İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/319 E. 2022/714 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (... İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO:2022/319 Esas KARAR NO:2022/714 DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:03/08/2021 KARAR TARİHİ:28/12/2022 Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ...limanından ithalatını yaptığı beyaz susamları ...'ye ait konteynerler ile ve bu konteynerleri de yine ... ...'e ait gemiler ile taşıtma işlemini yaptırdıklarını, ... nolu konteyner yönünden: müvekkiline ait ürünleri taşıyan ilk hasarlı konteyner ...'ye ait ... ... deniz seferi numarası, ...( Konşimento ) numarası ve ... konteyner numarası ile ... Limanı (...)'na taşıma işleminin gerçekleştiğini, ... nolu konteynerin, ...'te, ... Şirketine bağlı ... kontrolünde, gemiden indirme işlemi gerçekleştirildiğini, daha sonra ... nolu konteyner ... tarafından ... plaka nolu çekiciye yüklendiği ve ... Ltd Şti'nin Mersin de bulunan deposuna taşındığı, ... konteynerın ... Ltd Şti'nin Lojistik Uzmanı ... tarafından açıldığı ve ürünlerin depoya indirilme işleminin başlatıldığını, konteynerden gelen ağır koku üzerine ürün indirme işleminin durdurulduğu ve inceleme başlatıldığını, fiziki yapılan kontrollerde, susam çuvallarının sertleşmiş olduğu, çuvallardan gelen kokunun konteyner içerisinde yoğunlaştığı ve çuvallar üzerinde renk değişimin olduğunun tespit edildiğini, konteynerin sağ üst bölgesinde delik olduğu, bu deliğin plastik bant ile kapatıldığının tespit edildiğini, müvekkili şirketin davalı tarafla iletişime geçerek ... Ltd. Şti. den muayene raporu talep ettiğini, inceleme sonunda ... nolu raporu müvekkiline sunduklarını, raporda oluşan hasarın deniz suyu kaynaklı olduğu ve deniz suyunun arızalı konteynerin içine girerek ürünlerin zarar gördüğünün tespit edildiğini, ... konteynerler yönünden müvekkili şirketin ...limanından ithalatını yaptığı beyaz susamların, ... ... (...) şirketi'nin ... ... Gemisi ve... Seferi numarası, ... ... ( Konşimento ) numarası ... konteyner numaraları ile Mersin Limanı (...) “na taşıma işleminin gerçekleştiğini, ... nolu konteynırların ...'te, ... Şirketine bağlı ... kontrolünde gemiden indirme işleminin gerçekleştirildiğini, dıştan fiziki kontrolünde konteynerın içerisinden dışarıya doğru siyah sıvı akıntısı, konteynerlerdeki fiziki paslanma, sürtünmeden kaynaklı hasarların fazlalığının tespit edildiği ve bu durumdan davalı tarafın hemen haberdar edildiğini, gözetim firmasının yetkililerince yapılan gözetimde mühürlerin açıldığı, bağımsız gözetim raporu tutulduğunu, konteynerlerdeki delikler, yama yapılmış delikler, kapıların çerçevelerindeki yalıtım kauçuğunun yıpranarak açıldığı, konteyner kaynak bölgelerinde ciddi pas tespitlerinin yapıldığını, hasarlı tüm konteynerlerin ayrı ayrı kontrol edilerek konteyner içerisindeki susamların kaç çuval ve toplamda kaç ton bozulduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin ... numaralı konteynerdaki hasarlı ürünleri sebebi ile uğramış olduğu zarar miktarının 47.054 USD olduğunu, hesaplama ve eklerinin davalı tarafın yetkililerini ilk önce mail olarak, daha sonra ... yevmiye numaralı ve 01 Ekim 2020 tarihli ihtarname ile bildirildiğini, ... Numaralı Konteyner yönünden; müvekkiline ait ürünleri taşıyan son hasarlı konteyner ...'ye ait konteyner ve gemi ile ... BL ( Konşimento ) numarası ve ... konteyner numarası ile Mersin Limanı'na taşıma işleminin gerçekleştiğini, ... nolu konteynerlerın ...'te, ... Şirketine bağlı ... kontrolünde kontrolünde, gemiden indirme işleminin gerçekleştirildiğini, konteynerin dıştan fiziki kontrolünde; alt kısımlarında fiziki paslanma, sürtünmeden kaynaklı hasarların fazlalığının tespit edildiği ve bu durumdan davalı tarafın hemen haberdar edildiği, davalı tarafından tüm uğraşlara rağmen olumlu veya olumsuz hiçbir cevap gelmeyince, ... nolu mühürlü konteynerlar hakkında bağımsız gözetim raporu tutulduğunu, konteynerin tabanından yukarıya doğru iç ve dış kısımda 20-30 cm yüksekliğinde belirgin su izlerinin mevcut olduğu, konteynerin içinden dışından gözle muayene edildiğinde paslanma ve çürümenin görüldüğü, müvekkilinin ... numaralı konteynerdaki hasarlı ürünleri sebebi ile uğramış olduğu hesaplanan zarar miktarının 10.718,08 USD olduğunu; hesaplama ve eklerinin davalı tarafın yetkililerine de mail olarak bildirildiğini, davalı şirketin hukuk ve yasa önünde taşımadan kaynaklı kusurunun açık olup müvekkili şirketin uğradığı zararları karşılamadığını, beyanla davanın kabulüne, davalının zarar miktarı olarak hesapladıkları 87.076 USD tazminata mahkum edilmesine, tüm alacağa temerrüt tarihinden itibaren Devlet Bankalarının bir yıl vadeli Amerikan Doları ile açılmış mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında faiz yürütülmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmasına, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın dava konusu 3 ayrı taşımaya ilişkin konşimentolarda “gönderilen” olarak yer aldığını, dava konusu ihtilafın denizyoluyla yapılan taşımaya ilişkin yük hasarı iddiasına dayandığını, İstanbul ili sınırları içerisinde Deniz Ticareti Hukuku ve Deniz Sigortaları Hukukundan kaynaklanan tüm uyuşmazlıklara bakmaya “... İhtisas Mahkemesi Sıfatı ile” İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi ”münhasıran” görevlendirildiğini, buna göre işbu davada da görevsizlik kararı verilmesini ve dosyanın görevli İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesini talep ettiklerini, Kamerun“un ... Limanından Mersin limanına farklı tarihlerde yapılan denizyolu taşımaları merkezi Kopenhag/Danimarka 'da bulunan ve Afrika ülkelerinde “...” ticari marka adını kullanan dava dışı ... A/S' in ... numaralı, ... numaralı ve ... numaralı konşimentoları tahtında 3 ayrı taşıma olarak gerçekleştiğini, konşimento tahtında yapılan taşımalarda, yükleme, taşıma, boşaltma, teslim ve sair ameliyelerin nasıl ve ne şekilde yapılacağı, taşıma tahtında çıkacak uyuşmazlıklar halinde uygulanacak hukuk ve uyuşmazlığın görüleceği yetkili mahkeme (yetki anlaşması) için de konşimento hükümlerinin uygulanması gerektiğini, taşımaya ilişkin konişmento da yurt dışında düzenlenmiş olmakla bu konişmentonun düzenlenmesine, dava dışı taşıyan ... A/S “in Türkiye'deki acentesi olan ve davalı konumunda bulunan müvekkilinin “... ... A.Ş.” herhangi bir aracılıkta da bulunmadığını, taşımaya ilişkin konşimentoda yer alan yetki şartı gereğince davaya bakmaya yetkili mahkemenin Londra' da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olup uygulanması gereken hukukun da “İngiliz Yasaları” olduğundan, konşimentolarda bulunan Milletlerarası yetki şartı uyarınca davanın yetki yönünden reddini, doğrudan doğruya ve asaleten dava edilen müvekkili acente ... ... A.Ş. Yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddini, ... numaralı konşimento tahtında taşınan ... numaralı konteyner muhteviyatı yükteki hasarı iddiasının hakdüşümü yönünden reddini, her halükarda haksız ve hukuka aykırı davanın esas yönünden reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Dava; Gemi ile taşınan yükün hasarlanmasından dolayı ortaya çıkan zararın tahsili istemine ilişkindir. Davada husumet (taraf ehliyeti) HMK ....114/1-6 gereğince dava şartı olduğundan, HMK 'nın 115. Maddesine göre davanın her aşamasında resen gözetilmesi gerekmektedir. Dava ... ... A.Ş. aleyhine açılmış olup, tarafların beyanı ve sunulan delillerden bu şirketin taşımayı fiilen yerine getiren ... SA'nın Türkiye acentesi olduğu anlaşılmaktadır. TTK'nın 102.maddesine göre acente; "ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları tacir adına yapmayı meslek edinen kimse" olarak tanımlanmıştır. TTK .... 105' de; "acente aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmeler ile ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya veya bunları kabule yetkilidir, bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfat ile dava açılabilir" düzenlemesine yer verilmiştir. Bu durumda anılan yasal düzenlemelere göre taşıyanın acentesi olan ... ... A.Ş'ye karşı doğrudan husumet yöneltilmesi mümkün değildir. Ancak davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde davayı ... AS'ye izafeten ... ... A.Ş'ye yönelttiğini bildirmiştir. Mahkememiz tarafından 28.12.2022 tarihli duruşma ara kararı ile davacı yanın taraf değişikliği talebi HMK ....124/3-4 gereğince kabul edilerek, yargılamaya ... AS'ye izafeten ... ... A.Ş yönünden devamına karar verilmiştir. Davalı cevap dilekçesinde taşımayı konu alan konşimentodaki yetki şartı nedeniyle mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle yetki ilk itirazının incelenmesi gerekmiştir. Dava konusu taşıma ... A/S' adına düzenlenen ..., ... ve ... nolu üç ayrı konşimento tahtında Kamerun'un ... Limanından Mersin limanına gerçekleşmiştir. Davacı konşimentolarda “gönderilen” olarak yer almakta olup, konişmentoları taşıyana ibraz ederek yükü teslim aldığı sabittir. Taşıyanın yabancı bir şirket olması ve taşımanın Kamerun'dan Türkiye 'ye yapılması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşımaktadır. Konişmentoların arka sayfasında yer alan taşıma şartlarının 26. maddesindeki yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra mahkemeleri olduğunun kararlaştırılmıştır. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde uygulanacak hukukun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı meselesidir. (Aysel Çeliker/Bahadır Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, Sayfa 19) Öyleyse uygulanacak hukuktan önce yetki konusu karara bağlanmalıdır. MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartı taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebilecektir. Anılan hükme göre yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın özel borç ilişkisinden doğması gerekmektedir. Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, davanın navlun sözleşmesinden kaynaklanıp Türk mahkemelerinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, konişmento yükleme limanı olan Kamerun/ ... limanında düzenlendiği, taşıyanın Türkiye acentesinin konişmentonun düzenlenmesine aracılık ettiğine dair dosyada her hangi bir delil bulunmadığından TTK ....105/f.2 düzenlemesine göre dava konusu olayda Türk mahkemelerinin münhasır yetkili olduğundan söz edilemeyeceği (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamı) konişmentonun 26.maddesinde bulunan yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekili tarafından ileri sürülen milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden REDDİNE, 2- Peşin alınan 12.461,40 TL harçtan, karar harcı olan 80,70 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 12.380,70 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine, 3- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/12/2022 Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır