İlk Derece Mahkemesi 2023/505 E. 2025/49 K.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/505 Esas - 2025/49

T.C. "TÜRK MİLLETİ ADINA" ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2023/505 KARAR NO : 2025/49

DAVA : FSEK' e dayalı Telif Tazminatı DAVA TARİHİ : 27/10/2023 KARAR TARİHİ : 12/02/2025 Yazıldığı Tarih : 28/02/2025 İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: Davacı firmanın "..." adlı haritacılık ve mühendislik alanlarında kullanılan yazılım eser ve lisans sahibi olduğunu, davalı firmaların ise şirkette bulunan bilgisayarlarında "..." adlı yazılımın izinsiz bir şekilde kullanıldığını öğrendiğini, FSEK'in 68. Maddesi uyarınca, davaya konu bilgisayar programının satımı konusunda sözleşme olması halinde belirlenecek bedelin 3 katı tutarında tazminat talep ettiklerini, müvekkil şirkete ait bilgisayar programlarının davalı tarafından izinsiz ve lisansız kullanılması nedeniyle şirketin mali hakları ihlal edildiğinden, programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 25/12/2024 tarihli ISLAH dilekçesi ile " fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, davanın başında talep edilen 10.000,00 TL’yi 1.434.729,44-TL artırmak suretiyle istenilen bedel olan 1.444.729,44-TL'nin haksız eylemin gerçekleştiği 14.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini " şeklinde talepte bulunmuştur. SAVUNMA: Davalı ... İnşaat vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Müvekkil şirket ile diğer davalı şirketin inşaat sektöründe faaliyet göstermekte olup, davacıya ait programı kullanmaları veya bu programdan kazanç elde etme amacı gütmelerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dava konusu programların, ... İhr. İnş. San. Tic. Ltd. Şti adlı yüklenici şirket çalışanı ...'ye ait bilgisayarda tespit edildiğini, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Davacı tarafından yaptırılan delil tespiti neticesinde ilgili yazılımın tespit edildiği taşınabilir bilgisayarın, müvekkil veya diğer davalı şirkete ait olmadığını, bahse konu bilgisayarın delil tespitinin yapıldığı şantiyede müvekkil ile diğer davalının yüklenicisi niteliğinde olan ... firmasının çalışanı olan ... isimli şahsa ait olduğunu, davacı tarafın lisans bedeli listesi sunmuş olmakla birlikte bu listenin gerçeği yansıttığının teyit edilemediğini, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun " 2/1 maddesinde bilgisayar programlarının ilim edebiyat türünde "Eser" olduğu belirtildiği, eser sahibinin FSEK 14-17.nci maddelerde MANEVİ HAKLARI ( Umuma arz -Adın belirtilmesi Eserde değişiklik yapılmasını menetmek yetkileri - zilyed ve malike karşı hakları (bazı hallerde asıllarından geçici bir süre için yararlanmayı talep etme, eserin bozulmasını-,yok olmasını engelleme, eser tek ve özgün ise kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla, koruma şartlarını yerine getirerek iade edilmek üzere eseri isteyebilme hakkı) ). 21-25.nci maddede ve 45.nci maddede ise MALİ HAKLARI (İşleme - Çoğaltma - Yayma - Temsil - Umuma İletim Hakkı ve Pay Alma Hakkı.) sayılmıştır. (çoğaltma hakkı) Madde 22 "Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Eserlerin aslından ikinci bir kopyasının çıkarılması ya da eserin işaret, ses ve görüntü nakil ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan her türlü araca kayıt edilmesi, her türlü ses ve müzik kayıtları ile mimarlık eserlerine ait plan, proje ve krokilerin uygulanması da çoğaltma sayılır. Aynı kural, kabartma ve delikli kalıplar hakkında da geçerlidir. Çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsar." 52.nci madde de "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır." hükmü ile Madde 68/1 " Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan,çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir." hükmü yer almaktadır. DELİLLER ve DEĞERLENDİRME: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ... Değişik iş sayılı delil tespitine bağlı olarak davalı firmaların faaliyet gösterdiği işyerinde 1 adet dizüstü bilgisayarda ... adlı yazılımın lisanssız olarak yüklenmiş halde tespit edilmesine bağlı olarak 5846 sayılı FSEK'ten kaynaklı hakkın ihlal edilip edilmediği, buna bağlı telif tazminat talebinin yerinde ve doğru olup olmadığı noktasında olduğu anlaşılmıştır. Davalı firmaların Husumet itirazları reddedilmiştir. Dosyaya yansıtılan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporuna göre ... adlı bilgisayar proğramının davacı taraf ait olduğu tespit edilmiştir. ... D. İş. Sayılı tespit dosyasına sunulan 29/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda " 26.05.2023 tarihinde “... (... ...)” adresinde bulunan “1-... ŞİRKETİ VE 2-... ŞİRKETİ” adlı firmaya gidilerek yapılan tespitte; İnceleme için gidilen firmada bir adet bilgisayarda “...” adlı yazılımın kurulu ve çalışır vaziyette olduğu görülmüştür. İncelenen bilgisayar aşağıdaki gibidir; Yazılım tespiti yapılan bilgisayarın ... Marka, ... Seri numaralı dizüstü bilgisayar olduğu tespit edilmiştir. Yazılım tespiti yapılan bilgisayara ... ... versiyonun kurulduğu ve çalışır durumda olduğu tespit edilmiştir. NETİCE VE KANAAT : Dosya kapsamında bulunan tespit talep eden vekili dilekçesinde yer alan adresteki bütün bilgisayar ve benzeri tüm kayıt cihazlarında ayrıntılı olarak inceleme yapılmıştır. İncelenen karşı taraf firma şirket ve adresi: 1-... ŞİRKETİ 2-... ŞİRKETİ ... (... ŞANTİYESİ) Söz konusu adreste yapılan incelemede 1 (bir) adet bilgisayarda ... yazılımının kurulu ve çalışır durumda olduğu tespit edilmiştir. Buna göre; ... MARKA DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR: a) Söz konusu bilgisayarda tespit talep eden ... YAZILIM ANONİM ŞİRKETİ firmasına ait ... ... yazılım versiyonunun kurulu ve çalışır durumda olduğu tespit edilmiştir. b) Söz konusu bilgisayarın ... Marka, ... Seri numaralı dizüstü bilgisayar olduğu tespit edilmiştir. c) Yazılıma rastlanan bilgisayardaki ağa bağlı Kablosuz Ağ Kartı (... ) için Mac adresinin ... olduğu, bilgisayar isminin “...” olduğu tespit edilmiştir. d) ... ... yazılımının 14.05.2023 tarihinde söz konusu bilgisayara kurulduğu tespit edilmiştir. e) ... yazılımı açıldığında “Lisans Güncelleme Başarısız ... Lisans Sunucusuna Erişilemedi” uyarısını verdiği tespit edilmiştir. f) Söz konusu bilgisayara kurulan ... ... yazılımının seri numarasının ... S/N: ... olduğu tespit edilmiştir. g) Bilgisayarda Nisan 2000 – Haziran 2012 tarihleri arasında *.ncz uzantılı 115 adet çalışma dosyaları olduğu tespit edilmiştir. h) Yazılıma rastlanan söz konusu bilgisayarda Yazılım içinde “..., ..., ...” modüllerinin de kurulu ve çalışır vaziyette olduğu tespit edilmiştir. i) Şirket çalışanı tarafından tespit edilen yazılım için herhangi bir lisans belgesi, faturası v.b. sunulmamıştır. Tespite konu olan adresteki bilgisayar ve benzeri tüm kayıt cihazları tarafımca incelenmiş olup görüntüler alınarak rapor oluşturulmuştur. " ifade edilmiştir. Mahkememizce ön inceleme duruşması yapıldıktan sonra tahkikata geçilerek uzman bilirkişi heyetinden alınan 11/06/2024 tarihli raporda ÖZETLE:" 1- Davaya konu ... ... adlı bilgisayar programlarının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu, 2- Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3- ...-marka isimli bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... 5.2 sürümüne ek olarak ..., ..., ... modüllerinin kurulu olduğu bilirkişi tarafından tespit edildiği, 4-Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, 5- Basit bir araştırma ile davacının 2023 senesi liste fiyatlarına uygulanan iskonto oranlarına sunulan ... raporundan ulaşılamadığından heyetimizin mali mali müşavir üyesine bu yönde defter inceleme yetkisi verilmesi veya davacı yanca 2023 senesini kapsar ... raporunun sunulması gerektiği aksi takdirde 2023 senesi gerçek satış fiyatlarına yönelik tazminat hesabı yapılmasının mümkün olmadığı, 6-Hesaplanacak rayiç bedel hesabından %30 oranında daha ürünün eksik özellikleri nedeniyle indirim yapılması gerektiği, 7- Sadece 2023 senesi liste fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin 730.410,00 TL + KDV olacağı , ... 