İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/164 E. 2023/189 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO : 2022/164 Esas KARAR NO : 2023/189 DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 14/04/2022 KARAR TARİHİ : 04/05/2023 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... Tic. A.Ş.'ye ait emtiaların ...'den ...'ya taşınması işi için "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, davalı ...'in taşımada akdi taşıyan, diğer davalı Maersk şirketinin de fiili taşıyan olduğunu, emtiaların uygun koşullarda taşınmaması sebebi ile hasara uğradığını, müvekkilinin sigortalısının zararının tazim ettiğini ve hukuki haklarına halef olduğunu, sigortalıya ödenen hasar bedelinin tahsili için ... 18 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, ... 18 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemenin yetkisiz olduğunu, müvekkilinin yerleşim yerinin İzmir olduğunu, bu nedenle yetkili mahkemelerin ... Mahkemeleri olduğunu, davaya konu buğday emtiasının davacının sigortalısı tarafından ambalajlandığını, dava konusu edilen hasarın davacının sigortalısının sorumluluğunda ve onun eylemleri sonucunda meydana geldiğinden müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, geminin eşya taşımada kullanılan bölümlerinin eşyanın taşınması ve muhafazasına elverişli olduğunu beyanla öncelikle dava dilekçesinin yetkisizlik nedeni ile reddine, hak düşürücü ve zamanaşımı nedeni ile davanın reddine ve nihayetinde davanın esastan da reddine, %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Davalı ...A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde özetle; sigortalının mal bedelini tam ve eksiksiz olarak tahsil ettiğini, sigorta poliçesinin geçersiz olduğunu, sigortalının sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığını, CIF teslim şekline göre teslim konusunda anlaşıldığını ve bu satım şeklinde sigortalı mal bedelini tahsil ettiğinden tazminat ödemesinin halefiyet hakkını doğurmayacağını, bu nedenle davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, davacının yaptığı ödemenin hatır ödemesi mahiyetinde olduğunu, TTK 1185 maddesine uygun bir hasar ihbarının bulunmadığını, tarafların iştiraki veya Mahkemeler vasıtasıyla yapılmış bir tespitin bulunmadığını, hasar hesabının yanlış yapıldığını beyanla öncelikle davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığından davanın reddine ve her halükarda davanın esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalılar sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davalı ... vekilinin yetki itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı, dava dışı sigortalının mal bedelini tahsil edip etmediği ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır. ... 18 İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlularının ... Şti. Ve ... ye izafeten ... A.Ş. olduğu, tarihinde 15.267,11.USDnun tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçlulara yukarıda yazıldığı sıra ile 20/08/2021 ve 12/08/2021 tarihlerinde tebliğ edildiği, borçlular vekilleri yine sırası ile 20/08/2021 ve 12/08/2021 tarihlerinde itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 14/04/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından tanzim edilen 23/12/2022 tarihli raporda, Türk mahkemelerinin yetkili olduğu, Heyetimiz'de mali incelemeyi yapacak uzman bulunmadığından, Dava dışı Sigortalı'nın hasar nedeniyle gönderilen/alıcıya bir ödemede bulunup bulunmadığı, dava dışı sigortalının malvarlığında Sigorta Şirketi'nin tazminini gerektiren bir azalma olup olmadığının anlaşılamadığı, bu sonuca bağlı olarak aktif husumet ehliyetinin değerlendirilebileceği, I nolu Davalı'nın taşıyan, II nolu Davalı'nın fiili taşıyan sıfatına haiz olduğu ve pasif husumetin bulunduğu, Hasar bildirimin TTK'nun 1185 maddesi uyarınca, aranan süre içerisinde yapılmadığı gibi TTK'nun 1184. Maddesinde öngörüldüğü şekilde hasar incelemesinin de yapılmadığı, bu durumda karine olarak taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabulü gerektiği, ancak bu karinelerin aksi ispat olunabileceği, dolayısıyla, ihtilaf konusu olayda ispat yükünün Davacı üzerinde olduğu, Teknik inceleme sonucunda, emtiaların içinde bulunduğu konteynerin gemiden tahliyesi sırasında, alıcı tarafından herhangi bir hasar tutanağı veya hasar kaydının tutulmamış olduğu ve gemiden tahliye edildikten sonra alıcısı tarafından teslim alınmayarak 4 ila 6 ay gibi uzun bir zaman süresince sıcak ve nemli bir ortamda beklediği ve hasar, ihbar ve muayenesinin de zamanında yapılmadığı nazara alındığında, eşyanın hasarına sebebiyet veren olgunun Davalıların hakimiyetinde bulunduğu sürede meydana geldiği ispatlanamamış olduğundan, hasardan sorumlu tutulamayacağı, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, hasar miktarının kadri maruf olduğu ve Sayın Mahkeme'nin davalıların meydana gelen zarardan sorumlu olduğu kanaatine ulaşması hâlinde, zararın tamamının talep edilmesinin mümkün olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir. Dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... 1 Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış ve mali müşavir bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 24/02/2023 tarihli raporda, Dava dışı ... A.Ş. ye ait dava konusu işlemlerin olduğu 2020 yılı yasal defterlerinin AÇILIŞ beraatlarına ait bilgilerin ve envanter defterine ait açılış ş tasdikinin Türk Ticaret kanunu hükümlerine uygun olarak yasal süresi içerisinde yapılmış olduğu, Şirketin 2020 yılına ait yevmiye defterinin Türk Ticaret Kanununun ilgili hükmü gereğince kapanış beratlarının süresinde gönderilmiş olduğu tespit edilmiştir. Dava dışı şirketin 01.01.2020-31.12.2020 dönemine ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin usulüne uygun olarak bilgisayar ortamında İşlenmiş olduğu, defterler üzerinde herhangi bir silinti ,kazıntı ve karalamanın bulunmadığı görülmüştür. Bu sebeple Dava dışı şirketin 2020 yılına ait Ticari defterlerinin T.T.K. hükümleri ne göre sahibi lehine kesin delil olma vasfına haiz olduğu anlaşılmakta olup hukuki takdiri Yüce Mahkemenindir. Davaya konu olan dava dışı şirket tarafından ... ya 16.09.2020 ... Numaralı ve 84.000,USD tutarında Emtia satış karşılığı fatura düzenlendiği, fatura düzenlenen firma adına yürütülen cari hesap muavin defterde 120 02 041 hesap kodu ile (ALICILAR) ... adına 84.000.USD karşılığı 574.165,20 TL borç kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Satışı yapılan Emtianın teslimi yapılmadığından ,Dava dışı...A.Ş. Ticari defter kayıtlarında Müşterisi ... adına yapılmış herhangi bir tahsilat / Ödeme kaydının olmadığı, defter kayıtlarına göre 31.12.2020 sonu itibari ile alacaklı olarak 01.01.2021 tarihine devrettiği, tespit edilmiştir. Gönderilen emtianın Gümrük işlemlerine müteakiben 28.12.2020 tarihinde 3 adet konteyner ve 26 şubat 2021 tarihinde 7 adet konteynerler açılabilmiş ve yaptırılan tespitlerde Ekmeklik Buğday Unu Emtialarının tamamında bozulma, küflenme »buğday biti istilası vb. hasarlar tespit edilmiştir. Bunun neticesinde hasarlanmış olan Ekmeklik Buğday Unu emtialarından 3360 Çuval/168000 KG bölümü ... Firmasına 180.USD/ Ton Birim fiyatla ,1440 Çuval /72000 KG bölümü ise ... Firmasına 150.USD/Ton Birim fiyatıyla satıldığı geriye kalan 46.978,83 USD fatura tutarını Sigorta şirketleri tarafından karşılandığı, Dava dışı ...A.Ş. nin Ticari defter kayıtlarında müşterisine teslim edilemeyen Emtia tutarı 84.000 USD alacaklı görünmesine rağmen zararının sigorta şirketleri tarafından tazmin edildiği şeklinde görüş ve tespitlerini bildirmiştir. Arabuluculuk evrakları, dava dilekçesi, cevap dilekçesi , bilirkişi raporları, hasar dosyası ile dosya kapsamında bulunan tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde ; Esasa geçmeden önce davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı yönünden incelemede, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 1188/1. Maddesinde, eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkının, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşeceği; ikinci fıkrada ise, bu sürenin taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı düzenlenmiştir. Dosyaya sunulu hasar dosyası incelendiğinde davaya konu emtia buğday unu olup 25.07.2020 tarihinde Mersinden 10 adet konteyner içine yüklendiği, 22.08.2020 tarihinde ... limanına vardığı,3 adet konteynerin 28.12.2020 tarihinde açıldığı ve alıcıya teslim edildiği, 7 adet konteynerin ise 26.02.2021 tarihinde alıcıya teslim edildiği, davacının 04.08.2021 tarihinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın TTK 1188 gereğince süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır. Usuli itirazlar yönünden yapılan incelemede 1 nolu davalı ... vekilinin müvekkilinin ikametgahının İzmir olduğundan İzmir mahkemelerinin yetkili olduğuna dair yetki itirazında bulunduğu görülmüş ise de davaya konu borcun para borcu olup götürülecek borç olması sebebiyle alacaklının da ikametinin İstanbul olduğu görülmekle TBK 89 gereğince davalının bu yöndeki itirazının REDDİNE karar verilmiştir. Davacının sigortalısı ... tarafından ...'de yerleşik ...'e satış şekli CIF olarak 1440 çuval brüt 72.144 kg Buğday Unu satılmış, emtialar ... nolu konişmento tahtında, ... limanından ...'e deniz yolu nakliyesi Monte Allegre gemisi ile yapılmıştır. Emtialar 25.07.2020 tarihinde 10 adet konteyner içinde gemiye yüklenmiştir. ... limanında emtiaların küflendiği anlaşılmıştır. Davacının dava dışı sigortalıya ait emtiayı taşıma sırasında oluşabilecek risklere karşı 14.08.2020 tarihinde ... numaralı poliçe nakliyat sigortası altında sigortaladığı, hasarın sigorta teminatı süresi içerisinde gerçekleştiği , davacının 15.268,11 USD hasar bedelini 21.05.2021 tarihinde sigortalıya ödediği, davaya konu emtianın satış şeklinin CİF olması sebebiyle sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunup bulunmadığı yönünden ticari defter incelemesi yapılmış buna göre sigortalının alıcı firmadan hasarlanma sebebiyle tahsilat yapamadığından sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacının da riziko sebebiyle hasarlanma bedelini sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 gereğince sigortalının haklarına halef olduğu ve iş davada aktif husumet ehliyetinin bulunduğunun anlaşıldığı, I nolu davalı Element INTL firması tarafında dava dışı sigortalı Petek firmasına 27.07.2020 tarihli navlun faturası düzenlenmiş olup, emtianın ...-... taşımasını taahhüt ettiği böylelikle I nolu davalının akdi taşıyan olduğu ve pasif husumet ehliyetine haiz olduğu, 1 nolu davalının taşıma taahhüdünü alt taşıma sözleşmeleri yapmak suretiyle yerine getirdiği, bu amaçla 1 nolu davalının 2. No'lu ... ile anlaştığı ve taşıma fiili 2 nolu davalının sevk ve idaresinde 25.07.2020 tarihli konişmentolar tahtında gerçekleştirildiği ve konşimentolar yükleme acentesi olarak Türkiye' de yerleşik ... A.Ş. tarafından tanzim edildiği görülmekle izafeten acente sıfatı ile ... A.Ş. davada pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır. TTK madde 1178/2 uyarınca hasarın eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla davalının sorumluluğuna gidilebilecektir. Davalı taşıyanın sorumluluğu deniz taşımasıdır ve limandan limanadır. Dolayısıyla, taşıyanların sorumluluğu emtianın ... limanından ... limanında teslimi ile sona ermiştir. ve emtia hasarının taşıyanın hakimiyeti sırasında meydana gelmiş olması halinde Davalı taşıyan meydana gelen hasardan sorumlu olduğu sonucuna varılacaktır. Dosya içerisinde 10 adet 20' DV konteynerlerin dış yapısında bir hasar olduğuna dair, gerek yükleme ve tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemide düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına rastlanmamıştır. Zira Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse kaptanın gözetiminde güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip, " ... " olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlenmektedir. Ancak somut olayımızda böyle bir tutanağa dosya içeriğinde rastlanmamıştır. Bu durumda, konteynerlerin gemiden hasarsız bir şekilde liman sahasına indirildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Buna karşılık dava dosyasına getirilen maddi vakıa, çuvallı buğday unu emtiasının bozulma, küflenme, buğday biti istilası sonucu hasarlanmış olduğudur. Normalde nakliye için kullanılan konteynırlar su ve rüzgâr geçirmez nitelik taşırlar ve dışarıdan yağmur suyu ve benzeri doğal etkilere karşı içindeki ürünleri koruyacak nitelikte olurlar. Ancak, dava konusu konteynerlerin getirildiği ...'nın ... ülkesinin ekvator iklimine sahip olduğu göz önünekalındığında, gündüz ve gece geçişlerindeki sıcaklık farkının olduğu yüksek nemli yerlerde konteynır içindeki nem her gece yoğuştukça gündüzleri deniz atmosferindeki yüksek nemle tazelendiğinden çiğlenme olayı meydana gelecek ve buğday unu yükünün bozulmasına sebebiyet verecektir. Dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş bulunan konişmentoda Alma Yeri ile Nihai Varış Yeri belirtilmeksizin sadece Yükleme Limanı ile Tahliye Limanı gösterildiğinden ve konişmento üzerindeki CY/CY kaydından, taşıyanın sadece yükleme limanındaki konteyner sahasından boşaltma limanındaki konteyner sahasına kadar olan denizyolu taşımasından sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Konteyner taşımacılığında konteynerler çoğu kez istiften sonra mühürlenerek deniz taşıyanına teslim edilir. Konişmentoda, konteyner numarası ve konteyner içindeki emtea özellikleri belirtildikten sonra "..." kaydına yer verilir. Bu kayıt konteynerin mühürlenerek teslim alındığına karine oluşturur. Ancak bu kayıt yeterli değildir. Bu nedenle konişmentolarda... (...) ve "..." (yükleme, istif ve sayım yükleten tarafından gerçekleştirilir) kaydına da yer verilir. Bu durumda konteyner içi istif_yükleten tarafından yapılır ve taşıyana kapalı bir şekilde teslim edilir. Yükün konteyner özelliklerine ve yapacağı yolculuğun şartlarına uygun olan bir konteynere, uygun şartlarda istiflemek, paketlemek, ambalajlamak yükletenin sorumluluğundadır. Yükleten tarafından gerçekleştirilen bir ihmal var ise, TTK madde 1090 uyarınca kaptan tarafından bunun saptanabilmesi olanaksızdır ve kaptanın nezaret yükümlülüğünden bahsedilemez, bu faaliyetler bir başka ifade ile yükün konteynere yerleştirilmesi, istiflenmesi ve yüklenmesi TTK nun 1178. maddesi kapsamında taşıyanın sorumluluğun da bulunmamaktadır. Ancak, yukarıda da işaret edildiği gibi, konteynerlerin .../... limanında gemiden tahliye edildikten sonra alıcısı tarafından teslim alınmayarak 4 ila 6 ay gibi uzun bir zaman süresince sıcak ve nemli bir ortamda beklemiş olmaları dikkate alındığında, konteynerler içerisindeki buğday unu emtiasının davalı taşıyanın muhafazası altında iken zarar gördüğü neticesine ulaşmak mümkün gözükmemektedir. Hasarın davalıların hakimiyetinde bulunduğu sürede meydana geldiği ispatlanamamış olduğundan, hasardan davalıların sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılarak davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, -Koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 3.272,39.TL den karar harcı olan 179,90.TL nin mahsubu ile fazla alınan 3.092,49.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE, 3-Davalılar vekilleri için takdir edilen 34.296,86.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılara VERİLMESİNE, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/05/2023 Katip e-imzalıdır Hakim e-imzalıdır