İlk Derece Mahkemesi 2024/1058 E. 2025/1109 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/1058 Esas KARAR NO : 2025/1109

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 29/12/2024 KARAR TARİHİ : 08/12/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 24/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle;müvekkil, davalı ... Tekstil İnş. Ltd. Şti. ile 06.04.2024 ve 19.07.2024 tarihli sözleşmeler uyarınca istasyonun çatı ve market bitişiği alanlarında pergola ve cam kapatma sistemi kurulması işlerini kararlaştırdığını, iş teslim tarihinin 01.09.2024 olarak belirlendiğini, teslim süresinin uzatılmayacağı hususunda mutabakat bulunduğunu, ancak davalının hiçbir edimi yerine getirmediğini, buna rağmen teminat amacıyla verilen ... Bankası ... çek no – 26.10.2024 tarih – 275.000 TL, ... ....30 çek no – 11.01.2025 tarih – 325.000 TL ve ... ... çek no – 08.10.2024 tarih – 200.000 TL bedelli çeklerden sonuncusunun bankaya ibraz edilerek haksız şekilde tahsil edildiğini, diğer çeklerden biri hakkında ödeme yasağı bulunmasına rağmen dava dışı ... A.Ş. tarafından ihtiyati haciz kararı alınıp İstanbul .... İcra Dairesi ...E. dosyasıyla takibe konulduğunu, akabinde İstanbul .... İcra Hukuk Mahkemesi ... E. ve ... E. dosyalarında takibin iptali ve hacizlerin kaldırılması yönünde tedbir verildiğini, müvekkilin yaklaşık 500.000 TL nakdi üzerinde tasarruf edemediğini, işlerin hiç yapılmadığının fotoğraflar ve delillerle sabit olduğunu, verilen çeklerin yalnızca “teminat” niteliği taşıması nedeniyle borç doğmadığını, 325.000 TL bedelli çekin de faktoring şirketine cirolanmış olma ihtimalinin yüksek olduğunu, bu durumda hamilin meşru sayılmayacağını belirterek; her iki sözleşmenin feshini, müvekkilin borçsuzluğunun tespitini, 275.000 TL ve 325.000 TL bedelli çekler yönünden borçsuzluk ve iptal kararı verilmesini, 200.000 TL tutarında ödenen teminat çekinin istirdadını, ayrıca ... ... çek için ödeme yasağı ile İİK m.72/2 uyarınca takibin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE; Dava, Kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit, istirdat ve çek iptali talebine ilişkindir. İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi; menfi tespit davasını, bir hukuki ilişkinin ya da ondan doğan bir hak veya yetkinin mevcut olmadığının, bir belgenin sahteliğinin ya da herhangi bir nedenle hükümsüzlüğünün tespiti için hukuki yarar bulunması koşuluna bağlı olarak açılan ve sonucunda herhangi bir mahkumiyet istemini içermeyip, konusunu teşkil eden hususun bir kararla tespitini amaçlayan dava olarak tanımlamıştır.

Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya mali müşavir, inşaat mühendisine ve sözleşmeler alanında uzman bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle; Davacı şirketin 2024 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliği taşıdığı, davacı ile olan muhasebe işlemlerini usulüne uygun olarak kaydetmiş olduğu görülmüş olduğu,davacı 2024 yılı ticari defter incelemesi neticesinde davalı yandan 525.000,00 TL alacağı olduğu, Davalı tarafın bilirkişi incelemesine katılım sağlamamasından ve dava dosyası kapsamında yerinde inceleme talebi bulunmamasından dolayı davalı şirketin ticari defterleri yönünde inceleme yapılamadığı, taraflar arasında biri 06.04.2024 diğeri 19.07.2024 tarihinde olmak üzere iki adet sözleşme İmzalandığı,06.04.2024 tarihindeki sözleşmenin konusunun;"İşin Konusu Ve Tanımı:.... sistemlerinin altına ve tüm yanlarına açık yer kalmayacak şekilde kapama yapılacak, giyotin camlar ve çalışma sistemleri, 6 adet ölçüleri alınan otomatik giyotin cam sistemi, 6 ad motoru, digital kumandası, kenar metal profilleri, 8 mm damperli kırılmaz camlar tüm aksamları çalışır halde teslim edilecektir." şeklinde olduğu, 19.07.2024 tarihindeki sözleşmenin "İşin Konusu Ve Tanımı : ... Petrol' ün market binası yan tarafında kalan kaldırım tarafı yaklaşık 12x 5 m2 civarında olan alanın Çatı Pergolesi ve etrafı cam kapama giyotin ve sabit sistemler olacak şekilde tüm yanlarına ve açık yer kalmayacak şekilde kapama yapılacak giyotin camlar ve çalışma sistemleri ve fotodelli kapı , 2 ad ölçüleri alınan üst pergole 3 ad giyotin sistem çift kapılı fotoselli kapı,yan sabit doğrama ve otomatik giyotin cam sistemi, Arka 150x300 sabit doğrama , 2 ad üçgen doğrama, arka demir ve kompozit üst kapama 3 ad motoru, digital kumandası, kenar metal profilleri, 8 mm tamperli kırılmaz camlar tüm aksamları ile çalışır halde teslim edilecektir." şeklinde olduğu, Her iki sözleşmenin de teslim tarihinin 01.09.2024 olarak belirlendiği, Dava konusu yerle ilgili Mahkemenin vermiş olduğu yetkiye istinaden 31.05.2025 tarihinde yerinde yapılan incelemede, davalının çatı katında edimlerini yerine getirmediği, zemin katta ise sadece akaryakıt istasyonunun sağ cephesinde kutu profil ile çerçevenin oluşturulduğu, diğer edimlerin ise yerine getirilmediği, davalının yapmış olduğu kısımların bedelinin toplamı ise tarafların anlaştığı teslim tarihi olan 01.09.2024 tarihi itibariyle, yapım maliyeti + işçilik + KDV dahil 9.700.00TL olarak öngörüldüğü, Davacı .... Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... Tekstil İnş.Ltd. Şti. arasında akdedilen 06.04.2024 tarihli Eser Sözlemesi ile davalının imalatını üstlendiği 650.000,00TL bedelli işin, teslim tarihi olan 01.09.2024 tarihi itibariyle hiç imalat yapılmadığı, tarihli sözleşmeyle üstlendiği işin ise sadece yapım maliyeti + işçilik + KDV dahil 9.700.00TL bedelli kısmının yapıldığı ,davalının temerrüde düştüğü, taraflar arasında akdedilen 06.04.2024 tarihli Eser Sözleşmesinde ,davacı tarafından keşide edilen ... Bankası ... çek no - 11.01.2025 tarih - 325.000.-TL bedelli çek ve ... Bankası - ... çek no - 08.10.2024 tarih, 200.000.-TL bedelli çekin teminat çeki olduğu hususunun açıkça belirtildiği ,Taraflar arasında akdedilen 19.07.2024 tarihli Eser Sözleşmesinde ,davacı tarafından keşide edilen ... Bankası - ... çek no - 26.10.2024 tarih - 275.000.-TL bedelli çekin teminat çeki olduğu hususunun açıkça belirtildiği ,Taraflar arasında akdedilen sözleşmelerde işin teslim süresi 01.09.2024 tarihi olarak belirlenmiş olup teslim süresinin uzatılmayacağı,ek süre verilmeyeceğinin kararlaştırıldığı ,gerek 06.04.2024 tarihli sözleşmede gerek 19.07.2024 tarihli sözleşmede belirlenen iş bedelinin teslim tarihi 01.09.2024 tarihinden sonra ödeneceği ve işin süresinde teslim edilmemesi halinde teminat çeklerinin ve peşinat olarak karttan çekilen paranın iade edileceği hususunun belirlendiği ,davalının basiretli davranma yükümlülüğü bulunan tüzel kişiliğe haiz ticaret şirketi olması ve davalı tarafından işin KDV. Dahil 9.700.00 TL bedelinde çok cüzi bir kısmının yapılmış olması nedeniyle “cezai şart “ niteliğindeki hükmün geçerli ve davalı şirketi bağlayıcı nitelikte olduğu , davacı .... Tic. Ltd. Şti'nin sözleşmeler kapsamında davalı şirkete borçlu olmadığı ; ...Bankasına ait ... Nolu 08.10.2024 tarihli 200.000 TL bedelli çek bedelini ,08.10.2024 ödeme tarihinden işleyen değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı şirketten istirdadını talep edebileceği ,...Bankasına ait 0067230 Nolu 11.01.2025 tarihli 325.000.-TL bedelli çek bedelini 13.01.2025 ödeme tarihinden işleyen değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı şirketten istirdadını talep edebileceği , ... Bankasına ait ... Nolu ,26.10.2024 tarihli ,275.000.-TL bedelli çekten dolayı davalı şirkete borçlu olmadığı hususunda takdir ve değerlendirmenin Sayın Mahkemeye ait olduğu tespit edildiği, 8. Davacı şirket tarafından lehdar ... İnş.Ltd. Şti.adına keşide edilen ... Bankası ... Şubesine ait .... Nolu , 26.10.2024 keşide tarihli, 275.000.-TL bedelli çekin arka yüzünde “İşbu çek 19.07.2024 tarihinde yapılan sözleşmenin teminatı olarak verilmiştir” şeklinde ayrıca rehin cirosu bulunduğu ,bu nedenle dava dışı .... Vergi Kimlik Numaralı ... A.Ş ‘nin 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman Ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu md.9/3 hükmüne dayanamayacağı, zira çekin arka yüzünde “teminat çeki “ olduğu hususunun açıkça belirtildiği bu nedenle davacının çek nedeniyle borçlu olmadığı , yine çekin cirantalar ..., ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından ciro edilmiş olması nedeniyle çekin iptali talebi hususlarında takdir ve değerlendirmenin Sayın Mahkemeye ait olduğu şeklinde tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür. TTK'nın 792. maddesine göre;"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." Söz konusu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır. Ticari defterlerin delil olmasına ilişkin düzenleme HMK 222. maddede yer almaktadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4). Mevcut olayda davacı tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu anlaşılmakla davacı tarafın ticari defterleri hükme esas alınmıştır. HMK'nın MADDE 222. maddesinde; "(1)Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2)Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3)İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. (4)Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5)Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." denmektedir. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, Mahkememizce alınan bilirkişi raporu ve dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde; Davalı süresi içinde defterlerini ibraz etmemiştir. Davacı taraf defterlerinde ve dosyaya sunulan belgeler doğrultusunda taraflar arasındaki iki sözleşmenin de teslim tarihinin 01.09.2024 olarak belirlendiği, davalının çatı katında edimlerini yerine getirmediği, zemin katta ise sadece akaryakıt istasyonunun sağ cephesinde kutu profil ile çerçevenin oluşturulduğu, diğer edimlerin ise yerine getirilmediği, davalının yapmış olduğu kısımların bedelinin toplamı ise tarafların anlaştığı teslim tarihi olan 01.09.2024 tarihi itibariyle, yapım maliyeti + işçilik + KDV dahil 9.700.00TL olarak öngörüldüğü, Davacı ... Tic. Ltd. Şti. ve davalı .... Tekstil İnş.Ltd. Şti. arasında akdedilen 06.04.2024 tarihli Eser Sözlemesi ile davalının imalatını üstlendiği 650.000,00TL bedelli işin, teslim tarihi olan 01.09.2024 tarihi itibariyle hiç imalat yapılmadığı, tarihli sözleşmeyle üstlendiği işin ise sadece yapım maliyeti + işçilik + KDV dahil 9.700.00TL bedelli kısmının yapıldığı, davalının temerrüde düştüğü, taraflar arasında akdedilen 06.04.2024 tarihli Eser Sözleşmesinde ,davacı tarafından keşide edilen ...Bankası .... çek no - 11.01.2025 tarih - 325.000.