Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/670 E. 2026/264 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/670 Esas - 2026/264 T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2024/670 Esas KARAR NO : 2026/264

HAKİM : ... KATİP : ...

DAVACI : ... VEKİLLERİ : ...

DAVALI : ... VEKİLİ : ...

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 14/10/2024 KARAR TARİHİ : 21/04/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaları: müvekkil banka ile davalı şirket arasında 12.12.2022 tarihinde 27 ay süreli "Maaş Ödeme Protokolü" imzalandığı, protokol uyarınca davalıya 1.404.000-TL tutarında promosyon ödemesinin nakden yapıldığı, davalı şirketin 05.09.2024 tarihinden itibaren maaş ödemelerini banka aracılığıyla yapmayı durdurarak sözleşmeyi tek taraflı ihlal ettiği, protokolün 22. maddesi hükmüne istinaden, davalıya ihtarname gönderildiği, ancak sonuç alınamadığı, bu nedenlerle, 1.404.000-TL cezai şart bedelinin ihlal tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir. Dava dilekçesi ve eklerinin davalıya 01.11.2024 tarihinde tebliğ edildiği, davalı vekilinin süresi içerisinde sunduğu talebin kabulü ile davalı vekiline cevap dilekçesi vermesi için cevap süresinin bitiminden itibaren 2 hafta ek süre verildiği, davalının cevap süresinin son gününün 01.12.2024 tarihi olduğu, davalı vekilinin cevap dilekçesini 09.12.2024 tarihinde süresi sonrasında sunduğu tespit edilmekle davalı tarafın münkir sayıldığı anlaşıldı. Tüm dosya ve kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; Dava, taraflar arasında imzalanan "Maaş Ödeme Protokolü"nün ihlal edilmesi nedeniyle, sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın tahsiline yöneliktir. Taraflar arasındaki anlaşmazlık: davalı tarafın taraflar arasında imzalanan protokol hükümlerine aykırı davranıp davranmadığı, davalının protokolün 22. Maddesine göre cezai şarttan sorumlu olup olmadığı hususlarındadır. Davacı banka ile davalı arasında 12.12.2022 tarihli Özel Sektör Maaş Ödeme Protokolü imzalanmış olduğu, protokolün süresinin 12.12.2022 ve 12.03.2025 tarihleri arasını kapsadığı, anılan protokol ile davalıya ait personelin maaş ve diğer ödemelerin davacı bankaca ödenmesinin kararlaştırıldığı, davacı bankanın da, bu protokol kapsamında yapılacak maaş ve diğer ödemelerine karşılık davalıya promosyon ödemesi taahhüt ettiği ve taahhüt edilen 1.404.000,00 TL promosyon ödemesinin gerçekleştirildiği görülmüştür. Ancak davalı yanın, sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmediği, maaş ödemelerinin davacı üzerinden yapılmadığı iddiasıyla sözleşmenin davacı yanca feshedildiği, sözleşmenin 22. maddesi hükmünden kaynaklı olarak, promosyon bedelinin talep edildiği görülmüştür. Dosya 22.04.2025 tarihinde bankacı bilirkişiye tevdi edilmiştir. Bilirkişi... sunduğu 05.11.2025 tarihli raporda özetle, davacı ... tarafından davalı ... Firmasına "12.12.22-12.03.2025 tarihleri arası 27 aylık peşin promosyon bedeli" açıklamasıyla 13.12.2022 tarihinde düzenlenen e-fatura karşılığında 1.404.000,00 TL (kişi başı yıllık 4.000,00 TL) promosyon ödemesi yapıldığı, davalı ... Firmasınca 02.12.2022-05.11.2024 tarih aralığında 24 ay boyunca personel maaşlarının davacı ... üzerinden ödendiği, personel maaşlarının davacı banka üzerinden ödendiği 24 ayın 21’inde maaş ödenen personel sayısının sözleşmede belirlenen 156 personel kişi sayısının altında kaldığı, 3 ayında ise 156 personel kişi sayısının yakalandığı ve/veya aşıldığı, personel maaşlarının ödendiği 24 ayın ilk 18 ayında maaş ödemesi yapılan personel sayısının 140-162 kişi arasında seyrettiği, son altı ay maaş ödemesinde ise maaş ödemesi yapılan personel sayısının oldukça düştüğü, 23-79 kişi arasında seyrettiği, 12.12.2022 tarihli Özel Sektör Maaş Ödeme Protokolü Sözleşme tutarı 1.404.000,00 TL’nin 10.07.2024 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamenin tebliğ tarihi + 3 işgünü olan 16.07.2024 tarihinden 14.10.2024 dava tarihinde avans faiz oranından ulaşacağı faizli bakiyesinin 1.583.154,25 TL olduğu belirtilmiştir. Somut olayda; Davacı vekili, davalının taraflar arasında imzalanan protokolün 22. maddesine aykırı davrandığını ileri sürerek cezai şartın davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı taraf aşamalarda sunduğu beyanlarda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı banka, davalı şirketçe protokol şartlarının ihlal edilmesi sonucunda protokolü 09.07.2024 tarihli ihtarname ile fesihettiği görülmüştür. İhtarname içeriği incelendiğinde, davalının personellerine yapılan maaş ve diğer ödemelerin davacı banka üzerinden ödenmediğinden sözleşmenin feshedildiği belirtilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen 12.12.2022 tarihli Özel Sektör Maaş Ödeme Protokolü'nün 22 maddesi ‘"Kurum personele ait toplam maaş ve diğer ödeme tutarının tamamını banka aracılığı ile ödemediği taktirde, diğer bir değişle başka bir banka kanalıyla ya da kendi olanakları ile ödemesi halinde, söz konusu durumun meydana geldiği günü takip eden 3 (üç) iş günü içinde işbu protokol kapsamında Banka tarafından Kuruma/Kurum personeline ödenen toplam promosyon tutarının tamamını herhangi bir itiraz ve def’i iddiasında bulunmaksızın ve hüküm alınmasına gerek kalmaksızın nakden ve defaten Bankaya tazminat olarak ödeyecektir. Söz konusu tazminat, cezai şart olarak öngörüldüğünden gerek akdin feshi gerek aynen ifa halinde ödeneceği gibi, Bankanın uğradığı zararın tazmini için talep edilecek meblağlardan indirilemez, ayrıca tahsil olunur." şeklindedir. Davacı vekilinin talebinin sözleşme nedeniyle cezai şart istemine yönelik olduğundan mevcut olayda 6098 Sayılı TBK'nın 179. maddesinin uygulanması gerekir. Buna göre, bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır. Taraflar arasındaki sözleşmeye göre, davalının personellerine yapılacak maaş ödemesinin protokol süresi boyunca davacı banka üzerinden yapılması gerekirken, bilirkişi raporunda yapılan incelemelere göre de toplamda 27 ay süreli protokolün 24 ayı boyunca ödemelerin davacı banka tarafından yapıldığı, kalan aylara yönelik ödemelerin davacı banka üzerinden yapılmadığı, davacı banka tarafından en son yapılan ödemenin sözleşmenin bitim süresinden önce, 05.11.2024 tarihinde yapıldığı tespit edilmiştir. Davalının haklı bir neden olmadan personel maaşını davacı bankaya yatırmadığı ve bu suretle sözleşme hükümlerini ihlal ettiği, davalı şirketin basiretli bir tacir gibi hareket ederek sözleşme şartlarına uyması gerekirken bunu yapmadığı, yine davalının protokol hükümlerini ihlal etmede bir mücbir sebebe de dayanmadığı, davacının protokol şartlarının ihlal edilmesi nedeniyle protokoldeki cezai şartın ödenmesine yönelik ihtarnameyi davalıya göndererek temerrüt şartını gerçekleştirdiği anlaşılmakla sözü edilen Protokolün 22. maddesinde belirtilen cezai şart kapsamındaki promosyon bedelinin davalıdan tahsiline yönelik mevcut davanın kabulüne karar verilmiştir. TBK'nın 182/1. maddesinde ceza miktarını tarafların serbestçe belirleyebilecekleri düzenlenmiş olmakla birlikte; aynı maddenin 3. fıkrasında “Hakim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.” denilerek, bu ceza miktarının hakim kararı ile azaltılabileceği belirtilmiştir. Buna karşılık ticari işlerde, TTK'nın 22. maddesinde tacir sıfatını taşıyan borçlunun aleyhine konulmuş ceza koşulu tutarının indirilemeyeceğini düzenlenlemektedir. TTK'nın 22. maddesindeki düzenleme TBK'nın 182/3 düzenlemesine bir istisna oluşturmaktadır. Mevcut olayda da taraflar tacir olduğundan serbestçe kararlaştırdıkları cezai şart bedelinde indirim yapılmamıştır. Ayrıca davalı taraf, cezai şart tutarının davalı şirketin mahvına neden olacağı yönünde de delil ibraz etmemiştir. Davalı taraf, davacının geçmiş dönemlerde taahhüt edilenden eksik kişiye maaş ödemesi yaptığından promosyon iadesi istemesinin TMK 2. maddesinde belirtilen dürüstlük kuralına aykırı olduğu yönünde itirazda bulunmuştur. Taraflar arasındaki sözleşmeye göre, maaş ödemesi yapılması gereken personel sayısı 156 kişidir. Bilirkişi raporunda da yapılan incelemelere göre, personel maaşlarının davacı banka tarafından ödendiği 24 ayın ilk 18 ayında maaş ödemesi yapılan personel sayısının 140-162 kişi arasında seyrettiği, sadece son altı ay maaş ödemesinde ise maaş ödemesi yapılan personel sayısının oldukça düştüğü, 23-79 kişi arasında seyrettiği görülmüştür. Bu kapsamda, taahhüt edilenden eksik kişiye davacı tarafça maaş ödemesi yapılmaya devam edilmesi, taraflar arasındaki ilişkide kişi sayısına ilişkin protokol hükmünün zımnen tadil edildiği anlamına gelmektedir (Emsal, ... , E. 2020/2750, K. 2020/5413, Tarih: 25.11.2020). Ancak mevcut davada davacı taraf protokolün feshine yönelik ihtarnamede taahhüt edilenden eksik kişi bildirilmesine dayanmamış, davalının personellerine yapılan maaş ve diğer ödemelerin davacı banka üzerinden ödenmediğine dayanmıştır. Dolayısıyla mevcut davada TMK 2. Maddesinin uygulanma alanı olmayıp davalı itirazı yerinde görülmemiştir. Protokolü'nün 22 maddesinde cezai şartın meydana gelmesi halinde cezai şartın ödenmesine dair özel bir tarih belirlemesi yapılmadığı görülmüştür. Bu kapsamda, TBK'nın 117. maddesi dikkate alınarak protokolün feshine yönelik düzenlenen ... 10.07.2024 tarihli ihtarnamesinin davalıya 11.07.2024 tarihinde tebliğ edildiği, verilen 3 iş günü süreye göre davalının 17.07.2024 tarihinde temerrüte düştüğü anlaşılmıştır. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. (Emsal ilam, ayrıca bknz. ... , E. 2012/4923, K. 2013/5160, Tarih: 18.03.2013, ... , E. 2013/14021, K. 2013/20883, Tarih: 19.11.2013, ... E.2021/1070, K. 2024/775, Tarih: 06.05.2024) HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davanın KABULÜ İLE, -1.404.000,00 TL cezai şartın temerrüt tarihi olan 17.07.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 95.907,24 -TL harçtan daha önceden ödenen toplam 23.976,81 -TL harç (peşin harcı) düşüldükten sonra eksik kalan 71.930,43 -TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 214.560,00 -TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan; 427,60 -TL Başvuru Harcı, 23.976,81 -TL Peşin/nisbi Harcı, 8.000,00 -TL Bilirkişi ücreti, 277,00 Tebligat, Posta, ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 32.681,41 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, , 5-Arabuluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.600,00 -TL ücretin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde, karar tebliğ masrafı düşürüldükten sonra yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin (e-duruşma vasıtasıyla) ve davalı vekilinin yüzünde, verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.21/04/2026

Katip ... e-imza

Hakim ... e-imza