İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/459 E. 2024/917 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2019/459 KARAR NO : 2024/917 DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 16/07/2019 KARAR TARİHİ : 05/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı Taşeron firma olan ... Şirketi arasında 05.06.2018 tarihinde "... İli ... İlçesi ...Sitesi 988 adet Dükkan ve Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İnşaatı İşi Prefabrik İmalat Yapılması İşleri Sözleşmesi" imzalandığını, müvekkilinin sözleşmedeki yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen davalınını edimlerini ifa etmediği bu sebeple kararlaştırılan iş programının gerisinde kalındığını örnek olarak 18.03.2019 tarihli tutanakta Taşeron firmanın yerine getirmesi gereken projede yapmayı üstlendiği 3249 adet kolon varken Nisan ayı itibariyle 1345 adet kolon üretildiğini bunun dışında projede 2526 adet oluk bulunmaktayken bunların hiçbirinin imalatının yapılmadığını, bunların imalat kısımlarıyla ilgili tutulan tutanakta Taşeron imzası ile teyit edildiğini, mevcut sahada temel imalatlar ile ilgili yapılan ve karşı tarafa bildirilen yanlış imalatlara ilişkin herhangi bir düzeltme yapılmadığını, bu durumun diğer imalatlara engel teşkil ettiğini, müvekkili şirketin davalının eksik ve hatalı imalatlarına rağmen iyi niyetli bir şekilde ödemelerini gerçekleştirdiğini, hatta kolon imalatları yapılırken montajı yapılmış olarak sayıldığını, tasfiye şapı ve dolgu imalatları bitmediği halde bedellerinin ödendiğini, sözleşmeye göre montajı yapılan imalatın bedelinin ödenmesi gerektiğini, davalının işlerini yapabilmesi için müvekkili şirket sorumluluğunda olmamasına rağmen demir ve beton malzemesinin müvekkili şirket tarafından tedarik edildiğini, müvekkilinin, davalının işlerini yürütebilmesi amacıyla üzerine düşmeyen edimleri dahi yerine getirdiğini, müvekkili firmanın iyi niyetli hareket ederek montajı bitmemesi imalatların dahi hak edişlerini düzenlediğini, bununla birlikte hak kaybı yaşanmaması adına müvekkili firmanını yaptığı ödemeler ile hak ediş miktarları ve imalatların hak edişlere ne şekilde yansıtıldığının tespiti için ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı delil tespiti dosyasının ikame edildiğini, sözleşmenin 2.8.maddesinin ilgili cümlesine göre tesis kurulumunun 60 gün olarak belirtilmiş olsa da davalı firma tarafından bu sürelere uyulmadığını ve kendilerine yeni bir iş programı belirlendiğini, 60 gün içerisinde tesis kurulum işlerinin bitirilmesi gerekirken 19.03.2019 tarihi itibariyle kurulum işleminin bitirilmediğin, eksikliklerin 01.04.2019 tarihine kadar tamamlanması ve aksi halde teminatların gelir kaydedileceği eksik işlerin davalı nam ve hesabına yaptırılarak cari hesaba işletileceğinin 21.03.2019 tarihinde bildirildiği, 21.03.2019 tarihinde keşide edilen ihtarnameyle davalıya verilen sürenin dolması ve işin ilerlemesi durumunda herhangi bir değişiklik olmaması üzerine 02.04.2019 tarihinde sözleşmenin tek taraflı ve haklı sebeple feshedildiğinin bildirildiğini, müvekkilinin cari hesabına bakıldığında davalıdan alacaklı olduğunu, ileride arttırılmak üzere 50.000 TL cari hesap alacağının dava konusu edildiğini, sözleşmenin 2.32.3.maddesine göre cezai şartın hesaplanarak tahsilinin talep edildiğini, iş programının gecikmesinden dolayı ... tarafından müvekkiline ihtarname keşide edilmesi sebebiyle uğranılan zararlarla ilgili talep hakkının saklı tutulduğunu sözleşmenin 2.48.maddesinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunun kararlaştırıldığı, 50.000 TL'lik cari hesap alacağı ile 10.000 TL'lik gecikme cezası alacağının muaccel olduğu tarihten işleyecek en yüksek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi dava ve talep edilmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkili mahkemenin... Ticaret Mahkemesi olduğu, taraflar arasında 05.06.2018 tarihinde 49 ana madde ve eklerinden oluşan sözleşmenin imzalandığı, sözleşme konusunu ... İli ... İlçesi ... 988 adet dükkan ile alt yapı ve çevre düzenlemesi inşaatı işine ait Prefabrik imalat işlerinin her türlü ekipman ve yardımcı malzeme temin edilmek suretiyle tamamlanmasına yönelik olduğunu, işin süresinin sözleşmenin 2.8.maddesinde iş başlangıcının yer teslim tarihi kabul edilmek üzere en güç 300 iş günü içinde tamamlanarak geçici kabule hazır hale getirileceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmede iklim koşulları ve diğer aksaklıkların süreye ekleneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin 2.16.maddesine göre yüklenicinin işe başlamasının yer teslim tutanağının imzalandığı tarih olacağı, müvekkilinin gerekli teşkilat ve techizatı hazırlamasına rağmen işe başlayamadığını, davacının ...'den beton dökülmesine dair gerekli izni alması için beklemek zorunda kaldığını, davacı tarafından 18.07.2018 tarihinde beton döküm izni alabildiğinden, müvekkilinin ancak bu tarihte işe başlayabildiğini, müvekkiline temel kazılarının teslim edildiği tarihin 16.07.2018 olmasına rağmen, davacıdan kaynaklanan nedenle işe 18.07.2018 tarihinde başlanıldığını bu sebeple işe başlama tarihinin 18.07.2018 olarak kabulünün gerektiği, bununla birlikte sözleşmenin 2.30.2.maddesine göre iş verenin imalat için gerekli olan beton ve demiri hak edişten mahzup etmek üzere yükleniciye vereceğinin düzenlendiği fakat 18.07.2018 tarihinde işe başlandıktan sonra beton dökülebilmesi için gerekli mikserlerin davacı tarafından hazır edilmediği, ... ilinde faaliyet gösteren ... Şirketinden beton mikseri kiralama yoluna gidildiğini, davacının ancak 02.08.2018 tarihinde iş sahasında devamlı surette mikser bulundurabildiğini, dolayısıyla davacı iş verenden kaynaklanan nedenlerle işe devam edilmesi konusunda aksaklıklar yaşandığını, mikser temini konusundaki aksaklıktan sonra bu defa iş sahasının zemini ile ilgili problemler nedeniyle işe ara vermek durumunda kalındığını, iş sahasının zemininin davacı tarafından çalışmaya uygun bir hale getirilemediğini, iş makinelerinin çamur ve balçığa battığını, bu aksaklıkların davacı iş verene bildirildiğini, davacının gerekli düzeltmeleri yapmadığını, bunların işin tamamlanmasına engel olduğunu, bu nedenlerle beton döküm izninin beklenilmesi, mikser temininin beklenilmesi ve zeminden kaynaklanan aksaklıkların süreye eklenmesi gerektiği, yer teslim tarihi 18.07.2018 tarihine 300 iş günü eklendiğinde iş bitişinin 03.10.2019 tarihine denk geldiği, bu süreye iklim koşulları, zemin durumu ve diğer aksaklıklar nedeniyle çalışılamayan günlerin eklenmesi gerektiği, çalışılamayan günlerin tutanak altına alındığı, 59 iş günü çalışılamadığı, nedenlerinin belirtildiği, iş bitim tarihinin 59 iş gününün ilave edilmesi suretiyle 26.12.2019 tarihi olduğu, sözleşme süresinin dolmadığı ve hala devam ettiği, beton döküm tarihinin 18.07.2018 tarihi olduğu, 18.07.2018 ile 10.10.2018 tarihleri arasında 55 iş günü bulunduğu, 15 gün zemin topraklama işleri için iş verenin beklenildiği, zemin topraklama işinin iş veren sorumluluğunda olduğu, ... 40 iş günü içinde döküme hazır hale geldiği, işin bitim süresi dahi dolmamışken davacının işin zamanında bitirilemeyeceği bahanesini ileri sürdüğü, davacı iş verenin ilk önce projede üstenilen kolon sayısının 3249 adet olduğunu, ancak Nisan ayı itibariyle 1345 adet kolonun üretildiğini ileri sürerek müvekkilinin geciktiğini ve iş programının gerisinde olduğunu öne sürdü, davacının yükümlülüğünde olan geri dolgu ve sıkıştırma işlerinin kış koşullarında montaj yapılabilecek şekilde hazırlanmadığını, makas, aşık, ve dere montajlarının yerden 6 metre yüksekte yapıldığı için dar alanda montaj aşamasında 1 adet mobil vinç ve 2 adet personel yükselticinin çalışması gerektiğini, bu çalışmanın yapılabilmesi için zemin tasfiyesi ve zemin sıkıştırmasının kış koşullarında çalışılabilir şekilde yapılması gerektiğini davacı tarafından yapılması gereken bu işlerin yapılmaması nedeniyle davacı iş veren ile birlikte analan imalatların yaz aylarında yapılması kararının alındığını fakat dolgu ve sıkıştırma işinin yapılmamasının iş sahasını bataklığa dönüştürdüğünü, bu durumun ... 6. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davacıya bildirildiğini, bu nedenle dere, makas ve aşık imalatı için hava koşullarının düzelmesinin beklenildiğinin, makas ve aşık imalatlarına bahar aylarında başlanılması kararlaştırıldığından kalıpların sahaya getirilmediğini ancak aşık kalıpları, 1 adet portal vinç ve 1 adet kamyonun sahaya getirildiğini ve davacıdan bu imalatlar için ham madde talebinde bulunulduğunu, makas kalıplarının o tarihte hazır halde bulundurulduğunu, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ... Değişik İş sayılı dosyasında yaptırılan delil tespiti neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda ekipmanların hazır ve mevcut olduğunun açıkça görüldüğünün ayrıca kolon döküm izniyle ilgili olarak ...'den onay alınmasının beklenildiğini, kullanıcılar tarafından ileride ara kat yapılma istendiği zaman kat kirişini yerleştirmek için taahhüt kapsamında yapılmış olan holün iki yanındaki ortak komşu duvarların yıkılmasını engellemek amacıyla kolon yapımında revizyon yapma ihtiyacı doğduğunu, bu hususun davacı bilgisinde olmasına rağmen davacının kendi sorumluluğunda olan işleri yerine getirmediğini, müvekkilinin davacının 02.04.2019 tarihli fesih yazısı ile karşı karşıya kaldığını, davacı ... 23. Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesiyle müvekkilinin iş programının gerisinde kaldığını öne sürdüğünü, davacının gerçek amacının kısa bir süre sonra ortaya çıktığını, davacının sözleşmenin feshini gerekçe göstererek müvekkili yüklenicinin makine malzeme ve aletlerine el koyduğunu, müvekkilinin hak edişlerini ödemekten kaçındığını, müvekkilinin ... 3. Noterliğinin ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesiyle feshi gerektirecek bir durum bulunmadığını bildirdiğini, müvekkilinin ekipmanlarına el konulduğundan müvekkilini niş yapamaz durama geldiğini, müvekkili tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına davacı hakkında şikayette bulunulduğunu, müvekkilinin üzerine düşen tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, müvekkilinin 2800 temel, 3249 kolon, 2400 makas, 11401 aşık ve 2600 adet dere yapma sorumluluğunu üstlendiğini, müvekkilinin 005 adet temel, 1647 adet kolon yapımını tamamladığını, iş bitim tarihi 26.12.2019 tarihine kadar geri kalan imalatların kolaylıkla yapılabileceğini, temel imalat süresinin günlük 25 adet olduğunu geri kalan 795 adet temelin 32 günde tamamlanabileceğini, kolon imalat süresinin günlük 25 adet olduğunu, geri kalan 1602 adet kolonun 65 günde tamamlanabileceğini, makas imalat süresinin günlük 20 adet olduğunu geri kalan 2400 adet makasın 120 günde tamamlanabileceğini, aşık imalat süresinin günlük 96 adet olduğunu geri kalan 114001 adet aşıkın 118 günde tamamlanabileceğini, dere imalat süresinin günlük 24 adet olduğunu 2600 adet derenin 108 günde tamamlanabileceğini, 1 günde 25 adet temel, 25 adet kolon, 20 adet makas, 96 adet aşık ve 24 adet dere yapılabildiğini ve bu imalatların birlikte gerçekleştirilebildiğini geri kalan tüm imalatların en geç 120 günde tamamlanabileceğini, iş bitim tarihi 26.12.2019 tarihine kadar tüm imalatların gerçekleştirilebileceğinin açık olduğunu, mücbir sebeplerden dolayı tutanak altına alının 59 iş günü eklenmese dahi iş bitim tarihinin 02.10.2019 olduğunu, bu hususların delil tespitindeki bilirkişi raporu ile de sabit olduğunu, davacının davalı müvekkilinin iş programının gerisinde kaldığına yönelik iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacının ... 23. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesindeki iddialarının hükümsüz kılındığını, davacının sözleşmeyi kötü niyetle ve haksız olarak feshettiğini, müvekkilinin hak edişlerinin onaylanmadığını, müvekkilinin namına ödeme yapılacağı bildirilip hak edişlerden mahsup edilen tutarların ilgililere ödenmediğinin ilgililere ödenmediğin tespit edildiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği iddia ve talep edilmiştir. Dosya içine celp edilen ...2. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...sayılı Değişik İş dosyasının tetkikinden; davacının davalı aleyhine delil tespiti talebinde bulunduğu, dava dilekçesinde davalının iş programının gerisinde kaldığının tespiti ile tesis kurulumunun yapılıp yapılmadığının ve iş programının ne kadar gerisinde kalındığının, mevcut haliyle işin süresinde yetişip yetişmeyeceğinin ve davalının sahada yapmış olduğu imalat bedelinin tespitinin talep edildiği, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından icra edilen keşif sonucu inşaat mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen 07.05.2019 tarihli raporda özetle; davalı tarafından yapılan imalatların değerinin toplamının 10.996.803,50 TL olduğu, davalının sözleşmeye ve iş programına göre yeterli imalatları yapmadığı, davalı tarafından yapılmayan ve eksik yapılan prefabrik imalatlarda; Grobeton dökülmesinde %28,91, temel altı yapımında %33,58, soket yapılmasında %36,63, bağ kirişi yapımında %79,94, kolon montajında %63,83, oluk yapılmasında %99,75, makas yapımında %100 ve aşık yapımında %100 oranlarında yapılmayan imalatlar bulunduğu, prefabrik beton imalatların yapılması için kurulması gereken beton hattının kurulmadığı, getirilen beton aşık kalıbının ön gerilmeli olmadığı, makas döküm kalıbının hiç bulunmadığı, kurulum için getirmesi gerekli malzeme ve imalatların %80'i oranında kurulum yaptığı yönünde tespitlerde bulunulduğu görülmüştür. Tespit raporunun davalıya 17.05.2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafından tespit raporuna itiraz edilmediği, davacı tarafından tespit raporuna itiraz üzerine aynı bilirkişi tarafından düzenlenen 10.06.2019 tarihli raporda özetle; kök raporda %5 nakit teminat kesintisinin uygulanmadığını, dikili kolon sayısının 1167 adet olduğu, montajı yapılmayan kolon sayısının 458 adet olduğu, montajı yapılmayan 374 adet kolonun diplerine davacı tarafından beton enjekte edildiği, bu işlemin kolon montaj bedelinin %30'una karşılık geldiği, davalının yapmış olduğu işlerin parasal değerinin kdv hariç 9.246.395 TL tutarında olduğu yönünde görüş ve tespitte bulunulduğu, tespit raporunun davalıya 28.06.2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafından tespit raporuna itiraz edilmediği anlaşılmıştır. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyası celpedilmiş, tetkikinden davalı şirket tarafından; dava konusu sözleşme kapsamında işin sözleşmeye uygun şekilde ifa edilip edilmediğinin, tamamlanan işlerin ayrı ayrı maliyetlerinin hakediş miktarlarının tespiti müvekkili şirket tarafından iş sahasında hazır edilip dikilemeyen kolonların montaj ve maliyetinin ayrı ayrı tespiti, yer teslim tarihinin ve iş sahasının müvekkiline geç teslim edildiğinin tespiti, eksik kalan işlerin de eksik işlerin tamamlanabilmesi için gerekli iş günü süresinin tespiti, iş sahasında müvekkiline ait araç ve ekipmanların ve müvekkili adına mahsup edilen ve stokta bulunan demirin tespiti talebi ile 15/05/2019 tarihli dilekçenin sunulduğu, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesince icra edilen keşif sonucu inşaat mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen 30/05/2019 tarihli raporda özetle; davacı tarafından yapılan imalatların değerinin toplam 10.268.066,20 TL olduğu, yüklenicinin taahhüdünde olan zemin betonunun 18/09/2018 tarihinde dökülerek imalat atölyesi kurum işlerinin başladığı , 15/10/2018 tarihinde ise prekast eleman duruma getirildiği, kolon imalatının 28/10/2010 tarihinde başladığı, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin tespit dosyasında hakediş kapsamındaki kesinti olarak yapılan imalatların alt yapıda seri imalattan kaynaklı ve mevsim şartları dışında hazırlanan prekast elemanlarda kullanılan priz hızlandırıcı katkının neden olduğu, kesinti kapsamındaki hatalı prekast elemanlarının tamir edildiği, hatalı imalatların prekast taşıyıcı elemanların statik bütünlüğe aykırı hatalı imalatlardan olmadığı tespit edildiği, bu imalatların hakediş bedelinden düşürülmesinin yerinde olmadığı, keşif günü yapılan incelemede kolon-temel-bağ kirişi statik taşıyıcı ...elemanlarının üretilmesine yönelik şantiye üretim alanı ve atölyesinin kurulduğunun tespit edildiğini, atölye kapsamında bulunan makine ve teçhizatların 2 adet ... marka mobil vinç, 10 adet 50x50 kolon kalıbı, 8 adet oluk kalıbı, ... marka 40 tonluk vinç yükseltici sepet, 35 tonluk portal vinç, 3 adet tavan vinci- led projektör çatı makaraları ve branda benzeri teçhizatların atölye ve çalışma alanında bulunduğunun tespit edildiği belirtilmiştir. Tespit raporunun taraflara tebliğ edildiği, ...A.Ş'nin tespit raporuna itirazı üzerine düzenlenen 26/08/2019 tarihli ek raporda; ...Şti tarafından yapılan işler bedelinin %5 teminat kesintisi esas alınarak hesaplandığında 9.754.662,89 TL olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır. ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak bir mali müşavir , bir kesin hesap uzmanı inşaat mühendisi bilirkişi ve eser sözleşmeleri konusunda uzman bilirkişi ile mimar bilirkişi refakate alınıp keşif icra edilerek tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yapmak suretiyle taraflar arasında akdedilen 05/06/2018 tarihli sözleşme kapsamında 998 adet dükkan ile alt yapı ve çevre düzenlemesi inşaatı prefabrik imalat yapılması işleri sözleşmesi kapsamında tarafların edimlerini eksiksiz şekilde yerine getirip getirmediği, davalı taşeron şirket tarafından eksik hatalı imalat yapılıp yapılmadığı, yapılan imalatın sözleşmeye uygun olup olmadığı, var ise eksik ve ayıplı iş bedelinin ne kadar olduğu, işe başlama tarihinin sözleşmenin imzalandığı tarih mi yoksa yer teslimi tutanağının imzalandığı tarihte mi olacağı, 59 günlük sürenin iş bitim tarihine eklenip eklenilmeyeceği, davacı tarafça yer tesliminin geç yapılıp yapılmadığı, sözleşmeye göre işin gecikip gecikmediği, var ise gecikme süresinin ve nedeninin ne olduğu, sözleşmenin haklı nedenle fesh edilip edilmediği, davacının cezai şart talebinin yerinde olup olmadığı, var ise cari hesap ve cezai şart alacağının miktarı konusunda düzenlettirilecek raporun gönderilmesi istenilmiş, talimat mahkemesi aracılığıyla düzenlenen 09/04/2021 tarihli raporda özetle; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 2.9 maddesi gereği yer tespitinin 05/06/2018 tarihli olarak alınması gerektiği, davacı tarafından ibraz edilen sevk irsaliyelerinden şantiyede kullanılmak üzere 26/05/2018 tarihinde demir temin edildiğinin ve demirlerin ...'a teslim edildiğinin tespit edildiği, ... tarafından davacıya yapılan hakediş raporunda 624 grobeton ve 126 adet temel imalatın yapıldığı, sözleşmeyi fesih tarihi itibari ile kurulumunun tamamlanmadığı, yüklenicinin yer tesliminden itibaren en geç 5 takvim günü içerisinde detaylı iş programını işverene vermediği, malzeme temin programı ve organizasyon programını işverene sunmadığı, iş bitim tarihinin 01/04/2019 olarak revize edildiği, yaklaşık 3 ay sonra bu programa göre de işin gerisinde kalındığı görüldüğünden işin Eylül 2019 tarihinde bitirileceğinin taahhüt edildiği, iş bitim tarihinin 21/08/2019 tarihinin de geçeceğinin anlaşıldığının , Mart ayında makas ve diğer imalatlarının yapılmadığını, davacı tarafından iş programının aksatıldığının fark edilmesi üzerine 02/04/2019 tarihli ihtarname ile sözleşmenin tek taraflı olarak fesh edildiği, ana işveren ... tarafından davacıya iş programına uyulmadığı konusunda ... 41. Noterliğinin ...tarihli ihtarnamesinin gönderildiği, delil tespiti dosyalarından işin zamanında tamamlanmadığının tespit edildiği, imalatlara ilişkin düzenlenen faturaların incelenmesi sonucunda davalının imal etmiş olduğu iş bedeli toplamının KDV hariç 9.319.325 TL, davalının hesabının yapılan işler toplamının KDV hariç 18.634.449 , 24 TL, sözleşmede olup yapılmayan iş bedeli toplamının KDV hariç 4.224.871, 82 TL olduğu, davalının 05/06/2018 tarihinde sözleşemeye göre KDV hariç iş bedeli toplamının 26.343.684 TL olduğu, davalı namına hesabına yapılan işler toplamının KDV hariç 32.178.645,06 TL olduğu, davalı nam ve hesabına yapılan işler nedeniyle oluşan farkın KDV hariç 5.834.961,06 TL olduğu, eksik ve hatalı imalatlar ile iş programında yapılan gecikme nedeniyle işin süresinde tamamlanmadığı, anahtar teslimi olarak gözüken sözleşmede sürenin açıkça yazılmış olması ve süre uzatım hallerinin belirlenmesi nedeniyle fiili çalışmanın mümkün olmadığı, 59 günlük sürenin iş bitim tarihine eklenmesinin mümkün olmayacağı, yüklenici davacı tarafından uygulama projelerinin geç teslimi nedeniyle süre uzatımının projelerin incelenmesi sonucunda sözleşme konusu işte yapılacak imalatların boyları ve metrajlarını değiştirmeyecek mahiyette olduğu, gecikmelerin davalıdan kaynaklandığı, işin nam ve hesabına tamamlanması sebebiyle davacı tarafından yapılan yeni yapılan sözleşmeler ile davalı arasında yapılan sözleşmede belirtilen tarihleri arasındaki farkın nedenin salt davalıya atfedilecek nedenlerle idare tarafından uygulanan cezaların belirlenememesi sebebiyle gecikme cezasına ilişkin bir değerlendirme yapılamadığı, davacının gecikme cezası hariç olmak üzere davalı nam ve hesabına yapılan ifadan kaynaklı fiyat farkının 5.834.961,06 TL olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır. Davalı vekilinin, müvekkilinin 16/04/2019 tarihine kadar üretime devam ettiği, müvekkilinin imalatını gerçekleştirdiği malzemelerin 09/04/2021 tarihli raporda belirtilenden daha fazla olduğu, rapora esas alınan üretim adetlerinin tam olarak gerçeği yansıtmadığı, davacı tarafından yapılan feshin haklı fesih olduğu yönündeki bilirkişi görüşünün hukuka aykırı olduğu şeklindeki itirazı üzerine itirazların değerlendirilmesi için dosya yeniden önceki bilirkişi heyetine talimat mahkemesi aracılığı ile gönderilmiş, bilirkişi heyeti 26/09/2022 tarihli ek raporda özetle; taraflar arasında tanzim edilen iş programında 60 günlük kurulum süresi verilmekle birlikte temel imalatları ve temel öncesi grobeton imalatlarında zeminle ilgili problemlerin olmadığı, 17/10/2018 tarihli bildirim ile 26/09/2018 tarihli toplantıda alınan karar gereği imalatların yapılmamasından dolayı ihtar yapıldığı, 19/10/2018 tarihli ihtarname ile 30 adet temel ve 30 adet temel imalatı yapılmamasından dolayı operatör ve santral maliyetleri ile ilgili hizmet kesintisi uğrayacağının davalıya tebliğ edildiği, 24/12/2018 tarihli ihtarname ile iş programına uyulmadığı için cevabi yazı yazılmasının istenildiği, 21/03/2019 tarihli ihtarname ile işin 01/04/2019 tarihine kadar tamamlanması aksi halde sözleşmenin fesh edileceğinin ihtar edildiği, 25/03/2019 tarihli ihtarname ile 15 gün içine önlemlerin alınarak imalat ve montaj sayılarının tespitinin ihtar edildiği,12/04/2019 tarihli ihtarname ile hatalı ve eksik imalatların giderilmesinin ihtar edildiğini, 22/07/2019 tarihli ihtarname ile 10/07/2019 tarihli faturaya itiraz edildiğini, kök rapordaki feshe yönelik değerlendirme yapıldığında davalının işi zamanında tamamlamadığı tespit edildiği, iş bitim tarihinin 01/04/2019 olarak revize edildiği, bu iş programına göre de iş programının gerisinde kalındığını, süre uzatım kullanılsa dahi en geç 300 iş günü olan 21/08/2019 tarihini geçeceği, imalat tespit raporunda belirtilen Mart ayında 50 adet makas ve diğer imalatların yapılmadığının, feshin geçerli olup olmadığı yönünde takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş ve kanaat belirtildiği anlaşılmıştır. Davacı vekili 04/10/2022 tarihli ıslah dilekçesi ile 60.000 TL olan dava değerinin 1.940.000 TL artırılmak suretiyle 2.000.000,00 TL olarak ıslah edildiğini bildirmiş ve ıslah harcı olarak 18/11/2022 tarihinde 34.000,00 TL harcın depo edildiği anlaşılmıştır.Davacı vekiline ıslah talebinin ne kadarının cezai şarta ne kadarının cari hesaba ilişkin olduğunun açıklanması için süre verilmiş, davacı vekili tarafından sunulan 09.05.2024 tarihli dilekçe ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla cezai şart isteminin dava dilekçesinde belirtilen 10.000 TL olduğunu, kısmi ıslahın cari hesap alacağı yönünden yapıldığının bildirildiği anlaşılmıştır. Dosya dava değeri itibari ile mahkememiz heyetine tevdi edilmiş, mahkememizin 09/03/2023 tarihli duruşma ara kararı gereği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşlerine müzekkere yazılarak , Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün ... sayılı tebliği ile 24/09/2018 tarihli genelgesinin gönderilmesi istenilmiş ayrıca Meteoroloji Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... ili ... ilçesi için ... tarihleri arasında olağanüstü olay raporlarının gönderilmesi istenilmiş, müzekkere cevapları dosya içine alındıktan sonra dosya 1 meteoroloji uzmanı, 1 inşaat mühendisi , 1 makine mühendisi , 1 mali müşavir ve 1 kesin hesap uzman bilirkişi heyetine tevdi edilerek davalı itirazlarının değerlendirilmesi ve yer tesliminde gecikme meydana gelip gelmediği, gecikmenin davacıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, gecikmenin davacıdan kaynaklanması halinde gecikilen sürenin ve çalışmaya elverişli olmayan sürelerin teslim süresine eklenmesinin mümkün olup olmadığı, davacının sözleşmenin feshinde haklı olup olmadığı, davacının davalı nam ve hesabına yaptığı işler bedeli ile ifaya ekli cezai şarttan kaynaklı alacak miktarının hesaplanması istenmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 01/03/2024 tarihli raporda özetle; onaylı uygulama projeleri olmadan sahada imalatın başlamasının mümkün olmadığından yer teslimi yapılmış olsa da sahada bir imalat yapma kabiliyeti olmadığından hem davacının hem de davalının imalat süreçlerinde gecikmeye sebep olduğu, gecikmenin asıl işveren ...'den kaynaklandığı, davalının sahada imalat yapabilmesi için davacının saha zeminin imalata uygun hale getirmesi gerektiği, dosyadaki belgelere göre temel kazısını teslim ettiği ilk tutanağın 16/07/2018 olması nedeniyle yer teslim tarihinin bu tarih olması gerektiğinden 05/06/2018 sözleşme tarihinden 16/07/2018 tarihi arasında geçen süre kadar gecikme olduğu, sözleşmenin yer teslim tarihi 16/07/2018 tarihi olarak belirlendiğinden 300 iş gününün ilavesi sonucu en geç 01/10/2019 tarihi olması gerektiği, davalı tarafından sunulan ve çalışılamayan 59 güne ait evrakların hava muhalefeti nedeniyle çalışılamayan günlere ait olduğu, bu sebeple teslim süresine eklenmemesi gerektiği, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Değişik İş sayılı dosyasına sunulan 30/05/2019 tarihli kök raporda prefabrik elemanlarının üretimine yönelik şantiye üretim alanı ve atölyesinin kurulduğunun tespit edildiği, dava dosyasına sunulan 09/04/2021 tarihli talimat mahkemesi raporunda davalı nam ve hesabına üçüncü kişilere yapılan işlerin hakedişlerinde tesis kurulumuna ait bir harcamaya yer verilmemesi sebebiyle sözleşme konusu tesis kurulumunun davalı tarafından süresinde yapıldığı kanaatinin oluştuğu, bunun yanında tespit raporunda üretim tesis kapasitesinin soket imalatı için günlük 25 adet, kolon imalatı için günlük 25 adet ,makas imalatı için günlük 30 adet, oluk imalatı için 24 adet, aşık imalatı için günlük 142 adet olarak belirlendiği , bu kapasiteye göre davalının sözleşme kapsamında yapması gereken prefabrik eleman imalatlarını kalan sürede tamamlayabileceği kanaatine varıldığından fesih ile birlikte değerlendirmenin mahkemeye ait olduğu, davalı nam ve hesabına üçüncü kişilere yapılan işler bedelinin toplam 18.634.449,24 TL olduğu, bu bedelin kadri maruf olduğu, dava dışı asıl işveren tarafından davacıya yansıtılan bir gecikme cezasının olup olmadığı dosya kapsamından belirlenemediğinden buna ilişkin bir hesaplama yapılamadığı yönünde görüş ve kanaat bildirdiği anlaşılmıştır. Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde; Dava, eserin sözleşmede kararlaştırılan süreye aykırı olarak meydana getirileceği gerekçesiyle feshedilmiş eser sözleşmesi kapsamında; eksik işlerin üçüncü kişilere tamamlattırılma bedeli ile cezai şart istemine ilişkindir. 6098 sayılı TBK 470 ve devamı maddelerine göre yüklenici imâl ettiği şeyi özenle ve sözleşmedeki amacına uygun ifa etmekle yükümlüdür. Yine 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 473. maddesi ''Meydana getirilmesi sırasında, eserin yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana getirileceği açıkça görülüyorsa, işsahibi bunu önlemek üzere vereceği veya verdireceği uygun bir süre içinde yükleniciye, ayıbın veya aykırılığın giderilmesi; aksi takdirde hasar ve masrafları kendisine ait olmak üzere, onarımın veya işe devamın bir üçüncü kişiye verileceği konusunda ihtarda bulunabilir. '' hükmünü içermektedir. Yüklenicinin iş sahibine olan borçlarına aykırı olarak, imâlini yüklendiği eserin ayıplı olması durumunda; iş sahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. Ayıp ihbarında bulunulmuş ise aynı Kanun'un 475. maddesinde tanınan hakları kullanabilir. Eksik iş, sözleşme ve eklerine göre yapılması kararlaştırıldığı halde tam yapılmayan iştir. Ayıplı eser sözleşmede kararlaştırılan vasıfları veya olmasından vazgeçilmez bazı vasıfları taşımayan eserdir. Diğer anlatımla ayıp, bir malda ya da eserde sözleşme ya da yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Ancak, kasten sakladığı bozukluklarla, usulüne uygun yapılan gözden geçirmede fark edilemeyecek ayıplar için yüklenicinin sorumluluğu devam eder. Eğer, meydana getirilen eserin, teslim alındığı sırada usulüne uygun yapılan gözden geçirme ile var olan bozukluğu görülmemişse, ortada gizli bir ayıbın olduğu kabul edilir. Açık ayıplar, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz bizzat yapılan veya uzmanına yaptırılan gözden geçirme sonucu saptanınca, uygun sürede (TBK m.474); gizli ayıplar da ortaya çıkar çıkmaz, gecikmeksizin yükleniciye bildirilmelidir Ayıp bildirimi süresinde yapılmadığı takdirde iş sahibi bu ayıbı örtülü olarak kabul etmiş sayılır. Eksik işler bedeli ise ihbar koşuluna ve ihbar süresine bağlı olmaksızın teslim tarihinden itibaren kural olarak beş yıllık zamanaşımı süresinde (TBK m. 147) talep edilebilir. Ancak eksikler için bedel hesabında teslimden itibaren geçecek makul süre dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerekir. Eğer eser iş sahibinin beklediği amacı karşılamıyorsa kural olarak ayıplı yapıldığı kabul edilir. Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılması zorunlu olmayıp süresinde ayıp ihbarının yapıldığı her türlü delille ve tanık beyanıyla dahi kanıtlanabilir. Yine ayıp bedelinin de ayıbın ortaya çıktığından itibaren geçecek makul süre dikkate alınarak hesaplanması gerekir. Taraflar arasında 05.06.2018 tarihli "... İli ... İlçesi ... 