İlk Derece Mahkemesi 2025/272 E. 2025/272 K. – Sözleşmeye Uyarlanması

T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/272 Esas - 2026/653 T.C. ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA " 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/272 Esas KARAR NO : 2026/653

DAVA : Alacak (Eser- Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 11/04/2025 KARAR TARİHİ : 16/09/2026 KARAR YAZMA TARİHİ : 18/09/2026 Mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ; DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Davalıların oluşturduğu ... & ...., dava dışı .... işleri için anlaşma imzalandığını ve yüklenici olarak işi üstlendiğini, davalılar yüklenici olarak üstlenmiş oldukları işi müvekkili şirkete taşere ettiklerini, müvekkili ile davalıların .... konulu iş üzerinde 14.10.2021 tarihinde sözleme imzalandığını, müvekkilinin işi eksiksiz şekilde yerine getirdiğini ve teslim ettiğini, ülkemizde meydana gelen ekonomik kriz nedeniyle müvekkilinin de olumsuz etkilendiğini, davalılardan revizyon talebinde bulunduğunu ve davalıların da müvekkilinden fiyat revizyon talibini olumlu karşıladıklarını, .... revizyon talebinde bulunduğunu, burada yapılacak fiyat revizyonunu müvekkili ile yapılan anlaşmaya da uygulayacaklarını söylediklerini, davalıların ihbar olunan .... yapmış oldukları sözleşmeyi revize ettiklerini ve fiyatların ekonomik kriz koşullarında güncellendiğini, ancak bu durumun müvekkilinden saklandığını, müvekkilinin oyalandığını, müvekkili ile yapmış oldukları sözleşeme taahhüt etmelerine rağmen uygulamadıklarını, müvekkilinin zarar ettiğini, alacağın muaccel olduğu sözleşmenin imzalandığı tarihten bugüne kadar " USD, EURO, ÜFE, TÜFE, Gr. Altın, Asgari Ücret " artış ortalamaları dikkate alındığında faizle karşılanamayacak ciddi şekilde müvekkilinin zararı bulunduğunu, davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığını, bilirkişi incelemesinde ortaya çıkacak olan bedeller ve munzam zarar üzerinden davalıdan tahsilini talep ettiklerini, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü dava, şikayet, talep ve sair hakları saklı kalmak kaydıyla; davanın kabulü neticesinde, ihbar olunan asıl iş sahibi .... yüklenici davalılarla yapmış oldukları fiyat revizyon ve revizyon oranlarının müvekkili yüklenici davalılarla imzalamış oldukları sözleşmeye uygulanmasını ve bu oran belirlendikten sonra arttırım hakları saklı tutarak şimdilik 500,00 TL belirsiz alacaklarının kabulü ile; son hak ediş ve işin teslim tarihi olan 28.12.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline. MUNZAM ZARAR olarak ileride arttırılmak üzere şimdilik 500,00 TL alacaklarını dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. Davalılara usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır. ADİ ORTAKLIĞI OLUŞTURAN DAVALI ŞİRKETLERİN VEKİLİ CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Müvekkili şirketler aleyhine açılan davayı kabul etmediklerini, davacının tüm taleplerine karşı zamanaşımı defi ve hak düşürcü süre itirazı ile sürdüklerini, davacı, yalnızca taraflarca imzalanan Taşeron Sözleşmesi'nde yer alan sözleşme bedelinin uyarlanması hususunda arabuluculuk başvurusunda bulunduğunu ancak dava dilekçesinde talep ettiği munzam zarar tazminatı yönünden dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusunda bulunmadığını, bu nedenle öncelikle dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davacı, fiyat revizyonunun müvekkili şirketlerle arasındaki sözleşmeye uyarlanması talebini belirsiz alacak davasına konu edemeyeceğini, Taşeronluk Sözleşmesinin 5. Maddesiyle: Taşeron hiçbir nedenle birim fiyat bedel fiyatı değiştirilmesini ve sözleşme bedelinin artırılmasını isteyemez. Bu sözleşmenin imzalanmasından sonra yeni vergi, resim ve harçlar konması mevcutlarında artışlar yapılması, işçe ücretleri ve ...'ya ödenmesi gereken primlerin artması gibi nedenlerle birim fiyatlarda değişiklik yapılmayacaktır." FİYAT FARKI başlıklı 11/A maddesinde İşbi sözleşmenin 5.maddesinde belirtilen bedellere zam veya süre uzatım talep edemez. Taşeron sözleşme konusu iş ile ilgili olarak HİÇBİR şekilde eskalasyon veya başka fiyat farkları talep etmeyecektir." düzenlemeleri yer aldığını. Davacı ile davalı müvekkili şirketler arasında akdedilen "Taşeron Sözleşmesi"nde açıkça davacının birim fiyat bedel fiyatının değiştirilmesini ve sözleşme bedelinin artırılmasını talep edemeyeceğinin düzenlendiğini, davacının bu talebinin yersiz olduğunu, sözleşmelerin birinde uygulanan bir değişikliğin diğer bir sözleşmede de uygulaması gerektiğine dair iddia hukuka uygun olmayın kabulünün mümkün olmadığını, .....H.D. 25/09/2024 tarihli .... bu yönde olduğunu. ... ile akdedilen sözleşmenin ekonomk koşulara göre uyarlanmasından bahisle aynı revizyon oranlarında daacı tarafın uyarlanmasına ilişkin talebi yönünden, İki ayrı sözleşmenin birinde uygulanan bir değişikliğin diğer sözleşmede uygulanmasını gerektirdiğine dair iddianın hukuka uygun olmadığını. Davacı tarafın tüm hakedişlere itirazsız bir şekilde imzalamamış olduğunu. Özleşmenin 10.maddesine göre " itirazsız imzalanan hakkedişler kesin ve bağlayıcı hale gelir. Sonradan yapılan itirazlar maddi hataya dayanmadığı sürece muteber değildir." düzenlemesi uyarınca sözleşmede davacının fiyat farkı talep edemeyeceğine dair hüküm bulunduğunu. Hak edişleri itirazsız bir şekilde imzalamış olduğundan sonradan fiyat farkı talebinde bulunamayacağını. .....H.D.26/12/2016 tarihli .... sayılı ilamında belirtildiği gibi yüklenici itirazlarını bildirmediği taktirde hak edişi olduğu gibi kabul etmiş sayıldığını, hakedişlerin itirazsız şekilde imzalanması nedeniyle kabul edilmez nitelikte olduğunu. Bu nedenle davacının fiyat farkı talebinin mümkün olmadığını. Davacı faizle karşılanmayan zararı olduğundan bahisle MUNZAM zarar talebinde bulunmuş olup TBK.nun 122.maddesine göre somut olayda davalı tarafın müvekkilini hak edişlerin demeleri zamanında yapılmış olduğundan bir temerrüt sözkonusu olmadığını. Munzam zarar şartı için temerrüt şartının gerçekleşmediğini. Sözleşmenin "Avans Ödemesi" başlıklı 11/B maddesinde; "Bu iş ile ilgili TAŞERON'a avans verilmeyecektir." düzenlemesi yer almasına rağmen tüm iyi niyetleriyle birçok kez hakkediş faturalarının kesim tarihlerinden daha önce davacıya ödemeler yaptıklarını, müvekkili şirketlerin temerrüde düşmesi bir yana, işin yapımı sırasında müvekkili şirketler her daim davacı şirketten alacaklı olduklarını, bu sebeple, davacının munzam zarar talebinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, kabul edilemeyeceğini, davacının munzam zarara uğradığını iddia ettiğini ancak iddiasına dair somut deliller ile ispatlaması gerektiğini. Yargıtay Hukuk Genel kurulunun 29/03/2022 tarihli .... sayılı ilamında belirtildiği gibi munzam zararın somut vakıalar ile ispatlanması gerektiğini, genel ve soyut hususlardan ziyade geç ödeme nedeniyle davacının kendisinin şahsen ve somut olarak uğradığı zararların ispatı gerektiğini. Karardan anlaşıldığı gibi davacı munzam zarar iddiasını somut delillerle ispat etmek zorunda olmasına rağmen yalnızca ülkede meydana gelen ekonomik kriz sebebiyle munzam zarara uğradığını iddia etmiş olup bu iddiasına dair somut deliller sunmamış olduğunu. Davacının fiyat farkı ve munzam zarar taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğundan haksız şekilde açılan davanın reddine, karar verilmesini talep etmişlerdir. Mahkememizin tensip ara kararı ile davacı tarafın MUNZAM ZARAR yönünden arabuluculuk son tutanağı sunulmaması için davacı vekiline muhtıra çıkartılmasına, Dava dışı .... müzekkere yazılarak, Davalıların oluşturduğu ... & SMS Adi Ortaklığının, dava dışı .... tarafından .... işleri için yapılan ihale üzerine düzenlediğiniz 14/10/2021 tarihli ihale sözleşmesi ile birlikte tüm ihale dosyası ile birlikte, Hakediş raporları, ara ve kesin hak edişler, - Geçici ve kesin kabul işlemlerine ilişkin belgeler ile ihale eden kurumun resmi kayıtları, İdareniz tarafından ihale dışı davalılara fark ödemesi revizyon uygulandığı belirtildiğinden, revizyon uygulamasına ilişkin ödeme belgelerin suretinin gönderilmesinin istenilmesine, Davacı vekilinin dava dilekçesinde belirttiği ancak sunmamış olduğu arabuluculuk son tutanağında belirtilen 01/06/2022 tarihli TAŞERON SÖZLEŞMESİ ile eklerinin suretinin okunaklı şekilde FİZİKEN sunması için 2 hafta süre verilmesine, Davalı ... .... Ltd.Şti.nin mersis adresinde aynı isim ile kayıtlı olmasına rağmen davacı vekili tarafından dava dilekçesinde aynı davalıyı .......Ltd. Şti. olarak göstermiş olup davalı şirketin doğru ismi beyan etmesi için 2 hafta süre verilmiş gelen yazı ve belgeler dosya içerisine alınmıştır. Mahkememizin öninceleme duruşmasında verilen ara karar ile Davalı tarafın ARABULUCULUK ŞARTI, BELİRSİZ ALACAK davası şeklendi davanın açılamayacağına dair itiraz ile ZAMANAŞIMI DEF'i ile hakdüşürücü süre yönünden itirazları incelendiğinde, Davacı tarafın alacak ve tazminat miktarını kendisinin hesaplaması mümkün olmadığından davanın BELİRSİZ ALACAK şekilde açılabileceğinden bu konudaki itirazın REDDİNE, Dava eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup TBK.nun 147/6 .maddesine göre eser sözleşmesinden kaynaklanan davalarda alacağın muaccel olduğu tarihten itibarın 5 yıl olduğundan şartları oluşmayan zamanaşımı ile hak düşürücü süre itirazının REDDİNE, Davacı tarafın ilk talebi olan fiyat revizyon oranının uygulanmasına yönelik arabuluculuk son tutanağı mevcut olup munzam zarar için talep tazminat yönünden arabulucuk son tutanağını 11/04/2025 tarihinde dava açarken sunulmadığı ihtar verilmesi üzerine sonradan 18/04/2025 tarihinde başvurarak 24/04/2025 tarihinde arabuluculuk tutanağının tamamlamış olarak dosyaya sunduğu tespit edilmiş olup dava açarken dosyaya ibraz etmesi dava şartı olup munzam zarar tazminatı yönünden ise arabuluculuk son tutanağı dava açarken sunulmadığından, munzam zarar tazminatına yönelik Davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-2.son, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/2, 115/2. maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, ilişkin karar verilmek üzere munzam zarar tazminat talebinin dosyadan tefrik edilerek mahkememizin yeni esasına kayıt edilmesine, Taraflara ticari defter ve kayıtlarını sunmaları, yahut bulunduğu yer ve ilgilisini bildirmeleri için 2 şer hafta süre verilmesine, bu süre içerisinde sunulmadığı takdirde bu delilden vazgeçmiş sayılacağı, mevcut dosya kapsamına göre karar verileceğinin ihtarına, karar verilmiştir. Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya .... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat vasıtasıyla ... Bilirkişi ...'ya tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 04/09/2025 tarihli raporda: Hukuki niteleme mahkemeye ait olmak üzere, raporun inceleme, tespit, değerlendirme bölümleri de dikkate alınmak üzere; Davacı defterlerinin açılış ve kapanış tasdikleri yasal süresi içerisinde yaptırıldığı, sadece .... San. Tur. Tic. Ltd. Şti'nin 2022 yılının yevmiye defterinin kapanış tasdikinin yapılmadığı, Defterlerin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanuna göre usulüne uygun tutulduğu, şu hali ile .... San. Tur. Tic. Ltd. Şti'nin 2022 yılı defterleri haricinde diğer ticari defterlerin sahibi lehine delil olma özelliğine haiz olduğu, Davacı ile davalı arasında ... projesinin dere ıslahı işlerinin yapımı için davacının taşeron , davalınında yüklenici olarak sözleşme yaptıkları, sözleşmenin 5. maddesinde "taşeron hiçbir nedenle birim fiyat bedel fiyatı değiştirilmesini ve sözleşme bedelinin artırılmasını isteyemez. Bu sözleşmenin imzalanmasından sonra yeni vergi, resim ve harçlar konması mevcutlarında artışlar yapılması, işçe ücretleri ve ...'ya ödenmesi gereken primlerin artması gibi nedenlerle birim fiyatlarda değişiklik yapılmayacaktır." 11/A maddesinde "İş bu sözleşmenin 5.maddesinde belirtilen bedellere zam veya süre uzatım talep edemez. Taşeron sözleşme konusu iş ile ilgili olarak HİÇBİR şekilde eskalasyon veya başka fiyat farkları talep etmeyecektir." ibaresinin yer aldığı, buna göre ve ekonomik kriz şartları da göz önüne alınarak davacının talep ettiği fiyat revizyon talebinin yerinde olup olmadığının mahkemenizin takdirinde olduğu, Dava dilekçesinde, davacının meydana gelen ekonomik kriz nedeniyle olumsuz etkilendiğini, davalılardan revizyon talebinde bulunduğunu ve davalıların da, fiyat revizyon talibini olumlu karşıladıklarını, .... revizyon talebinde bulunduğunu, yapılacak fiyat revizyonunu davacı ile yapılan anlaşmaya da uygulayacaklarını söylediklerini, davalıların .... yapmış oldukları sözleşmeyi revize ettiklerini ve fiyatların ekonomik kriz koşullarında güncellendiğini belirttiği, ancak dosya kapsamında, ne fiyat revizyon talebine ne talebin kabul edildiğine ne .... fiyat revizyonu yaptığına ne de davalılara fiyat revizyonunu yansıttıklarına dair herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmadığı, Davacı tarafın defter kayıtlarına göre, 2021 yılı öncesinde davalının davacıya borcu veya alacağı olmadığı, 2021 ila 2024 yılları içerisinde ise davacının davalıya 30 adet toplam 34.004.726,82-TL tutarında fatura kestiği, 2 adet 650.000,00-TL tutarında çek verdiği, 1 adet 150.000,00-TL tutarında davalıdan alınan çekin iade edildiği, 1 adet 9.200,00-TL tutarında havale yapıldığı, genel toplamda 34.813.926,82-TL tutarında davacının davalıyı borçlandırdığı, davalının da bu borca istinaden 43 adet Eft/Havale yoluyla toplam 8.247.477,58-TL tutarında ödeme yaptığı, davalı tarafından davacıya 45 adet toplam 8.132.494,39-TL tutarında fatura kestiği, 41 adet toplam 17.492.155,17-TL tutarında çek verildiği, 1 adet ...' ait hesapla Mahsup yapılarak 100.000,00-TL ödeme yapıldığı, 552.903,23-TL işçilere ait ... ve Kıdem tazminatı ödemesi yansıtıldığı, genel toplamda davalının 34.525.030,37-TL ödeme yaptığı, dosya kapsamında kesilen faturalara ait herhangi bir iptal/itiraz talebine rastlanılmadığı, son durumda davalının davacıya 288.896,45-TL borcu kaldığı, görüş ve kanaati bildirilmiştir. Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya İnşaat Mühendisi ..., ... ... ve Sözleşme Mevzuat Konusunda Nitelikli Hesaplama Uzmanı ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 02/06/2026 tarihli raporda: Dosya kapsamında bulunan bilgi/belgelerin incelenmesi sonucu yapılan değerlendirmede hukuki durum belirlemesi ve delillerin nihai takdir ve değerlendirmesi Mahkemeye ait olmak üzere yapılan tespitler; ... tarafından yapılan tespitlere göre; Cari hesap muavin dökümlerine göre karşılıklı düzenlenen tüm SATIŞ ve YANSITMA faturalarının her iki taraf muhasebe kayıtlarına alındığı, Davacı tarafın; 29.06.2024 tarihi itibariye ALACAK BAKİYESİNİN 288.896,45 TL olduğu, Davalılar tarafın; 31.12.2024 tarihi itibariyle BORÇ BAKİYESİNİN 150.208,42 TL olduğu, Taraflara ait cari hesap muavin karşılaştırmasında ödeme tutarlarının BİRBİRİNİ DOĞRULAMADIĞI, Davanın, eser sözleşmesinden kaynaklanan fiyat farkı alacağının tahsili istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca, davacı şirketin ... İşleri kapsamında “Dere Islahı İşleri”nin yapılmasını üstlendiği, davacının