İlk Derece Mahkemesi 2023/302 E. 2025/262 K.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/302 Esas - 2025/262 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/302 KARAR NO : 2025/262

.... ASIL DAVA : Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli), Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Tespiti İstemli), Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan), Endüstriyel Tasarım (Manevi Tazminat İstemli) DAVA TARİHİ : 14/06/2023 KARŞI DAVA : Tasarım Hükümsüzlüğü KARŞI DAVA TARİHİ : 23/11/2023 KARAR TARİHİ : 09/07/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 10/07/2025 Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan asıl dava; Tasarım Hakkına Tecavüz ve Haksız Rekabetin Tespiti, Durdurulması Önlenmesi ile Maddi ve Manevi Tazminat; karşı dava; tasarım hükümsüzlüğü istemli davaların mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : ASIL DAVA :Davacı/karşı davalı dava dilekçesinde özetle; 2015 yılından bu yana edindiği teknolojik birikim ve tecrübe sayesinde mobilya ve ilgili sektörlerde Türkiye’de önde gelen mobilya firmalarından biri haline gelen müvekkil şirket Bursa’nın İnegöl ilçesinde 3.000 m2 kapalı alanda ‘......’ ticari markası ile üretim ve satış faaliyetlerine devam ettiğini, müvekkilimiz tarafından üretilen ürünlerin çoğu için tasarım tescili yapılmakta olup; marka, tasarım ve başkaca fikri mülkiyet korumasının bilincinde olan müvekkil şirket ‘.....’ markası başta olmak üzere, ürettiği ürün ve tasarımların taklit edilmemesi/korunması; benzer şekilde, sahip olduğu diğer fikri ürünlerin üçüncü kişilerce kullanımı hususunda oldukça titiz ve hassas davranmaktadır. Müvekkilimiz kendi ar-ge departmanında geliştirdiği tasarımlara, tasarım tescil başvurusunda bulunmaktadır. Müvekkilimiz kendi ar-ge departmanında geliştirdiği ‘Konsol’, ‘Masa’, ve ‘Tv Ünitesi’ tasarımları için ..... tescil başvurusunda bulunmuş ve söz konusu tasarımlar 01.10.2019 tarihli ,,,,, tescil numarası ile müvekkili adına tescil edildiğini, davalının tasarım tescil belgeleri ile katalogda özellikleri ve fotoğrafları bulunan patentli ‘..... isimli ürünlerin aynısı veya eşdeğerini haksız ve hukuka aykırı şekilde tasarım hakkına tecavüz ederek ürettiği, ait ,,,, uzantılı davalı firmaya ait instagram hesabında teşhir ettiği, ürettiği ve satışa sunduğu, .... sayılı Delil Tespiti dosyasından alınan bilirkişi raporundaki tespitler ile sabit olduğu, özetle: ..... numaralı tasarım tescilde yer alan; (1) numaralı Konsol, (2) numaralı Masa ve (3) numaralı Tv Ünitesi tasarımına olan haksız rekabetinin ve tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile tecavüz ve haksız rekabetin önlenmesine ve durdurulması, Tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin varlığı nedeni ile müvekkilimiz adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ..... tescilde yer alan; (1) numaralı Konsol, (2) numaralı Masa ve (3) numaralı Tv Ünitesi tasarımlarının ve üretiminin, piyasaya sürülmesinin ve satışının önlenmesine ve durdurulmasına, piyasaya sunulan ve davalının elinde olan (mağaza, şube, bayi, imalathane ve teşhir edilen yerlerde) tüm tecavüz oluşturan ürünlere; Henüz tam parça haline gelmemiş ancak müvekkilimize ait tasarımların bir parçası olduğu açıkça anlaşılan bir görünüme sahip mobilya parçaları, kulp, demir ayak, malzemeler ile ürünün tanıtıma yarayan katalog, broşür, ilan, reklam, afiş ve her türlü evrakın imalinin satışının, dağıtımının, ithalinin ve ihracının, internet siteleri, Google ve Yandex Arama Motorları, Web Siteleri, Facebook ve Instagram sosyal medya hesaplarında yayınlanmasının durdurulması ve önlenmesine, biçiminde rapor düzenlendiğini beyan ederek 1.000,00-TL Maddi Tazminat ile 40.000,00-TL Manevi Tazminatın 17.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınması ile hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili daha sonra uyap sisteminden göndermiş olduğu talep artırım dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini 64.614,63.