İlk Derece Mahkemesi 2025/575 E. 2025/1122 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/575 Esas KARAR NO : 2025/1122

DAVA : Tazminat (Uluslar Arası Hava Taşımacılğı Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 27/06/2025 KARAR TARİHİ : 09/12/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 24/12/2025 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Uluslar Arası Hava Taşımacılğı Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:davalı ...'nin transit olarak İstanbul kalkışlı ... varışlı bir uçuşunun bulunmaması sebebiyle, müvekkili şirket yöneticileri uçuşlarını Los Angeles aktarmalı olacak şekilde planlamak durumunda kaldıklarını, bu doğrultuda uçuş planı; (Gidiş) 23 Şubat 2025 tarihinde 13:50 - 17:00 saatli ... uçuşu ile .... Havalimanı kalkışlı, ...'nin anlaşmalı olduğu .... aracılığıyla Los Angeles üzerinden aktarmalı olarak saat 19:15 - 20:26 saatli ... uçuşu ile ... varışlı olarak, (Dönüş) buna karşılık dönüş uçuşu ise, 28 Şubat 2025 tarihinde ...'nin anlaşmalı olduğu .... tarafından gerçekleştirilecek 15:57-17:19 saatli ... uçuşu ile öncelikle ...'tan Los Angeles’a varacak olup, ardından yine ... tarafından düzenlenecek 18:55-19:10 saatli ... uçuşu ile Los Angeles’tan İstanbul’a dönüş gerçekleştirilecek şeklinde planlandığını, müvekkili şirketin yöneticileri bu doğrultuda ödemelerini gerçekleştirmek suretiyle planlanan seyahatin tüm biletlerini satın aldıklarını, işbu seyahate ilişkin olarak ... internet sitesi üzerinden alınan biletlere toplamda 84.127,32TL ödemede bulunulduğunu, ancak yapılan bu ödemeler müvekkili tarafından olağan süreçte alınması gereken biletlere ilişkin ödemeler olup, yaşanan iptal süreçlerine konu biletler alınmak durumunda kalındığından, esasen bu davanın konusunu oluşturan bilet ödemesi olmadığını, müvekkili şirketin faaliyetlerini ifa etmek amacıyla işbu seyahati gerçekleştiren müvekkili şirket yöneticileri, maruz kaldıkları ihmaller ve ağır organizasyonel eksiklikler neticesinde derin bir manevi sarsıntıya uğramış; elem, ızdırap ve huzursuzluk hali bizzat yaşadıklarını, müvekkili şirketi temsilen hareket eden söz konusu yöneticilerin bu süreçte yaşadığı fiziki ve psikolojik çöküntü, yalnızca kişisel düzlemde kalmamış; doğrudan müvekkili şirketin kurumsal bütünlüğüne ve dış dünyadaki itibari görünümüne de sirayet ettiğini, zira yöneticilerin yaşadığı hal, müvekkil şirketin ticari faaliyetlerini icra ederken sahip olduğu saygınlık, güvenilirlik ve kurumsal ciddiyet üzerinde doğrudan yıpratıcı bir etki yarattığını, sonuç olarak müvekkili şirketi temsilen iş seyahati gerçekleştiren yöneticilerin davalı şirketin ağır organizasyonel kusurları nedeniyle maruz kaldığı olumsuz koşullar, yalnızca bireysel düzeyde değil, müvekkil şirketin kurumsal itibarında da ciddi bir zedelenmeye yol açtığını, bu süreç, müvekkili şirket bünyesinde çalışan motivasyonunu ve kurumsal güven ortamını sarsmış; rakip firmalar nezdinde müvekkili şirketin saygınlığına zarar verdiğini, yöneticilerin yaşadığı manevi çöküntü, doğrudan şirketin manevi varlığına sirayet etmiş ve kurumsal kimliğini olumsuz etkilediğini, bu çerçevede, oluşan manevi zararın tazmini, hem hukuki hakkaniyet hem de yerleşik yargı içtihatları gereğince zaruri olduğunu, dava konusu hususlara ilişkin olarak dava şartı arabuluculuğa 27/03/2025 tarihinde başvurulmuşsa da davalı ile anlaşmaya varılamadığından eldeki davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, izah edilen nedenlerle müvekkili şirketin haklı nedenlerle ikame etmiş olduğu davasının kabulü ile müvekkili şirketin uğramış olduğu zararın, bilirkişi incelemesi ile belirlenmesi akabinde talebimizi artırmak üzere belirsiz alacak davasında şimdilik 10.000TL maddi zararın ve 150.000TL manevi zararın bankalarca uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı .... Ortaklığı'na yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davacının taraf sıfatı bulunmadığından davanın aktif husumet yokluğundan reddi gerekiğini, davaya konu biletler davacı firma adına değil, ... ve ... adına düzenlenmiş olup, bilet düzenlenmesi ile doğan subjektif hakkın sahibi de davacı firma değil adına bilet düzenlenen yolcular olduğunu, davacının adı geçen yolcu adına dava açmasını haklı kılan hukuki bir sebep bulunmadığını, davaya konu biletin kullanılamaması neticesinde meydana gelen sonuçlar adına bilet düzenlenen yolcu nezdinde doğduğundan, talebin haklılığı kabul edilmemekle birlikte aksaklık iddiasına dayalı talepler de ancak aksaklık yaşadığını iddia eden yolcu tarafından istenebileceğinden davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, bu nedenle, adına bilet düzelenen yolcunun dava hakkını kullanmak konusunda bir yetkisi olduğunu ispat edemeyen davacının bu maddi olaya bağlı olarak dava açma hakkı olmadığı dikkate alınarak davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesini, davada taraf sıfatının, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin olduğu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.03.2010 tarihli 2010/18-135 E., 2010/136 K. Sayılı ilamında da teyit edilmediğini, bununla birlikte; mahkemelerin şeklen davacı ve davalı sıfatı ile yetinmeyerek bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatına sahip olup olmadıklarını resen incelemeleri gerektiği ve subjektif bir hakkı dava etme yetkisinin kural olarak o hakkın sahibine ait olduğu ve hak sahibi dışında birisi tarafından açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddini, usuli itirazlar nazara alınarak davanın reddine, kararın aksi yönde olması halinde müvekkili ortaklığın hali hazırda hukuken sorumlu olmadığı nazara alınarak davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, davacı şirketin uçuş iptalleri nedeniyle uğradığı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davada sıfat, tarafın, dava konusu maddi hukuk ilişkisinin süjesi olup olmamasıyla ilgilidir. Taraf sıfatı (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Dava şartı olan taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa, dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin, ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vâkıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur. (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.I., İstanbul 2001, s. 1157 vd.). Yukarıda kısaca değinildiği gibi, bir davada davacı olma sıfatı dava konusu hakkın sahibine (hamiline) aittir. Bir sözleşmeden dolayı, kural olarak yalnız sözleşmenin tarafları dava açabilir; üçüncü kişilerin taraf (davacı) sıfatı yoktur. Somut olayda dava konusu bilet dava dışı ... ve ... adına olup taşıma sözleşmesi dava dışı bu kişiler ile davalı arasında düzenlenmiştir. Bilet bedelinin başka bir kişi tarafından ödenmiş olması, dava dışı kişi ile ödeyen arasındaki iç ilişkide değerlendirilebilir. Bedelin ödenmiş olması davalıyı taşıma sözleşmesinin tarafı haline getirmez. Taşıma sözleşmesinin, davacı tarafça temsilen yapıldığının kabul edilmesi halinde dahi sözleşmenin hüküm ve sonuçları temsil olunan üzerinde gerçekleşir. Eldeki davada, davalı yararına bir taşıma sözleşmesi yapıldığı da kanıtlanmamıştır. Bu nedenle taşıma sözleşmesinden kaynaklanan haklar ancak sözleşmenin tarafı olan .... ve ... tarafından ileri sürülebilir. Bu nedenle davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiştir. (İBAM 14. HD. 2023/1238 Esas ve 2023/1549 Karar sayılı ilamında da bu husus belirtilmiştir.) HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda yazılı olduğu üzere; 1-Davanın aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 615,40TL ilam harcından peşin alınan 2.732,40TL harcın mahsubu ile bakiye 2.117,00TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 4.600,00TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine, 6-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/12/2025

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır