İlk Derece Mahkemesi 2025/578 E. 2026/335 K.

T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/578 Esas KARAR NO : 2026/335

............. ......................... ............................... .................................. ....................................... .......................................... DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 13/08/2025 KARAR TARİHİ : 16/04/2026 GR.KR.YZM.TARİHİ : 05/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın yetkilisi olduğu ...... Teknoloji Yapı İnşaat Tekstil Otomotiv İthalat İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin inşaat alanında hizmet verdiğini, müvekkilinin bir başka galeri dükkanı olan .......... Oto'nun yetkilisi ..........'in müvekkiline ödeyeceği her birinin 300.000 TL bedelli, 25.01.2025 düzenlenme tarihli ve 25.02.2025’ten itibaren her ayın 25. günü ödeme tarihli olan 21 adet senedin cebren, müvekkilinin yetkisi, rızası ve bilgisi olmadan çalındığını, zayi olan; - 25.08.2025 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 7 numaralı senet, - 25.09.2025 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 8 numaralı senet, - 25.10.2025 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 9 numaralı senet, - 25.11.2025 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 10 numaralı senet, - 25.12.2025 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 11 numaralı senet, - 25.01.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 12 numaralı senet, - 25.02.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 13 numaralı senet, - 25.03.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 14 numaralı senet, - 25.04.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 15 numaralı senet, - 25.05.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 16 numaralı senet, - 25.06.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 17 numaralı senet, - 25.07.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 18 numaralı senet, - 25.08.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 19 numaralı senet, - 25.09.2026 ödeme tarihli, 300.000,00 TL bedelli, keşidecisi .......... kimlik numaralı .........., lehtarı ...... Teknoloji İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan 20 numaralı senedin zıyaa uğradığını, müvekkilinin imza örneklerinin ivedilikle alınmasını talep ettiklerini, zayi olan bu senetlerin tahsil edilmesinin engellenmesini, müvekkili ile keşidecinin ve sair üçüncü kişilerin zararına engel olunması, senetleri elinde bulunduran kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız kazançlarının önüne geçilmesi için ivedilikle protesto edilme ve ödeme yasağı konulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve senedin çalınma nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla işbu davayı açtıkarını, olay nedeniyle......... Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunulmuş olup soruşturma numarasının 2025/1257 olduğunu beyan ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla senetlerin 3. kişilere ödenmemesi ve protesto edilmemesi yönünde teminatsız veya uygun görülecek teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, Ticaret Sicil Gazetesinde gerekli ilanlar yapılmak suretiyle yukarıda işaret edilen 14 adet senedin çalınma nedeniyle iptaline karar verilmesi talep ve dava etmiştir. DELİLLER: Davaya konu senet örnekleri. ....... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2025/1257 soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından imzası kullanılarak ciro edildiği iddia edilen dava konusu senetlerle ilgili suç duyurusunda bulunulduğu ve ifade tutanaklarının ve davacı taraf dilekçelerinin olduğu görülmüştür.

