İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/523 E. 2023/208 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO :2021/523 Esas KARAR NO :2023/208 DAVA :Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ :31/12/2021 KARAR TARİHİ :16/05/2023 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Ltd. Şti.’nin hava, kara ve denizyolu taşımacılığı yaptığını, davalı tarafın dava dışı sigortalısı ... A.Ş'nin alıcısı olduğu bilgisayar monitörü cinsi emtiaların ...'den Türkiye'ye gemi ile nakliyesi esnasında hasarlandığı gerekçesi ile müvekkili aleyhinde ... 4. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyası ile icra takibi başlattığını, icra takibinin kesinleşmesi sebebiyle müvekkilinin cebri icra tehdidinden kurtulmak maksadıyla ilgili icra dosyasına 30.03.2021 tarihinde ihtirazi kayıtla 16.250,00 TL'lik ödeme yaptığını, söz konusu ödemenin davalı tarafta sebepsiz zenginleşmeye neden olduğundan işbu istirdat davası açılmadan önce davalıya müracaatta bulunulduğunu ancak sonuç alınamadığını, taşıma belgeleri üzerinde herhangi bir hasar şerhi bulunmadığını, dolayısıyla işbu taşımanın hasarsız olarak gerçekleştiğini gösterdiğini, müvekkiline TTK 1185 uyarınca 3 günlük süre içinde bir hasar bildirimi vuku bulmadığını, bu nedenle müvekkili şirket aleyhine ikame edilen icra takibi ve sorumluluk isnadının hukuka aykırı olduğunu, TTK ilgili maddesi uyarınca zıya veya hasarın varlığı halinde bu durumun taşıyıcıya gönderilenin teslimi anında derhal bildirilmesi gerektiğini, eğer hasar haricen belli değilse ilgili bildirim gönderilene teslim tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak 3 gün içinde bu bildirimin yapılması gerektiğini, aksi takdirde taşınan emtianın taşıma senedinde belirtildiği gibi teslim edildiğinin kabul edileceğini, davaya konu olayda yasal süresi içerisinde müvekkiline yapılmış herhangi bir zıya ya da hasar bildirimi bulunmadığını, davalı yanın ön ekspertiz raporunda dahi hasarın 29.06.2017 tarihinde fark edildiğini, kesin raporda hasar tarihinin 30.06.2017 olduğunu, ekspertiz talebinin 14.07.2017 tarihinde istenmiş olduğunun belirtildiğini, davalı tarafın kesin eksper raporuna göre müvekkiline 18.07.2017 tarihinde rücu yazısı gönderildiğinin ifade edildiğini, bu doğrultuda müvekkiline yasal süre içerisinde herhangi bir bildirim yapılmadığının sabit olduğunu, hasarın taşıma sırasında olup olmadığı veya taşımanın hangi aşamasında, hangi neden ile oluştuğunun sabit olmadığını, bu sebeple iddia edilen hasara ilişkin müvekkili şirkete izafe edilecek bir kusur ve hasar sorumluluğu bulunmadığını, müvekkili şirkete verilen talimat gereği malların hasarsız olarak taşınmış olduğunu, oluşacak risklerin ve zararların yükleyici tarafından kabul edildiğini, güvertede taşınmasına rıza gösterildiğini, tüm risklerin yükleten tarafından alındığını, faturada taşımanın ... olduğunun açıkça görülebildiğini, hasarın davalı şirket kusurundan kaynaklandığının ispat edilemediği gibi taşıma sırasında meydana gelmiş olmasının müvekkili şirketin sorumluluğu için tek başına yeterli olmadığını, davalı tarafça hazırlanan her iki eksper raporunun da birbiri ile çelişkiler içerdiğini, davalı sigorta şirketinin ekspertiz raporlarının tek taraflı olduğunu, davalı tarafın ibraz etmiş olduğu deliller ile tek taraflı olarak hazırlandığını, her iki raporda da taşınan emtialarda "... emtia üzerinde su izine rastlanmamıştır" tespiti ile emtianın herhangi bir hasara uğramadığını ikrar ettiklerini, davalı tarafın kendi dava dışı sigortalısına hatır ödemesi gerçekleştirdiğini, ekspertiz raporunun müvekkili şirketin sorumluluğunu belirlemede dikkate alınamayacağını, ilgili ekspertiz raporunun tahmine dayalı şekilde düzenlediğini, hasar yeri ve oluş sebebinin kesin şekilde belli olmadığını beyan ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ihtirazi kayıt ile ödenen 16.250,00 TL 'nin davalıdan ödeme tarihinden işleyen ticari faizi ile birlikte tahsiline, davalının %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... numaralı ana konşimento muhteviyatının ... Tic. Ltd. Şti. sorumluluğunda ...Numaralı konteyner içinde, ...’in ... Limanından.... adlı gemiye yüklendiğini, sonrasında bir limanda ... numaralı başka bir konteynere aktarıldığını, bu konteyner içerisinde ... adlı gemiyle...Limanı'na sevk edildiğini, boşaltma esnasında ... model monitörden 90 adet ürünün tamamen ıslak olduğunun tespit edildiğini, dava konusu emtianın taşınması sırasında davacının gerekli paketlemeyi yapmadığını, davacının gerekli özeni göstermemesi sebebiyle ürünlerin ıslanarak kullanılamaz hale geldiğini, bu itibarla davacının hem hasarın meydana gelmesinde hem de gerekli özeni göstermeme konusunda söz konusu emtianın zarar görmesinden sorumlu olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin TTK madde 1481 uyarınca zarar gören sigortalının haklarına halef olduğunu, 10.118,35 TL tutarında tazminatın 12/10/2017 tarihinde müvekkili sigorta şirketi tarafından sigortalıya ödendiğini, davacının kusur oranının %100 olması neticesi ile ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas numarası ile icra takibine başlandığını, müvekkili sigorta şirketinin sigortalısına yapmış olduğu ödemeye dayanak tespitlerin 5684 sayılı kanunun 22. maddesi uyarınca bağımsız ve uzman eksper tarafından düzenlenen ekspertiz raporu ile belirlendiğini, söz konusu icra takibinin delil niteliğine haiz ekspertiz raporu doğrultusunda açıldığını, ekspertiz raporu ile davacının %100 kusurlu olduğu tespit edildiğinden icra takibinin açılmasında herhangi bir kötü niyet olduğundan bahsedilemeyeceğini beyan ederek davanın reddine, asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Dava, davacı tarafça taşıması gerçekleştirilen emtiaların hasarlandığı iddiası ile davalı yanca başlatılan icra takip dosyasının ihtirazi kayıtla ödenen hasar tazminatının istirdatı talepli alacak davası olup, uyuşmazlığın, davacı tarafça ihtirazi kayıtla ödenen hasar tazminatı bakımından davacının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve buna göre var ise istirdatı gereken miktarın tespiti hususlarında toplandığı anlaşıldı. .... 4. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 13/12/2018 tarihinde icra takibine başlandığı, icra takibinin kesinleşmesi üzerine davacı borçlu tarafından ihtirazi kayıt ile 30/03/2021 tarihinde icra dosyası borcu için 16.250,00 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Bilgisayar Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı... ve Taşıma Uzmanı ...'in tarafından tanzim edilen 27/12/2022 havale tarihli raporda özetle; dava konusu olaya ilişkin olarak tazminat bedeli, hasar gören ürünlerin toplam bedeli üzerinden sovtaj bedelinin düşümü ile hesaplanmış olduğundan dolayı zarar bedelinin ürünlerin toplam bedelinden daha düşük olarak hesaplanmış olduğu, tazminat hesaplaması sırasında cihazların birim fiyatının ithalat bedeli üzerinden hesaplanmış olduğu ve bu nedenle cihaz bedeli hesaplamasının makul olduğu, davacının akdi taşıyan sıfatıyla aktif husumet ehliyetini haiz olduğu, davalının pasif husumet ehliyetinin olduğu, sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu, eşyanın incelenmesi davacının yardımcı şahsı niteliğindeki acentanın katılımıyla gerçekleştiğinden herhangi bir bildirime gerek bulunmadığı, dava konusu emtialarin ... Ltd. Şti. sorumluluğunda ... nolu konteyner içinde, ...’in ... Limanı'ndan ...adlı gemiye yüklenmiş ve sonrasında bir limanda ... nolu başka bir konteynere aktarılmış ve bu konteyner içerisinde ...adlı gemi ile ve... Limanı'na sevk edilmiş olmasının akabinde yetkililer tarafından yapılan tespitte hasar bulunmuş ve ekli gümrük rezerv tutanağı düzenlenmiş olduğu, ekspertiz raporunun sonuç ve kanaatler bölümünde “İncelememize sunulan ekli belgeler ve yerinde yapılan tespitlere istinaden,...’den...’ye yapılan nakliye esnasında, ilk yüklemenin yapıldığı ... nolu konteynere ve veya bir limanda aktarma ve son taşımanın yapıldığı ... nolu konteyner içine muhtemelen konteynerin kapısından ve veya delik, yırtık yerlerinden giren sızan yağmur sularının, emtia kolilerine sirayet etmesi sonucu bu kolilerde ıslanmaya yol açtığı görüş ve kanaatindeyiz.” şeklinde belirtilen kanaatlere katıldıkları, davacı taşıyanın söz konusu zarardan sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir. Dava halefiyete istinaden başlatılan icra takibi nedeni ile ödenen bedelin istirdatı talebine ilişkin olmakla, davalının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile pasif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer. Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Bu kapsamda davalı tarafından düzenlendiği anlaşılan ... numaralı nakliyat sigorta poliçesine göre, dava dışı sigortalı ...AŞ tarafından ... den ...teslim şekli ile ithal edilen Bilgisayar monitörü emtiasının ...'a gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... AŞ firmasının konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, davaya konu edilen monitör emtiasının ıslanarak hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan 12/10/2017 işlem tarihli ... Bankası ödeme belgesine göre 10.118,35 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ...firmasına ödendiği anlaşılmakla; davalının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile eldeki uyuşmazlık bakımından pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, dava konusu emtiların ... gemisi ile ...Limanı'ndan...Limanı'na taşımasının dava dışı ... firması tarafından yapıldığı anlaşılmıştır. Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen 29/06/2017 tarihli 2.768,67 TL bedelli Navlun Bedeli açıklamalı faturanın ise davacı ...Nakliye firması tarafından dava dışı sigortalı ...firması adına düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda davacı ... firmasının taşıyan ve dolayısıyla eldeki uyuşmazlık bakımından aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı noktasında yapılan değerlendirme ile davalı vekilinin taşıyan olduğuna dair itirazı bulunmadığı da gözetilerek TTK 921 maddesi gereğince navlun faturasını düzenleyen davacının ...firmasının taşıyan olarak aktif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamada dosyaya 30/06/2017 tarihli resmi gümrük rezerv tutanağı sunulmuş olup, bu tutanakta, "... gemisiyle gelen ... no.lu konteynır sealinin (...) sağlam olduğu görülüp açılarak boşaltıldı. Boşaltma esnasında 5 orjinal paletin alt kolilerinin ıslak ve nemli olduğu görülüp resimleri çekilerek ambara alınmıştır." denilmektedir. Bu belgenin altında Kumport ardiye işletme görevlisi, gümrük memuru ve acenta görevlisinin imzaları ve isimleri bulunmaktadır. Buna göre hasar ile ilgili olarak resmi Gümrük Memurunun katılımı ile 30/06/2017 tarihinde yani dava konusu yük daha gümrüklü sahadan çıkarılmadan davacı adına (yardımcı şahıs) acente görevlisisin de katılımı ile bir hasar tutanağı düzenlendiği anlaşıldığından, TTK 1185 maddesi gereği hasar ihbarının usule uygun olarak yapılmış olduğu değerlendirilerek hasarın kendi sorumluluk sahası içerisinde meydana gelmediğini ispat yükünün davacı üzerinde olduğu kabul edilmiştir. Davaya konu bilgisayar monitörü emtiasının taşımasına konu edilen ... numaralı konşimentoda ürünlerin hasarlı ya da ıslak teslim alındığına dair bir kayıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte emtiaların ıslak olarak konteyner içerisinden çıkarıldığı ise dosyaya ibraz edilen tutanak ile sabittir. Deniz taşıması sırasında ilk konteynırın içine yüklenen emtia bir başka konteynere aktarılmıştır. Bu durum dosyaya sunulan konşimento ve diğer belgeler ile sabittir. Bu halde hasarın Çin’ den İstanbul, Türkiye’ ye yapılan nakliye esnasında, ilk yüklemenin yapıldığı ...numaralı konteynıra ve/veya bir limanda aktarma ve son taşımanın yapıldığı ...numaralı konteynır içine muhtemelen konteynırın kapısından ve/veya delik, yırtık yerlerinden giren sızan yağmur sularının, emtia kolilerine sirayet etmesi sonucu bu kolilerde ıslanmaya yol açtığı hem dosyaya sunulan ekspertiz raporunda hem de dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda görüş ve kanaati bildirilmiştir. Mahkemece de bu görüş benimsenmiştir, zira konteynerin aktarımı esnasında var olan bir hasar ya da ıslaklık ile ilgili taşıyan tarafından düzenlenmiş bir tutanak ya da konşimentoya eklenmiş bir kayıt bulunmamaktadır. Bu nedenle hasarın taşıyanın sorumluluğu altında ve deniz taşıması esnasında meydana geldiği ve davacının da TTK 921 maddesi kapsamında hasar bakımından sorumluluğu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir. İspat yükü üzerinde bulunan davacı tarafından da bu kanaati etkileyecek aksi yönde herhangi bir delil de dosyaya sunulmamıştır. Hasar bedelinin de ekspertiz raporunda doğru hesaplandığı bilirkişilerce belirtiymiş olup davalı tarafından ödenen hasar bedelinin kadri maruf olduğu dosya kapsamında sabit kabul edilmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak neticede davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 277,51 TL den karar harcı olan 179,90 TL nin mahsubu ile fazla alınan 97,61 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine, 3-Davalı vekili için takdir edilen 9.200,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, 4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı taraf yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/05/2023 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır