İlk Derece Mahkemesi 2023/31 E. 2026/160 K.

T.C. ...5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/31 Esas - 2026/160 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/31 Esas KARAR NO : 2026/160

DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 11/01/2023 KARAR TARİHİ : 12/03/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 06/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket Tesa Proje Mühendislik İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.'nin, davalı beton firması ile 11/01/2021 tarihli “Hazır Beton Satış Sözleşmesi’ni imza ederek 1.000.000,00 TL’lik değişik özelliklerde hazır beton bağlantısı gerçekleştirdiğini, beton bağlantısı yapıldıktan sonra, 1.000.000,00 TL bedelin aylık 200.000,00 TL tutarında 5 adet çek ile davalı yana ödendiğini ve 21.05.2021 tarihli tahsilat makbuzunun davalı tarafından düzenlendiğini, çek bedellerinin süresinde ödenmediğini, yapılan anlaşmaya göre beton fiyatlarının sabitlendiğini, sözleşmenin 'Fiyat Farkı Uygulaması' başlıklı 6. maddesine göre işin başlangıcında verilen çek miktarı tutarınca sevk yapılana kadar fiyat farkı uygulanmayacağını, müvekkilinin 2021 yılı Mayıs ayından beri düzenli olarak davalı yandan sözleşmedeki birim fiyatlar üzerinden parasını ödediği hazır betonu satın almaya ve ......'nda kain ...Başkanlığı'na ait şantiye sahasına döktürmeye başladığını, müvekkili şirketin, davalının kurumsal kimliğine güvenerek davalıyı seçtiğini ve davalı yan ile alım-satım ilişkisi kurduğunu, ancak davalı yan tarafından beton fiyatlarındaki yükseliş öne sürülerek önce fiyat farkı yansıtılmaya çalışıldığını, müvekkili şirketin davalıdan 23/02/2022 tarihinde C25 hazır beton aldığını, ancak birim fiyatı 190,00 TL olması gerekirken 550,00 TL olarak hesaplama yapıldığını, yine müvekkili şirketin davalıdan 08/04/2022 tarihinde C25 hazır beton aldığını, yine birim fiyatı 190,00 TL olması gerekirken bu sefer 700,00 TL olarak hesaplama yapıldığını, sözleşmede açıkça belirtilen birim fiyatların ihlal edilerek sözleşmeye aykırı olarak fahiş birim fiyatlar üzerinden hesaplama yapıldığını, 23/02/2022 tarihindeki sipariş edilen hazır betonun bedelinin sözleşmeye göre 5.320,00 TL + KDV olması gerektiğini ancak cari hesapta 15.400,00 TL + KDV şeklinde hesap yapıldığını, yine 08/04/2022 tarihindeki sipariş edilen hazır betonun fiyatı sözleşmeye göre 6460,00 TL + KDV olması gerektiğini, ancak cari hesapta 23.800,00 TL + KDV şeklinde hesap yapıldığını, bu bedellere itiraz etmeleri üzerine davalı yan tarafından teslim geciktirilmeye çalışıldığını, nihayetinde davalı tarafından 30/05/2022 tarihinde müvekkili şirket hesabına “ALINMAYAN BETON İADE BEDELİ” açıklaması ile 545.553,22 TL bir iade bedeli gönderildiği ve hazır beton satış sözleşmesi haksız ve hukuka aykırı olarak davalı yan tarafından feshedildiğini, müvekkilinin düzenli olarak anlaşılan birim fiyatı üzerinden davalıdan hazır beton temin ederek sözleşmeyi devam ettirme iradesinde olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, davalı yanın banka kanalı ile iade ettiği meblağın açıklama kısmında iddia edildiği gibi bir alınmayan beton söz konusu olmadığını, sözleşmede açıkça belirtildiği gibi sözleşmedeki birim fiyatları üzerinden davalıdan beton alacaklarının olduğunu, bu nedenle davalı yana ...68. Noterliği 29.06.2022 tarih ve 19389 yevmiye nolu ihtarname gönderildiğini, davalı yanın ...10. Noterliği 29.06.2022 tarih ve 13779 yevmiye no ile gönderdiği ihtarnamede ekonomik imkansızlık gerekçe gösterildiğini, kur ve maliyet artışlarının bahane edildiğini ve zarar talebinin kabul edilmediğini, müvekkilinin işleri davalı yanın gerçekleştirmiş olduğu bu sözleşmeye aykırı güvensiz eylemler nedeniyle sekteye uğradığını, müvekkilinin peşin ödediği meblağdan teslim edilen beton tutarının düşülerek bakiye bedelin yaklaşık 1 yıl sonra iadesinin hak ve hukukla açıklanabilir yanı bulunmadığını, davalı yanın sözleşmeye uymamaya karar vermesi ve bu hususta irade ortaya koyması 23.02.2022 ve 08.04.2022 tarihli sözleşmeden farklı fiyatlandırma yapılan teslimatlar ile ortada olduğunu belirterek cari hesapta kalan gerçek bakiye bakiye olan 575.934,58 TL’ye karşılık gelen 2.735,77 m3 hazır betonun davalı tarafından sözleşmenin haksız feshedildiği tarih olan 30/05/2022 tarihindeki güncel hazır beton satış fiyatı üzerinden karşılığı olan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL miktarının ve haksız fesih tarihi olan 30/05/2022 tarihinden itibaren işlemiş ticari reeskont avans faizinin davalı yandan tazmini ile ödenmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 14/10/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile; cari hesapta gerçek bakiye olan 575.934,58 TL'ye karşılık gelen 3.028,39 m3 C25 hazır betonun, davalı tarafından sözleşmenin haksız feshedildiği tarih olan 30/05/2022 tarihindeki güncel hazır beton satış fiyatı olan 2.331.860 TL üzerinden, davacıya ödenen 545.553,22 TL'nin tenzili ile toplam 1.786.307 TL'nin tahsili istemiyle davasını ıslah etmiştir. Davacı vekili 30/01/2025 tarihli açıklama dilekçesi ile; davacının davalıdan alacağının para değil, beton olduğunu, davacının piyasa fiyatı bulunan bir mal olan betonun fiyatını, sözleşmeyi feshettiği tarih itibariyle hesaplayıp ödeyebilecekken ilk sözleşme tarihindeki bedeli üzerinden ödeyerek sebepsiz zenginleştiğini belirterek ıslah dilekçesindeki talebinin ayrı bir çekişmeye mahal verilmemesi için fesih tarihinden 52 gün önce, 05/04/2022 tarihinde C25 beton için 700+KDV güncel beton fiyatı üzerinden ıslah yapıldığını beyan etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; akademinin inşasına ilişkin olarak sözleşme devam etmiş olsa idi dahi, sözleşmede yazılı olan bedel üzerinden sözleşmenin ifasında fiili ve ekonomik imkansızlık bulunduğunu, sözleşmenin akdedildiği tarih dava dilekçesinde bahsedildiği gibi 2021 yılı itibariyle akdedildiğini, sözleşme akdedilmiş olmasına rağmen davacı tarafın; malzeme alımını ticari teamül ve dürüstlük ilkesine aykırı bir şekilde makul sürede gerçekleştirmediğini, sonrasında akademinin yapımına ilişkin ihalenin feshedilmesi akabinde de sözleşmenin feshi yoluna gidildiğini, sözleşmenin tek bir şantiye alınına dökümü için gerçekleştirdiğini, sözleşmenin tek bir şantiye alanına özgülendiğini, akademin yapımına ilişkin ihalenin feshedildiği gerçeği karşısında, sözleşmenin devamına hukuki ve ekonomik menfaat kalmadığı halde ve konusu kalmayan sözleşmede de fiili, hukuki imkansızlık olmasına rağmen, beton miktarına karşılık gelen tutarın talep edilmesine hukuki fayda olmadığını, Hazır Beton Sözleşmesi'nin tek bir şantiye ve tek bir iş için akdedildiğini, sözleşme konusu işin/ihalenin feshedilmesi nedeniyle işbu hazır beton sözleşmesi de kendiliğinden sona erdiğini, sözleşmenin imkansızlık nedeniyle sona ermesine bağlı olarak da alınan tutarın iade edildiğini, davacı tarafın başka şantiyeleri için aynı bedel üzerinden beton alımını gerçekleştirmek istemişse de, bu bedel üzerinden fatura tanzimi mümkün olmayacağından hukuki ve ticari ihtilaf yaşandığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Dava, taraflar arasındaki hazır beton satış sözleşmesinin feshi nedeniyle doğduğu iddia olunan zararın tazmini istemine ilişkindir. Taraflar arasında akdedilen 11/01/2021 tarihli "Hazır Beton Satış Sözleşmesi" incelendiğinde; -"Sözleşmenin Konusu" başlıklı 2.maddesinde; satıcı davalının hazır beton üretim adresinde üretmiş olduğu ürünlerden C-16/20 grobeton, C-20/25 hazır beton, C-30/37 hazır beton ve talep halinde isteyeceği diğer hazır beton türlerinin alıcı firmanın ......'nda yapılacak olan ......Başkanlığı işi şantiyesine satışı ve teslimi olduğu, -"Malın Miktarı, Teslimi ve Çalışma Şartları" başlıklı 3.maddesinde; dökülen beton miktarı bağlantı miktarının altında kalırsa yapılan ödemenin satıcı tarafından alıcı firmaya nakit olarak ödeneceği, bağlantı miktarını aşan beton dökümü olursa alıcı ve satıcının belirleyeceği ve mutabık kalacağı fiyat üzerinden alım yapılacağı, sözleşme konusu malın tesliminin, alıcının inşaatına mikser ve pompa ucunda olmak üzere teslim edileceği, -"Sözleşmenin Başlangıç ve Bitiş Tarihi ile Fesih Halleri" başlıklı 4.maddesinde; sözleşmenin, imzalandığı tarihten itibaren geçerli olup alıcı firmanın bağlantı yaptığı miktar tamamlanıncaya kadar geçerli olduğu, satıcı firmanın işin başında, ortasında veya son zamanlarında herhangi bir sebep ile beton sevkiyatını geciktirmesi, göndermemesi veya herhangi bir sebep ile sözleşmenin feshi için gösterebileceği sebeplerin kabul edilemeyeceği, "Fiyat ve Ödeme Şekli" başlıklı 5.maddesinde; Beton ve pompa bedellerinin aşağıdaki tabloda sunulduğu şekilde olduğu;

Beton Sınıfı Birim Fiyatı Mobil Pompa Toplam Fiyatı C30 195,00 TL/m3 5,00 200,00 TL/m3 C25 190,00 TL/m3 5,00 195,00 TL/m3 C20 180,00 TL/m3 5,00 185,00 TL/m3 C16 175,00 TL/m3 5,00 180,00 TL/m3 C12 165,00 TL/m3 5,00 170,00 TL/m3

İş bu fiyatların mikserli ve pompalı beton teslimleri için geçerli olduğu, sözleşmenin alıcı ve satıcı firmanın yetkilileri tarafından karşılıklı olarak imzalanmasına müteakip, alıcının sözleşmede belirtilen birim fiyatlar üzerinden ödemeyi 90 gün vadeli çek ile yapacağı, -"Fiyat Farkı Uygulanması" başlıklı 6.maddesinde; sözleşme ile belirlenen birim fiyatların, iş başlangıcında verilen çek miktarı tutarında sevk yapılana kadar sabit olacağı, sözleşme tarihinden itibaren çimento, motorin ve agrega vs. gelen zamlar ve üretimde kullanılan miktarları oranında fiyat farkı uygulanmayacağı, kesinlikle satıcı tarafından fiyat farkı talep edilmeyeceği hususlarının kararlaştırıldığı görülmüştür. Davalının banka aracılığıyla "Alınmayan Beton İade Bedeli" açıklamasıyla davacı hesabına 30/05/2022 tarihinde 545.553,22 TL gönderildiği görülmüştür. Davaya konu Sözleşme'nin konusu Sözleşme'nin 2. Maddesinde "......'nda yapılacak olan ......Başkanlığı işi şantiyesine satışı ve teslimi" olarak belirlenmiş olup, bu iş yönünden müzekkere cevabı incelendiğinde; ...Başkanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü ile davacı Tesa Proje Mühendislik Taahhüt Ticaret Sanayi Limited Şirketi arasında, ...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşine ilişkin olarak, 15/04/2021 tarihli sözleşme imzalanmış olduğu, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 10 gün içinde yer teslimi yapılarak işe başlanacağı, işin süresinin yer teslim tarihinden itibaren 450 gün olduğu, Tesa Proje Mühendislik Taahhüt Ticaret Sanayi Limited Şirketinin 13/05/2022 tarih 5546 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden 16/05/2022 tarihli yazısı ile fesih talebinde bulunduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü ...Başkanlığı Makamının 10/06/2022 tarih 78970 sayılı oluru ile fesih ve tasfiye işlemlerine başlandığı ve idare adına ...Başkanı, yüklenici adına vekili tarafından 27/0/2022 tarihinde tasfiye protokolünün imzalanmış olduğu anlaşılmıştır. Davacı Tesa Proje Mühendislik İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. Tarafından keşide edilen ...68. Noterliği'nin 29/06/2022 tarih 1389 yevmiye nolu ihtarnamesinde özetle; taraflar arasında 11/01/2021 tarihli Hazır Beton Sözleşmesi uyarınca 1.000.000,00 TL'lik değişik özelliklerde hazır beton bağlantısı gerçekleştirdiği ve davacının 2021 yılı Mayıs ayından beri düzenli olarak sözleşmedeki birim fiyatlar üzerinden hazır beton satın almakta olduğu, ancak davalı tarafça 30/05/2022 tarihinde davacı şirketin hesabına "Alınmayan Beton İade Bedeli" açıklamasıyla 545.553,22 TL iade gönderildiği, davacının düzenli olarak anlaşılan birim fiyatı üzerinden kendilerinden hazır beton temin ederek sözleşmeyi devam ettirme iradesinde olduğunu açıkça ortaya koyduğu, banka kanalı ile iade edilen bedelin açıklama kısmında iddia edildiği gibi alınmayan bir betonun söz konusu olmadığı, sözleşmede açıkça belirtildiği gibi sözleşmedeki birim fiyatları üzerinden kendilerinden beton alacakları bulunduğu, haksız feshin kabulünün mümkün olmadığı, cari hesapta görüleceği üzere davacı şirketin kendilerinden 23/02/2022 tarihinde C25 hazır beton aldığı ancak birim fiyatı 190,00 TL olması gerekirken 550,00 TL olarak hesaplama yapılmış olduğu, yine 08/04/2022 tarihinde C25 hazır betonu alındığı birim fiyatın 190,00 TL olması gerekirken bu sefer 700,00 TL olarak hesaplama yapılmış olduğu, sözleşmede açıkça belirtilen birim fiyatlar ihlal edilerek sözleşmeye aykırı olarak fahiş birim fiyatlar üzerinden hesaplama yapılmış olduğu, geçmişte gerçekleştirmiş oldukları iş bu eylemlerin dahi sözleşmeye riayet etmek istemediklerinin kanıtı niteliğinde olduğu, 23/02/2022 tarihinde sipariş edilen hazır betonun sözleşmeye göre 5.320,00 TL + KDV olması gerektiği halde cari hesapta 15.400,00 TL + KDV şeklinde hesaplanmış olduğu, yine 08/04/2022 tarihinde sipariş edilen hazır betonun sözleşmeye göre 6.460,00 TL olması gerektiği halde cari hesapta 23.800,00 TL olarak hesaplanmış olduğu, bu nedenle cari hesapta kalan bakiye yanlış olup sözleşmede belirtilen birim fiyatlar üzerinden cari hesapta kalan bakiye beton alacaklarının sözleşme kurulduğu tarihteki fiyatlarla 575.934,58 TL olduğu, müvekkilinin sözleşmedeki edimlerini tam ve zamanında yerine getirdiği, aynı duyarlılığı davalıdan da beklenilmesine rağmen tam tersi bir durum ile karşılaşıldığı, davacının işlerinin davalının sözleşmeye aykırı eylemleri nedeniyle sekteye uğradığı, hatta davacının gerçekleştirmiş oldukları eylemler nedeniyle yaptığı başka işlerde temerrüte düştüğü ve diğer işlerindeki taahhütlerini gerçekleştiremeyerek zarara uğradığı, davacının büyük hayal kırıklığı ve mağduriyet yaşadığı, satış anında anlaşılan miktarda hazır betonun tamamıyla teslim edilmediği halen teslim edilmesi gereken beton miktarı bulunduğunun son derece açık olduğu, davacının kendileri ile iletişime geçmeye ve sorunu çözmeye çalışmasına rağmen hiçbir cevap alamayarak mağdur edilmeye devam edildiği belirtilerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, iş bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 iş günü içinde davalı ile davacı şirket arasında yapılan satış sözleşmesindeki ilgili maddeler gereği cari hesapta kalan bakiye olan 575.934,58 TL'ye karşılık gelen 2.735,77 m3 hazır betonun kendilerince sözleşmenin haksız feshedildiği 30/05/2022 tarihindeki güncel hazır beton satış fiyatları üzerinden karşılığı olan Türk Lirası miktarı ve haksız fesih tarihi olan 30/05/2022 tarihinden itibaren işlemiş ticari reeskont avans faizi miktarının Av. ... .... .... 