İlk Derece Mahkemesi 2023/30 E. 2024/724 K.

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2023/30 Esas KARAR NO:2024/724 DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ: 11/02/2022 KARAR TARİHİ: 09/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı ------ arasında, ----------başlıklı bir sözleşme imzalandığını ve söz konusu bu sözleşmeye göre davalıya ait ------ ilişkiri matbaa ve rutin işleri, sözleşmenin ekinde yer alan ----- yer verilen şekil ve çerçevede, KDV dahil toplam 19.438.179,00 TL'lik (net 16.473.229,64 TL) bedelle davacı müvekkilinin şirkete yaptırılacağını, sözleşmeye göre matbaa işleri KDV dahil 12.948,175 TL ve rutin işler de KDV dahil 6.490.004 TL şeklinde olacağını, davalının, imzaladığı sözleşmeye riayet etmediğini, söz konusu sözleşmeye bakıldığında da görüleceği gibi 3. maddesinde davacı müvekkilinin, 4.maddesinde de davalının taahhütleri yer aldığını, davacı müvekkili şirketin, sözleşme süresi boyunca basımevi olarak edimini özenle ve sözleşme hükümlerine uygun şekilde ifa ettiğini, tüm edimlerini yerine getirdiğini, buna mukabil davalı şirket ise sözleşmeye riayet etmeyerek, sözleşme kapsamında anlaşılan ve yapılması/yaptırılması taahhüt edilen işlerin bir kısmını yaptırmayarak/almayarak edimini yarıda bıraktığını, bunu da iki şekilde gerçekleştirdiğini, davalı şirketin, sözleşmeye ve basiretli tacir gibi davranma yükümüne aykırı hareket ederek davacı müvekkilinin zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, bu sebeple sebebiyet verdiği zararı ödemekle yükümlü olduğunu, zaten davalının da ticari defter ve kayıtlarınabakıldığında/incelendiğinde bu hususlar açık şeklide tespit edilebileceğini, yukarıda yer verilen birinci kategori alacak talep kaleminde, yaptırılmasına rağmen teslim alınmayan 4.464.393,00 TL'lik işin, 1.521.805,47 TL'lik kısmı için davacı müvekkili tarafından davalı aleyhine ----------- İcra dosyasında takip başlatıldığı için iş bu dava kapsamında bu miktar yönünden bir alacak talebinde bulunmadıklarını, bu hususta 2.942.587,53 TL alacak üzerinden yargılamanın yapılmasını talep ettiklerini, davalı şirket, sözleşme gereği yükümlenmiş olduğu edimlerini keyfe keder yerine getirmediği için yerine getirmemenin sonuçlarına katlanmak zorunda kaldığını, çünkü sözleşmenin imzalandığı sırada sözleşme ile sözleşmenin eki otan sipariş formları başlıklı belgeler taraflar arasında ayrıntılı şekilde müzekkere edildiğini, mutabık kalındığını ve sonrasında da imzalandığını, öyle ki davacı müvekkilinin sonrasında bu sözleşme çerçevesinde davalıya bu kadar iş yapacağını düşünerek ilave yatırımlar yaptığını ve sözleşme yürürlükte iken yeni gelen bir kısım iş tekliflerini dahi geri çevirdiğini, sebebi ise davalı ile imzalamış olduğu sözleşme çerçevesinde davalıdan gelecek işler/siparişler nedeniyle yoğunluk yaşayacağından kapasitesinin dolması neticesinde başka firmalardan yeni iş alması halinde yapamayacağı düşüncesi olduğunu, 6098 sayılı TBK'nun “Borcun İfa Edilmemesi” başlığı altındaki 112. maddesinde; “Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.” düzenlemesi yer aldığını, bu düzenlemenin, borç ilişkisinden doğan her türlü yükümlülüğün ihlaline uygulanacak genel bir kural olduğundan huzurdaki dava kapsamında da davalının, sözleşme gereği taahhüt etmiş olduğu tüm işi yaptırmaması nedeniyle, bir diğer ifadeyle yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle müvekkili şirketin bundan doğan zararını gidermekle yükümlü olacağının aşikar olduğunu beyan etmiş, dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik, sözleşme çerçevesinde imal edilmesine rağmen davalı tarafından alınmayan mal/hizmet bedelinin tahsili için şimdilik 2.942.587,53 TL'nin tahsiline; sözleşmeye binaen yaptırılması gerekirken davalı tarafça yaptırılmayan / eksik bırakılan işler nedeniyle uğranılan müspet zararın da tazmini amacıyla ve ilk talepte yer verilen işlere ilişkin bu bedelin tahsiline karar verilmemesi halinde terditli olarak 4.464.393,00 TL'lik üzerinden de hesaplanacak ilave müspet zararın tazmini talebine bağlı olarak, şimdilik 100.000,00 TL kar mahrumiyetinin tahsiline, söz konusu alacak kalemlerine, sözleşmenin hitamı olan 01/07/2021 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faiz oranın uygulanarak ödenmesine karar verilmesi, yargılama giderleriyle ücreti vekaletin davalı şirket üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin --------sahibi olup ülkemizde birçok kampüsü ve yüzlerce öğrencisi ile eğitim öğretim alanında hizmet vermekte ve ------------ önde gelen eğitim kurumlarını işletmekte olduğunu, verdiği eğitim öğretim hizmetini daha ileriye taşımak ve eğitim sistemini geliştirmek, kurumsal bir şekilde ilerleyebilmek için birçok firma ile sözleşme akdetmekte, hizmet almakta ve yapılan sözleşmeler kapsamında tüm yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmekte olduğunu, bu kapsamda davacı ile müvekkili şirket arasında -------------- akdedildiğini, işbu sözleşmenin konusunun, sözleşmede belirtilen yayınların davacı tarafından basılması, sevkiyatı, bandrollenmesi ve teslimi ile teslim edilen yayınlara ilişkin bedellerin ödenmesi olduğunu, davacı tarafından açılan davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacak olduğunu ve davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, davacının 1 nolu talebi incelendiğinde dilekçe içerisinde; müvekkkilinin 4.464.393,00 TL lik işi/emtiayı, artık ihtiyacı kalmadığı gerekçesiyle gönderilen faturalara karşılık iade faturası düzenlemek suretiyle almadığını iddia ettiği görüldüğünü, faturalara itirazları saklı kalmakla birlikte, düzenlenen fatura bedellerine ilişkin doğan alacak iddiasının, belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğinin açık olduğunu, davacının davalı müvekkilince yaptırılmadığını/eksik yaptırıldığını iddia ettiği işler nedeniyle uğranılan müspet zararını kuruşu kuruşuna hesapladığını ve bildirdiğini, böyle bir hesaplamaya dayandırılan alacak için de belirsiz alacak davası ikame edilemeyeceğinin açık olduğunu, işbu davada taraflar arasındaki sözleşmenin “ münhasır delil sözleşmesi” düzenlemesi içermekte olduğunu, işbu davada davacı yanın kayıt ve defterlerine dayanılması mümkün olmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 6.1. Maddesinin ; “ İşbu Sözleşmeden kaynaklanacak her türlü---------------- defterleri ve kayıtları kesin delil niteliğini haizdir” hükmünü içerdiğini, esas olarak ise müvekkilinin sözleşme kapsamında aldığı tüm yayınların bedellerini eksiksiz olarak ödemiş olup, davacının müvekkili şirket uhdesinde herhangi hak ve alacağı bulunmadığını, müvekkilinin davalı yandan almış olduğu hizmet ile ilgili olarak tüm fatura bedellerini ödediğini, ne var ki davalı tarafından sözleşmeye dayandırılarak, karşılığı olmamasına rağmen haksız biçimde düzenlenen faturalara dayalı hak iddiası içerisinde olduğunu, müvekkili şirket uhdesinde fahiş tutarda alacaklı olduğunu somut delil ibraz etmeden ve soyut iddiaları ile ileri sürmekte olduğunu, davacının söz konusu iddiasına konu alacağa karşılık vermiş olduğu hizmeti ve hizmeti eksiksiz ve sözleşmeye uygun olarak yerine getirdiğini ispat edememekte; iddialarını yalnız ve yalnızca sözleşme ekindeki listelere dayandırmakta olduğunu ancak sözleşmenin 3.2. maddesinde de isabetle belirtildiği üzere, ----------- ekinde belirtilen işlerin tamamını sipariş etmek zorunda değildir.” şeklinde olduğunu, Bu itibarla, davacı yan hangi faturalara hangi ürün/hizmetlerin konu edildiğini, alacak talebinin hangi hesaplamaya veya hangi hizmete ait olduğun açıklamamakta ve haksız kazanç sağlama gayesi ile hareket etmekte olduğunu, müvekkilinin, siparişi üzerine teslimi gerçekleşen ürünlerin tamamının bedelini ödediğini, işbu davada davacının, alacak iddiasını dayandırdığı faturalara konu işleri müvekkilinin hangi siparişi üzerine üretip de sözleşmeye uygun biçimde müvekkile teslim ettiğini ispat edemediğini tüm bu nedenlerle usul ve yasaya aykırı biçimde belirsiz alacak davası olarak açılan işbu davanın hukuki yarar yokluğundan reddine ve haksız ve dayanaksız açılan davanın usul ve esas bakımından reddine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.İş bu dava dosyasının ------sayılı ile mahkememizin ------ sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiş, mahkememizin------- sayılı dosyasından yapılan yargılamada ise dosyaların birlikte görülmesinin zorunlu olmadığı kanaati ile mahkememiz asıl dosyasının geldiği aşama itibari ile yargılamanın uzamaması bakımından birleşen dosyanın işbu dosyadan tefriki ile mahkememizin ---- numarasına kayıt edilmiştir.Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tanıkları dinlenmiş, -----davacı, ------ve davalı ------davacı ve davalı şirketlere ait sicil kayıtları ayrı ayrı celp edilmiş, ------- sayılı icra dosyası cep edilerek incelenmiş ve bir mali müşavir, bir sektör bilirkişisi ve bir nitelikli hesap uzmanı bilirkişiden oluşan heyetinden hüküm kurmaya ve denetime elverişli kök ve ek raporlar alınarak taraflara tebliğ edilmiştir.Davacı vekili -------- tarihli dilekçesi ile ---- yargılama devam ederken verilen karar gereğince davayı kısmi olarak nitelendirmiş ve taleplerini sözleşme çerçevesinde imal edilmesine rağmen davalı tarafından alınmayan mal/hizmet bedelinin tahsili için fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.942.587,53 TL’nin tahsili; sözleşmeye binaen yaptırılması gerekirken davalı tarafça yaptırılmayan/eksik bırakılan işler nedeniyle uğranılan müspet zararın da tazmini amacıyla fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL kar mahrumiyetinin tahsili, söz konusu alacak kalemlerine, sözleşmenin hitamı olan 01.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faiz oranın işletilerek ödenmesi şeklinde beyan etmiş, iş bu dilekçe davalı tarafa tebliğ edilmiştir.Dava, taraflar arasında düzenlenen matbaa basım sözleşmesi gereğince alacak ve tazminat istemlerine ilişkindir.Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, toplanan tüm deliller, taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri ve kısmen hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporlarındaki tespitler uyarınca; taraflar arasında --------başlıklı bir sözleşme imzalandığı, davacı tarafın sözleşme çerçevesinde imal edilmesine rağmen davalı tarafından alınmayan mal/hizmet bedelinin tahsili ve sözleşmeye binaen yaptırılması gerekirken davalı tarafçayaptırılmayan/eksik bırakılan işler nedeniyle uğranılan müspet zararıın/ kar mahrumiyetinin tahsili talepli işbu davayı açtığı, uyuşmazlığın halli ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin tespiti için mahkememizce tarafların ticari defterlerinin incelemesine karar verildiği, bunun üzerine tarafların ticari defterlerini bilirkişi incelemesine sunulmak üzere ibraz ettikleri, mahkememizce resen seçilen bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan kök ve ek rapora göre özetle, davacı ve davalı şirketin incelenen ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, davacı şirketin sahibi lehine delil niteliğine haiz ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde Davalı Şirketten 1.521.805,47TL TL alacaklı olduğu, davalı şirketin sahibi lehine delil niteliğine haiz ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde Davacı Şirkete 1.515.165,66 TL borçlu olduğu, mali tespitler neticesinde sözleşme gereği bu firma 16.473.229,64 TL tutarında ürünün satışını davacı şirkete gerçekleştirmiş olsaydı toplamda 1.665.443,52 TL tutarın kar elde edeceği, ancak 2020 yılı ve 2021 yılının toplamında 15.780.405,44 TL tutarın da davalı şirkete net mal satışı yapmış olup 1.595.398,99 TL tutarında kar elde ettiğinin tespit edildiği, sözleşme gereğince (16.473.229,64 -15.780.405,44) = 692.824,20 TL tutarında eksik ürün satışı yaptığı, 57.945,40 TL tutarında kar kaybı yaşadığı, davacının ------ dosyası kapsamında davalıdan 1.521.805,47`lik alacağının yerinde olduğu, ancak iade edildiği belirtilen 4.386.309,48 TL toplam fatura bedelli işin belgelenmesi halinde davacının iade olunan iş bedelini de talep hakkı bulunacağının tespit edildiği; taraflar arasında akdedilen ------başlıklı 2. Maddesi “İş bu sözleşme ile, -----------ından ekli “matbaa sipariş formu” ek.1) ----ve vasıfları belirtilen yayınların matbaa tarafından asılması, sevkiyatı, bandrollenmesi ve tesliminin düzenlenmesi, buna ilişkin hizmet bedellerinin matbaaya ödenmesi, tarafların hak ve yükümlülüklerinin şarta bağlanması amaçlanmıştır.” şeklinde belirlendiği; Sözleşmenin 3.1. Maddesi ise “Bu sözleşme kapsamındaki işler ek.1 ve ek.2 de listede tanımlanan işlerdir. Buna göre matbaa işleri ek.1 listede tanımı yapılan ürünlerin basımı,bandrollenmesi, sevkiyat ve teslimi işleridir. ------ tarafından kurumsal e posta adresi üzerinden linkli olarak kendi e posta adresine gönderilen baskı dosyasını teslim almakla birlikte sözleşme süresi içerisinde baskı ozalitin hazırlayarak------onayına sunacaktır. -------- ozalit onayından sonra istenilen baskı işlemlerini İSTENİLEN MİKTAR VE ÖZELLİKLERDE kusursuz olarak sözleşme süresi içerisinde basıp teslim için sevkiyata başlayacaktır. Matbaa en son ozalit teslimini 10.07.2020 tarihinde yapacak olup, ozalit onayı verilen tüm ürünlerin teslimi 20.08.2020 tarihini geçemez. Listede belirtilen fiyatlar sözleşme süresi içerisinde geçerli olup, matbaa hiçbir şekilde fiyat artışı talebinde bulunmayacaktır. Matbaa, sözleşmeye uygun olarak ve Ek.1 de belirtilen cins, tür, vasıf, ebat gram, renk ve sayıdaki eğitim yayınlarını, belirtilen birim fiyatı meblağı karşılığında Doğa nın bildireceği adrese ve irsaliyeli olarak teslim etmekle mükelleftir. Ek.1 de belirtilen yayınların birim fiyatı üzerinden iş teslimi sırasında fatura edilecektir. - Belirtilen üretim adedi, belirtilen adedin %10 aşağısı ve %10 yukarısı oranında üretimi kabul edilecektir. Belirtilen miktarın altında kalması durumunda matbaa üretilen sayı kadar ürünü tamamlayacaktır. Fazla üretilen ürünler için matbaa ek ücret talep etmeyecektir. - -------- öğrenci sayılarının artmasına bağlı olarak verilen siparişlerin baskıya girmeden artışlar Ek-1 yer alan fiyatlar üzerinden fiyatlandırılacaktır. -Üretimi tamamlanmış ürünlerin öğrenci sayısının tahmin edilenin üzerinde artması durumunda baskı için yeni teklif alınacaktır. - ------ sözleşme konusu yayınlara ilişkin olarak ilave sipariş talebinde bulunması halinde; matbaa, -------- iş bu sözleşmeye konu olan yayınların birebir aynısını en geç 10 iş günü içerisinde tedarik edeceğini beyan ve taahhüt eder. İlave sipariş talebi Ek-1 de belirtilen ürünlerden aynı anda 10 farklı iş ve ana sipariş adedinin %20 sini geçmeyecek miktarda olmalıdır. " şeklinde olup; sözleşme hükümleri incelendiğinde davalının sözleşme ekindeki listelerde bulunan ürünlerin tamamını sipariş zorunluluğu bulunmadığı, davacının davalı tarafça verilen sipariş doğrultusunda istenilen miktar ve özellikte ürün basması gerektiği, davacı her ne kadar işbu davada, imal edilmesine ve davalı tarafa teslim edilmesine rağmen 2.942.578,53 TL tutarında ürün bedelinin davalı tarafça ödenmediği iddiasında bulunmuş ise de; söz konusu tutara ilişkin ürün/hizmetin davalı tarafın siparişi üzerine üretildiği ve davalı tarafa teslim edildiğinin davacı tarafça usulüne uygun olarak ispatlanamadığı, davacı tarafça bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde, kitapların okullara gönderildiğine dair sunulan irsaliye ve kargo evraklarına delil listesinde dayanılmadığı ve yasal süre içerisinde delil olarak dosyaya bildirilmediği, taraflar arasındaki sözleşmenin 6.1. maddesinin aynen; “İşbu Sözleşmeden kaynaklanacak her türlü ihtilafta -------- ticari defterleri ve kayıtları kesin delil niteliğini haizdir” hükmünü içerdiğinden, HMK'nun 193/1 maddesindeki, “Taraflar yazılı olarak veya mahkeme önünde tutanağa geçirilecek imzalı beyanlarıyla kanunda belirli delillerle ispatı öngörülen vakıaların başka delil veya delillerle ispatını kararlaştırabilecekleri gibi; belirli delillerle ispat öngörülmeyen vakıaların da sadece belirli delil veya delillerle ispatını kabul edebilirler" hükmü de nazara alınarak, her ne kadar mahkememizce sehven incelenmesine karar verilmiş ise de; taraflar arasında yazılı ve geçerli delil sözleşmesi uyarınca davacı tarafın ticari defterlerinin delil olarak kabul edilemeyeceği, sonuç itibariyle davacı iddiasını ispatlayamadığından, davacının sözleşme çerçevesinde imal edilmesine rağmen davalı tarafından alınmayan mal/hizmet bedelinin tahsiline yönelik yerinde görülmeyen davasının reddine karar vermek gerekmiştir.Davacı tarafın müspet zarar/kar kaybı talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; Müspet zarar, alacaklının ifadan vazgeçerek zararının tazminini istemesi halinde söz konusu olup, sözleşme ortadan kalkmamaktadır, yalnız alacaklının ifaya ilişkin talep hakkının yerini müspet zararının tazminine dair talep hakkı almaktadır. Burada sözleşmenin feshedilmemesinden değil, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın söz konusu olduğu gözardı edilmemelidir.-------Müspet zarar olan kâr kaybı, ------------ ilâmında da belirtildiği üzere iki taraflı sözleşmelerin karşı tarafça haksız feshedildiği hallerde, kâr kaybı zararına uğrayan tarafın isteyebileceği zarar olup, talepte bulunanın kusursuz olması gerekir. Davacı yaptırılmayan/eksik bırakılan işler nedeniyle müspet zarar uğradığını, kar mahrumiyeti yaşadığını iddia etmekte ise de; davacının sözleşme gereği taahhüt edip sipariş vermediği ürün/hizmet bulunduğu hususunu ispata yarar delil sunmamış olup, sözleşme hükümleri ve anılan yasal düzenlemeler kapsamında müspet zarar talep edemeyeceğinden bu talebin de reddi gerektiği kanaatiyledavanın tümden reddi yönünde aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL harcın peşin yatırılan harçtan bahsubu ile arta kalan 62.575,19 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 4- Davalı kendisini vekil ile temsil ettiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince davalı vekili için tayin olunan 387.407,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 5-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK md. 333 uyarınca karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 6-Suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde --------- Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/10/2024