İlk Derece Mahkemesi 2023/160 E. 2026/24 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/160 Esas KARAR NO : 2026/24

DAVA : Faydalı Model Belgesinden Doğan Haklara Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti, Önlenmesi ve Maddi Tazminat DAVA TARİHİ : 06/09/2023

BİRLEŞEN BAKIRKÖY .... FSHHM ... ESAS SAYILI DOSYADA

DAVA : Faydalı Model Belgesi Hükümsüzlüğü DAVA TARİHİ : 23/11/2023 KARAR TARİHİ : 11/02/2026 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 04/03/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin ... ve ... no.lu faydalı modellerin sahibi olduğunu, davalının tescil konusu ürünleri taklit ederek piyasaya sürdüğünü, bu duruma istinaden Bakırköy .... Fikri ve sınai Haklar hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş dosyası üzerinden 19.07.2023 tarihinde davalı işyerinde inceleme yapıldığını, yapılan inceleme sonucu hazırlanan rapora göre tespit dilen makinelerin ... no.lu faydalı modelin kapsamında kaldığının mütalaa edildiğini, müvekkili işyerinde 6 yıl çalışan ...’in 2022 yılında işten ayrıldıktan sonra davalı firmada işe başladığını, ...in işe başlamasıyla üretime başladığı taklit ürünleri İzmir’de faaliyette bulunan ... firmasına ve başka müşterilerine satmaya başladığını, ... firmasına da aynı makineden satıldığının tespit sırasında sunulan faturayla tespit edildiğini, ürün reklamı yapıldığını, teklifte bulunulduğunu, davalının ... no.lu faydalı model ile ilgili eylemlerinin TTK hükümlerine göre haksız rekabet içerdiğini, SMK hükümlerine aykırılık içerdiğini, açıklanan nedenlerle, tecavüzün men ve refi ile 1.000,00 TL maddi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile, dava konusu ürünlerin uzun yıllardır sektörde üretiminin ve satışının yapıldığını, belirtilen ürünlerin 09/02/2009 tarihinde Sırbistan menşeli ... aslı şirketten satın alındıktan sonra ülkemizde çeşitli firmalara satıldığını, Alman menşeli ... adlı şirket tarafından aynı ürünle 2009-2010 yılları arasında ülkemize ithal edildiğini ve sonrasında da ülkemizde satıldığını, Bakırköy .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin .... D. İş dosyasındaki rapora ve tedbir kararına itiraz edildiğini, dava konusu faydalı modelin koruma kriterlerini haiz olmadığını, müvekkiline ait iş yerinde birçok farklı makineye ait yedek parça ve üretildiğini, tespitte görülen 2 makineden başka üretim ve satışının olmadığını, bilirkişi raporunun yetersiz ve haksız olduğunu, açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. BİRLEŞEN BAKIRKÖY ... FSHHM'NİN ... ESAS SAYILI DOSYADA; DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili şirketin makine ve yedek parça üretimi ve satışı ile iştigal eden bir kuruluş olduğunu, müvekkiline ait imalathanede birden çok makine ürünü üretildiğini ve satıldığını, müvekkilinin faaliyetleri uyarınca 2 adet beton kesme makinesinin üretimini gerçekleştirdiğini, davalının da TPMK nezdinde ... sayılı "..." başlıklı faydalı model belgesi tescilinin bulunduğunu, davalının mezkur tescili dayanak yaparak müvekkili aleyhine Bakırköy ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... d.iş sayılı dosyasında delil tespiti gerçekleştirildiğini akabinde müvekkili aleyhine Bakırköy ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında dava ikame edildiğini, davalıya ait faydalı model belgesine konu ürünün yasada belirtilen unsurları karşılamadığını, tarifname ve istemlerin yeterince açık olmadığını, bu sebeple de faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünün gerektiğini iddia ederek, öncelikle işbu dava dosyasının Bakırköy ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, neticede davalı adına TPMK nezdinde ... sayılı "..." başlıklı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile, dava konusu faydalı modelin yeni olmadığına ilişkin sunulan delillerin delil vasfına sahip olmadığını, sunulan uzman görüşünü hazırlayanın eski çalışanı olduğunu ve raporun dosyadan çıkartılması gerektiğini, müvekkilinin faydalı modellerinin yenilik vasfı bulunduğunu, karşı tarafın da, müvekkili faydalı modeli için başvuru yaptığını ve hukuka aykırı kötüniyetli girişim içinde olduğunu, açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan, davacı adına kayıtlı ... tescil numaralı faydalı model belgesi kayıtları; Başakşehir Sosyal Güvenlik Merkezi'nden dava dışı ...'in SGK kayıtları celp olunmuştur. Mahkememizin ... değişik iş sayılı dosyası dosya arasına alınmış, tetkikinde; talep eden ... tarafından, karşı taraf ... aleyhine delil tespiti talebinde bulunulduğu, tespit sonucu alınan 02/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "tespit edilen beton kesme makinelerinin, ...'e ait Türkiye'de bulunan ... numaralı tescilli faydalı modelinin koruma kapsamında kaldığı" hususlarının tespit ve rapor edildiği görülmüştür. Dosya, asıl dava bakımından davalının davacıya ait ... tescil numaralı faydalı modelden doğan haklarına tecavüzünün bulunup bulunmadığı, maddi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı, oluştuysa miktarı hususlarında; birleşen dava bakımından birleşen dosya davalısına ait ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 07/10/2024 tarihli raporlarında; "Asıl Dava bakımından Bakırköy ... FSHHM’nin ... D. İş dosyası üzerinden davalı işyerinde incelenen ürünün dava konusu ... no.lu faydalı modelin aynen/lafzi yolla koruma kapsamında kaldığı, Birleşen Dosya bakımından dava konusu ... no.lu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle yeni olmadığı ve bu nedenle SMK m.144/1-a koşullarının gerçekleştiği, Bu sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde SMK m.139/1 uyarınca hükümsüzlüğün geriye dönük etkili olmasından hareketle dava konusu ... no.lu faydalı modelden kaynaklanan haklara tecavüzden söz edilemeyeceği ve bu anlamda faydalı model hakkına tecavüzden kaynaklanan tazminat koşullarının da somut olayda oluşmadığı" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir. Dosya, münhasıran haksız rekabet iddiaları yönünden dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 26/03/2025 tarihli ek raporlarında; "Mahkemenin görevlendirmesi uyarınca dosya kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; 6102 s. TTK m.54 vd hükümlerince haksız rekabet koşullarının somut olayda gerçekleşmediği" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir. Sunulan ek raporun mahkememizce verilen görevlendirmeye aykırı olduğu, mahkememizce sınai mülkiyet haklarına dayalı haksız rekabet iddialarından bağımsız olarak ayrıca dava dilekçesinde haksız rekabet iddiaları bulunduğu ve bu nedenle ek raporun alınmak istendiği anlaşıldığından bu aşamada dosyaya sunulan tüm beyanlar, alınan raporlar, bu raporlara sunulmuş itirazlar hep birlikte değerlendirmek suretiyle dosya yeni heyete tevdi edilmiş, bilirkişiler 03/12/2025 tarihli raporlarında; "Asıl dava bakımından Bakırköy .... FSHHM’nin ... D. İş sayılı dosyası kapsamında davalı/b.d. davacı işyerinde incelenen ürünün, davacı/b.d. davalıya ait dava konusu ...no.lu faydalı modelin aynen/lafzi yolla koruma kapsamında kaldığı, Birleşen dosya bakımından dava konusu ...no.lu faydalı modelin teknik alandaki uzman kişi tarafından uygulamaya koyulabilecek açıklıkta ve yeterlilikle olduğu, ancak tüm istemleri bakımından yeni olmadığı ve bu nedenle SMK m.144/1-a uyarınca hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, Asıl dava bakımından hükümsüzlüğün SMK m.139/1 gereğince geriye etkili sonuç doğurması nedeniyle dava konusu faydalı modelden kaynaklanan münhasır hakların hiç doğmamış sayılacağı, bu sebeple davalı/b.d. davacı eylemlerinin faydalı model hakkına tecavüz oluşturmadığı gibi, 6102 sayılı TTK m.54 ve devamı hükümleri çerçevesinde haksız rekabet koşullarının da somut olayda gerçekleşmediği" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir. Ana dosyada dava, davalının, davacıya ait faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men ve ref'i ile maddi tazminat; birleşen dosyada dava, davalıya ait ... tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü talebine yöneliktir. Ana dosyadaki davaya dayanak ... tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü talep edildiğinden ve hükümsüzlük kararının geçmişe etkisi nedeniyle öncelikle incelenmesi gereken husus faydalı model belgesi istemlerinin yenilik kriterlerine sahip olup olmadığıdır. Faydalı model tescilinin ilk şartı, buluş olduğu iddia edilen konunun "yeni" olmasıdır. Bu yeniliğin kapsamı faydalı modelin istemlerine göre belirlenir. Tescil ve hükümsüz kılınmama şartı olarak yeniliğin ne olduğunu ise 6769 sayılı SMK'nun 82, 83 ve 84.maddelerine göre tespit etmek gerekir. Buluşa patent alınması ve alındıktan sonra hükümsüz kılınmaması için yapılan başvuru tarihinden ve varsa rüçhan tarihinden önceki tarih itibarıyla yenilik araştırması yapılması gerekir. Dünyanın herhangi bir yerinde, herhangi bir zamanda kamunun ulaşabileceği biçimde açıklanmış buluşa ilişkin bilgi mevcutsa artık o buluş yerinde değildir. Bir buluşun yeni ve korumadan faydalanabilir olması için içerdiği tüm unsurların (istemlerin) tekniğin bilinen durumu ile birebir aynı özelliklere sahip olmaması gerekir. "Tekniğin bilinen durumu" kavramı ve kriterinin uygulamada geniş yorumlanması gerektiği kabul edilmektedir. Buluşun öncelik talep edilen tarihinden önce dünyada herhangi bir yerde açıklanmış, ulaşılabilir hale gelmiş bilgiler tekniğin bilinen durumunu oluşturur. Bir buluşun tekniğin bilinen durumuna dahil olması halinde patent tescili kabul edilmez; eğer inceleyen uzmanın gözünden kaçarak patent verilmiş olsa bile iptal edilmesi (hükümsüz kılınması) gerekir. Davacı tarafından sunulan delillerden faturalar ve gümrük beyannameleri teknik bilgi içermemeleri neticesinde tek başına yenilik kırıcı bir delil olarak dikkate alınamayacağı tespiti ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmiş; Diğer delil olan ... no.lu faydalı model incelendiğinde söz konusu faydalı model sahibinin de iş bu dava konusu faydalı modelin sahibi olduğu görülmektedir. Ancak bu faydalı model başvurusunun yaklaşık 10 yıl önce yapılmış ve yayınlanarak kamuya da açıklanmış olduğu göz önünde bulundurulduğunda dava konusu faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmasında bir sakınca olmayacağı sabittir. Dava konusu faydalı model ana istemi olan 1 no.lu istemdeki unsurların karşılıklarının ... no.lu faydalı model dokümanındaki yapılanmada yer alıp almadığının değerlendirilmesinde; dava konusu ... no.lu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle ... no.lu faydalı model karşısında yeni olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Bir patent veya faydalı modelin yeni olmadığının ispatı için tek bir delilin varlığı yeterli olmakla beraber herhangi bir eksik inceleme itirazlarına maruz kalmamak adına dava konusu faydalı modelin ... no.lu faydalı model karşısında yeni olup olmadığı da irdelenmiştir. Dava konusu faydalı model ana istemi olan 1 no.lu istemdeki unsurların karşılıklarının ... no.lu faydalı modelle değerlendirmesinde; dava konusu ... no.lu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle ... no.lu faydalı model karşısında yeni olmadığı bilirkişiler tarafından tespit edilmiş, Mahkememizce de bu tespit ve değerlendirmelere iştirak edilmiş olmakla dava konusu ... no.lu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle SMK m.144/1-a koşullarının somut olayda gerçekleştiği ve hükümsüzlük şartlarının oluştuğu değerlendirilmiştir. Hükümsüzlük talebinin kabulü karşısında ana dosyada faydalı modelden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti talebi yönünden yapılan değerlendirmede; Yenilik ve ayırdedicilik kriterini karşılayamayan davacı-birleşen dosya davalı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi dolayısıyla, söz konusu hükümsüzlük kararının SMK 139/1 maddesi gereğince, hükümsüzlüğün geriye dönük etkili olmamasından hareketle asıl davadaki aynı faydalı modelden doğan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespitinin ve maddi tazminat taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir. Tüm bu nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle; ANA DOSYADA 1-Davacının tüm taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00 TL harçta, davacı tarafça yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davalı kendisini vekille temsil ettirmekle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre red edilen tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti davası yönünden 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davalı kendisini vekille temsil ettirmekle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre red edilen maddi tazminat davası yönünden 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 6-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN ... ESAS SAYILI DOSYASINDA 1-Davacının davasının KABULÜ ile; -Birleşen dosya davalısına-ana dosya davacısına ait davaya konu ... nolu "..." başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, 2-Alınması gereken 732,00 TL harçta, davacı tarafça yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın birleşen dosya davalısından alınarak hazineye irad kaydına, 3-Birleşen dosya davacısı kendisini vekille temsil ettirmekle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 55.000,00 TL vekalet ücretinin birleşen dosya davalısından alınarak, birleşen dosya davacısına verilmesine, 4-Birleşen dosya davacısı tarafından yapılan, 269,85 TL başvurma harcı, 269,85 TL peşin harç, 20.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 20.539,70 TL yargılama giderinin birleşen dosya davalısından alınarak, birleşen dosya davacısına verilmesine, 5-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.11/02/2026

Katip ... ¸

Hakim ... ¸