İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2023/495 E. 2024/439 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2023/495
Karar No
2024/439
Karar Tarihi

T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/495 Esas - 2024/439 TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/495 KARAR NO : 2024/439

DAVA : Marka (Marka ile ilgili Kurum Kararlarının İptali) DAVA TARİHİ : 26/12/2023 KARAR TARİHİ : 28/11/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 28/12/2024

TALEP: Davacı vekili 26/12/2023 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarıyla özetle: Müvekkilin 11.11.2022 tarih ve ... sayılı ile ... (...) nezdinde “...” isimli 24-02 Locarno Sınıfına dahil çoklu başvuru tasarımlarının tescil talebinin, ... tarafından yapılan araştırma ve inceleme neticesinde ..... adresli web sitesinde yer alan ürünün tasarımı dikkate alınarak, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 56. maddesinin 4. fıkrası uyarınca yenilik şartını sağlamadığı gerekçesiyle reddedildiğini, söz konusu ret kararına karşı yaptıkları itirazın nihai olarak ..... (...) tarafından reddedildiğini, ancak söz konusu kararın hatalı olduğunu, başvuru kapsamındaki .....sıra numaralı tasarımların SMK uyarınca aranan yenilik kriterini sağlamakta olduğu ve tescil edilebilirlik şartını taşıdığını; araştırma raporunda daha önceden kamuya sunulduğu belirtilen tasarım ile dava konusu tasarım arasında sadece renk ve desen değişiminde farklılık olduğu ve bu farklılıkların ürünü farklılaştırmadığını, dolayısıyla yeni olmadığı yönünde yapılan değerlendirmeye dayanak gösterilen web adresinde yer alan “...” isimli ürünün de aslen müvekkiline ait olduğunu, dava konusu başvuru kapsamında yer alan tasarımların ise bu ürünün geliştirilmiş ve tasarım unsurlarında belirgin değişikliklere gidilerek farklılaştırılmış bir versiyonu olduğunu, ürünler bakımından bilgilenmiş kullanıcının, insülin iğnesi konusunda eğitim almış profesyoneller, bu iğneleri kullanan kişiler veya bu iğnelerin satışını/dağıtımını yapan kişiler olduğunu, ..... gibi ülkelerde müvekkilinin ... sayılı başvurusu kapsamındaki tasarımlarının tescil edildiğini ileri sürerek, ... sayılı ... kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesi ve beyanlarında özetle: Davacının .../ ..... sıra numaralı tasarımların; “.....” sitesindeki tasarımla küçük detaylarda farklılık gösterdiği tespit edilmiş olup, başvuruya konu tasarımların yeni olmadığını, redde konu tasarımlar ile davacının başvuruya konu tasarımlarının oldukça benzer oldukları, aradaki farkın renk ve desen farkı olduğu, ancak ürün tasarımlarının aynı olduğunu; anılan tasarımlardaki küçük farklılıkların ürünleri farklılaştırmak için yeterli olmadığını, bu nedenle .../..... sıra numaralı tasarımların ayırt edici nitelikte olmadığını ve bu yönde verilmiş olan dava konusu ... kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR Dava, davacı başvurusu olan .../..... sıra sayılı insülin iğnesi tasarımına ilişkin ... sayılı ... ... kararının iptali isteminden ibarettir. Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ...'ten celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, UYGULANACAK HÜKÜMLER ve GEREKÇE Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı şirketin ... başvuru sayılı tasarımın SMK 64/6(d) maddesi koşullarının oluşup oluşmadığı iddiası yönünden ...'in ... sayılı ... kararının iptalinin gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır.

İptali istenen ... kararının davacıya 27/10/2023 tarihinde tebliğ edildiği, 26/12/2023 tarihinde açılan davanın, 5000 sayılı ..... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 15/c maddesinde belirlenen iki aylık hak düşürücü süre içerisinde olduğu anlaşılmış ve işin esasına geçilmiştir.

... ...'in ... sayılı kararında: ".../..... sıra numaralı tasarım tescil taleplerinin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 64/6(d) maddesi uyarınca reddedilmesi üzerine, başvuru sahibi tarafından yapılan itiraz incelenmiştir. Bilindiği gibi 6769 sayılı SMK’ nın Tasarım Hakkı ve Kapsamı başlıklı üçüncü kitabın birinci kısmında bir tasarımın tescil edilmesi için gerekli olan asgari şartlar düzenlenmiştir. SMK’nın, 56/1 maddesindeki “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.” düzenlemesiyle söz konusu genel şartlar, “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” olarak belirtilmiştir. Tasarım hukuku kapsamında birleşik ürün parçasında yeniliğin nasıl saptanacağı SMK m.56/2 ve 3. fıkrasında hüküm altın alınmıştır. SMK m.56/2 ve 3’e göre “(2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır. (3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. SMK m.56 4. Fıkrasında ise birleşik ürün olmayan tasarımlarda yeniliğin nasıl saptanacağı düzenlenmiştir. SMK m.56/4’e göre “Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.” SMK 57/1 maddesine göreyse “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. SMK 57/ 2 maddesi ise koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. Görüldüğü üzere, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 56/4 maddesi kapsamında “yenilik” inceleme konusu tasarımın, başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulması ile ilgilidir. Bu kapsamda SMK 57/1 maddesi kamuya sunmayı tanımlarken 57/2 maddesi ise üçüncü kişilerce gerçekleştirilen kamuya sunmanın hangi hallerde yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesini etkilemeyeceğini düzenlemektedir. Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde .../..... sıra numaralı tasarımlar ile reddine gerekçe olarak gösterilen internet sitesindeki ürün görsellerin genel görünümlerinin aynı olduğu ve başvurunun bu tasarımlara nazaran yeni olmadığı tespit edilmiştir. Başvuru sahibi vekilinin önceki tasarımın kendilerine ait olduğu ve farklılıkların küçük ayrıntılar olmadığı yönündeki beyanı itiraza konu ürünler bazında değerlendirildiğinde yalnızca renk ve desen değişimindeki farklılıkların ürünü farklılaştırmadığı dolayısıyla itiraza konu tasarımların yeni olmadığı değerlendirilmiştir. Sayılan nedenlerle, itirazın reddi gerekmiştir. KARAR: İtirazın reddine ve .../..... sıra numaralı tasarımların tescilinin reddi yönündeki kararın devamına oybirliği ile karar verilmiştir." şeklinde ifade edilmiştir.

Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 12/06/2024 havale tarihli raporda özetle: "... sayılı tasarımın ... adlı ürüne kıyasla yeni ve ayırt edici olmadığı;" ifade edilmiştir.

Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 18/09/2024 havale tarihli ek raporda özetle: "1- Kök raporda yer alan inceleme sonucunda oluşan kanaatin değişmediği; 2- Mutlak yenilik araştırmasında dava konusu tasarımın yenilik niteliğini etkileyecek dava dosyası içinde yer alan görseller dışında herhangi bir başka tasarıma ulaşılamadığı" ifade edilmiştir.

Davacı vekilinin, aynı heyetten yeniden ek rapor alınması talebi HMK 30 uncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak talebin kabulü halinde yargılama gereksiz uzayacağından, reddedilmiştir.

GEREKÇE Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur. 6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde tasarımın korunma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/f.4'e göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, kamuya sunma eylemi Türkiye’de ya da dünyanın neresinde ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması önem arz etmez. Ayırt edicilik kriterini düzenleyen SMK'nın 56/f.5, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslamada ölçü "bilgilenmiş kullanıcı" dır. Bilgilenmiş kullanıcının tanımı SMK'da yer almamakla beraber, tasarımın ayırt ediciliğinde "ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin" yapacağı değerlendirme esas alınacaktır. Öğretide, bilgilenmiş kullanıcının bir uzmanı ifade etmediği; ortalama bir tüketiciden daha üst düzeydeki bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir. Aynı maddede (56/6); ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır. “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58. maddede; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.” koruma kapsamı dışında kalmaktadır. Yapılan araştırma sonucunda dava konusu tasarım başvurusuna ilişkin görüntülenen sonuçlar bilirkişi heyetince titizlikle incelenmiş ve dava konusu tasarımın mutlak yenilik niteliğini etkileyecek dava dosyası içinde yer alan görseller dışında herhangi bir başka tasarıma ulaşılamadığı rapor edilmiştir. Dosya kapsamında tasarım başvurusuna konu ürün olan, insülin iğnesi/... tasarımları bakımından tasarımcının seçenek özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekmektedir. Teknik bir husus olduğundan, bilirkişi heyetince yapılan inceleme neticesinde, benzer başlıktaki örnekler incelendiğinde malzeme, desen gibi değişkenleri, ürün formları ve detayları tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiş olup, bu anlamda tasarımcının seçenek özgürlüğünün sınırlı olduğu değerlendirilmiştir. Dava konusu ürünlerde teknik zorunluluk araştırması değerlendirildiğinde, ürünlerin antropometrik ve fonksiyonel gerekçeler ile oluşan ölçü sınırları dışında tasarımda benzerliği zorunlu kılacak teknik bir zorunluluk bulunmamıştır. Bilgilenmiş kullanıcı, kıyaslama yaparken ayrıntılar içerisinde boğulmamalı, iki tasarımın kendisinde uyandırdığı genel izlenime dikkat etmelidir. Bir tasarım diğerinden ayrıntıda bir çok farklılık içerse dahi, eğer genel izlenim benzerlik arz ediyorsa, söz konusu tasarım korunmayacaktır. Somut uyuşmazlığa "bilgilenmiş kullanıcı" nın tespiti bakımından bakacak olursak; dava konusu ürün görselleri karşılaştırılmış olup, böyle bir tasarım yaptırmak isteyen kişi ve günlük hayatta bu tasarımla karşılaşan kişilerin bilgilenmiş kullanıcı olduğu uyuşmazlık kapsamında alınan bilirkişi raporunda tespit edilmiş ve Mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur. Her ne kadar davacı vekili bu kimselerin uzman oldukları bir başka ifadeyle ayırt edicilik unsuru bakımından farkındalık derecelerinin yüksek olacağı değerlendirilmiş bulunsa da; kanaatimizce bu kişiler bilgilenmiş kullanıcı yönünden yapılan tespitte görüleceği üzere bir derecede uzmanlığa sahip olabilecekleri gibi; bu iğneleri kullanan kişiler olarak ilaç içeriğine göre belli bir hastalıktan mustarip tüketiciler de olabilecektir. Diğer taraftan bilgilenmiş kullanıcı ifadesinin değerlendirmeye yardımcı olabilmesi için anlam ve kapsamı ile uzman olabilmelerine de ihtimal bulunmamaktadır. ..... . Hukuk Dairesi (HD) tasarım hukukuna ilişkin davalarda yenilik kriterinin belirlenmesi açısından bilirkişi incelemesini aradığından (...... HD, 14.12.2002 tarihli ve ..... sayılı ilamı ve daha birçok emsal ilam), alanında uzman bilirkişi heyetinden (tasarım uzmanı-mimarlık fakültesi, eczacılık fakültesi) rapor dosyaya kazandırılmış, denetlenebilir olduğundan hükme esas alınmıştır. Bilirkişi kök ve ek raporlarında dava konusu tasarımın ... adlı ürüne kıyasla yeni ve ayırt edici olmadığı şeklinde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.

KARŞILAŞTIRMALAR: Tasarımlar karşılaştırılırken tüm benzerlik ve farklılıkların saptanması önem arz eder. Değerlendirme ise tasarımın bilgilenmiş kullanıcı gözündeki genel izlenimi açısından yapılır. Genel izlenimi doktrinde "..." olarak tanımlanan doğrultuda ele almak doğru bir yaklaşım olacaktır ki buna göre “Bütün kendisini oluşturan parçaların bir araya gelmesinden farklı bir şeydir.” ..... Unutulmamalıdır ki; tasarımın, öncekilerden tamamen farklı olmasını beklemek yerinde bir davranış değildir. Başka bir deyişle, tasarımın tüm özelliklerinin öncekilerden farklı olması gerekmez. Bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle farklı olduğu değerlendirilen sonraki tasarım ayırt edici sayılır ve yenilik kriterini de sağlıyorsa tescili mümkündür. Tasarımlar sadece insülin kalemi olarak tasarlanan iğnelerin fonksiyonel görsellerinden ibaret olup, sadece etiket kısımlarındaki renk değişikliğiyle şekillendirilmiştir. Davacı vekilinin dilekçesi ekinde yer alan ve ... tarafından tescilinin kabul edildiğini belirten tasarımlar da incelenmiş, bunlardan birinin ambalaj tasarımı, diğerinin ise etiket tasarımı olduğu anlaşılmakla somut dava bakımından bir etkisi bulunmadığı değerlendirilmiştir. ... sıra numaralı tasarım başvurusu ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespiti yapılan “.....” adresinden alınan resimde yer alan tasarımın karşılaştırılması: ... ... kararı, başvuruya konu ürünlerin yenilik niteliğini haiz olmadığı yönündedir. Yenilik niteliğini kaldıran ürünün ise ..... adresinde yer alan ürün olduğu tespit edilmiştir. Bahsi geçen web sitesindeki videonun ... web sitesine yüklenme tarihinin ise en az 4 yıl önceye dayandığı ve dolayısıyla davaya konu üründen önce kamuya sunulması nedeniyle karşılaştırmaya esas alınabilecek bir ürün olduğu değerlendirilmiştir. Ürün görsellerinin karşılaştırılması neticesinde, mesnet üründe yer alan alt kısımdaki üçgen yapı, enjeksiyon deliği, ilaç koyma bölgesi gibi tüm özelliklerin tescili talep edilen üründe de ve aynı tasarım unsurları kullanılarak yer aldığı anlaşılmaktadır. Tescili talep edilen tasarımda farklı olarak, sadece dikdörtgen ok ile renklendirmenin bulunduğu, aynı bölümün etiket ile mesnet üründe kapatıldığı, buna karşılık bu hususun bilgilenmiş kullanıcı gözüyle tescili talep edilen tasarıma yenilik ve ayırt edicilik katmadığı, zira küçük farklılıkların tasarımın yenilik niteliğini etkilemeyeceği değerlendirilmiştir. Mahkememizce yukarıda yapılan açıklamalar ışığında görseller değerlendirildiğinde; tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davacının dava konusu tasarımına mesnet tasarım karşısında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırmadığı, sırf renk değişikliğinin tasarıma yenilik ve ayırt edicilik katmadığı, dava konusu tasarım ile mesnet görsel arasında ayniyete varan benzerlik olduğu kanaati oluşmakla, dava konusu ... kararının yerinde olduğu değerlendirilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın düşümü ile bakiye 247,70 TL karar harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 5-Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde ... aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine, Dair verilen karar, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ..... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 28/11/2024

Katip ..... ¸e-imzalıdır

Hakim ..... ¸e-imzalıdır

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2023/495, K. 2024/439, T. 28.11.2024, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2023-495-e-2024-439-k-e54da33b7d30