İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/301 E. 2024/450 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO : 2014/301 Esas KARAR NO : 2024/450 DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : 07/11/2001 KARAR TARİHİ : 20/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin donatanı olduğu ... gemisinin, 07/11/1999 günü İstanbul limanında ... açıklarında Belize Bayraklı ... isimli geminin kusurlu çatmasına maruz kaldığını, çatma sonrasında ... bayraklı ... isimli geminin battığını, müvekkilinin donatanı bulunduğu gemide hasarın meydana geldiğini, çatmadan sonra Başbakanlık, Maliye Bakanlığı ve Çevre Bakanlığı adına ... Müdürlüğünce müvekkilinin donatanı bulunduğu ... gemisi aleyhine meydana geldiği iddia edilen zararlar ile batığın çıkarılması ve yakıtın boşaltılması durumunda yapılacak masrafların teminata altına alınmasını teminen seferden men suretiyle ihtiyati tedbir kararının alındığını, geminin seferini sağlayabilmek için ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 1999/... D İş sayılı dosyasında 3.600,00-ABD Doları tutarında ... Bankası AŞ ... Şubesince düzenlenen 26/11/1999 tarihli teminat mektubunun ibraz edildiğini, Hazine tarafından esasa ilişkin olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 1999/ ... esas sayılı dosya tahtında 3.600,00-ABD Doları tutarındaki tazminatın çatışan gemi kaptanı ve donatanlarından tazmini amacıyla dava açıldığını, davaya esas deniz kazasına İstanbul Boğazından tehlikeli ve kusurlu geçişiyle davalının donatanı bulunduğu ... ... isimli geminin sebep olduğu muhtelif idari kayıtlar, bilirkişi raporları ve görgü tanıklarının ifadeleriyle sabit olduğunu, ... ... gemisinin tehlikeli ve kusurlu geçişinde donatanın sorumluluğunun gerektiğini, Hazine tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde açılan davanın ... ... gemisi donatanına ihbar edildiğini belirterek ... ... gemisi üzerinde gemi alacaklısı hakkı tanınmasına, müvekkilinin çatma sebebiyle maruz kalacağı zarardan ... ... ‘un müterafık kusuru nedeniyle yargılama sonucu gemiye isabet edecek sorumluluk payı oranında şimdilik 720,000 ABD Doları tutarında tazminatın aynen veya fiili ödeme günündeki TL karşılığının tahsiline, esas alacağa dava tarihinden itibaren devlet bankalarınca Dolara uygulanan en yüksek mevduat faizinin yürütülmesine, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 1999/... esas sayılı davasının bekletici mesele yapılmasına, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Malta bayraklı ... ... gemisi donatanı ... Limited’in Malta’da mukim bir şirket olduğunu, davanın Malta’da açılması gerektiğini, müvekkiline ait geminin çatma hadisesi ile bir ilgisinin bulunmadığını, yetkili mahkemenin Malta Mahkemeleri olduğunu, davacının yabancı uyruklu olduğunu, yabancılık teminatı yatırması gerektiğini, 07/11/1999 günü Belize Bayraklı ... gemisi ile Bulgar bayraklı ... gemisinin ... feneri önlerinde çatıştıklarını ve çatışan gemilerden ... gemisinin yükü ve içinde yakıtı ile birlikte battığını, ... Müdürlüğü TC Başbakanlık, Maliye Bakanlığı ve Çevre Bakanlığı adına ... gemisinin battığı ve batıkta bulunan yükün ve yakıtın çıkarılması için uğranılan 3.600.000-USD zararın tahsili için ... gemisi kaptanı ve ... gemisi kaptanı ve donatanı aleyhine ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 1999/... esas sayılı dosyası ile tazminat davası açıldığını, davanın müvekkiline ihbar edildiğini, müvekkilinin kazadan 1,5 yıl sonra hadiseden haberdar