'nın ... .... .... Bankası nezdindeki hesabına yatırılması, ayrıca munzam zarara ilişkin talep haklarını saklı tuttukları, aksi takdirde yasal yollara başvurulacağı ihtaren bildirilmiştir. İş bu ihtarname davalıya 26/06/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davalı ...10. Noterliği'nin 29/07/2022 tarih 1377 sayılı cevabi ihtarnamesinde özetle; söz konusu ihtarnamedeki taleplerinin ve ihtarnamede belirtmiş oldukları hususların hiçbirinin kabul edilmesinin mümkün olmadığı, akdedilen sözleşme ve yapılan ödemelerin sabit olduğu, ancak sözleşmenin akdedildiği tarih itibariyle sözleşmede belirtilen tutarlar üzerinden, aynı zamanda betonun kullanılacağı proje de feshedildiğinden, ekonomik ve hukuki imkansızlık söz konusu olduğundan bakiye bedelin iade edildiği, davalının şirketin ülkemiz ekonomik koşullarında, saat bazında dahi değişen girdi maliyetleri ile mücadele ettiği, basiretli bir tacir olmanın tüm yükümlülüklerini de eksiksiz yerine getirmekten bir an dahi imtina etmediği, sözleşmenin akdedildiği tarihten iş bu ihtarnamenin tanzim edildiği tarihe kadar geçen süreçte gerek döviz gerek ekonomik konjonktür gerekse reel enflasyonun alım gücünü zorlaştırdığı, beton malzemesinin üretimi için zaruri maliyetlerin de fahiş oranda artması sonucunu doğurduğu, ancak gelinen süreçte sözleşmede belirtilen fiyatların maliyetlerin dahi kat be kat altında olduğu, bu durum kendileri tarafından bilindiği gibi yapılacak basit bir maliyet hesabı ile de sabit hale geleceği, bu fiyatlar yönünden tedarikin sağlanmasında ekonomik imkansızlık söz konusu olduğu, aksi durumun davalı şirket dahil aynı koşuldaki tüm firmaların ekonomik mahvına sebep olacağı, hiçbir sözleşmenin bir tarafın ekonomik yönden mahvı sonucunu doğurma amacını güdemeyeceği, sözleşmelerin ayakta tutulmasının, gerektiğinde değişen hal ve koşullara uyarlanmasının hukukun genel ilkelerinden biri olduğu, kaldı ki uzun bir süredir malzeme teminini talep etmeyişlerinin de müvekkili şirketi ekonomik yönden zor duruma düşürdüğü, sözleşme ve beton alımının proje bazlı olduğu, ancak sözleşmeye konu malzemenin kullanılacağı proje bazında kendileri ile sözleşme imzalandığı, ancak bilinen bir gerçek olduğu üzere sözleşmeye konu olan projenin de kendileri tarafından yürütülemediği gib beton tesliminde hukuki ve teknik zaruret bulunduğu, ihtarname kapsamındaki betonun kullanılacağı projenin halihazırda bulunmadığı, güncel beton fiyatlarının bilindiği ki güncel beton fiyatları üzerinden ödeme talep edildiği, işbu ticari ilişkiden maddi menfaatler elde etme yönündeki iddia ve beyanlarının kabul edilebilmesinin mümkün olmadığı, sözleşme akdedildikten sonra makul sürede alımını gerçekleştirmek zorunda oldukları malzeme alımını gerçekleştirmedikleri gibi projenin feshedilmiş olmasıyla birlikte de iddia edilen bedelin tutarını kabul etmeyerek güncel fiyatlar üzerinden iade talep etmek suretiyle haksız ve hukuka aykırı menfaat elde etmeye çalıştıkları, bu nedenlerle ...68. Noterliğince düzenlenen 29/06/2022 tarih 19389 yevmiye nolu ihtarname kapsamında belirtmiş oldukları hususları kabul etmediklerini tekrarla yukarıda belirtilen hususları cevaben ve ihtaren bildirilmiştir. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Başkanlığı ile Türkiye Hazır Beton Birliği Başkanlığına müzekkere yazılarak C30, C25, C20, C16 ve C12 sınıfı betonların 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılı fiyatlarının ve fiyat değişimlerine ilişkin bilgiler celbedilmiştir. Davacı defterlerinin incelenmesi için ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nden aldırılan 10/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafından davalıya 21.05.2021 tarihli 005083 sıra nolu tahsilat makbuzunda belirtilen çek toplam bedeli 1.000.000,00 TL 5 adet olan çeklerin teslim edildiğini, 28.05.2021-31.12.2021 tarihleri arasında cari stok ekstre ve defterlerden anlaşılacağı üzere beton, pompa vs. teslim edilmiş olup toplam bedeli 408.420,46 TL olarak belirtildiğini, c-01.01.2022-08.04.2022 tarihleri arasında cari stok ekstre ve defterlerden anlaşılacağı üzere beton, pompa vs. teslim edilmiş olup toplam bedeli 15.644,96 TL olarak belirtildiğini, davalı tarafından kesilen GBS2022000000407 nolu faturada 34 m3 beton 26.370,40 TL olarak belirtilmişse de sözleşmede beton m3 fiyatı 190,00 TL olarak belirtildiğini, yapılan incelemede davalı tarafın faturayı 190,00 TL yerine 700,00 TL olarak kestiğini, sözleşmeye göre KDV dahil 7.157,68 TL olması gerektiğini, davalının fatura ettiği 26.370,40 TL hatalı olup kesilmesi gereken fatura bedeli KDV dahil 7.157,68 TL olduğunu, davalı tarafından kesilen GBS2022000000108 nolu faturada 28 m3 beton 17.063,20 TL olarak belirtilmişse de sözleşmede beton m3 fiyatı 190,00 TL olarak belirtildiğini, yapılan incelemede davalı tarafın faturayı 190,00 TL yerine 550,00 TL olarak kestiğini, sözleşmeye göre KDV dahil 5.894,56 TL olması gerektiğini, davalının fatura ettiği 17.063,20 TL hatalı olup kesilmesi gereken fatura bedeli KDV dahil 5.894,56 TL olduğunu, davalı tarafından kesilen GBS2022000000059 nolu faturada 12 m3 beton pompa dahil 2.592,72 TL olduğunu, davacıya satılıp teslim edilen beton, pompa vs. TL karşılığı (bedeli) 408.420,46 TL + 15.644,96 TL = 424.065,42 TL karşılığında beton alındığını, 30.06.2021 - 30.10.2021 tarihler arasında davacı tarafından 1.000.000,00 TL davalıya çek olarak teslim edildiğini ve çek bedellleri belirtilen tarihlerde ödendiğini, en son teslim edilen beton vs. tarihi itibariyle davacının sözleşme kuruluş aşamasında peşin olarak (çek olarak) davalıya ödediği 1.000.000,00 TL'den malzeme (beton vs) bedeli olan 424.065,42 TL çıkarıldıktan sonra geriye 575.934,58 TL kaldığı, yani davacının bu tarih itibariyle davalıdan 575.934,58 TL olduğunun tespit edildiğini, 30.05.2022 tarihinde davalı Uğural İnşaat Turizm Petrol Sanayi Ve Ticaret A.Ş nin sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih ederek “alınmayan beton iade bedeli” açıklamasıyla davacı şirketin hesabına ödediği, 545.553,22 TL de düşüldükten sonra davacının davalıdan 30.381,36 TL alacaklı kaldığı tespit edildiğini, Taraflar Arasındaki Ticari İlişki Gereğince Betom Birim Fiyatları İle Değerlendirme Yapıldığında; a-Taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince taraflar arasındaki fiyat anlaşmasına göre C- 25 özellikli beton birim fiyatı pompa dahil olmak üzere 195,00 TL/m3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 2.953,51 m3 beton alacağına tekabül ettiği veya pompa hariç 190,00 TL/m3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 3.031,23 m3 beton alacağına tekabül ettiğinin anlaşıldığını, b-Taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince taraflar arasındaki fiyat anlaşmasına göre C-30 özellikli beton birim fiyatı pompa dahil olmak üzere 200,00 TL/m3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 2.879,67 m3 beton alacağına tekabül ettiği veya pompa hariç 195,00 TL/m3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 2.953,51 m3 beton alacağına tekabül ettiğinin anlaşıldığını, yapılan değerlendirmeler neticesinde; davacı tarafın TL cinsinden alacaklı olduğunun kabulü halinde; sözleşmenin kuruluş aşamasında ödediği 1.000.000,00 TL'den aldığı beton ürünlerinin bedeli olan 424.065,42 TL ile davalının “alınmayan beton iade bedeli” açıklamasıyla 545.553,22 TL düşüldükten sonra geriye 30.381,36 TL alacaklı kaldığı, davacı tarafın beton cinsinden alacaklı olduğunun kabulü halinde; C-25 cinsinden pompa fiyatı dahil olmak üzere 195,00 TL/m3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 2.953,51 m3 beton alacağına tekabül ettiği veya pompa hariç 190,00 TL/m3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 3.031,23 m3 beton miktarı kadar alacaklı kaldığının anlaşıldığını, C-30 cinsinden pompa fiyatı dahil olmak üzere 200,00 TL/M3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 2.879,67 m3 beton alacağına tekabül ettiği veya pompa fiyatı hariç 195,00 TL/m3 nazara alındığında 575.934,58 TL paranın 2.953,51 m3 beton miktarı kadar alacaklı kaldığının anlaşıldığını, güncel hazır beton birim fiyatları üzerinden TL cinsinden hesaplama yapılabilmesi için hazır beton işi yapan firmalardan güncel birim fiyatları alındıktan sonra hesaplama yapılması gerektiği rapor edilmiştir. Davalı defterleri incelenmek suretiyle aldırılan 16/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı tarafın ticari defterlerinde yapılan incelemeler neticesinde, davacının davalıdan alacağının bulunmadığının tespit edildiğini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Daire Başkanlığının 8069267 sayılı yazısı ekinde gönderilmiş olan 2021 ve 2022 yılına ait çimento rayiçleri listesinde yapılan inceleme neticesinde, davalının malzeme üretiminin yapılabilmesi için en önemli maliyet girdilerinde sözleşmenin imzalandığı tarih ve davanın açıldığı tarih arasında %300 oranında bir artış olduğu, akademinin inşasına ilişkin olarak sözleşme devam etmiş olsaydı dahi, sözleşmede yazılı olan bedel üzerinden sözleşmenin ifasında fiili ve ekonomik imkansızlık bulunmakta olduğu yönündeki iddialarının iddiasının doğru olduğu anlaşılmış ise de bu iddiaların sözleşmenin 4 ve 6.maddelerine aykırılık teşkil ettiğinin düşünüldüğünü, davacı tarafça davalı yan tarafından teslimin geciktirilmeye çalışıldığı iddia edilmekte ise de talebin sözlü mü yoksa yazılı mı, ne şekilde yapıldığına dair bir bilgi bulunmadığından talep tarihi ile teslim tarihi arasında bir gecikme yaşanıp yaşanmadığı hususunda bir değerlendirme yapılamadığını, işbu davanın tarafları arasında akdedilmiş olan Hazır Beton Sözleşmesi'nin, davacının ...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşine ilişkin olarak düzenlendiğini Hazır Beton Sözleşmesi kapsamındaki ticari ilişkinin de söz konusu işin bitimine veya iş fesih edildiğine göre fesih tarihine kadar aynı koşullarda devam etmesinin, yani davalı tarafından, davacı tarafça ...için talep edilecek hazır beton ürünlerinin ...işinin fesih edildiği 10/06/2022 tarihine kadar aynı fiyatlardan teslim edilmesi gerektiğinin değerlendirildiğini, davacının yüklenicisi olduğu "...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşi" davacının kendi isteğiyle feshedildiğini, buna göre Hazır Beton Sözleşmesi kapsamında teslim edilebilecek hazır beton miktarı ve şantiye kalmadığını, Sözleşmenin yürürlükte olduğu dönemde davalı tarafından, sözleşme dışı birim fiyatlardan hazır beton satılmak suretiyle sözleşmeye aykırı hareket edildiğinin anlaşıldığını, önceki bilirkişi raporuna paralel olarak, davacının bakiye hazır beton bedeli ile 23/02/2022 ve 08/04/2022 tarihli satışlardaki fiyatlardan doğan fiyat farkı kadar alacak talebinde bulunabileceği kanaatine varıldığını, davacının önceki bilirkişi raporuna itirazları kapsamındaki; davalının sözleşmeyi haksız feshederek edimini yerine getirmediği için bakiye bedel için artık pompa hizmeti sağlamayacağını, dolayısıyla bakiye beton tutarının pompa hariç hesaplanması gerektiği yönündeki iddiasında haklı olduğunun düşünüldüğünü, hesaplamada bu husus göz önünde bulundurulduğunu, taraflar arasındaki Hazır Beton Sözleşmesine göre davacıya teslim edilmiş olan ürünlerin (beton 4 pompa) sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatlar üzerinden KDV dahil toplam bedelinin (408.420,46 TL + 15.644,96 TL) 424.065,42 TL olduğunu, buna göre; davacının sözleşme gereğince ödemiş olduğu 1.000.000,00 TL'den (1.000.000,00 TL - 424 065,42 TL) 575.934,58 TL bakiye alacağının bulunduğunu, davalı tarafından davalıya, "Alınmayan Beton İade Bedeli" açıklamasıyla 545.553,22 TL ödendiğine göre davacının davalıdan (575.934,58 TL - 545.553,22 TL) 30.381,36 TL alacağı bulunduğu sonucuna ulaşıldığını, taraflar arasında akdedilmiş olan Hazır Beton Sözleşmesinde kararlaştırılan pompa bedeli hariç birim fiyatlar üzerinden yapılan hesaplamaya göre ise davacının alacağının; 575.394,58 TL / 195,00 TL/m3 = 2.950,74 m3 C30 hazır betona, 575.394,58 TL / 190,00 TL/m3 = 3.028,39 m3 C25 hazır betona, 575.394,58 TL / 180,00 TL/m3 = 3.196,64 m3 C20 hazır betona, 575.394,58 TL / 175,00 TL/m3 = 3.287,97 m3 C16 hazır betona, 575.394,58 TL / 165,00 TL/m3 = 3.487,24 m3 C12 hazır betona tekabül ettiği rapor edilmiştir. Taraf itirazları doğrultusunda aldırılan 28/08/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; davalı tarafın ticari defterlerinde yapılan incelemeler neticesinde, davacının davalıdan alacağının bulunmadığının tespit edildiğini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Daire Başkanlığının 8069267 sayılı yazısı ekinde gönderilmiş olan 2021 ve 2022 yılına ait çimento rayiçleri listesinde yapılan inceleme neticesinde, davalının malzeme üretiminin yapılabilmesi için en önemli maliyet girdilerinde sözleşmenin imzalandığı tarih ve davanın açıldığı tarih arasında %300 oranında bir artış olduğu, akademinin inşasına ilişkin olarak sözleşme devam etmiş olsaydı dahi, sözleşmede yazılı olan bedel üzerinden sözleşmenin ifasında fiili ve ekonomik imkansızlık bulunmakta olduğu yönündeki iddialarının iddiasının doğru olduğu anlaşılmış ise de bu iddiaların sözleşmenin 4 ve 6.maddelerine aykırılık teşkil ettiğinin düşünüldüğünü, davacı tarafça davalı yan tarafından teslimin geciktirilmeye çalışıldığı iddia edilmekte ise de talebin sözlü mü yoksa yazılı mı, ne şekilde yapıldığına dair bir bilgi bulunmadığından talep tarihi ile teslim tarihi arasında bir gecikme yaşanıp yaşanmadığı hususunda bir değerlendirme yapılamadığını, işbu davanın tarafları arasında akdedilmiş olan Hazır Beton Sözleşmesi'nin, davacının ...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşine ilişkin olarak düzenlendiğini Hazır Beton Sözleşmesi kapsamındaki ticari ilişkinin de söz konusu işin bitimine veya iş fesih edildiğine göre fesih tarihine kadar aynı koşullarda devam etmesinin, yani davalı tarafından, davacı tarafça ...için talep edilecek hazır beton ürünlerinin ...işinin fesih edildiği 10/06/2022 tarihine kadar aynı fiyatlardan teslim edilmesi gerektiğinin değerlendirildiğini, davacının yüklenicisi olduğu "...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşi" davacının kendi isteğiyle feshedildiğini, buna göre Hazır Beton Sözleşmesi kapsamında teslim edilebilecek hazır beton miktarı ve şantiye kalmadığını, Sözleşmenin yürürlükte olduğu dönemde davalı tarafından, sözleşme dışı birim fiyatlardan hazır beton satılmak suretiyle sözleşmeye aykırı hareket edildiğinin anlaşıldığını, önceki bilirkişi raporuna paralel olarak, davacının bakiye hazır beton bedeli ile 23/02/2022 ve 08/04/2022 tarihli satışlardaki fiyatlardan doğan fiyat farkı kadar alacak talebinde bulunabileceği kanaatine varıldığını, davacının önceki bilirkişi raporuna itirazları kapsamındaki; davalının sözleşmeyi haksız feshederek edimini yerine getirmediği için bakiye bedel için artık pompa hizmeti sağlamayacağını, dolayısıyla bakiye beton tutarının pompa hariç hesaplanması gerektiği yönündeki iddiasında haklı olduğunun düşünüldüğünü, hesaplamada bu husus göz önünde bulundurulduğunu, taraflar arasındaki Hazır Beton Sözleşmesine göre davacıya teslim edilmiş olan ürünlerin (beton 4 pompa) sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatlar üzerinden KDV dahil toplam bedelinin (408.420,46 TL + 15.644,96 TL) 424.065,42 TL olduğunu, buna göre; davacının sözleşme gereğince ödemiş olduğu 1.000.000,00 TL'den (1.000.000,00 TL - 424 065,42 TL) 575.934,58 TL bakiye alacağının bulunduğunu, davalı tarafından davalıya, "Alınmayan Beton İade Bedeli" açıklamasıyla 545.553,22 TL ödendiğine göre davacının davalıdan (575.934,58 TL - 545.553,22 TL) 30.381,36 TL alacağı bulunduğu sonucuna ulaşıldığını, taraflar arasında akdedilmiş olan Hazır Beton Sözleşmesinde kararlaştırılan pompa bedeli hariç birim fiyatlar üzerinden yapılan hesaplamaya göre ise davacının alacağının; 575.394,58 TL / 195,00 TL/m3 = 2.950,74 m3 C30 hazır betona, 575.394,58 TL / 190,00 TL/m3 = 3.028,39 m3 C25 hazır betona, 575.394,58 TL / 180,00 TL/m3 = 3.196,64 m3 C20 hazır betona, 575.394,58 TL / 175,00 TL/m3 = 3.287,97 m3 C16 hazır betona, 575.394,58 TL / 165,00 TL/m3 = 3.487,24 m3 C12 hazır betona tekabül ettiği, davacı vekili tarafından güncel beton fiyatları üzerinden hesaplama yapılması talep edildiğini ancak dosya kapsamında güncel hazır beton fiyatlarına ilişkin bilgi bulunmadığından bu yönde bir hesaplama yapılamadığı rapor edilmiştir. Davacı vekilinin 30/01/2025 tarihli açıklama dilekçesi uyarınca, 05/04/2022 tarihi itibariyle C25 beton için beton bedelinin rapor edilmesi amacıyla aldırılan 14/07/2025 tarihli bilirkişi 2. ek raporunda özetle; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca her yıl yayımlanan birim fiyat listelerinde açıklanan birim fiyatlar içerisindeki malzeme bedellerinin, üretici firmalardan yazı ile talep edilerek tespit edildiğini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan 2024 Yılı Birim Fiyat Listesine göre; 15.150.1005 poz nolu "Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 25/30 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)" imalatı içerisindeki malzeme bedeli 02.06.2022 tarihi itibariyle 725,60 TL olduğunu, bu bedelin Haziran 2022 bedeli olduğunu, 05/04/2022 tarihindeki bedelin ise TÜİK Yİ-ÜFE verileri ile kullanılarak (725,60 TL/m3 x 1423,27/1652,75 ) 624,85 TL/m3 olarak hesaplandığını, bu bedele %18 KDV (4/10 tevkifat yapıldıktan sonra 610,8 olmaktadır) de eklendiğinde birim bedel (624,85 TL/m3 x 1,108) 692,33 TL/m3 olduğunu, yapılan nihai değerlendirme neticesinde, 05.04.2022 tarihi itibariyle C25 beton bedelinin 700,00 TL/m3 olarak tespit ve takdir edildiğini, 15.150.1005 poz nolu C25/30 Beton Bedeli içerisindeki 19.100.1101 poz nolu Mobil Beton Pompasının 02.06.2022 tarihi itibariyle saat ücreti ise 1.993,44 olup buna göre 15.150.1005 nolu poz içerisindeki Mobil Beton Pompası bedelinin toplam 19,93 TL olduğunu, yapılan nihai değerlendirme neticesinde, 05.04.2022 tarihi itibariyle Mobil Beton Pompası bedeli 20,00 TL/m3 olarak tespit ve takdir edildiğini, buna göre; kök ve 1. ek raporda da belirtildiği üzere; taraflar arasındaki Hazır Beton Sözleşmesine göre davacıya teslim edilmiş olan ürünlerin (beton + pompa) sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatlar üzerinden KDV dahil toplam bedelinin 424.065,41 TL olduğunu, davacı sözleşme gereğince 1.000.000,00 TL ödediğini, buna göre (1.000.000,00 TL - 424.065,41 TL) 575.934,58 TL bakiye alacağı bulunduğunu, davacının bakiye alacağı, bu defa verilen görev gereğince tespit edilen 700,00 TL/m3 (pompa hariç) birim bedel üzerinden (575.934,58 TL / 700,00 TL/m3) 821,99 m3 C25 betona tekabül ettiğini sonuç olarak; C25 Hazır Betonun Birim Bedelinin : 700,00 TL/m3, Mobil Pompa Birim Bedelinin : 20,00 TL/m3 olacağı kanaatine varıldığı, davacının bakiye alacağının C25 beton olarak karşılığının bu defa verilen görev gereğince tespit edilen 700,00 TL/m3 (pompa hariç) birim bedel üzerinden 821,99 m3 olarak hesaplandığı rapor edilmiştir. Dosya kapsamının daha önce rapor tanzim eden bilirkişi heyetine tevdii ile sözleşme hukuku alanında uzmanlığı bulunan nitelikli hesap uzmanı bilirkişi eklenmek suretiyle; eldeki davanın kısmi dava olarak açıldığı, davanın konusunun beton satış sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle oluşan zararların tazmini istemine ilişkin olduğu, davacının iddiasının işin başlangıcından sevk yapılana kadar fiyat farkı uygulanmayacağının kararlaştırılmasına rağmen davalının sevk edilen beton yönünden fazla birim fiyat uyguladığı ve alınmadığından bahisle iade ettiği beton bedelinin haksız fesih tarihi olan 30/05/2022 tarihindeki güncel satış fiyatı karşılığının tazmini istemine yönelik olduğu, davalının ise davaya konu sözleşmenin özel olarak davacının ...uhdesinde aldığı ihale nedeniyle yapıldığı, ihalenin feshedilmesi üzerine davacının beton almaya devam etmek istediği ancak sözleşmenin imkansızlık nedeniyle kendiliğinden sona erdiği savunmasında bulunduğu dikkate alınmak suretiyle; taraf defterleri incelenerek davalı tarafça davalıya fatura edilen betonun sözleşmeye göre cins ve mahiyetinin tespiti, yine sözleşmede yer alan fiyata teslim safahatında fiyat farkı işletilip işletilmediğinin tespiti ile fiyat farkı işletilmesi halinde bunun tutarı ve neticeten davacının dava dilekçesi ve ıslah dilekçesi, 30/01/2025 tarihli ıslah açıklama dilekçesi dikkate alınmak, taraf itirazları değerlendirilmek suretiyle ek rapor tanzimini istenilmiş, bilirkişi heyetinin 10/02/2026 tarihli raporunda özetle; davacı tarafça, taraflar arasında akdedilen 11/01/2021 tarihli "Hazır Beton Satış Sözleşmesi" ile 1.000.000,00 TL’lik değişik özelliklerde hazır beton bağlantısı gerçekleştirdiği ve 1.000.000,00 TL bedelin aylık 200.000,00 TL tutarında 5 adet çek ile davalı yana ödendiği, kendilerince 2021 yılı Mayıs ayından itibaren düzenli olarak davalı yandan beton satın alınmaya ve ......'nda kain ...Başkanlığı'na ait şantiye sahasına döktürülmeye başlandığı, ancak davalı yan tarafından öncelikle beton fiyatlarındaki yükseliş öne sürülerek önce fiyat farkı yansıtılmaya çalışıldığı, bu bedellere itiraz etmeleri üzerine davalı yan tarafından teslimin geciktirilmeye çalışıldığı, nihayetinde de 30/05/2022 tarihinde şirketleri hesabına “ALINMAYAN BETON İADE BEDELİ” açıklaması ile 545.553,22 TL bir iade bedeli gönderildiği ve hazır beton satış sözleşmesinin haksız ve hukuka aykırı olarak davalı yan tarafından feshedildiği, sözleşmedeki birim fiyatlar üzerinden davalıdan beton alacakları bulunduğu, bu nedenle davalı yana ...68. Noterliğinden 29.06.2022 tarih ve 19389 yevmiye nolu ihtarnamenin gönderildiği, davalı yanın, ...10. Noterliği 29.06.2022 tarih ve 13779 yevmiye no ile gönderdiği ihtarnamede ekonomik imkansızlığın gerekçe gösterildiği, kur ve maliyet artışlarının bahane edildiği ve zarar taleplerinin kabul edilmediği, kendilerince peşin ödenen meblağdan teslim edilen beton tutarının düşülerek bakiye bedelin yaklaşık 1 yıl sonra iadesinin hak ve hukukla açıklanabilir yanı bulunmadığı, davalının henüz teslim etmediği betonu güncel fiyattan satmak üzere uhdesinde tutarak ve kendilerine eski fiyat üzerinden iade yaparak şirketlerinin mağduriyeti üzerinden zenginleştiği, tüm taraflar tacir olup davalı yanın basiretli tacir gibi davranma zorunluluğu bulunduğu, davalı tarafça da, davacı taraf ile aralarında Hazır Beton Sözleşmesi bulunduğunun sabit olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin, "Sözleşmenin Konusu" başlıklı 2. Maddesi hükmü çerçevesindeki edimleri eksiksiz bir şekilde yerine getirilmiş olmasına karşın, davacı taraf ile şantiyenin yapıldığı ihaleye ilişkin ihalenin feshinin gerçekleşmesi üzerine, bakiye tutarın davacı tarafa iade edildiği, davacı tarafın sonrasında sözleşme sona ermesine karşın aynı bedel üzerinden beton alımına devam etmek istediği, sözleşmenin konusunun ......olduğu, ...şantiyesi işinin ihalesi feshedilmiş olmasına rağmen davacı tarafın beton alımına yönelik ısrarının kötü niyetli olduğu, kabul etmemekle birlikte, akademinin inşasına ilişkin olarak sözleşme devam etmiş olsaydı dahi, sözleşmede yazılı olan bedel üzerinden sözleşmenin ifasında fiili ve ekonomik imkansızlık bulunmakta olduğu, sözleşme 2021 yılı itibariyle akdedilmiş olmasına rağmen davacı tarafın malzeme alımını ticari teamül ve dürüstlük ilkesine aykırı bir şekilde makul sürede gerçekleştirmediği, Hazır Beton Sözleşmesinin tek bir şantiye ve tek bir iş için akdedildiği, sözleşme konusu işin/ihalenin feshedilmesi nedeniyle işbu hazır beton sözleşmesi de kendiliğinden sona ermiş olup sözleşmenin imkansızlık nedeniyle sona ermesine bağlı olarak da alınan tutarın iade edildiği, davacı taraf başka şantiyeleri için aynı bedel üzerinden beton alımını gerçekleştirmek istemişse de bu bedel üzerinden fatura tanzimi mümkün olmayacağından hukuki ve ticari ihtilaf yaşandığı, davacının, maliyetlerin fahiş oranda arttığı bir süreçte sözleşmede yazılı olan bedel üzerinden malzeme talebinde bulunduğu, sözleşme konusu olan malzemenin üretiminin yapılabilmesi için en önemli maliyet girdilerinde sözleşmenin imzalandığı tarih ve davanın açıldığı tarih arasında %300 oranında bir artış olduğu, Borçlar Kanununun 138. maddesi hükmü ile de sabit olduğu üzere sözleşmedeki bedel üzerinden başka şantiye alanlarına beton dökümünde hukuki ve ekonomik ifa imkansızlığı bulunduğu, yukarıda belirttikleri hususların ...10. Noterliğince düzenlenen ve davacı tarafça da zikredilen 29/06/2022 tarih ve 13779 yevmiye numaralı ihtarname ile davacı tarafa bildirildiği, ancak davacı tarafın haksız ve kötü niyetli menfaat elde etmek adına işbu davayı açmaktan imtina etmediğinin iddia edildiğini, işbu davanın tarafları arasında akdedilmiş olan Hazır Beton Sözleşmesi, davacının ...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşine ilişkin olarak düzenlenmiş olup sözleşmede teslim yeri ......Başkanlığı işine ait şantiye olarak belirlendiğini, dosya incelemeleri kısmında detaylarına yer verildiği üzere, Emniyet Genel Müdürlüğü ...Başkanlığının 14/12/2023 tarih 117545 sayılı "Fesih Evrakları" konulu yazısında; ...Başkanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü ile Tesa Proje Mühendislik Taahhüt Ticaret Sanayi Limited Şirketi arasında, ...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşine ilişkin olarak, 15/04/2021 tarihli sözleşme imzalanmış olduğu, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 10 gün içinde yer teslimi yapılarak işe başlanacağı, işin süresinin yer teslim tarihinden itibaren 450 gün olduğu, Tesa Proje Mühendislik Taahhüt Ticaret Sanayi Limited Şirketinin 13/05/2022 tarih 5546 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden 16/05/2022 tarihli yazısı ile fesih talebinde bulunduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü ...Başkanlığı Makamının 10/06/2022 tarih 78970 sayılı oluru ile fesih ve tasfiye işlemlerine başlandığı ve idare adına ...Başkanı, yüklenici adına vekili tarafından 27/06/2022 tarihinde tasfiye protokolünün imzalanmış olduğunun belirtildiğini, davacının yüklenicisi olduğu "...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşi" davacının tasfiye kararnamesine göre yaptığı başvuru neticesinde 10/06/2022 tarihinde fesih ve tasfiye işlemlerine başlanması sebebiyle Hazır Beton Sözleşmesi kapsamında teslim edilebilecek hazır beton miktarı ve şantiye kalmadığının değerlendirildiğini, davalı tarafın TBK m.138'de düzenlenen aşırı ifa güçlüğüne dayanılarak savunmada bulunduğunu, anılan düzenlemenin; " MADDE 138- Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu, kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır. " şeklinde olduğunu, bu madde hükmünün yabancı para borçlarında da uygulandığını, davalı, davacı ile idare arasındaki işin tasfiye ile sona ermesi nedeniyle malın teslim edileceği şantiye kalmadığını, bu nedenle ifanın imkansız hale geldiğini savunduğunu, dosya kapsamından "alınmayan beton bedeli" açıklaması ile 30/05/2022 tarihinde iadenin gerçekleştiği, işin ise 10/06/2022 tarihinde tasfiyesine başlandığının tespit edildiğini, bu duurmda, iadenin gerçekleştiği tarihte ifa imkansızlığı olup olmadığının mahkemenin takdirinde olduğunu, piyasa koşullarının değişmesi üzerine birim fiyatın değiştirilerek faturalandırıldığı da davalının savunması arasında yer aldığını, davacının ise, sözleşmede fiyat farkı uygulanmayacağının açık ve net biçimde düzenlendiğini, bunun aksine fatura düzenlenemeyeceğini ileri sürmüş 02/2022 ve 04/2022 tarihli faturaları iade etmediğini ve defterlerine kaydetmişse de davalıya hitaben düzenlediği ihtarnamede bu hususa ayrıca ve açıkça itiraz ettiğini, taraflar arasındaki 11/01/2021 tarihli Hazır Beton Sözleşmesinin madde hükümlerinin çok açık olduğunu, "Sözleşmenin Konusu" başlıklı 2.maddesinde; satıcı firmanın hazır beton üretim adresinde üretmiş olduğu ürünlerden C-16/20 grobeton, C-20/25 hazır beton, C-30/37 hazır beton ve talep halinde isteyeceği diğer hazır beton türlerinin alıcı firmanın ......'nda yapılacak olan ......Başkanlığı işi şantiyesine satışı ve teslimi kararlaştırıldığını, madde hükmünden kolaylıkla anlaşılacağı üzere sözleşmenin tek bir iş ve tek bir şantiye için akdedildiğini, "Sözleşmenin Başlangıç ve Bitiş Tarihi ile Fesih Halleri" başlıklı 4.maddesinde; işbu sözleşmenin, imzalandığı tarihten itibaren geçerli olup alıcı firmanın bağlantı yaptığı miktar tamamlanıncaya kadar geçerli olduğu, satıcı firmanın işin başında, ortasında veya son zamanlarında herhangi bir sebep ile beton sevkiyatını geciktirmesi, göndermemesi veya herhangi bir sebep ile sözleşmenin feshi için gösterebileceği sebeplerin kabul edilemeyeceği, "Fiyat Farkı Uygulanması" başlıklı 6.maddesinde; işbu sözleşme ile belirlenen birim fiyatların, iş başlangıcında verilen çek miktarı tutarında sevk yapılana kadar sabit olacağı, sözleşme tarihinden itibaren çimento, motorin ve agrega vs. gelen zamlar ve üretimde kullanılan miktarları oranında fiyat farkı uygulanmayacağı, kesinlikle satıcı tarafından fiyat farkı talep edilmeyeceği, sözleşmenin 7. Maddesinin c bendinde; sözleşmedeki tüm değişikliklerin yazılı olarak yapılacağı hususlarının kararlaştırıldığını, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Daire Başkanlığının 8069267 sayılı yazısı ekinde gönderilmiş olan 2021 ve 2022 yılına ait çimento rayiçleri listesinde yapılan inceleme neticesinde, davalının malzeme üretiminin yapılabilmesi için en önemli maliyet girdilerinde sözleşmenin imzalandığı tarih ve davanın açıldığı tarih arasında %300 oranında bir artış olduğu tespit edilmişse de, davalının, fiyat farkı uygulayarak düzenlediği faturaların sözleşmeye uygun olmadığının değerlendirildiğini, birim fiyatların değişmeyeceği ve sözleşmedeki değişikliklerin yazılı olarak yapılmadıkça geçerli olmayacağı açıkça düzenlendiğini, birim fiyatların taraflarca yazılı olarak değiştirildiğine dair dosya kapsamında delil ve belgeye rastlanmadığını, davalının TBK m.138 düzenlemesine göre, hakimin müdahalesini istediği de dosya kapsamından anlaşılamadığını, davalının sözleşmeyi feshinin haksız olup olmadığı hukuki değerlendirmeye muhtaç olduğundan takdiri mahkemeye ait olduğunu, huzurdaki davada, davacının talebi davalı tarafından iade edilen bedelin kaç metreküp betona isabet ettiği bulunarak iade tarihindeki beton rayicine göre aradaki farkın davalıdan tahsiline yönelik olduğunu, Türk Borçlar Kanununun 213.maddesine göre, "MADDE 213- Borcunu ifa etmeyen satıcı, alıcının bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür. Satıcı borcunu ifa etmezse alıcı, satış bedeli ile kendisine devredilmeyen satılanın yerine, bir başkasını satın almak için dürüstlük kurallarına uygun olarak ödediği bedel arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir. Satılan, borsada kayıtlı veya piyasa fiyatı bulunan mallardan ise alıcı, onun yerine bir başkasını satın alma zorunda olmaksızın, satış bedeli ile belirlenmiş ifa günündeki piyasa fiyatı arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir. " denildiğini, ancak, dosya incelemeleri "c. CARİ STOKLU EKSTRELER" başlıklı kısımda belirtildiği üzere; 01/01/2022 -31/12/2022 dönemine ait Cari Stoklu Ekstreden, sözleşmeye göre C25 hazır betonun birim fiyatı 190,00 TL/m3 olmasına rağmen, 23/02/2022 tarihinde 28,00 m3 C25 hazır beton satışında birim fiyatın 550,00 TL/m3 olarak uygulandığı ve Tesa Müh. İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.'ne beton bedeli olarak 15.400,00 TL, KDV olarak 1.663,20 TL borç yansıtılmış olduğu, 08/04/2022 tarihinde 34,00 m3 C25 hazır beton satışında birim fiyatın 700,00 TL/m3 olarak uygulandığı ve Tesa Müh. İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.'ne beton bedeli olarak 23.800,00 TL, KDV olarak 2.570,40 TL borç yansıtılmış olduğunun görüldüğünü, netice itibariyle sözleşmenin yürürlükte olduğu dönemde davalı tarafından, sözleşme dışı birim fiyatlardan hazır beton satılmak suretiyle sözleşmeye aykırı hareket edildiğinin değerlendirildiğini, bu kanaat çerçevesinde, takdiri Mahkemenize ait olmak üzere, bakiye hazır beton miktarının ve fiyat farkının sözleşmenin fesih tarihi itibariyle bedelinin belirleneceğini, önceki raporlarda da tespit edildiği üzere, cari hesaba göre bakiye bedel olan 575.394,58 TL / 190,00 TL/m3 = 3.028,39 m3 C25 hazır betona tekabül ettiğini, davacının da talebini buna göre ıslah ettiği görülmüş olmakla, 3.028,93 m3 C25 hazır betonun fesih tarihindeki rayiç bedeli olan 700 TL/m3 ile çarpılması sonucunda davacıya iade edilmesi gereken bedelin 2.120.251 TL olduğu, anılan bedelden davalı tarafından davacıya iade edilen 545.553,22 TL mahsup edildiğinde kalan tutarın 1.574.697,78 TL olacağı kanaatine varıldığını, sonuç olarak; sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedilip edilmediği hususunda takdir mahkemeye ait olmak üzere, bakiye hazır beton miktarının ve fiyat farkının sözleşmenin fesih tarihi itibariyle bedeli belirleneceğini, önceki raporlarda da tespit edildiği üzere, cari hesaba göre bakiye bedel olan 575.394,58 TL / 190,00 TL/m3 = 3.028,39 m3 C25 hazır betona tekabül ettiğini, davacının da talebini buna göre ıslah ettiği görülmüş olmakla, 3.028,93 m3 C25 hazır betonun fesih tarihindeki rayiç bedeli olan 700 TL/m3 ile çarpılması sonucunda davacıya iade edilmesi gereken bedelin 2.120.251 TL olduğunu, anılan bedelden davalı tarafından davacıya iade edilen 545.553,22 TL mahsup edildiğinde kalan tutarın 1.574.697,78 TL olacağı kanaatine varıldığı rapor edilmiştir. Tüm dosya kapsamından; taraflar arasında akdedilen 11/01/2021 tarihli "Hazır Beton Satış Sözleşmesi" ile satıcının davalı, alıcının davacı olduğu, sözleşmenin konusunun davalı satıcının hazır beton üretim adresinde üretmiş olduğu ürünlerden C-16/20 grobeton, C-20/25 hazır beton, C-30/37 hazır beton ve talep halinde isteyeceği diğer hazır beton türlerinin alıcı firmanın ......'nda yapılacak olan ......Başkanlığı işi şantiyesine satışı ve teslimi olduğu, sözleşme ile belirlenen birim fiyatların, iş başlangıcında verilen çek miktarı tutarında sevk yapılana kadar sabit olacağı, sözleşme tarihinden itibaren çimento, motorin ve agrega vs. gelen zamlar ve üretimde kullanılan miktarları oranında fiyat farkı uygulanmayacağı, kesinlikle satıcı tarafından fiyat farkı talep edilmeyeceği hususlarının kararlaştırıldığı görülmüştür. Davacının ...Başkanlığı ...Yerleşkesi Nizamiye Binası ve Giriş Takı Yapılması İşine ilişkin olarak, 15/04/2021 tarihli sözleşme imzalamış olduğu, işin süresinin yer teslim tarihinden itibaren 450 gün olduğu, davacının 13/05/2022 tarih 5546 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden 16/05/2022 tarihli yazısı ile fesih talebinde bulunduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü ...Başkanlığı Makamının 10/06/2022 tarih 78970 sayılı oluru feshedildiği görülmüştür. Davacı dava dilekçesi ile sözleşme bedelinin tamamının ödendiğini, işin başlangıcından sevk yapılana kadar fiyat farkı uygulanmayacağının kararlaştırılmasına rağmen davalının olması gerekenden fazla birim fiyatlar uyguladığını, nihayetinde Alınmayan Beton İade Bedeli" açıklamasıyla davacı hesabına 30/05/2022 tarihinde 545.553,22 TL göndererek davalının sözleşmeyi haksız feshettiğini iddia ettiği, davalının ise sözleşmenin ......işine beton sevkiyatı için yapıldığını ancak ihalenin feshedildiğini, bu nedenle sözleşmenin imkansızlık nedeniyle kendiliğinden sona erdiğini, işin konusunun kalmadığını buna rağmen davacının beton sevkiyatı almaya devam etmek istediğini, davacının talebinin haksız olduğunu savunmuştur. Eldeki davanın kısmi dava olarak açıldığı, davanın konusunun beton satış sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle oluşan zararların tazmini istemine ilişkin olduğu, davacının iddiasının işin başlangıcından sevk yapılana kadar fiyat farkı uygulanmayacağının kararlaştırılmasına rağmen davalının sevk edilen beton yönünden fazla birim fiyat uyguladığı ve alınmadığından bahisle iade ettiği beton bedelinin haksız fesih tarihi olan 30/05/2022 tarihindeki güncel satış fiyatı karşılığının tazmini istemine yönelik olduğu, davalının ise davaya konu sözleşmenin özel olarak davacının ...uhdesinde aldığı ihale nedeniyle yapıldığı, ihalenin feshedilmesi üzerine davacının beton almaya devam etmek istediği ancak sözleşmenin imkansızlık nedeniyle kendiliğinden sona erdiği savunmasında bulunduğu dikkate alınmak suretiyle; taraf defterleri incelenerek davalı tarafça davalıya fatura edilen betonun sözleşmeye göre cins ve mahiyetinin tespiti, yine sözleşmede yer alan fiyata teslim safahatında fiyat farkı işletilip işletilmediğinin tespiti ile fiyat farkı işletilmesi halinde bunun tutarı ve neticeten davacının dava dilekçesi ve ıslah dilekçesi, 30/01/2025 tarihli ıslah açıklama dilekçesi dikkate alınmak, taraf itirazları değerlendirilmek suretiyle aldırılan, hükme esas alınabilir nitelikte kabul edilen 10/02/2026 tarihli bilirkişi ek raporu ile; Sözleşme'nin yürürlükte olduğu dönemde davalı tarafından, sözleşme dışı birim fiyatlardan hazır beton satılmak suretiyle sözleşmeye aykırı hareket edildiğinin değerlendirildiği, bu kanaat çerçevesinde, takdiri mahkemeye ait olmak üzere, bakiye hazır beton miktarının ve fiyat farkının sözleşmenin fesih tarihi itibariyle bedelinin belirleneceğini, cari hesaba göre bakiye bedel olan 575.394,58 TL / 190,00 TL/m3 = 3.028,39 m3 C25 hazır betona tekabül ettiği, davacının da talebini buna göre ıslah ettiği görülmüş olmakla, 3.028,93 m3 C25 hazır betonun fesih tarihindeki rayiç bedeli olan 700 TL/m3 ile çarpılması sonucunda davacıya iade edilmesi gereken bedelin 2.120.251 TL olduğu, anılan bedelden davalı tarafından davacıya iade edilen 545.553,22 TL mahsup edildiğinde kalan tutarın 1.574.697,78 TL olacağı rapor edilmiş olup, davalının sözleşmenin ifa imkanın bulunduğu ve yürürlükte olduğu dönemde davacının dava dilekçesi ile iddia ettiği üzere Sözleşme'nin 6. maddesine aykırı olarak sözleşme dışı birim fiyatlardan hazır beton satılmak suretiyle sözleşmeye aykırı hareket edildiği, nitekim davacı tarafından keşide edilen ...68. Noterliği'nin 29/06/2022 tarih 1389 yevmiye nolu ihtarnamesinde de sözleşmeye aykırı fiyat uygulandığından bahisle itirazda bulunulduğu, neticesi itibariyle sözleşmenin fiili imkansızlık nedeniyle sona ermesi neticesinde davalının iade edilmesi gereken tutardan daha az bir tutar (2.120.251 TL - 545.553,22 TL = 1.574.697,78 TL) iade ettiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile; 1.574.697,78 TL'nin, avans faiz reeskont faizinden daha yüksek olduğu halde taleple bağlı kalınarak 30/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 1.574.697,78 TL'nin taleple bağlı kalınarak 30/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 107.567,60 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL ve ıslah harcı olarak alınan 30.334 TL harcın mahsubu ile bakiye 77.053,70 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, davacı tarafından peşin yatırılan 179,90 TL ve ıslah harcı olarak yatırılan 30.334 TL olmak üzere toplam 30.513,90 TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 3-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 550 TL tebligat ve posta gideri, 25.000 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 25.729,90 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 22.680,90 TL tutarının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan 32,75 TL tebligat ve posta gideri yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 3,88 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 238.457,69 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 45.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560 TL arabuluculuk giderinin kabul-ret oranına göre 1.375,14 TL'nin davalıdan, 184,86 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 8-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 12/03/2026