taşeron, davalıların yüklenici adi ortaklığı oluşturan şirketler, ....; dava dışı iş sahibi idare olduğu, İhbar olunan asıl iş sahibi ...., yüklenici davalılarla yapmış oldukları fiyat revizyon ve revizyon oranlarının, davacının yüklenici davalılarla imzalamış oldukları sözleşmeye uygulanması ve bu oran belirlendikten sonra arttırım hakları saklı tutularak şimdilik 500,00 TL'nin tahsili talebine ilişkin olarak; Taraflar arasında imzalanan sözleşmede, dava dışı idare ile davalılar arasındaki sözleşme uyarınca davalılara verilecek fiyat farklarının, davacı taşerona yansıtılacağına ilişkin bir hükme rastlanmadığı, bu nedenle davacının talebinin sözleşmesel koşullarının oluşmadığının tespit edildiği tespit ve kanaatleri bildirilmiştir. Davacı vekili tarafından bilirkişiden ek rapor aldırılması talep edilmiş ise de dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde delillerin takdiri mahkememiz kanaatinde olduğundan bu konuda talebin reddine karar verilmiştir. Ayrıca davanın konusu fiyat farkı olup fiyat revizyon oranın uygulanması ile munzam zarara ilişkin olup munzam zarar arabuluculukta görüşülmediğinden tefrik edildiğinden ayrıca davacı vekilinin ıslah etmek isteği alacak kalemi başka kalemde olup, bu konuda da taraflar arasında arabuluculuk yapılmadığından bu nedenle davacı vekilinin başka alacak kalemi yönünden bilirkişi raporunda alacak tespit edildiği belirtilmiş ise de davanın konusu alacak kalemi olmadığından ve dava şartı olan arabuluculuk gerektiğinden davacı vekilinin ıslah için süre verilmesi yönündeki talebinin reddine karar verilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı ihale nedeniyle fiyat revizyon oranın uygulanması nedeniyle alacak davasına ilişkindir Tüm dosya kapsamı, iddia, savunma, arabuluculuk son tutanağı ile birlikte tarafların ticari defter ve kayıt bilgileri ile birlikte toplanan tüm deliller ile birlikte bilirkişiler İnşaat Mühendisi ..., ... ... ve Sözleşme Mevzuat Konusunda Nitelikli Hesaplama Uzmanı ...'ın bilirkişi heyeti olarak raporu birlikte değerlendirildiğinde, bilirkişi heyeti raporunda belirtildiği üzere; Taraflar arasında imzalanan sözleşmede, dava dışı idare ile davalılar arasındaki sözleşme uyarınca davalılara verilecek fiyat farklarının, davacı taşerona yansıtılacağına ilişkin bir hükme rastlanmadığı, bu nedenle davacının talebinin sözleşmesel koşullarının oluşmadığı tespit edilmiş olup bilirkişi heyeti tarafından sunulan rapor denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli görülerek, ihale fiyat farklarının, davacı taşerona yansıtılacağına ilişkin sözleşmede bir hükme rastlanmadığı tespit edildiğinden davacı tarafından açılan davanın reddine karar verilerek şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1)Davanın REDDİNE, 2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00.TL karar ve ilam harcından, dava açılışında alınan 615,40.TL peşin harcın mahsubu ile kalan 116,60.TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 3) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.800,00.TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 4) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5) Davalıların vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2.maddesi uyarınca hesaplanan 500,00. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 6) Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatırana iadesine, Dair; davacı şirket yetkilisi ile davalılar vekilinin yüzlerine, davacı vekilinin e- duruşmada yüzüne karşı olmak üzere, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren, HMK.nun 345.maddesine göre 2 (iki) hafta içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu usulen anlatıldı. 16/09/2026

Katip .... ¸e-imzalıdır.

Hakim .... ¸e-imzalıdır.

¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