olduğunu, davaya feri müdahil olarak katıldığını, ... gemisi tarafından kazanın oluş biçimi ve kusur tespiti için ... Asliye Ticaret Mahkemesinde 1999/... D İş sayılı dosyası ile bilirkişi tespitinin yaptırıldığını, tespit dosyasında müvekkili ... ... gemisine atfedilen herhangi bir kusurun olmadığını ve kazanın oluşumunda ... gemisinin % 95 kusurlu bulunduğunu, çatışan gemilerin kaptanları hakkında ... Cumhuriyet Savcılığının soruşturmasına binaen ... Asliye Ceza Mahkemesinde 1999/... esas nosu ile ceza davasının açıldığını, bilirkişiler tarafından sunulan raporda çatışmada ... gemisine % 30 ve ... gemisine % 70 kusuru atfedildiğini, çatışan gemilerin çatma nedeniyle birbirlerinden olan tazminat talep alacaklarının Londra’da tahkimde görüşüldüğünü, ... gemisinin % 60 , ... gemisinin ise %40 sorumlu olduğuna karar verildiğini, sulh olunduğunu ve tarafların çatma nedeniyle birbirlerinden olan alacaklarının sona erdiğini, ... gemisi donatanının talebi üzerine ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 1999/... D. İş dosyası tahtında bilirkişi incelemesi yaptırıldığını belirterek müvekkili hakkında açılan davanın yetkisizlik nedeniyle reddine, yabancılık teminatı itirazı nedeniyle davacı tarafından münasip bir teminatın yatırılmasına, davanın reddine, kötü niyet tazminatı takdirine, masraf ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Dava; çatmadan kaynaklanan zararın tahsili istemine ilişkin olup, davacı tarafça, 07/11/1999 tarihinde İstanbul limanı ... açıklarında davacının donatanı olduğu ... gemisi ile Belize Bayraklı ... isimli gemisi arasında çatma hadisesi meydana geldiği, çatmaya davalının donatanı bulunduğu ... ... isimli geminin sebebiyet verdiği ileri sürülerek, olay nedeni ile ortaya çıkan çevre kirliliği zararından dolayı Hazine tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde müvekkili hakkında açılan dava sonucunda, müvekkilinin maruz kalacağı zarardan, ... ... ‘un müterafık kusuru nedeniyle bu gemiye isabet edecek sorumluluk payından şimdilik 720,000-ABD Doları tutarında zararın davalı gemi donatanından tahsili talep edilmektedir. Davalı vekili müvekkili ... ... gemisi donatanı ... Limited’in Malta’da mukim bir şirket olduğundan davanın Malta’da açılması gerektiğinden bahisle yetki itirazında bulunmuştur. Davanın taraflarının yabancı şirketler olması nedeniyle dava yabancılık unsuru taşıdığından yetkili mahkemenin MÖHUK kurallarına göre belirlenmesi gerekmektedir. MÖHUK m.40'da Türk mahkemelerinin milletler arası yetkisinin iç hukuk kurallarına göre tayin edileceği düzenlenmiştir. Çatma haksız fiil niteliğinde bir eylem olduğundan HMK'nın 16. Maddesine göre mahkememiz yetkili olduğundan, yetki itirazı yerinde görülmemiştir. Belize bayraklı 5945 grostonluk ... isimli kuru yük gemisi ile Bulgar bayraklı 16166 grostonluk ... isimli kuru yük gemisinin 07/11/1999 tarihinde saat 12:30 civarında ... Feneri açıklarında çatıştıkları, çatmanın etkisi ile ... gemisinin içinde bulunan 6535 metrik ton çubuk - kangal demir yükü ve yakıtı ile birlikte batmasından dolayı, ortaya çıkan çere kirliliği zararının ..., ... ve ... ... gemilerenin donatanı, işleteni ve kaptanları olan davalılardan tahsili için .... ATM'de açılan davalar birleştirilerek, (Asıl dosya .... Asliye Ticaret Mahkemesi1999/ ... esas, birleşen dosya ....Asliye Ticaret Mahkemesi 2002/ ... Esas sayılı dosyası) buraca verilen görevsizlik kararı ile İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesine gönderilmiştir. Eldeki dosyada ise davacının talebi, hazinenin .... ATM'de kendisi hakkında açtığı davanın aleyhine sonuçlanması halinde ödeyecek olduğu tazminatın kusuru oranında ... ... gemisi donatanına rücu edilmesi istemine ilişkindir. Dolayısıyla iş bu dosyadaki rücu koşulu, .... ATM'de açılan davaların neticesinde davacının tazminata mahkum edilmesi ve davalı ... ... gemisinin çatmanın meydana gelmesinde mahkemece kusurlu bulunmasına bağlı olduğundan, HMK'nın 165. Maddesi gereğince hazinenin davalılar aleyhine açtığı( en son .... ATM'nin 2020/... Esas numarası alan) davaların sonucunun beklenmesine karar verilmiştir. Bekletici mesele yapılan .... ATM'nin 2020/ ... Esas sayılı dosyası( Eski Esas .... Asliye Ticaret Mahkemesi1999/... esas sayılı dosya) ve bu dosya ile birleşen, ... ... gemisi donatanı, işleteni ve kaptanı hakkında açılan ....Asliye Ticaret Mahkemesi 2002/... Esas sayılı dosyası bakımından verilen 01.12.2021 tarihli, 2020/... Esas ve 2021/... Karar ile; "Çevre Kanunun 28. Maddesinde "kirleten" açısından "tehlike sorumluluğu" düzeyinde bir sorumluluk rejimi kabul edildiğinden, çevre kirliliği zararından doğan sorumluluk bir tehlike sorumluluğu olup borcun kaynağı ise haksız eylem ve haksız eylemin bir türü olan kusursuz sorumluluk olduğu, Çevre Kanunun 3.maddesinde "kirlenme ve bozulmanın önlenmesi, sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için yapılan harcamalar kirleten veya bozulmaya neden olan tarafından karşılanacağı, kirletenin kirlenmeyi veya bozulmayı, durdurmak, gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca alınması halinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamaların 6183 sayılı kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edileceği" hükmü kabul edilmiş olduğundan eldeki dosyada da, anılan yasa maddesine göre çatma sonucunda batan geminin çevreye vermiş olduğu kirlenme ve bu kirlenmenin giderilmesi için yapılacak olan masraflardan çatmaya sebebiyet veren gemi donatanlarının sorumlu olduğu, öte yandan, Çevre Kanunu'nun 2. maddesi gereğince gemi kaptanı da kirleten sıfatına sahip olduğundan, aynı Kanun'un 28. maddesi hükmü gereğince çevre zararından sorumlu olduğundan asıl ve birleşen davada gemi donatanların yanısıra gemi kaptanları da pasif husumet ehliyetine haiz olduğu kabul edilmesi gerektiği, dava konusu olan çevre kirliliği, ... ve ... gemilerinin çatışması sonucunda, ... gemisinin üzerindeki yük ve yakıtı ile birlikte batması sonucunda meydana gelmiştir. ... Asliye Ceza Mahkemesinin 1999/... esas sayılı dosyasında hükme esas alınan bilirkişi raporu ile eldeki dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının ekseriyetinde çatmanın, ... ve ... gemilerinin kusuruyla meydana geldiği yönünde görüş bildirilmiştir. Bu konuda 09/12/2001 tarihli bilirkişi raporunda farklı bir değerlendirme yapılarak, birleşen dosya davalısı ... ... gemisinin kazadan önce ... gemisine yakın geçmesi nedeniyle ...'yi sıkıştırdığı varsayımında bulunulmuş olduğu, ancak olaydan önce böyle bir durum olması halinde bunun ... gemisi kaptanın kazadan sonra alınan ifadesinde mutlaka dile getirilmesi gerekirken, bu yönde bir beyanda bulunmadığı, ... gemisi kaptanı da ifadesinde, diğer gemilere baktığında tanker olan geminin diğer geminin yaklaşık bir km önüne geçtiğini, tankerin tehlike oluşturmayacak mesafe ve rotada olduğunu gördüğünü, ...'nin onu takip edeceğini düşündüğünü, bu esnada kendi gemisi ile ... isimli gemi arasındaki mesafenin yaklaşık 360 metre