988 Adet Dükkan ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İnşaat İşi Prefabrik İmalat Yapılması İşleri Sözleşmesi "nin imzalandığı, sözleşme bedelinin birim fiyat usulüne göre kararlaştırıldığı, sözleşmenin 2.8.maddesinde işin tümünün davalı tarafından en geç 300 iş günü içinde tamamlanacağının ve tesis kurulumun ise 60 günde tamamlanacağının düzenlendiği,sözleşmenin 2.9.maddesinde sözleşmenin imzalanmasıyla yer tesliminin yapılmış sayılacağının, sözleşmenin 2.10.maddesinde yüklenicinin yer tesliminden itibaren en geç 5 gün içinde işe başlamaması halinde yükleniciye ceza uygulacağının ve yine sözleşmenin 2.14.2.maddesinde yüklenicinin personel listesini en geç 3 takvim günü içinde işverene bildireceğinin aksi halde yükleniciye ceza uygulanacağının kararlaştırıldığı, sözleşmenin işin yapılması başlıklı 2.16.maddesinin 8.paragrafında yüklenicinin işe başlamasının yer teslim tutanağının imzalandığı tarihte olacağının kararlaştırıldığı,sözleşmenin 2.32.3.1.maddesinde yüklenicinin işi sözleşmenin 2.8.maddesinde belirtilen 300 iş günü içinde tamamlayamaması halinde günlük 10.000 TL gecikme cezası ödeyeceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesine konu işin 300 iş günü içinde teslim edilememesinin, davalı yükleniciden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, iş sahibi davacıdan veya davalıya yüklenemeyen sebeplerden kaynaklanan gecikmelerin iş süresine dahil edilmesi halinde işin süresinde bitirilmesinin mümkün olduğunun söylenip söylenemeyeceği, davacının (TBK 473.maddesi kapsamında) sözleşmeden dönmesinin haklı nedenlere dayanıp dayanmadığı hususlarında toplanmıştır. Talimat mahkemesi aracılığıyla tanzim ettirilen bilirkişi raporu ile mahkememizce tanzim ettirilen bilirkişi raporu arasında, işveren tarafından yer tesliminde gecikme olup olmadığı ve tesis kurulumunun yapılıp yapılmadığı konusundaki görüş farklılığının 01.03.2024 tarihli bilirkişi raporunda değerlendirildiği ve çelişkinin ancak hukuki değerlendirme ile giderilebeleceği anlaşılmış ve yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasına gerek görülmemiştir.Davacı iş sahibi tarafından dava dışı şirketten, uygulama projelerinin kendilerine geç teslim edilmiş olması sebebiyle ek süre talep edildiği , onaylı uygulama projeleri olmadan sahada imalata başlanılmasının mümkün olmadığı ,davalıya demir teslim edilmesinin davalının işe başlayabilmesi için yeterli olmayacağı, saha zeminini imalata uygun hale getirme yükümlülüğünün davacı iş sahibine ait olduğu, davalı tarafından sunulan fotoğraflar ve 01.03.2024 tarihli bilirkişi raporundan anlaşıldığı üzere temel kazısının teslim edildiği ilk tutanak tarihinin 16.07.2018 olduğu bu nedenle yer tesliminin yapıldığı tarihin 16.07.2018 olarak kabul edilmesi gerektiği,davacı işveren tarafından farklı tarih bilgisi içeren yer teslim tutanağı sunulamadığı , sözleşmenin imzalandığı tarihten 16.07.2018 tarihine kadar geçen süreye 300 iş gününün eklenmesiyle işin teslim süresinin 01.10.2019 tarihi olarak alınması gerektiği, eksik işlerin bu sürede tamamlanmasının mümkün olduğunun bilirkişi raporu ile tespit edildiği, davalı nam ve hesabına yaptırılan işlerle ilgili hakediş raporlarında tesis kurulumuna dair harcama bulunmadığı bu nedenle davalının tesis kurulumunu süresinde gerçekleştirdiğinin kabul edilmesi gerektiği,hatırlatılmasına rağmen davacı tarafından yemin deliline başvurulmadığından davalı tarafın yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verildiği, sözleşmeden dönülmesinin haklı nedenlere dayandığının davacı tarafından ispat edilemediği anlaşılmakla sözleşme ilişkisinin sonlandırılmasından sonra TBK 473.maddesi kapsamında üçüncü kişilere yaptırılan işler bedeli ile sözleşmenin süresinde teslim edilmemesinden kaynaklı ifaya ekli cezai şartın talep edilemeyeceği kanaatine varılmış , davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken karar harcı 427,60 TL olduğundan bu miktarın 1.024,65 TL peşin harç ile 34.000,00 TL ıslah harcı toplamı 35.024,65 TL‬'den mahsubu ile bakiye 34.597,05‬ TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan 6.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 43,60 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 6.043,60 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, 5-Arabuluculuk gideri 1.360,00 TL'nin davacıdan alınıp hazineye gelir kaydına 6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesap ve takdir edilen 280.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-Gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 05/12/2024 BAŞKAN ÜYE ÜYE KATİP