5.2 sürümünün eksik özellikleri için yapılabilecek %30 oranında indirimden sonra rayiç bedelin 511.287,00 TL + KDV olacağı , sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat istenebileceği ve rayiç bedelin 1.533.861,00 TL + KDV olacağı, " şeklinde ifade edilmiştir. Bu kez mali müşavire mahkemece davacı kayıtları üzerinde inceleme yetkisi de verilerek yapılan inceleme sonunda aynı bilirkişi heyetinin sunduğu 09/10/2024 tarihli ek raporda " 1- Davaya konu ... ... adlı bilgisayar programlarının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu, 2- Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3- ...-marka isimli bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... 5.2 sürümüne ek olarak ..., ..., ... modüllerinin kurulu olduğu bilirkişi tarafından tespit edildiği, 4-Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, 5-Hesaplanan satış bedel hesabından davacı yan vekilinin itirazları doğrultusunda %10-20 oranında iskonto yapılması gerektiğinin Sayın Mahkemenizce kabulü halinde: 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 601.970,60 TL – (601.970,60*20/100 )= 481.576,48 TL + KDV olacağı ve Sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat istenebileceği ve rayiç bedelin 1.444.729,44 TL + KDV olacağı, 6- Hesaplanacak rayiç bedel hesabından %30 oranında daha ürünün eksik özellikleri nedeniyle indirim yapılması gerektiğinin Sayın Mahkemenizce kabulü halinde ise: 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 601.970,60 TL – (601.970,60*30/100 )= 421.379,42 TL + KDV olacağı, Sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat istenebileceği ve rayiç bedelin 1.264.138,26 TL + KDV olacağı görüş ve kanaatine varılmıştır. " şeklinde ifade edilmiştir. Davalı firma vekillerinin yeni bir heyetten rapor veya aynı heyetten ek rapor alınması talebi HMK 30.ncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor ve ek rapor denetlenebilir, içeriği de olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek yargılama gereksiz uzamasın diye bu talepler reddedilmiştir. GEREKÇE: Davacı taraf iddiası, davalı taraf savunması , sunulan deliller, delil tespitine dair ...D. İş dosyası içeriği ,sunulan rapor , tahkikat aşamasında alınan bilirkişi raporu ile ek raporu ve dosya bütünü ile birlikte ele alınıp değerlendirildiğinde; Davacı tarafın ... isimli bilgisayar programı üzerinde eser sahibi olarak mali hak sahibi olduğu dosyaya sunulan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporlarıyla anlaşıldığı; Davalı firmaların “... (... ...)” adresinde bulunan şantiyede yapılan delil tespitinde " bir adet bilgisayarda “...” adlı yazılımın kurulu ve çalışır vaziyette olduğu, Yazılım tespiti yapılan bilgisayarın ... Marka, ... Seri numaralı dizüstü bilgisayar olduğu ,Yazılım tespiti yapılan bilgisayara ... ... versiyonun kurulduğu ve çalışır durumda olduğu " hususları ... .D. İş dosyasına sunulan rapor ile tespit edilmiştir. Tahkikat aşamasında alınan 11/06/2024 tarihli raporda ise " 1- Davaya konu ... ... adlı bilgisayar programlarının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu, 2- Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3- ...-marka isimli bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... 5.2 sürümüne ek olarak ..., ..., ... modüllerinin kurulu olduğu bilirkişi tarafından tespit edildiği, 4-Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, " şeklinde ; tespit ve değerlendirmeye mahkememizce de iştirak edilmiştir. Buna göre ; ... adlı bilgisayar programının 5846 sayılı FSEK kapsamında " ilim ve edebiyat eseri" niteliği bulunduğu; Bu eserin üzerinde davacının mali hak sahibi olduğu, davalı firmaların şantiye olarak çalıştırdığı işyerindeki çalışır şekilde ... 5.2 sürümüne ek olarak ..., ..., ... modüllerinin kurulu olduğu tespit edildiği, yükleme işlemininde de 14/05/2023 tarihi olduğu bilirkişi raporu ile sabit olduğu; İşyerinin 2 davalının da ortak şantiye alanı olduğundan sorumluluklarının müşterek olarak değerlendirilerek aksi yöndeki savunmalarına itibar edilmemiştir. Buradan hareketle ; 5846 sayılı FSEK 22.nci maddede eser sahibinin mali haklarından olan çoğaltma hakkı düzenlenmiş olup bir eserin herhangi bir şekilde çoğaltılması hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Anılan maddenin son fıkrası kapsamında çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsadığı ifade edildiğinden ; davalı firmaların müşterek çalıştırdıkları şantiye işyerindeki 1 adet bilgisayarda çalışır şekilde ... 5.2 sürümüne ek olarak ..., ..., ... modüllerinin lisansız kurulu olduğu tespiti yapıldığı yukarıda izah edildiğinden davacı tarafla FSEK 52.nci madde kapsamında herhangi bir sözleşme yapılmadan veya davacının yazılı izni olmadan gerçekleşen eylemde çoğaltma hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır. Bu açıdan 5846 sayılı FSEK 68.maddesi uyarınca mali hakkı ihlal edilen eser sahibi veya eser sahibinden bu hakkı devir alanlar “… sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir. ” hükmü uyarınca varsayımsal sözleşme bedeli veya raiç bedel hesabı üzerinden ; Benimsenen bilirkişi heyetinin 09/10/2024 tarihli ek raporunda "......5-Hesaplanan satış bedel hesabından davacı yan vekilinin itirazları doğrultusunda %10-20 oranında iskonto yapılması gerektiğinin Sayın Mahkemenizce kabulü halinde: 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 601.970,60 TL – (601.970,60*20/100 )= 481.576,48 TL + KDV olacağı ve Sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat istenebileceği ve rayiç bedelin 1.444.729,44 TL + KDV olacağı, 6. Hesaplanacak rayiç bedel hesabından %30 oranında daha ürünün eksik özellikleri nedeniyle indirim yapılması gerektiğinin Sayın Mahkemenizce kabulü halinde ise: 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 601.970,60 TL – (601.970,60*30/100 )= 421.379,42 TL + KDV olacağı, Sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat istenebileceği ve rayiç bedelin 1.264.138,26 TL + KDV olacağı " şeklinde SEÇENEK tespit ve değerlendirmede geçen ürünün EKSİK özellikleri gözönüne alınarak " rayiç bedel hesabından %30 oranında daha ürünün eksik özellikleri nedeniyle indirim yapılması gerektiği, 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 601.970,60 TL – (601.970,60*30/100 )= 421.379,42 TL + KDV olacağı, FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat istenebileceği ve rayiç bedelin 1.264.138,26 TL + KDV olacağı"görüşüne iştirak edilmiş, neticeden bedel artımı üzerinden 1.264.138,26 TL + KDV olarak belirlenen telif tazminatının 14/05/2023 tarihinden itibaren yürütülecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın ise reddine karar verilmesi gerekmiştir. Kabul edilen kısım açısından davacının haklılık oranı ( 1.264.138,26/ 1.444.729,44 üzerinden) 12/14 yani 6/7 (yedide altı davacı lehine ) olduğu kanaatine varılmıştır. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1-Davanın KISMEN KABULÜNE, 2-Davacı tarafça talep edilen bilirkişi raporunda belirtilen 1.264.138,26 TL + KDV olarak belirlenen telif tazminatının 14/05/2023 tarihinden itibaren yürütülecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın REDDİNE, 3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 86.353,28 TL maktu karar harcından peşin alınan 269,85 TL'nin ve 24.500,00 TL ıslah harcının düşümü ile bakiye 61.583,43 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp tahsiliyle Hazine'ye gelir kaydına, 4-AAÜT uyarınca 188.979,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, (kabul kısmı için) 5-AAÜT uyarınca 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalılara eşit verilmesine, (red kısmı için) 6-Davacının yaptığı; 7.000,00 TL bilirkişi ücreti, 556,50 TL tebligat gideri, 269,85 TL ilk harç masrafı ve 24.500,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 32.326,35 TL nin kabul ve red oranına göre takdiren 6/7 i olan 27.708,30 TL nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, geri kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Dair verilen karar davacı vekili ile davalı firmalar vekillerinin yüzüne karşı, feri müdahil vekili yokluğunda, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı. 12/02/2025

Katip ... E-imza

Hakim ... E-imza