicilik açısından yapılan incelemede, davacıya ait ... tescil nolu tasarım ile davalı tarafların mağazalarında 14/10/2019 tarihinde tespit edilen ürünlerin bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı ve tasarımların benzer olarak algılandıkları, böylelikle davalıların eylemleri nedeni ile davacının tasarım hakkına tecavüz ettiklerinin anlaşılmış, 23/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda yapılan tespitlerle birlikte, dosyada mevcut tüm bilgi belgeler ışığında maddi tazminat istemi değerlendirilmiş, ancak tam olarak bir belirleme mümkün olmadığından, TBK'nin 50 ve devamı maddeleri uyarınca hakkaniyet gereği 62.100,00 TL olarak tazminat miktarı belirlenmiş, yine SMK m. 149 kapsamında talep olunan manevi tazminat miktarı 20.000,00 TL olarak dosya kapsamına uygun bulunmuş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile davalıların davacının tasarım hakkına tecavüzünün tespitine, tecavüzün durdurulmasına, önlenmesine, 2-62.100,00 TL maddi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 14.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 3-20.000 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 14.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 4-Masrafı davalıdan alınarak hükmün tirajı en yüksek gazeteden biri ile ilanına, 5-Alınması gereken 5.608,25 TL karar ve ilam harcından, peşin yatırılan 358,63 TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 1.045,00 TL'nin düşümü ile kalan 4.204,62 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına, 6-Davacı tarafından yapılan 358,63 TL peşin harç, 1.045,00 TL tamamlama harcı, 44,40 TL başvuru harcı, 11.745,50 TL bilirkişi, tebligat, posta masrafı olmak üzere toplam 13.193,13 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, 7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz davası yönünden hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat yönünden hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca manevi tazminat yönünden hesaplanan 20.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 10-Arabuluculuk sırasında suç üstü ödeneğinden ödenen 1.320 TL arabuluculuk ücretinin haksız çıkan davalı taraftan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 11-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.17/04/2025 Katip ... ¸ Hakim ... ¸