-TL'ye yükseltmiştir. CEVAP : Davalı vekili dilekçesiyle, müvekkilinin mağazasında tespit olunan ürünün bizzat davacı/ karşı davacının kendisinden bedeli ödenmek sureti ile satın alındığını, dekontun sunulduğunu, fatura ve whats up yazışmalarında sunulduğunu, açılan davanın hukuksuz ve mesnetsiz olduğunu, bütün bunlara rağmen davaya konu olan ürünün yenilik vasıflarını taşımadığını, tasarım tescil belgesinin davacı/davalıya hiç verilmemesi gerektiğini, tazminatlık bir durumun söz konusu olmadığını, ,,,,, nolu tasarım tescilli Mr.,,,, adına tescilli olduğunun öğrenildiğini, hak sahipliği hususunda tereddüt olduğunu, davacı adına düzenlenen tasarım tescil tarihinden önce ilgili tasarımların kamuoyuna sunulduğunu, dolayısıyla yenilik vasfı taşımadığını, CD ekinde sunulan 1 nolu ekran videosu incelendiğinde tescil başvurusundan 12 ay 20 gün önce 11 Eylül 2028 tarihinde instagram da paylaşıldığını ifade ederek asıl davanın reddine karar verilmesini istemiştir. KARŞI DAVA : Karşı davacı vekili karşı dava dilekçesiyle özetle; dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasıflarının olmadığını beyan ederek .... sayılı tasarım tescilli ürünlerin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. KARŞI DAVAYA CEVAP : Davalı/karşı davalının hükümsüzlük taleplerinin yerinde olmadığını, hükümsüzlüğe ilişkin sunulan mesnet görseller ile tasarım tescilli ürünler arasında farklılıklar olduğunu ifade ederek karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. GEREKÇE : Taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl dava yönünden davacının tescilli tasarımlarına tecavüz edilip edilmediği, tecavüz var ise davacının alabileceği tazminat miktarının ne olabileceği, karşı davada davaya konu tasarımın yeni ve ayırt edici olup olmadığı, hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplanmaktadır. DEĞERLENDİRMELER: A) Teknik Zorunluluklar Ve Seçenek Özgürlüğü; Dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesine geçmeden önce, bu tür tasarımlarda tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarımda bulunması gereken teknik zorunluluklar tespit edilerek tasarımın koruma kapsamının belirlenmesi gerekmektedir. 6769 sayılı SMK’nun 56/6 fıkrasında tasarımcının tasarımını geliştirirken seçenek özgürlüğüne sahip olup olmadığının ve seçenek özgürlüğü var ise bunun ne derece geniş olduğunun tespitinin gerekliliği üzerinde durulmuştur. Dava konusu tasarımlar TV Ünitesi, yemek masası ve konsol ürünlerine dair olup, aşağıda bu ürünlere dair çeşitli örneklere yer verilmiştir. Aşağıdaki görsellerden de görüleceği üzere TV ünitesi tasarımlarında kapaklı raf, tv alanı, açık raf v.b. ortak bileşenlerin bulunması beklendik bir durumdur. Bunun yanında ilgili bileşenlerin nasıl tasarlandığı noktasında tasarımcının seçenek özgürlüğü son derece geniştir. Dosya kapsamında kazandırılan görsellerden de görüleceği üzere yemek masası tasarımlarında masa yüksekliği, masanın genişlik ve uzunluk ölçüleri gibi hem antropometrik verilerden hem de piyasa standartlarından kaynaklı çeşitli teknik zorunluluklar bulunmaktadır. Bunun yanında masanın genelinin nasıl tasarlandığı noktasında tasarımcının seçenek özgürlüğü son derece geniştir. Konsol tasarımlarında kapaklı raf, açık raf v.b. ortak bileşenlerin bulunması beklendik bir durumdur. Bunun yanında ilgili bileşenlerin nasıl tasarlandığı noktasında tasarımcının seçenek özgürlüğü son derece geniştir. B) Bilgilenmiş Kullanıcı Tanımı Bir tasarımın sadece yeni olması onun ayırt edici unsurları taşıdığı anlamına gelmemektedir. Yenilik araştırmasında olduğu gibi ayırt edici unsurların belirlenmesinde de bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı izlenim ve tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınmalıdır (6769 s. SMK m. 56). Bilgilenmiş kullanıcı yüksek mahkemece aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır. “Ayırt edicilik incelemesinde görüşü dikkate alınacak bilgilenmiş kullanıcı kesinlikle, bir tasarım uzmanı veya o tarz ürünlerin üretim veya satışını yapan uzman kişiler değildir. Bilgilenmiş kullanıcı daha ziyade, tasarım konusu ürünü kullanarak tasarım konusunda bilgi sahibi olmuş, başkalarına nazaran ürünlerin dış görünümüne nispeten daha çok önem veren, ortalama dikkat ve deneyim sahibi kişilerdir.” Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Bilgilenmiş kullanıcı olarak tespit edilen kişilerin kesinlikle birer uzman olmadıkları, aksine daha önce ilgili tasarımla karşılaşmış olağan bir kullanıcı olması gerekmektedir. Gerçekten de bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu ürünün doğası, görünümü ve teknik olarak sahip olduğu zorunlu özellikleri hakkında bilgi sahibi olan ve başka bir deyişle ürün hakkında uzman kadar olmasa da temel düzeyde bilgi sahibi olan kişidir. Bu bağlamda bilgilenmiş kullanıcının her somut olay için ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir. Bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarımın detaylarındaki küçük farklılıklara dikkat etmeyecek ancak alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir. Somut olay için hipotetik bilgilenmiş kullanıcının salon mobilyası almış veya almaya niyetli olarak araştırma yapan kişiler olacağı, bu kişi yatak odası takımları konusunda uzman olmayan birisidir, ihtiyacı doğrultusunda farklı seçenekleri tahlil edebilecek nitelikte birisidir. ASIL DAVA YÖNÜNDEN YAPILAN İNCELEME, TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ; Konusu tescilli Tasarım ile davaya konu olan mesnet ürün/tasarımın karşılaştırılması Davacıya ait .... 1(konsol) ile davalı mağazasında bulunan konsol ürünü karşılaştırıldığında, Her iki üründe yemek odası mobilyalarından konsol olarak tasarlanmıştır. Lake boyalı, MDF malzemeli ürünler olarak tanımlanabilir. Temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı açısından değerlendirildiğinde her iki ürünün anlamlı düzeyde benzer oldukları durumu vardır. Şöyle ki, Üst tablanın havuzlu görünümü, ön kısmında ki altın yaldızlı çizgisel görünüm, kapakların üzerindeki kulplar, yine kapaklar üzerinde ki oluklu görünüm, ayakların genel yapısını oluşturan çizgisellik, şekil, biçim, form gibi öğeler ile temel tasarım prensiplerinden simetri, hareket, ritim, tekrar, vurgu gibi prensiplerin anlamlı düzeyde benzer kullanılması tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında tesadüfi olmadığı, bilgilenmiş kullanıcı algısında konsolların yeni ve ayırt edici farklılıklar oluşturmadığı durumu vardır. Özet: Ürünler temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı açısından anlamlı düzeyde benzer olduğu, Davacıya ait .... (Masa) tescilli tasarım ile davalıya ait davalıya ait ..... adresinde bulunan mağazada bulunan ürün karşılaştırıldığında, Yemek odası takımı mobilyalarından masa olarak tasarlanmıştır. Bir üstte tanımlanan konsol ile takım birlikteliği oluşturmaktadır. Aynı tasarım konsepti ile tasarlanmış olup aynı tasarım kriterlerine haiz olduğundan temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı bir üstte ifade edilmiştir. Temel tasarım öğelerinin şekil, biçim, form ve çizgisellik gibi öğelerin benzer nitelikte kullanıldıkları ve dağıldıkları görülmektedir. Tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında benzerliğin tesadüfi olmadığı, bilgilenmiş kullanıcı algısında masaların yeni ve ayırt edici farklılıklar oluşturmadığı, anlamlı düzeyde benzerlikler taşıdıkları durumu vardır. Özet: Ürünler temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı açısından anlamlı düzeyde benzer olduğu,

Davacıya ait ..... (TV Ünitesi) tescilli tasarım ile davalıya ait mağazada bulunan mesnet ürün karşılaştırıldığında, Yemek odası takımı ve salon takımı mobilyalarından olup TV ünitesi olarak tasarlanmıştır. Bir üstte tanımlanan konsol ve masa ile takım birlikteliği oluşturmaktadır. Kontrast renkler kullanılmıştır. Ancak benzer/Aynı tasarım konsepti ile tasarlanmış olup aynı tasarım kriterlerine haiz olduğundan temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı bir üstte ifade edilmiştir. TV ünitesi 3 bölümden oluşmuştur. Alt dolap bölümü aynı tasarım kriterleri ile tasarlanmıştır. Raflı kısımda ise raf benzer tasarım özelliklerinden oluşmakla birlikte tescilli üründe raf bir altlık ile desteklenmiş, mesnet üründe ise altlığın olmadığı doğrudan rafın cumba kısmından duvara bağlandığı görülmektedir. Raflı ünite yine benzer nitelikte temel tasarım öğe ve prensiplerin kullanımı ile tasarlanmıştır. Özet: Temel tasarım öğelerinin şekil, biçim, form ve çizgisellik gibi öğelerin benzer nitelikte kullanıldıkları ve dağıldıkları görülmektedir. Tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında benzerliğin tesadüfi olmadığı, bilgilenmiş kullanıcı algısında masaların yeni ve ayırt edici farklılıklar oluşturmadığı, anlamlı düzeyde benzerlikler taşıdıkları durumu vardır. Dosya ekinde sunulan belgeler incelendiğinde bir üst bölümde karşılaştırması yapılan konsol, masa ve TV ünitelerinin Davalıya ait..... hesabında tarihinde sergilendiği, İlgili insgtaram sayfasında sergien ürünler tasarım tescilli ürünler ile temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı açısından benzerlik arz ettiği, İlgili .... sayfasına 29.07.2024 tarihi itibari ile bilirkişilerce erişim sağlanmış, ilgili sayfaların kaldırıldığı yada sayfada ürün sergilenmediği tespit edilmiştir. KARŞI DAVA YÖNÜNDEN YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRMELER Konusu tescilli Tasarım ile davaya konu olan mesnet ürün/tasarımın Karşılaştırılması; Dilekçe ekinde CD içerisinde konsola ilişkin 5 adet görsel sunulmuştur. Karşılaştırmaya değer görülen ürün/konsol karşılaştırıldığında, (itiraza mesnet olarak sunulan görsellerin tarihi 25 Temmuz 2018dir). Davacıya ait .... (konsol) tescilli tasarım Tescilli ürüne itiraz oluşturan mesnet ürünler karlışatırıldığında, Her iki üründe yemek odası mobilyalarından konsol olarak tasarlanmıştır. Lake boyalı, MDF malzemeli ürünler olarak tanımlanabilir. Temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı açısından değerlendirildiğinde: ürünlerin üst tablası tamamı ile farklı temel tasarım öğe ve prensipleri ile tasarlanmıştır. Tescilli üründe dikdörtgensel bir görünüm söz konusu iken mesnet üründe yuvarlak bir görünüm vardır. Yine tescilli ürünün üst tablası havuzlu bir görselliğe sahipken (yanlar, ön ve arka kısımlarda kalınlaştırma bandı ile havuzlu bir görünüm sağlanmış), mesnet ürünün üst tablasının ön ve yanlarında böyle bir uygulama yoktur, yuvarlak bir hatta sahiptir. Tescilli ürünün ayak sistemi konik bir yapıda ikili bir oluşumla ile tasarlanmış, mesnet üründe ise silindirik bir ayak yapısı vardır. Tek benzerlik kapak üzerinde uygulanan oluklu çizgisellik olup minimal düzeyde kalmaktadır. Farklılıklar ürün görselliği üzerinde daha etkin bir şekilde bilgilenmiş kullanıcıyı etkilediği, yeni ve farklı izlenim oluşturduğu kanaati vermektedir. Özet: Ürünler temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı açısından yeni ve ayırt edici, farklı olduğu, Davacıya ait .... (Masa) tescilli tasarım ile Tescilli ürüne itiraz oluşturan mesnet ürün incelendiğinde, Tasarım tescilli ürün 01.10.2019 tescil tarihlidir. Dosya ekinde davalı/karşı davalı tarafından sunulan 02.10.2020 tarihli, bir başvuru evrakı vardır. Bu evrakın detayları belirsizdir. Diğer tarafından detaylar tamamlanmış olsa dahi tescilli ürünün tescil tarihinden daha yeni bir tarih olduğundan anlamsız olduğu, Davacıya ait .....(TV Ünitesi) tescilli tasarım Tescilli ürüne itiraz oluşturan mesnet ürün incelendiğinde, Tasarım tescilli ürün 01.10.2019 tescil tarihlidir. Dosya ekinde davalı/karşı davalı tarafından sunulan 02.10.2020 tarihli, bir başvuru evrakı vardır. Bu evrakın detayları belirsizdir. Diğer tarafından detaylar tamamlanmış olsa dahi tescilli ürünün tescil tarihinden daha yeni bir tarih olduğundan anlamsız olduğu, GENEL DEĞERLENDİRMELER Tasarım tescilli ..... (Konsol), 2 (Masa) ve 3 (TV ünitesi) tescil nolu ürünler ile davalı/karşı tarafa ait mesnet ürünlere ilişkin, dosya ve eklerinin incelenmesi, yukarıda ki tespitler ve ilgili mevzuat verilerine göre ; 6769 sayılı “Sınaî Mülkiyet Kanunu” (SMK) 55. Maddesine göre: “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünüm” olarak tanımlanmıştır. 6769 SMK hükümlerine uygun tasarımların korunması, rekabet ortamının oluşturulması ve sanayinin gelişmesini sağlamak olarak tanımlanmış işbu kanuna göre Madde 56da bir tasarımın, yeni olması ve ayırt edici nitelik taşıması koşuluyla korunabilmektedir. Aksi durumda: 6769 sayılı “Sınaî Mülkiyet Kanunu” (SMK) 81. maddesinde tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller şu şekilde tanımlanmıştır. Madde 81- (1) Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a. Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak. Bu maddelerden hareketle tespite konu olan tescilli ürün görselleri ve mesnet ürün görselleri değerlendirildiğinde: Asıl dava yönünden; .... nolu çoklu tasarım tescilli ürünler ile karşı tarafa ait konsol, masa ve TV ünitesi ürün görsellerinin bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı izlenim oluşturmadıkları, benzer oldukları, tasarımdan doğan haklara tecavüz ve haksız rekabet koşullarının oluştuğu, Dosya ekinde sunulan belgeler incelendiğinde.... nolu ürünlerin davalıya ait .... hesabında tarihinde sergilendiği, satışa konu olduğu, reklam ve pazarlamasının yapıldığı, ancak 29.07.2024 tarihi itibari ile ilgili sayfaya erişim sağlanamadığı, Karşı dava yönünden; .... nolu tasarım tescilli ürün (Konsol) ile davacı/karşı davalı tarafa ait konsol görsellerinin bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı izlenim oluşturduğu, benzer yada aynı olmadığı, harcı alem, hükümsüzlük, sicilden terkine ilişkin koşulların oluşmadığı, .... nolu tasarım tescilli ürün (Masa) ve 3 nolu tasarım tescilli ürün (TV) ünitesine ilişkin mesnet ürün görselleri sunulmadığı, TAZMİNAT YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRMELER; ..... SMK 151/2-c maddesi uyarınca maddi tazminatla ilgili olarak aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Davaya konu.... 2, 3, sıra numaralı 1. Konsol, 2. Masa, 3. TV Ünitesi adlı tasarımların 01.10.2019 tarihinden itibaren 5 yıl süreyle korunmak üzere tescil edildiği, tasarımların davalıya ait ...../ uzantılı Instagram hesabında 17.05.2020 tarihinde sergilendiği, ancak 29.07.2024 tarihi itibariyle ilgili sayfaya erişim sağlanamadığı hususlarının teknik bilirkişiler tarafından tespit edildiği, dava dosyası ekindeki D. iş dosyasına göre davalının adresinde 28.12.2022 tarihinde tespit yapıldığı, huzurdaki davanın 14.06.2023 tarihinde ikame edildiği gözetilerek, davaya konu tasarımlara tecavüz süresinin 17.05.2020-14.06.2023 tarih aralığında olduğu, 1. Dosyaya Sunulan Lisans Sözleşmesinin İncelenmesi Davalı yanın ödemesi gereken lisans bedeli; Tecavüz anında taraflar arasında bir lisans sözleşmesi yapılmış olsaydı, tasarım hakkına tecavüz edenin tasarım hakkı sahibine makul lisans bedeli olarak ne kadar ödemesi gerektiğinin tespit edilmesidir. Diğer bir deyişle, tasarım hakkına tecavüz eden davalının, bir lisans anlaşması ile tasarımı hukuka uygun şekilde kullanmış olsaydı, davacıya ödemesi gereken varsayımsal bir lisans bedelinin ne kadar olacağının saptanmasıdır. Lisans bedelinin belirlenebilmesi için, tasarım hakkı sahibinin, tasarım hakkına tecavüzden önceki tarihte düzenlediği lisans sözleşmeleri ve ilgili sektör için yerleşik lisans sözleşmesi bedellerinden yararlanılarak bir veya birkaç değil, birçok lisans sözleşmesi kıyaslanıp, birçok kıstas da göz önünde bulundurularak hesaplama yapılması gerekmektedir. Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan “İnhisari Olmayan Tasarım Lisans Sözleşmesi”nin 2019/06027 numaralı tescil belgesinde yer alan, 1. Konsol, 2. Masa, 3 Tv Ünitesi tasarımlarını kapsadığı, sözleşmenin,,,,, yevmiye no ile lisan veren,,,, arasında tanzim edildiği, 07.07.2023-06.07.2024 tarih aralığını kapsadığı, bir yıllık lisan bedelinin 500.000,00 TL olarak belirlendiği anlaşılmakla birlikte, dosaya sunulan lisans sözleşmenin huzurdaki davanın ikame edildiği tarihten sonra tanzim edildiği anlaşılmakta olup, takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere emsal lisans sözleşmesi olarak kabul edilemeyeceği, Dosya kapsamında yapılan incelemede, davacının ya da davalının dava tarihinden önce dava konusu tasarıma bağlı ürünlerle ilgili olarak davacı ile dava dışı üçüncü firmalarca imzalanmış emsal nitelikte bir lisans sözleşmesine rastlanılmamıştır. Bu nedenle olayımızda varsayımsal lisans sözleşmesi üzerinden hesaplama yapılması mümkün olmamıştır. Emsal lisans sözleşmeleri üzerinden bedel belirlenmesinin yanı sıra uygulamada, davacının geçmiş yıllardaki ticari performansı, ürünün niteliği, piyasadaki pazar payı, marka/model/tasarım değeri gibi unsurların da mutlak surette dikkate alınması gerekmektedir. Bu noktada önemli olan husus, bir yandan taklit ürün yapan ve satan kişi veya firmayı ödüllendirircesine ve teşvik edercesine düşük bir lisans bedeli tespit etmekten kaçınmak, diğer yandan da somut olayın niteliğine göre astronomik bir lisans bedeli belirlemekten kaçınmaktır. Doktrinde yer alan görüşlerde de emsal lisans bedelinin tespitinde öncelikle benzer mahiyette düzenlenmiş olan lisans sözleşmelerinin dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Ciroya belirli oranların uygulanması suretiyle emsal lisans bedelinin belirlenmesiyle ilgili olarak ise, Bazı Yargıtay kararlarına rastlanmaktadır. Dava konusu olaya emsal olabilecek Yargıtay kararında; lisans bedeli belirlenirken tecavüze uğrayan davacının kazancı üzerinden hesap yapıldığında genellikle cironun %1’i ile %4’ü arasında bir oran uygulanması gerektiği mütecavizin gelirine göre hesaplama yapıldığında ise bu gelire uygulanan oranın alt sınırının çoğu zaman %5’in altına düşmemekte olduğu belirtilmiştir. Lisans bedelinin belirlenmesine esas olacak oran sektörden sektöre değişiklik göstermekle birlikte, hakkı ihlal edilen işletmenin ihlale konu ürünlerden elde ettiği yıllık cironun ((%1+%4)/2=) %2,5 oranında olabileceği değerlendirilmiştir. Yukarıda belirtilen genel hususlar doğrultusunda ihlale konu tasarımların sayısı, sektördeki ürünlerin çeşidi, tecavüz süresi vb. hususlar gözetilerek bir değerlendirme yapıldığında ise, davalının ihlale konu ürünlerden elde ettiği cirosuna uygulanan oranın ise %5 olabileceği, Davacının Ticari Defterleri ve Belgelerinin İncelenmesi Türk Patent Kurumunun resmi internet sitesinde yapılan araştırmalar neticesinde, davacının dava tarihi itibariyle iki ayrı çoklu tasarım tescili bulunduğu, biri davaya konu olan ,,,,, 1, 2, 3, nolu tasarımlar, diğeri ise dava dışı ,,,,/ 1, 2, 3, nolu tasarımlar olduğu, ekran görüntüsünün dosyaya kazandırıldığı, Davacının 2021, 2022, 2023 ve 03/2024 yıllarına ilişkin ticari defterleri bilanço ve gelir tablolarının dosyaya sunulduğu görülmüş olup, yapılan incelemede, davacının ticari defterlerinin Tekdüzen Muhasebe Uygulamaları Genel Tebliğlerine uygun olarak tutulduğu, mal satışlarına ilişkin faturaların deftere ürün bazlı değil fatura bazlı olarak toplu kaydedildiği, satışlarla ilgili alt hesapların KDV oranları dikkate alınarak açıldığı, ticari defterler üzerinden hangi üründen ne kadar sattığının tespit edilmesi imkânının olmadığı, davacının bağlı bulunduğu vergi dairesi tarafından dosaya gönderilen yıllık gelir vergisi beyannamesi ve gelir geçici verdiği beyannamesi ekindeki bilanço ve gelir tablolarının tetkiki neticesinde davacının 2021, 2022,2023 ve 03/2024 yıllarındaki tüm mal ve satışların aşağıda verilen tabloda gösterilen tutarlarda olduğu, GELİR TABLOSU KALEMLERİ 2021 2022 2023 2024 Net Satışlar (NS) 1.185.754,67 2.988.786,49 3.213.021,81 2.950.777,61 Satışların Maliyeti (-) (SM) 1.030.569,64 2.983.277,91 2.935.959,76 2.638.452,45 Brüt Satış Kârı veya Zararı 60.673,54 5.508,58 277.062,05 312.325,16 Davalının Ticari Defterleri ve Belgelerinin İncelenmesi Davalı vekili tarafından USB bellek içinde dosyaya sunulan 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ilişkin ticari defterler incelendiğinde, davalının ilgili yıllarda işletme esasına göre tutulduğu, USB içindeki bilgilerin GMS paket programı tarafından açılabilen datalar olduğu, bu dataların açılabilmesi ve defterlerin incelenebilmesi için lisanslı GMS programına sahip olmak gerektiği, böyle bir program olmadığından ilgili defter bilgilerine ulaşılması imkanı olmamakla birlikte, davalının bağlı bulunduğu vergi dairesi tarafından dosaya gönderilen yıllık gelir vergisi beyannamesi ve gelir geçici verdiği beyannamesi ekindeki işletme hesap özetlerinin incelenmesi neticesinde, davalının 2021, 2022, 2023 ve 03/2024 yıllarındaki tüm mal satışlarının aşağıdaki tabloda gösterilen tutarlarda olduğu, GELİR TABLOSU KALEMLERİ 2021 2022 2023 2024 Net Satışlar (NS) 204.826,12 390.145,93 522.748,32 539.100,01 Satışların Maliyeti (-) (SM) 202.474,96 385.836,61 514.136,06 504.178,82 Brüt Satış Kârı veya Zararı 2.351,16 4.309,32 8.612,26 34.921,19 Maddi Tazminat Hesabı Bilindiği üzere, davacı seçimlik hakını 6769 sayılı SMK’nin 151/2-c maddesi yönünde kullanmıştır. İlgili maddede… “c) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli. …” Hükmü yer almaktadır. Davacı Cirosu Üzerinden Yapılan Hesaplama Davacı tarafça dava dosyasına satış faturaları sunulmadığından, davacının toplam cirosunun ne kadarının davaya konu tasarıma bağılı ürün satışı olduğu net olarak tespit edilememiştir. Satış faturaları dosyaya sunulsa bile fiilen satılan ürün ile faturalarda yazılı olan ürünün davaya konu ürün olup olmadığının geriye dönük tespiti de pek mümkün değildir. Bunula birlikte davacının üretim ve satış kapasitesi, sektördeki rekabetin yoğunluğu, tecavüze konu tasarımın çeşidi, haksız fiilin süresi göz önünde bulundurularak, davacının yıllık cirosunun yarısının davacı adına tescilli tüm tasarımlarla ilgili ürün satışlarından elde edilmiş oluşabileceği değerlendirilmiştir. Buna göre dava konusu tasarıma bağlı ürüne ait cironun net olarak tespit edilemediği gözetilerek, tahmin edilen ciro üzerinden Yargıtay kararında belirtilen oran da dikkate alınarak hesaplama yapılmasının hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda davacının cirosu üzerinden, yapılan hesaplamalar neticesinde bulunan 64.614,63 TL’nin, davacının davalıdan talip edebileceği maddi tazminat tutarı olabileceği, Gerek davacı gerekse davalının kazancının oluşumunu sağlayan tek faktör tasarım değildir. Gelirin oluşumunda rol oynayan tasarım dışında bir dizi unsurlar bulunmaktadır. Tasarımın satışa olan etkisi firmadan firmaya, tasarıma bağlı ürünün kalitesine, faaliyette bulunulan sektöre, firmanın organizasyon yapısına, satış ve dağıtım ağına, reklam ve tanıtım faaliyetlerine, pazarlama tekniğine, sektördeki rekabetin yoğunluğuna, sektördeki rakip firmaların satış politikalarına, pazardaki arz ve talep miktarlarına, ikame ürün çeşidine vb. unsurlara doğrudan veya dolaylı olarak bağlıdır. Satışın gerçekleşmesi ve kazancın sağlanmasında rol oynayan yukarıda sayılan unsurlardan hangisinin ne oranda etkili olduğunun net olarak tespitinin pek mümkün olmadığı, Davacının tercihi olan SMK 151/2-c maddesine göre, davacının cirosu üzerinden yapılan hesaplamalar neticesinde bulunan 64.614,63 TL’nin, davacı lehine olması nedeniyle, davacının davalıdan talep edebileceği maddi tazminat tutarı olabileceği, Dava konusu ,,,,, sınıflandırması 06.03, 06.04, 06.05, 06.06 olan tasarımlar arasında mobilya, furniture, masa, table, konsol, hutch, console, cabinet, tv ünitesi, tv unit, corbel, sideboard vb. anahtar kelimeler kullanılarak ve kullanılmaksızın, resimle ve resimsiz aramalar yapılmıştır. Çıkan sonuçlar üzerinden binlerce ürün üzerinden yapılan değerlendirmeler kapsamında benzerliği olabilecek ürün görselleri incelenmiş ve yapılan değerlendirmede, başvuru tarihi itibariyle davaya konu tasarımların mutlak yeniliğini etkileyecek benzerlikte bir tasarım ile karşılaşılmadığı, Yine tescile konu tasarımların “mutlak yenilik” incelemesi için images.google.com adresinde anahtar kelimeler ve resim ile arama yapılmıştır. Çıkan sonuçta yer alan tasarımlar kapsamında önerilen tüm görsel karşı ürünler incelendiğinde, her ne kadar benzer yaklaşımlarla elde edilmiş ürünler olmakla birlikte, söz konusu emtianın seçenek özgürlüğü içerisinde söz konusu olan tasarım yaklaşımları açısından davalıya ait tasarımların mutlak yeniliğini etkileyecek benzerlikte bir tasarıma rastlanmadığı,

Netice itibariyle, Asıl dava yönünden; .... 1, 2 ve 3 nolu çoklu tasarım tescilli ürünler ile karşı tarafa ait konsol, masa ve TV ünitesi ürünlerin benzer oldukları, tasarımdan doğan haklara tecavüz ve haksız rekabet koşullarının oluştuğu, ..... 1, 2 ve 3 nolu ürünlerin davalıya ait..... uzantılı INSTAGRAM hesabında tarihinde sergilendiği, satışa konu olduğu, reklam ve pazarlamasının yapıldığı, ancak 29.07.2024 tarihi itibari ile ilgili sayfaya erişim sağlanamadığı, Davacının tercihi olan SMK 151/2-c maddesine göre, davacının cirosu üzerinden yapılan hesaplamalar neticesinde bulunan 64.614,63 TL’nin, davacı lehine olması nedeniyle, davacının davalıdan talep edebileceği maddi tazminat tutarı olabileceği, Tüm dosya kapsamına göre 30.000,00.-TL manevi tazminatının hakkaniyete uygun olacağı, Tazminatlara talep doğrultusunda 17.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz işletilmesinin hakkaniyete uygun olacağı, Davacı taraf hükmün ilanı için haklı bir sebebinin olduğunu veya menfaatinin olduğunu ispatlayamadığından ilana ilişkin talebin kabulünün mümkün olmadığı, Karşı dava yönünden; Dava konusu ..... nolu tasarım tescilli ürün (Konsol) ile davacı/karşı davalı tarafa ait konsol görsellerinin bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı izlenim oluşturduğu, harcı alem, hükümsüzlük yada sicilden terkine ilişkin koşulların oluşmadığı, ,,,,, nolu tasarım tescilli ürün (Masa) ve 3 nolu tasarım tescilli ürün (TV) ünitesine ilişkin mesnet ürün görsellerinin de dosyaya kazandırılmadığı, neticeten dava konusu tasarımın hükümsüzlüğü koşullarının oluşmadığı kanaatlerine varılmış aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. H Ü K Ü M : 1-Asıl Davanın Kısmen Kabulüne, Davacı tescilli tasarımları olan ..... numaralı tasarım tescilde yer alan 1 numaralı konsol, 2 numaralı masa ve 3 numaralı Tv ünitesi tasarımına olan tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüzün ve haksız rekabetin önlenmesine ve durdurulmasına, Davacı tasarımları olan ..... numaralı tasarım tescilde yer alan 1 numaralı konsol, 2 numaralı masa ve 3 numaralı Tv ünitesi tasarımlarının üretiminin piyasaya sürülmesinin ve satışının önlenmesine, durdurulmasına, Piyasaya sunulan ve davalının elinde olan tüm tecavüz oluşturan ürünlere henüz tam parça haline gelmemiş ancak davacıya ait tasarımların bir parçası olduğu açıkça anlaşılan bir görünüme sahip mobilya parçaları, kulp, demir ayak malzemeler ile ürünün tanıtımına yarayan katalog, broşür, ilan, reklam afiş ve her türlü evrakın imalinin, satışının , dağıtımının , ithalinin ve ihracının, internet siteleri google ve yandex arama motorları, web siteleri, facebook ve instagram sosyal medya hesaplarında yayınlanmasının durdurulmasına ve önlenmesine, 64.614,63.-TL maddi tazminatın 17.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 30.000,00.-TL manevi tazminatın 17.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Davacı tarafın kararın ilanına ilişkin talebinin reddine, Alınması gereken 6.463,12.-TL peşin harçtan, peşin alınan 700,18+1.086,38=1.786,56.-TL'nin mahsubu ile (6.463,12.-1.786,56.=) kalan 4.676,56.-TL nispi ilâm harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-13 ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m.7/3 hükmü uyarınca 3.120,00.-TL arabulucu ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen maddi tazminat için hesap olunan takdiren 40.000,00.-TL nispi, kabul edilen manevi tazminat için hesap olunan takdiren 30.000,00.-TL nispi, kabul edilen diğer istemler için hesap olunan 40.000,00.-TL maktu olmak üzere üç ayrı ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, İlan istemi fer'i nitelikte olduğundan bu hususta vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Davanın kabul ret oranının takdiren %95 olarak belirlenmesine, Harcın davanın yalnızca kabul edilen kesimi üzerinden alınması sebebi ile davacının peşin yatırdığı 1.786,56.-TL ilâm harcının tamamının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacının bunun dışında yapmış olduğu aşağıda dökümü yazılı 15.368,70.-TL yargılama giderinin %95'inin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalının iş bu dava bakımından yapmış olduğu bir gider olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333), 2-Karşı Davanın Reddine, Alınması gereken 1.230,80.-TL harçtan, peşin alınan 855,20.-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 375,60.-TL maktu ilâm harcının davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 40.000,00.-TL maktu ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Davalının işbu dava bakımından yapmış olduğu bir gider olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333), Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ....yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.09.07.2025

Kâtip Hâkim..... ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ İlk Masraf : 205,50.-TL Gider avansı : 13.288,00.-TL Tespit Gideri : 1.875,20.-TL TOPLAM : 15.368,70.-TL