-TL bedelli çek ve ...Bankası - .... çek no - 08.10.2024 tarih, 200.000.-TL bedelli çekin teminat çeki olduğu hususunun açıkça belirtildiği, taraflar arasında akdedilen 19.07.2024 tarihli Eser Sözleşmesinde ,davacı tarafından keşide edilen ... Bankası - 2001102 çek no - 26.10.2024 tarih - 275.000.-TL bedelli çekin teminat çeki olduğu hususunun açıkça belirtildiği, Taraflar arasında akdedilen sözleşmelerde işin teslim süresi 01.09.2024 tarihi olarak belirlenmiş olup teslim süresinin uzatılmayacağı, ek süre verilmeyeceğinin kararlaştırıldığı ,gerek 06.04.2024 tarihli sözleşmede gerek 19.07.2024 tarihli sözleşmede belirlenen iş bedelinin teslim tarihi 01.09.2024 tarihinden sonra ödeneceği ve işin süresinde teslim edilmemesi halinde teminat çeklerinin ve peşinat olarak karttan çekilen paranın iade edileceği hususunun belirlendiği ,davalının basiretli davranma yükümlülüğü bulunan tüzel kişiliğe haiz ticaret şirketi olması ve davalı tarafından işin KDV. Dahil 9.700.00 TL bedelinde çok cüzi bir kısmının yapılmış olması nedeniyle “cezai şart “ niteliğindeki hükmün geçerli ve davalı şirketi bağlayıcı nitelikte olduğu, davacı ... Tic. Ltd. Şti'nin sözleşmeler kapsamında davalı şirkete borçlu olmadığı aksine ticari defterden de anlaşılacağı üzere alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenlerle davalı tarafın taraflar arasında yapılan sözleşme gereğini yerine getirmediği anlaşılmakla davacı tarafın dava konusu çekler nedeniyle menfi tespit ve ödenen çek bedelleri yönünden istirdat talebinde haklı olduğu anlaşılmıştır. Davacının menfi tespit talebi ve ödenen çek bedelleri yönünden istirdat talebinin kabulüne dair karar verilmiştir. Davacının çek iptali talebinin çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup hasımsız olarak açılan ayrı bir dava ile istenebileceği anlaşılmakla çek iptali talebinin reddine dair karar verilmiştir ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; a)Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davacı tarafından davalıya verilen ... Bankası ... çek no,26.10.2024 tarih,275.000,00TL bedelli, ...Bankası, ... çek nolu, 11.01.2025 tarih ve 325.000,00TL bedeli, ...Bankası ... çek nolu, 08.10.2024 tarih, 200.000,00TL bedelli çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİ ile çeklerin davalıdan alınarak davacıya İSTİRDADINA, b) ...Bankası - ... çek no - 08.10.2024 tarih, 200.000.-TL bedelli çek nedeniyle davacı tarafından ödenen 200.000,00 TL çek bedelinin ödeme tarihi olan 08/10/2024tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte,...Bankası - ... çek no- 11.01.2025 tarih- 325.000-TL bedelli çek nedeniyle davacı tarafından ödenen 325.000,00TL çek bedelinin ödeme tarihi olan 13/01/2025 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya iadesine, c)Davacının çek iptali talebinin REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 54.648,00 TL ilam harcından peşin alınan 13.662,00TL harcın mahsubu ile bakiye 40.986,00 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 3-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 3.600,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 4-Davacı tarafından sarf edilen 24.000,00 TL bilirkişi ücreti, 997,50 TL posta masrafı, 427,60 TL başvuru harcı, 13.662,00 TL peşin harç olmak üzere toplam 39.087,10TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 124.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 6-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair,davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar verildi.08/12/2025

Katip ... ✍e-imzalıdır

Hakim ... ✍e-imzalıdır