Mahkememizce 14/08/2025 ve 07/11/2025 tarihinde dava konusu senetlere ilişkin gerekli ilanların yapıldığı, UYAP sistemi üzerinden ve Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin resmi internet sitesi üzerinden yapılan sorgulamada davacı tarafından ilanların henüz yaptırılmadığı görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava hasımsız olarak açılmıştır. Kıymetli evrakın iptaline ilişkin düzenleme genel olarak 6102 sayılı TTK m. 651 ila 653. maddelerinde yapılmış, TTK'nın 651. maddesinin 1. fıkrasına göre, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebileceği, yine 651. maddenin 2. fıkrasında ise kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Ayrıca her bir kambiyo senedi türü bakımından ise "Kambiyo Senetleri" başlığı altında 670 ve devamı maddelerinde yer verilmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali, kıymetli evrakta hak ile çek arasındaki sıkı bağlılığın, çekin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuştur, yetkili hamil veya lehtar tarafından zayi edilen çekin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı çekişmesiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza yani hasımsız dava konusu bir işlemdir. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilecek iptal kararı ile birlikte borçlu, bono, poliçe veya çek ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır. Kıymetli evrak iptali davalarında amaç; kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile, hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak ve çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir. TTK'nın yukarıda zikredilen kıymetli evrakın zayi nedeni ile iptaline yönelik genel ve özel düzenlemeleri nazara alındığında iptal davasının şartları; senedin zayi olması, senette yer alan hakkın varlığının devam etmekte olması, iptal talep edenin hak sahibi olması, senet zilyetliğinin yeniden iktisabının mümkün olmaması ve senedin kanunen iptali mümkün bir senet olmasıdır. Burada özellikle vurgulanması gereken husus, zayi olan kıymetli evrakın iptalinin senetteki mündemiç hakkın varlığı devam ettiği sürece mümkün olup senetteki hakkın ödeme gibi bir neden ile ortadan kalkmış olması halinde artık senedin iptaline gerek kalmayacaktır Diğer yandan kıymetli evrakın iptali, ancak kıymetli evrak olarak nitelendirilen senetler yönünden mümkündür. İptal isteminde, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerindeki hak sahibi olan lehtar ya da yetkili hamil bulunabilir. Ödemeyi yapması nedeniyle çek eline geçen keşideci yetkili hamil olarak kabul edilemez. Bu nedenle haricen yaptığı ödeme nedeniyle verdiği çeki geri alan ve bu sırada çeki zayii eden keşideci kaybettiği çekin iptali için zayii nedeniyle iptal davası açamaz. Keşidecinin ödeme nedeniyle çeki geri alması durumunda alacaklı ve borçlu sıfatı birleşir ve çekten kaynaklanan hak sona erer. Yargıtay yerleşik uygulaması da bu yöndedir. İspat yükü ve ispat ölçüsü bakımından ise kıymetli evrakın iptali isteminde bulunan kişi poliçe elindeyken ziyaa uğradığını inandırıcı delillerle ispatlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus, zilyedi bulunduğu çekin rızası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir. 6102 sayılı TTK 759. madde hükmünde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. TTK 757 madde hükmünde ise kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenlemede iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir. TTK 758. madde hükmünde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine istirdat (iade) davası için uygun bir süre verir. Verilen süre içinde dava açılmazsa davanın reddine karar verilir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağı kaldırılır. Verilen süre içerisinde istirdat davası açılması halinde ise esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilir. Dosyada mevcut ....... C. Başsavcılığı'nın 14/08/2025 tarih, 2025/1257 CBS Sorusturma Dosyasında .......... 03/07/2025 tarihli ifadesinde Oto alımsatım ışı yaparak geçimimi sağladığını, Ankara ...... 'de .......... Oto isimli iş yerinin bulunduğunu, ......., ...... ve ... İsimli şahısların Ocak 2025 tarihinde ofisine geldiğini, Otonominin yanına yapılacak olan ofisler için kendileri pazarlık yaptıklarını ve anlaştıklarını, Bu şahıslara almış olduğu ofisin belli bir kısımını ödedidiğini, geri kalan kısım için 20 adet 300.000 TL'lik ayrı ayrı senet düzenlediklerini, anlaştıkları günün bir sonraki günü ...... ve ....... isimli şahıslara senetlerin teslimatını yaptığını, Senetlerin tesliminden ...'ın da bilgisinin olduğunu, daha sonra kendisinin bu senetin akıbeti konusunda bir bilgisinin olmadığını, senetleri vade tarihinde yani her ayın 25'de banka yolu ile Senetleri bana kim getiriyorsa ödediğini, kendisinin sahte imza olayı ile ilgili bir bilgisinin olmadığını, senete kim kimin yerine sahte imza attı bilmediğini, bu senetleri kimin ciroladığını bilmediğini beyan etmiştir. Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın yetkilisi olduğu ...... Teknoloji Yapı İnşaat Tekstil Otomotiv İthalat İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin inşaat alanında hizmet verdiğini, müvekkilinin bir başka galeri dükkanı olan .......... Oto'nun yetkilisi ..........'in müvekkiline ödeyeceği her birinin 300.000 TL bedelli, 25.01.2025 düzenlenme tarihli ve 25.02.2025’ten itibaren her ayın 25. günü ödeme tarihli olan 21 adet senedin cebren, müvekkilinin yetkisi, rızası ve bilgisi olmadan çalındığını beyan etmiştir. Davacı ... vekili 04/06/2025 tarihli......... C. Başsavcılığı'na ibraz etmiş olduğu ve dava konusu senet örnekleri ekli dilekçede .......'in müvekkili ...'ın dükkan sattığı bir başka galeri dükkanı olan .........................Yolu......... Kavşağı Yanı......... / Ankara) yetkilisi ..........’in (..........) müvekkiline ödeyeceği Senetler olan Yirmi Adet her biri 300.000 tl olan 25.01.2025 düzenlenme tarihli ve 25.02.2025’ten itibaren her ayın 25. günü ödeme tarihli olan ......’in zilyetliğinde bulunan senetleri cebren, müvekkilin yetkisi, rızası ve bilgisi olmadan çaldığını beyan etmiştir. Davacı ... vekili......... C. Başsavcılığına sunduğu 23/07/2025 tarihli dilekçede ......., F........... isimli şüpheliler tarafından müvekkilin ofisinden çalınan ve müvekkilin imzası Taklit Edilerek, Sahte İmza ile ciro edilen 20 adet senet halen şüphelilerin sahip olduğu Özal Bulvarı, S...................../d adresindeki ...... Oto isimli dükkanda tutulduğunu, Sahte imza ile ciro edilen senetlerin senet borçlusu ..........'ten her ayın 25'inde tahsil edilmeye devam edildiğini, zaman geçtikçe müvekkilin zararı katlanarak artmakta ve telafisi imkansız bir hal almakta olduğunu beyan etmiştir. Davacı vekili mahkememize sunduğu 04/11/2025 tarihli dilekçede çalınan senetlerin dava dışı üçüncü şahıslar tarafından müvekkilinin imzası taklit edilerek tahsil edildiğini ve imza karşılaştırması yapılması amacı ile sahte imza içerier senet aslını mahkemeye ibraz etmek ve müvekkilinin imza örneklerinin alınarak karşılaştırma yapılmasını talep etmiştir. Dava, kıymetli evrakın zayii nedeniyle iptali istemine ilişkin olup, hasım gösterilmediği ve çekişmesiz yargı işi olduğu, kıymetli evrakın zayi olup olmadığına yönelik yargılamada talebin resen araştırmaya tabi olduğu, davacı ... vekili tarafından......... C. Başsavcılığına ibraz olunan dilekçelerde çeklerin ....... tarafından çalındığını ve şüphelilerin sahip olduğu Özal Bulvarı, Saracalar Mah. C1 Blok No:6........./Ankara adresindeki ...... Oto isimli dükkanda tutulduğunu ve çeklerin her ayın 25'in de tahsil edilmeye devam edildiğinin belirtildiği, hukuki niteliği itibari ile davacının isteminin menfi tespit istemine yönelik olduğu ve iş bu davanın hasımsız olarak açılamayacağı, ağır kusur, hata, hile ve tehditin varlığının olup olmadığının iş bu davada araştırılamayacağı; senet zilyetliğinin yeniden iktisabının yeniden mümkün olmasına ilişkin istirdat ya da menfi tespit davasında araştırılması gerektiği anlaşıldığından açılan davanın reddine ve Mahkememizin 14/08/2025 tarihli ara kararı gereğince dava konusu senetlere konulan ödeme yasağı tedbirinin işbu karar kesinleşmesi beklenmeksizin dava konusu tüm senetler yönünden derhal kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Mahkememizin 14/08/2025 tarihli ara kararı gereğince dava konusu senetlere konulan ödeme yasağı tedbirinin işbu karar kesinleşmesi beklenmeksizin dava konusu tüm senetler yönünden derhal kaldırılmasına, 3-Alınması gerekli 732,00 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile arta kalan 116,60 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından artan kısmın HMK'nun 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde istek halinde yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/04/2026