İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2026/221 E. 2026/66 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2026/221
- Karar No
- 2026/66
- Karar Tarihi
T.C. SAMSUN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2026/221 Esas - 2026/66 /// TÜRK MİLLETİ ADINA ///
T.C. SAMSUN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2026/221 Esas KARAR NO : 2026/66
HAKİM : ... KATİP : ...
DAVACI : ... VEKİLİ :... DAVALI : ...
DAVA : Tazminat (Değer Kaybından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 12/09/2025 KARAR TARİHİ : 22/09/2026 GEREKÇELİ KARAR TARİHİ : 25/09/2026
Mahkememizde görülen Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: I. DAVA Davacı vekili: Müvekkili davacıya ait ...plakalı araca, davalı sigorta şirketine ZMMS ile sigortalı ... plakalı aracın çarpması şeklinde gerçekleşen 09.07.2025 tarihli trafik kazasında, davacıya ait aracın hasar gördüğünü ve buna bağlı olarak değer kaybettiğini, zararın tazmini için davadan önce sigorta şirketine müracaat edildiğini fakat sonuç alınamadığını, sigorta şirketinin değer kaybı konusunda ödeme yapmaya yanaşmadığını beyanla, HMK m. 107 kapsamında olmak üzere değer kaybı zararına karşılık şimdilik 100-TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili: Davanın belirsiz alacak davası şeklinde açılamayacağını ve zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, ... plakalı aracın davalıya 10.03.2025-2026 vade tarihli ZMMS ile sigortalandığını fakat sigortacının poliçeden kaynaklı sorumluluğunun sigortalısının kusuru ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, nitekim aracında oluşan hasar için davacıya işbu davadan evvel 36.000-TL ödendiğini ve değer kaybı için de (davadan sonra) 12.09.2025 tarihinde 60.000-TL ödeme yapıldığını, poliçeden kaynaklı sorumluluğun bu suretle sona erdiğini, aksi yönde değerlendirme yapılacak ise kusur ve değer kaybı konusunda tahkikat yürütülmesi ve rapor aldırılması gerektiğini beyanla, davanın reddini dilemiştir. III. DELİLLER Hasar dosyası ile davacıya ait aracın tramer kayıtları celp edilmiş, araç sicil kayıtları dosya arasına alınmıştır. Mahkememizce Adli Trafik uzmanı bilirkişi ile otomotiv konusunda uzman makine mühendisi bilirkişiden alınan raporlarda özetle: Kazanın münhasıran ... plakalı davalı araç sürücüsünün kusuru ile gerçekleştiği ve davacının kazanın gerçekleşmesinde bir etkisinin bulunmadığı; davacıya ait aracın kaza tarihindeki hasarsız 2. el piyasa değerinin 1.330.000-TL olup, kazadan sonraki 2. el piyasa değerine (1.270.000-TL'ye) göre 60.000-TL tutarında değer kaybettiği mütala edilmiştir. Davacı vekili bedel artırım dilekçesi ile; talep miktarını 60.000-TL'ye artırdıklarını bildirmiş ve davadan sonra ödenen bu tutarın infaz aşamasında nazara alınmasını talep etmiştir. IV. UYUŞMAZLIK ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME 1-Dava, trafik kazası sebebiyle oluşan araç değer kaybı zararının tazmini istemine ilişkindir. 2-Dava dilekçesi ile, 09.07.2025 tarihli trafik kazası sebebiyle davacıya ait araçta husule gelen değer kaybı zararının tazmini talep edilmiştir. 3-6100 sayılı HMK'nın belirsiz alacak davasını düzenleyen 107/1. maddesinde; "Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir." hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme göre, belirsiz alacak davasının alacak miktarının veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenemediği ya da imkansız olduğu hallerde olanaklı olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda; davacıya ait araçta oluşan değer kaybı zararı ancak tahkikat aşamasında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu ile belirlenmiş olup, bu durumda davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararının bulunduğu kabul edilmelidir. 4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 18. fıkrasına göre; "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." Yine, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi; "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir..." hükmünü havidir. Somut olayda; dava, bir miktar paranın ödenmesine yönelik tazminat istemine ilişkin ise de, KTK'nın 97. maddesinde davadan önce sigorta şirketine başvuru yapma zorunluluğu şeklinde bir alternatif uyuşmazlık çözüm yolu öngörüldüğünden ve davacının mezkur hüküm kapsamında davalı sigorta şirketine 27.08.2025 tarihinde başvuruda bulunduğu anlaşıldığından eldeki dava için arabulucuya başvuru zorunluluğu yoktur. Nitekim, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 20.01.2022 tarih ve 23273/901 sk. ile 29.09.2021 tarih ve 14429/5729 sk.nda da aynı yönde değerlendirme yapılmış ve bu tür davalarda arabuluculuğun zorunlu olmadığı içtihat edilmiştir. 5-Davanın esasına gelince; 2918 sayılı KTK'nın 85. maddesinde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı vazedilmiştir. Somut olayda; davaya konu kazanın... plakalı davalı araç sürücüsünün kusuru ile gerçekleştiği ve kazada davacı araç sürücüsünün herhangi bir kusurunun bulunmadığı, davalı sigorta şirketine ... plakalı davalı aracın zorunlu trafik sigortacısı olması hasebiyle husumet yöneltildiği anlaşılmaktadır. Buna göre, uyuşmazlık, 2918 sayılı KTK ve 6098 sayılı TBK hükümleri ile ZMMS Genel Şartları'nın Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih ve 2019/40E. 2020/40K. sayılı kararı ile 29.12.2022 tarih ve 2021/82E. 2022/167K. sayılı kararı uyarınca TBK'ya aykırı olmayan hükümlerine uygun şekilde çözüme kavuşturulmalıdır. 6-Trafik kazalarından kaynaklı araç değer kayıplarına ilişkin tazminat kapsamının ne olduğu konusunda TBK'daki genel hükümlerde bir açıklık yoktur. Bu konuda, Yargıtay'ın müstakar hale gelmiş içtihatları bulunmakta olup, yüksek yargı kararlarında değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki fark olarak tanımlanmaktadır ve araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra 2. el satış değerinin tespiti ve arasındaki farkın göz önüne alınması gerektiği yerleşik hale gelmiştir. Nitekim, Yargıtay 4. HD.nin 25.03.2022 tarih ve 21252/5913 sayılı kanun yararına bozma ilamında da, değer kaybının, işaret edilen bu esaslar dahilinde yapılacak inceleme ile belirlenmesi gerektiği yönünde içtihatta bulunulmuştur. 7-Buradan hareketle; değer kaybının, objektif değer kaybı esasına göre belirlenmesi gerektiği değerlendirilmiş, husule gelen değer kaybı zararının davacıya ait aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa değeri (1.330.000-TL) ile kazadan sonraki 2. el piyasa değeri (1.270.000-TL) arasındaki fark (60.000-TL) kadar olduğu kabul edilmiştir. 8-Bu tespit ve değerlendirmeler muvacehesinde; davaya konu kazanın münhasıran davalı araç sürücüsünün kusuru ile gerçekleştiği ve davacıya ait araçta vaki trafik kazası sebebiyle 60.000-TL tutarında değer kaybı oluştuğu değerlendirilmiştir. 9-Bununla birlikte; davalı sigorta şirketi tarafından, işbu davanın ikame edildiği 12.09.2025 tarihinde davacıya değer kaybı zararına karşılık 60.000-TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere, davacıya ait araçta dava konusu trafik kazası sebebiyle oluşan değer kaybı zararı da 60.000-TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, davacının dava tarihi itibariyle talep etmekte haklı olduğu değer kaybı tazminatının tamamı, dava açıldıktan sonra aynı gün içerisinde davalı tarafından ödenmiş ve dava konusu asıl alacak yargılama sırasında tamamen ifa edilmiştir. Bu suretle, dava açıldığı sırada mevcut olan uyuşmazlığın konusu sonradan ortadan kalkmış ve esasa ilişkin olarak kabul veya ret hükmü kurulmasını gerektirir bir dava konusu kalmamıştır. Bu sebeple, dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. 10-Davadan sonra yapılan ödeme nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş olması, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin hangi tarafa yükletileceğinin ayrıca değerlendirilmesine engel değildir. 6100 sayılı HMK'nın 331/1. maddesi uyarınca, davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde yargılama giderleri, tarafların davanın açıldığı tarihteki haklılık durumlarına göre belirlenmelidir. Bu nedenle, somut olayda davanın açıldığı tarih itibariyle hangi tarafın haklı olduğunun tespiti gerekmiştir. 11-Mahkememizce yapılan tahkikat ve alınan bilirkişi raporları sonucunda, davaya konu kazanın münhasıran davalı sigorta şirketine ZMMS ile sigortalı araç sürücüsünün kusuru ile gerçekleştiği ve davacıya ait araçta 60.000-TL değer kaybı oluştuğu saptanmıştır. Davalı tarafından da tam olarak bu tutar, davanın açıldığı gün ödenmiştir. Buna göre, davacı dava tarihi itibariyle talebinde haklı olup, zararının davadan önce karşılanmamış olması sebebiyle dava açmak zorunda kalmıştır. Başka bir anlatımla, davadan sonra yapılan ödeme, davacının dava açıldığı tarihteki haklılığını ortadan kaldırmamaktadır. Bu sebeple, davanın açılmasına sebebiyet veren davalının yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulması gerektiği kabul edilmiş ve davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. 12-Vekalet ücreti yönünden de aynı haklılık durumu esas alınmıştır. Davacının değer kaybı zararının 60.000-TL olduğu belirlenmiş ve bu tutarın davadan sonra ödenmesiyle davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Şayet uyuşmazlık yargılama sonuna kadar devam etmiş ve 60.000-TL üzerinden kabul hükmü kurulmuş olsa idi, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı lehine 45.000-TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekecekti. 13-Ne var ki; 60.000-TL tutarındaki ödeme, henüz ön inceleme duruşması yapılmadan ve ön inceleme tutanağı imzalanmadan önce gerçekleştirilmiştir. AAÜT'nin 6. maddesi uyarınca, uyuşmazlığın davanın konusuz kalması veya herhangi bir nedenle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilmesi halinde, Tarife hükümlerine göre belirlenecek vekalet ücretinin yarısına hükmedilmesi gerekir. Somut olayda da uyuşmazlık, davalının yaptığı ödeme ile ön inceleme aşamasından önce tamamen giderildiğinden, normal şartlarda 45.000-TL olarak takdir edilmesi gereken vekalet ücretinin yarısı olan 22.500-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. 14-Bu sonuç, davalının dava açılmasına sebebiyet verdiği gerçeğini ortadan kaldırmamakta; yalnızca uyuşmazlığın yargılamanın erken bir aşamasında giderilmiş olmasının AAÜT'de öngörülen sonucunu doğurmaktadır. Böylece, bir taraftan davanın açıldığı tarih itibariyle haklı olan davacının yaptığı yargılama giderleri davalıya yükletilmiş, diğer taraftan davalının uyuşmazlığı ön inceleme aşamasından önce sona erdirmiş olması sebebiyle vekalet ücreti Tarife'nin 6. maddesi uyarınca yarı oranında belirlenmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 732-TL karar ve ilam harcının peşin alınan harçtan mahsubu ile bakiye 292,65-TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan harç dahil toplam 9.039-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı, davayı vekil marifetiyle takip ettiğinden karar tarihindeki AAÜT'ye göre belirlenen 22.500 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde re'sen iadesine, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer emsal mahkemeye verilecek bir dilekçe ile Samsun BAM'da istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi, anlatıldı. 22/09/2026
Katip ...
Hakim ...
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında e-imza ile imzalanmıştır.