kadar olduğunu ve ben sesli sinyalle ... ye dikkat sinyali verdiğini, ...'den bir cevap ve/veya tepki alamayınca ikinci kez düdükle ikaz ettiğini ileri sürmüş olduğu, buradan da açıkça ... ... gemisinin ... gemisini yatışmadan önce neta bir şekilde geçtiği ve dava konusu olay bakımından, ... ... gemisinin çatışma olayı ile bir ilgisinin bulunmadığı anlaşılmakta olduğu, öte yandan yetişen gemi ile ilgili olarak Türk Boğazları Deniz Trafik Tüzüğünün 14-a maddesinde istenilen geçiş mesafesi, 09.03.2012 tarihli bilirkişi raporunda kabul edildiği üzere minimum 8 gomina olması gerekmekte olup, buna göre de 8 gominana altında ... gemisini geçen ... ... gemisinin çatışmaya sebebiyet vermediğinin tespit edildiği, dolayısıyla bu geçiş ile dava konusu çatışma arasında bir illiyet bağının bulunmadığından, olay nedeni ile ortaya çıkan çevre kirliliği zararından dolayı ... ... gemisi donatanı, işleteni ve gemi kaptanı olan davalıların sorumlu tutulamayacağı sonucuna varıldığı, somut olayda ... gemisinin, ... ve ... ... gemilerinin demir yerini geçmesini beklemesi veya demirini aldıktan sonra diğer gemiler ile aynı rotaya girerek suratini azaltıp dönüş şamandırası hızında dönüşe geçmesi, trafik ayırım düzeni sonlarına yakın alanlarda seyreden bir tekne olarak özel bir dikkat gösterip genel trafik akım yönüne uygulayabildiği kadar küçük bir açı ile girerek ilerlemesi, daha sonra uygun olduğu durumdan dönüşe geçmesi, mümkün olduğu kadar trafik şeritlerinde karşıdan karşıya geçmekten kaçınması, böyle bir geçiş zorunluluğu bulunduğu anda da genel trafik akımı yönüne dik açıya en yakın bir açı ile geçiş yapması gerekirken, bu kuralı ihlal ettiğinden, tüm bunlardan dolayı kusurun, eylemleri ile doğan zarar arasında illiyet bağı bulunan ... ve ... gemileri donatanlarına ait olduğu kanaatine varıldığı, kaza ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı BKnun 50. ve 51. maddelerinde birden çok zarar verenin zarar görene karşı müteselsil sorumluluğu hükme bağlanmış olduğu, müteselsil sorumluluk, zarar görene, diğer borç ilişkilerine oranla zarar verenler karşısında güçlü ve ayrıcalıklı bir durum sağlar. Buna göre, zarar gören tazminatın tamamını, dilediği takdirde zarar verenlerin tamamından talep edebileceği gibi, bir kısmından veya sadece birinden de talep edebileceği (Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt I, 1998, s.811), bu nedenle eldeki dosyada davacının tazminat istemi bakımından gemilerin kusur oranları bir önem taşımadığından, müteselsil sorumluluk esasına göre zararın tümünü her iki geminin donatanından (tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ) ayrı ayrı talep edilebilme hakkına sahip olduğu, olaydaki kusur oranı yalnızca tazminat ödemesi yapan donatanların kendi aralarındaki rücu ilişkisi bakımından önemli olduğundan Çevre Kanunun 28 ve 2-3. Maddelerine göre sorumlu olduğu tespit edilen, ... gemi donatanı ve kaptanı il ... gemisi donatanı ve kaptanı olan davalılar ortaya çıkan çevre zararının tamamından davacıya karşı müteselsilen sorumlu oldukları, davada, ... ve ... gemilerinin çatışması sonucu, ... gemisinin üzerindeki yük ve yakıt ile birlikte battığı, batığın denizden çıkarılmadığı dosya kapsamına göre sabit olup, dava dilekçesinde, davacı tarafça batık geminin çevre kirliliğine yol açtığı, tehlikenin önlenmesi ve oluşan kirliliğin temizlenmesi için fazlaya dair hak saklı kalmak kaydı ile 3.600.000 USD nin tahsili talep edildikten sonra 06/04/2007 tarihli tavzih dilekçesi ile ... nün 16/11/1999 tarihli yazısına atıf yapılarak 3.600.000 USD'nin tamamının çevre zararı olarak nazara alınması talebinde bulunulmuş olduğu, batık gemide bulunduğu ve çıkarılmadığı anlaşılan 135,28 ton petrol ürününden dolayı denizde 1.623.360,00 USD kalıcı zararın meydana geldiği, Marmara Denizinde kazadan etkilenen alan, batık gemi ve çevre zararının üretken su tabanına verdiği hasar bütün bunların sonucunda etkilenen ekosistem ve bundan doğrudan zarar gören su ürünleri değeri 1.073.000 USD olduğu, olay nedeni ile ortaya çıkan toplam 2.696.360,00 USD zarardan eylemleri ile doğan zarar arasında illiyet bağı bulunan ... ve ... gemileri donatanları ile gemi gemi kaptanlarının Çevre Kanunun 28 ve 2-3. Maddelerine göre sorumlu oldukları kanaatine varılarak bu doğrultuda asıl davada ... gemisi donatanı ... SA, ... Gemisi Donatanı ... ... ...-... ve ... Gemisi Kaptanı ... hakkında ki davanın kısmen kabulü ile 2.696.360 USD'nin olay tarihi olan 07.11.1999 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince işleyecek dolar faizi ile birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, asıl dosya davalısı Dimitros Vrakas ve mirasçıları hakkında ki davanın tefrikine karar verildiğinden bunlar yönünden karar verilmesine yer olmadığına, ... ... gemisi ile dava konusu çatışma arasında bir illiyet bağı bulunmadığından ortaya çıkan çevre kirliliği zararından dolayı ... ... gemisi donatanı, işleteni ve gemi kaptanı olan davalıların sorumlu tutulamayacağı kabul edilmekle birleşen davada tüm davalılar hakkında açılan davanın reddine" dair hüküm kurulmuştur. Böylece 2020/... Esas sayılı dosyada verilen karar ile; olay nedeniyle ortaya çıkan çevre kirliliği zararından, eylemleri ile doğan zarar arasında illiyet bağı bulunan ... ve ... gemileri donatanları ile gemi gemi kaptanlarının Çevre Kanunun 28 ve 2-3. Maddelerine göre sorumlu oldukları kanaatine varılarak, bu doğrultuda, Asıl dosya davalıları ... gemisi donatanı ... SA, ... Gemisi Donatanı ... ... ...-... ve ... Gemisi Kaptanı ... hakkında ki davanın kısmen kabulüne, diğer yandan çatma anında ... gemisini geçen ... ... gemisinin çatışmaya sebebiyet vermediği, bu geçiş ile dava konusu çatma arasında bir illiyet bağı bulunmadığından, çevre kirliliği zararından dolayı ... ... gemisi donatanı, işleteni ve gemi kaptanı olan davalıların sorumlu tutulamayacağı gerekçesi ile ... ... gemisi donatanı, işleteni ve kaptanı hakkındaki birleşen davanın reddine karar verilmiş olup, söz konusu bu karar Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafından Onanarak kesinleşmiştir. Böylece kesinleşen bu karar ile birlikte, dava konusu çatma hadisesinin ... ve ... gemilerinin kusuruyla meydana geldiği, ... ... gemisinin olaya bir dahili ya da kusurunun bulunmadığından çatmanın neden olduğu çevre kirliliği zararından dolayı bir sorumluluğunun bulunmadığı ortaya çıkmış olduğundan, davacının müterafik kusuru nedeniyle hazineye ödeyeceği tazminatı davalıya rücu edemeyeceği kanaatine varılmış olduğundan, bu kanaat ışığında davalı ... ... gemisi donatanına karşı açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç tarifesi uyarınca 427,60 TL karar harcının 14.968,80 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 14.541,20 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davalı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 167.604,96 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.20/11/2024 Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır