İlk Derece Mahkemesi 2024/886 E. 2025/964 K.

T.C. ...5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/886 Esas - 2025/964 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/886 Esas KARAR NO : 2025/964

DAVA : Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 09/12/2024 KARAR TARİHİ : 12/12/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 17/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle davacıya ait elektronik cihazların sigortalanması için açılan ... ihale kayıt numaralı ihale sonucunda davacı ile davalı arasında davacının elektronik cihazlarının sigortalanması için sözleşme imzalandığını, sözleşmenin İhale dokümanından teknik şartnamenin 2. Maddesinde "Hasar onarımının mümkün olmaması halinde sigortalı tarafından “onarımı mümkün değildir” şeklinde alınacak rapora istinaden bedel, fatura veya belge karşılığında yüklenici tarafından sigortalıya ödenecektir." denmekte olup yine şartnamenin 3. Maddesi "Hasarın sigortalı teknik elemanlarınca onarımı mümkün olduğunda kullanılan parça bedeline ilave olarak günün şartlarına göre belirlenen işçilik ücreti tahakkuk ettirilecek olup, yüklenici söz konusu bedeli sigortalıya ödemekle yükümlüdür." hükmündedir. Şartnamenin 8. Maddesinde "Onarıma ilişkin bedel, Kuruluşumuzca istenildiği takdirde, fatura ve fatura yerine geçer belgeler karşılığında onarımı yapan şirket hesabına (veya elden) tüm vergiler ve onarıma ilişkin masraflar dâhil olarak ödenecektir." denmekte olup 9. Maddesi ise "Eskime tenzili uygulanmayacak olup, sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarımı müteakip fatura bedelini eksiksiz öder." hükmünün ve sigorta poliçesinde "... 2024 yılı Elektronik Cihaz Sigortası İhalesinin Teknik Şartnamesine İstinaden Yapılmış Olup Hasarda Teknik Şartname Şartları Geçerli Olacaktır." denmekte olup sigorta poliçesine Teknik Şartname hükümlerinin aynen işlendiğini, Diyarbakır Havalimanında hizmet vermekte olan 66515LC621 seri no.lu X-Ray cihazına ait konveyör motoru arızası 25.04.2024 tarihinde davalı şirkete bildirildiğini, onarımın akabinde fatura bedeli olan KDV dahil 65.070,00.TL'nin müvekkili kuruluşa ödenmesinin talep edildiğini, davalının eksik sigorta bulunduğu gerekçesi ile 39.206,41 TL'lik kısmı ödemediğini, Teknik Şartnamenin 9. maddesi gereğince davalının eksik sigorta iddiasında bulunamayacağını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 39.206,41 TL'nin kısmi ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekilince mahkememizin 2024/886 Esas sayılı dosyasına alt poliçeler bildirilmiş, bu alt poliçeler ana dosyadan ayrılarak tefrik edilmiş, bu dosya üzerinden 19582 numaralı hasara ilişkin inceleme yapılmıştır. CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davalının sorumluluğunun kanun, poliçe, genel ve özel şartlar uyarınca tespit edildiğini, davalının Türk Ticaret Kanununun 1462. maddesindeki eksik sigorta hükmüne göre sorumluluğunun bulunmadığını, hasar dosyasında cihazın onarımının tamamlandığını, hasarlı olduğu iddia edilip onarılan parçalardan biri olan hasarlı kartların teminat dışı bulunduğunu, davalının yaptığı ödeme ile borcunun sona erdiğini, elektronik cihaz sigorta poliçesi kapsamında sigortalının teminat altına alınan elektronik cihazının kullanım kılavuzu ve talimatları uyarınca koruyucu cihaz ve alarm sistemi ile kullanma yükümlülüğünün bulunduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER ; Davacı vekili dava dilekçesi ekinde davacı ile davalı arasında imzalanan 21/12/2023 tarihli 2024 Yılı Elektronik Cihaz Sigortası Hizmet Alımına Ait Sözleşme başlıklı, 36.6. maddesinde "Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ve Teknik Şartnamede belirtilen diğer haller teminat kapsamında olacaktır" hükmü bulunan sözleşmeyi, 9. maddesinde "Eskime tenzili uygulanmayacak olup, sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarıma müteakip fatura bedelini eksiksiz öder." hükmü bulunan Elektronik Cihaz Sigortası Teknik Şartnamesini, 01/01/2024 başlama, 31/12/2024 bitiş tarihli Elektronik Cihaz Sigortası Teknik Şartnamesinin hükümleri aynen yazılı olan Elektronik Cihaz Sigorta Poliçesini sunmuştur. Davalı yan davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeyi ve hasar dosyasını sunmuştur. Sigortacı ... .... .... ve makine mühendisi ... .... .... 'den oluşturulan bilirkişi kurulu 14/10/2025 tarihli raporunda; sigorta poliçesinin geçerliliğinin değerlendirilmesinde; Sigorta poliçelerine özel şart yazılmasına ilişkin mevzuat aşağıya alıntılanmış olup, dava konusu yapılan sigorta poliçesinde yazılı özel şart / kloz / açıklama vb bilgilerin Mevzuata uygun olduğunun tespit edildiği, sigorta poliçesinin incelenmesinde; Sigorta poliçesinin davalı şirket tarafından düzenlendiği, arızanın meydana geldiği tarihin sigorta poliçesinin yürürlükte bulunduğunun tespit edildiği, elektronik cihaz teknik şartnamesine göre; 9. Eskime tenzili uygulanmayacak olup, sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarımı müteakip fatura bedelini eksiksiz öder hükmünün bulunduğu, hizmet alımına ait sözleşmenin incelenmesinde; sözleşmenin taraflarının ... İşletmesi Genel Müdürlüğü ile ...Sigorta A.Ş olduğu, 5.1. Sözleşme Konusu iş; Toplam 5.081.349.133,42 TL değerindeki Elektronik Cihazın Sigortalanması İşi 36.2. Muafiyet uygulanmayacaktır. (Türkiye Reasürans Şirketleri Birliği ve Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğünce belirlenen asgari zorunlu muafiyetler hariç (depremde 962) 36.4. Hasar ödemeleri, hasar evraklarının yüklenicinin eline geçmesinden itibaren 20 takvim günü içerisinde ödenecektir. 36.6. Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ve Teknik Şartnamede belirtilen diğer haller teminat kapsamında olacaktır. Hükümlerine yer verildiği, elektronik cihaz sigortası teknik şartnamesine göre; 2. Hasar onarımının mümkün olmaması halinde sigortalı tarafından “onarımı mümkün değildir” şeklinde alınacak rapora istinaden bedel, fatura veya belge karşılığında yüklenici tarafından sigortalıya ödenecektir. 4. Hasarın onarımı sigortalı tarafından Kuruluşumuzca gerek görüldüğü takdirde üretici firmasında (gümrük, navlun, harçlar, pul vb bedelleri dâhil) veya Türkiye'deki mümessil/yetkili firmasında yaptırılacaktır. 9. Eskime tenzili uygulanmayacak olup, sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarımı müteakip fatura bedelini eksiksiz öder. Hükümlerine yer verildiği, dava konusu elektronik cihazların onarımına ilişkin davalı sigorta şirketince kısmi ödeme yapılmış olması dikkate alındığında arıza nedeninin sigorta teminatı kapsamında olduğunun ve sigorta poliçesi kapsamında karşılanması gerektiği konusunda uyuşmazlık bulunmadığının belirlendiği, cihazlardaki arızaların meydana gelişşekli X-RAY bagaj kontrol cihazının aşırı yük bindirmesi nedeniyle meydana geldiği sonucuna varıldığı, davalı sigorta şirketinin arıza/hasar zararından sorumluluğuna ilişkin TTK'nun ve sigorta genel şartlarının ilgili maddeleri aşağıya alıntılanmıştır. Buna göre onarım bedelinden davalı ...Sigorta A.Ş. sorumlu olacağı, taraflar arasında cihazın-onarım/hasar bedeli konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, taraflar arasında X-RAY cihazının onarım/hasar bedeli konusunda uyuşmazlık bulunmamakta olduğu, hasar tutarı 65.070,00 TL olarak hesaplandığı, sigorta poliçesi içeriğine göre muafiyet uygulanmayacağından hesaplama yapılmadığı, taraflar arasında arızalı cihazların sigorta bedelleri ve sigorta değeri konusunda uyuşmazlığın bulunmadağı, bu durumda eksik sigorta oranı %60,25 olarak tespit edildiği, esas olan tazminat tutarının hesaplanmasında eksik sigorta tutarının dikkate alınması gerektiği, ancak sigorta poliçesi özel şartı gereğince tazminat tutarının tespitinde eksik sigorta dikkate alınmayacağı, sigorta poliçesinde hasar tutarına sigortalının katılmasına ilişkin kloz/özel şart bulunmadığından hesaplama yapılmadığı, değişen parçanın niteliği ve arızası dikkate alındığında ekonomik değeri olmayacağı tespit edildiğinden arızalı parça için sovtajlekonomik değer hesaplanmadığı, dava dosyasına sunulan belgelerin içeriğine göre davalı sigorta şirketi tarafından hasar tutarına eksik sigortadan kaynaklı indirim yapılarak ödeme yapıldığının anlaşıldığı, davacı sigortalı kurumun elektronik cihazların arızalanmasından dolayı davalı sigorta şirketinden talepte bulunabileceği, talep edilebilecek tutarın 39.206,41 TL olduğu rapor edilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE ; Dava, davacının arızalanan elektronik cihazının taraflar arasındaki elektronik cihaz sigorta poliçesine göre ödenmeyen kısmı için açılan alacak davasıdır. Davacı, davalı ile arasında ... ihale kayıt numaralı ihale sonucunda elektronik cihazlarının sigortalanması için sözleşme imzalandığı, sözleşme ile eki olan Teknik Şartname ve poliçeye göre davalının dava konusu elektronik cihazın onarım bedelini tamamen ödemesi gerekmesine karşın eksik sigorta bulunduğu gerekçesi ile kısmen ödediği vakıasını ileri sürmüş ve ödemediği kısmın davalıdan alınmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ise davacı ile arasında ... ihale kayıt numaralı ihale sonucunda elektronik cihazlarının sigortalanması için sözleşme imzalandığını kabul etmiş ancak eksik sigorta bulunduğunu savunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili 04/11/2025 tarihli dilekçesi ekinde Dr.Öğr.Üyesi ... .... .... tarafından hazırlanan dava konusu olayda eksik sigortaya ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini ve meydana gelen zararın poliçe kapsamında olmadığı görüşünü içerir hukuki mütaalayı sunmuştur.

Davacı ile davalı arasında, ... ihale kayıt numaralı ihale sonucunda davacı ile davalı arasında davacının elektronik cihazlarının sigortalanması için sözleşme imzalandığı, sözleşmeye göre 01/01/2024 başlama, 31/12/2024 bitiş tarihli, Elektronik Cihaz Sigortası Poliçesi düzenlendiği, dava konusu cihazın arızalanması üzerine davacının davalıya durumu bildirdiği, davalının cihazın onarım bedelinin bir bölümünü ödediği, bir bölümü ise eksik sigorta bulunduğu gerekçesi ile ödemediği hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlık, davalının dava konusu elektronik cihazın onarım bedelinin kalan kısmından sorumlu olup olmadığı hususundadır. Dava konusu uyuşmazlığın çözülmesi için öncelikle uygulanması gereken kuralların belirlenmesi gerekmektedir. Türk Ticaret Kanununun "Eksik Sigorta" başlıklı 1462. maddesi şöyledir: "(1) Sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder." Türk Ticaret Kanununun "Takseli Sigorta" başlıklı 1464. maddesi şöyledir: "(1) Taraflar sözleşme ile sigorta değerini belirli bir para olarak belirlemişlerse, bu para taraflar arasında, sigorta değeri için esas olur. (2) Takse esaslı şekilde fahiş ise, sigortacı taksenin indirilmesini isteyebilir. Umulan kazanç takselenmiş ise, taksenin sözleşme yapıldığı sırada ticari tahminlere göre elde edilmesi mümkün görülen kazancı aşması hâlinde sigortacı bunun indirilmesini isteyebilir." Sigorta yoluyla haksız zenginleşme yasağı ilkesi gereği sigortacı, sigortalının uğradığı gerçek zararı (sigorta bedeli ile sınırlı olmak kaydıyla) ödemekle yükümlüdür. Ancak sigortalanacak malın değerinin tarafların anlaşmasıyla belirlenmesi üzerine sigorta yapılan halde, artık mutabık kalınan sigorta değeri sigorta bedeline eşit kabul edilecek ve mutabık kalınan değerler üzerinden tazminatın ödenmesi gerekecektir. Davacı ile davalı arasında imzalanan 21/12/2023 tarihli 2024 Yılı Elektronik Cihaz Sigortası Hizmet Alımına Ait Sözleşme başlıklı sözleşmenin 36.6. maddesindeki "Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ve Teknik Şartnamede belirtilen diğer haller teminat kapsamında olacaktır" hükmü, Elektronik Cihaz Sigortası Teknik Şartnamesinin 9. maddesindeki "Eskime tenzili uygulanmayacak olup, sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarıma müteakip fatura bedelini eksiksiz öder." hükmü ve bu hükmün Elektronik Cihaz Sigorta Poliçesinde aynen yer alması bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacı ile davalı arasında sigorta poliçesinin takseli (mutabakatlı değer) poliçesi olması, davalının yukarıda belirtilen davacı ile davalı arasında karşılaştırılan kurallara göre onarım sonrasında onarım fatura bedelini tamamen ödemekle yükümlü olması, eksik sigorta hükümlerinin uygulama yerinin bulunmaması, toplanan delillere uygun olan bilirkişi kurulu raporuna göre Elektronik Cihaz Sigortası Teknik Şartnamesinin 9. maddesindeki davalının sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarıma müteakip fatura bedelini eksiksiz ödemesi borcunun doğması, davalının poliçe kapsamında olan dava konusu hasar dosyasında ödemediği onarım bedelinden sorumlu olması, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 02/05/2019 tarih ve 2017/4699 Esas 2019/3358 Karar nolu kararında belirtildiği üzere Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamalarına göre takseli sigorta için tarafların bunu istemiş olmalarının gerekmesi, menfaat değerinin tespiti için mutlaka bilirkişilere başvurma zaruretinin bulunmaması, menfaat değeri üzerinde bilgi mevcut olması ve tarafların bu değer üzerinde mutabık kalmaları halinde bilirkişiye başvurulmasına gerek olmaması, davalının davacı tarafından ihale evrakına bağlanan değerin objektif esaslara dayalı olarak tespit edilmediğini ve pek fahiş olduğunu ileri sürüp ispatlayamaması koşullarının oluşması nedenleri ile davanın kabulüne, 39.206,41 TL'nin davalının kısmi ödeme tarihinde temerrüde düşmesi ve davacı ile davalının tacir olmaları nedenleri ile 23/05/2024 kısmı ödeme tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ İLE; 2-39.206,41 TL'nin 23/05/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince hesaplanan 2.678,19 TL harçtan peşin alınan 669,55 TL peşin harcından mahsubu ile bakiye 2.008,64 TL karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 4-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 maddesi uyarınca takdir olunan 39.206,41 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan 6.000,00 TL bilirkişi masrafı, 87,50 TL posta masrafı, 427,60 TL başvurma harcı toplamı olan 6.515,1 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yatırılan 669,55 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalı yanın yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına , 8-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 9-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının davacıya iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 12/12/2025