İlk Derece Mahkemesi 2022/809 E. 2024/751 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/... Esas KARAR NO : 2024/751 DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 27/12/2022 KARAR TARİHİ : 20/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket tarafından müvekkili ... ... aleyhine ....İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin 03.12.2022 tarihinde müvekkili ... ...'ye tebliğ edildiğini, müvekkili ... ...'nin şahsen davalı şirket ile hiçbir ticareti ve sözleşme ilişkisi olmadığı halde müvekkili hakkında icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin yetkilisi olduğu ... .... Ltd. Şti. ile davalı şirket arasında sözleşme imzalandığını ve müvekkilinin söz konusu sözleşmede müşterek, müteselsil veya başka bir adla ilişkisi ve irtibatı bulunmadığını, söz konusu şirketin müvekkilinin yetkilisi olduğu şirket olsa da müvekkili ... ... ile şirketi hukuki sahada tamamen farklı kişiler olduğunu, dolayısıyla taahhüt ettikleri ve yükümlülük altına girdikleri konuların da farklı olacağını, müvekkilinin yetkilisi olduğu şirket ile davalı şirket arasında imzalanan sözleşmenin sona erdiğini, sözleşmenin sona ermesinden sonra her iki şirket arasında bir takım yazışmalar gerçekleştiğini, söz konusu senedin hukuki anlamda bedelsiz bir senet olduğunu, müvekkili ... ...'nin şahsi hiçbir yükümlülüğünün olmadığını ve hiçbir borcu olmamasına rağmen hakkında icra takibi başlatılmasının haksız, kötü niyetli bir husus olduğu kadar suç teşkil eden bir eylem olduğunu, müvekkilinin hiçbir borcu olmadığından telafisi imkansız zararlar görmemesi için, teminat karşılığında veya teminatsız olarak .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasının tedbiren durdurulmasına, yapılacak yargılama neticesinde, müvekkili ... ...'nin davalı ... Anonim Şirketi'ne davaya konu 100.000,00-TL tutarında senet borcunun olmadığının tespitine, davalı taraf kötü niyetli olduğundan %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın, dava dilekçesinde sadece teminatsız veyahut mahkemenin belirleyeceği teminat miktarı karşılığında icra takibinin durdurulmasını talep ettiğini, davacı tarafın icra takibinin durdurulması dışında icra dosyasına ilişkin talebinin mevcut olmadığını, Sayın Mahkemeniz, taleple bağlılık ilkesi gereğince davacının yalnızca icra takibinin durdurulmasına ilişkin talebini değerlendirerek karar vermesi gerekirken davacının talebinde yer almayan başka bir konuda ihtiyati tedbir kararı vermesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle Sayın Mahkemenizin bu kararının kaldırılarak davacının ihtiyati tedbir talebinin külliyen reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirket ile davacı arasında ticari ilişki mevcut olduğunu, varolan sözleşme gereğince bugüne dek ödenmeyen ve senetle teminat altına alınmış toplam alacağın 100.000-TL'nin alınmasının sağlanması adına; borçlunun mallarını kaçırma/elden çıkarma ihtimali de mevcut olduğundan, bankalardaki hesaplarında mevcut paraların elden çıkarılmasının da son derece kolay olduğu göz önünde bulundurulduğunda, borçlunun taşınır ve taşınmaz malları, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları ile bankalardaki mevduatlarının ihtiyaten haczini istemek zorunluluğu doğduğunu, bu sebeple ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... Esas sayılı dosyadan ihtiyati haciz kararı alındığını, mahkeme kararı ile davacıların mal varlıklarına ihtiyati haciz konulduğunu, davacı tarafın ihtiyati haczin kaldırılması ve icra takibinin durdurulması yönündeki taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafından müvekkili şirket lehine senet düzenlendiğini, senet metninden de anlaşılacağı üzere davacının müvekkili şirkete 100.000-TL tutarında borcu bulunduğunu ve borç miktarının vadesinde ödenmediğini, davacının, müvekkili şirkete karşı borcunun bulunmadığına ilişkin beyanları usul, yasa ve somut gerçekliğe aykırı olduğunu, davacı tarafın, borçlu olduğu halde borcundan kurtulmak amacıyla haksız şekilde bu davayı ikame ettiğini, ayrıca, davacı tarafından düzenlenmiş senedin usul hukuku bakımından kesin bir delil ve ispat şekli olduğunu, kesin delil niteliği taşıyan bir kıymetli evraka itiraz edilirken kesin delillerin varlığı arandığını, söz konusu takibin durması için açılan davada herhangi bir kesin delil bulunmamakla birlikte, söz konusu senedin davacıya ait olmadığına ilişkin de dosyada delil bulunmadığını, muhatap ile yapılan görüşmelerde, davacı, şubesini Antalya'ya taşıyacağını ve yeni şubesinin adresini de şirkete bildireceği taahhüdünde bulunmasına rağmen muhatabın bu taahhüdünü de yerine getirmeyerek sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını, davacıya bu konuda ihtarname gönderildiğini ve güncel adresini bildirmesine ilişkin 15.11.2022 tarihine kadar süre verilmişse de davacı yükümlülüklerine aykırı davrandığını ve müvekkili şirketi mağdur ettiğini, davacı tarafın haksız ve hukuki mesnetten yoksun tüm beyan ve iddialarının külliyen reddine, usul ve yasaya aykırı ihtiyati tedbir talebinin icra dosyasına yatırılacak paranın davalı alacaklıya ödenmemesi yönünden kabulüne kararının kaldırılarak beyan ve itirazları dikkate alınarak davacının ihtiyati tedbir talebinin külliyen reddine, haksız, hukuki mesnetten yoksun ve kötü niyetli olarak ikame edilen davanın her halükarda külliyen reddine, yargılama masrafları ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: .... İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı dosyasının UYAP kayıtları, ...'nden gelen ... ... Ltd. Şti.'nin ticari kaydı bulunmadığına ilişkin müzekkere cevabı, ... Ticaret Sicili Müdürlüğü'nden gelen ... ... Ltd. Şti.'ye ait ticaret sicil bilgilerini içerir müzekkere cevabı, taraflar arasında akdedilen Franchise Sözleşmesi, bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, davacının 22/10/2021 tanzim tarihli 22/08/2022 vade tarihli 100.000,00-TL bedelli senetten dolayı başlatılan .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı takip dosyasından dolayı davalı yana borçlu olup olmadığından ibaret açılan Menfi Tespit davasıdır. Davacı taraf vekili, müvekkilinin davaya konu senet nedeniyle davalıya borçlu olmadığını, davalı şirket ile şahsi olarak hiçbir ticari ve sözleşmesel olarak ilişkisinin bulunmadığını, davalı şirket ile davacının yetkilisi olduğu ... ... Beton şirketi arasındaki sözleşmeden kaynaklı müteselsil, müşterek veya başka bir ad altında herhangi bir ilişkisinin ve sorumluluğunun bulunmadığını, senedin bedelsiz olduğunu tüm bu sebeplerle dava konusu senet nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf vekili, davaya konu senet sebebiyle davacı yanın borçlu olduğunu, senedin davacıya ait olmadığına dair dosyada herhangi bir delilin bulunmadığını, yapılan sözleşmenin şartlarını yerine getirmeyerek izinsiz bir şekilde hot döner markasının kullanıldığı restoranın kapatıldığını, davacının bedelsizlik definin müvekkil şirkete karşı ileri sürmesinin mümkün olmadığının, ispat külfetinin davacı tarafa ait olduğunu tüm bu sebeplerle davanın reddine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekilinin icra takibinin durdurulması şeklinde ihtiyati tedbir talebi mahkememizin ara kararı ile değerlendirilmiştir. Buna göre 2004 Sayılı İİK.'nun 72. maddesinde, "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Davanın menfi tespit davası olduğu ve icra takibinden sonra açıldığı anlaşılmaktadır. 2004 sayılı Yasanın 72/3. maddesi uyarınca senet bedeli olan 100.000,00-₺'nin % 15'i tutarında (15.000,00-₺) teminat (nakit veya kesin süresiz banka teminat mektubu) yatırıldığında İİK 72/3. maddesi gereğince, davacı borçlu tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra dosyasına yatırılacak paranın, davalı olan alacaklıya ödenmemesine karar verildiği anlaşılmıştır. Mali Müşavir bilirkişi...tarafından hazırlanan 12/07/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre; "Dava konusunun, davacı yan tarafından davalı şirket aleyhine keşide edilen, davalı şirket tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2022/... E. Sayılı dosyasına konu edilen 22.10.2021 tanzim tarihli 22.08.2022 ödeme tarihli 100.000,00 TL bedelli senetten kaynaklı davacının davalı şirket borçlu olmadığının tespiti talebinden ibaret olduğu, dava dışı ... ... .... Ltd. Şti. 17.04.2023 günü saat 14:20'da mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış olup dosyada mübrez bila tarihli beyan dilekçesinde ise ticari defterlerinin .../Afyonkarahisar'da olduğunu bildirdiği, davalının 2021, 2022 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davalının incelenen 2021-2022 yıllarına ait ticari defterlerinde dava dışı ... ... .... Ltd. Şti. ile ticari ilişkisinin mevcut olduğu, davalının incelenen ticari defterlerine göre; davalının, dava dışı ... ... .... Ltd. Şti. ile olan hesap hareketlerini 120. Alıcılar hesap kodunda takip etmekle ticari ilişki 15.11.2021 tarihinden itibaren süre geldiği, takibe konu edilen 100.000,00 TL bedelli senedin davalı yanın ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, ekstre bitim tarihi (31.12.2022) itibariyle davalı yanın dava dışı şirketten 1.813,34 TL cari hesap bakiye alacaklı olduğu, davalı şirket ile dava dışı ... ... .... Ltd. Şti. arasında 01.10.2021 tarihinde Franchıse Sözleşmesi akdedildiği, Sözleşmenin konusu incelendiğinde ise “Hot Döner” markası adı altında davalı yan tarafından dava dışı şirkete Franchise verilmesine ilişkin olduğu, davalı şirketin ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede, davacı ... ... ile herhangi bir ticari ilişki veya muhasebe kaydına rastlanmamış olmakla dava dışı (davacı yanın yetkilisi olduğu) ... ... .... Ltd. Şti. ile ticari ilişkisinin mevcut olduğu, takibe konu edilen senedin davalı yanın ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, takibe konu edilen senedin davalı ve dava dışı şirket arasındaki ticari ilişkiye istinaden düzenlendiğini gösteren dosya kapsamında herhangi bir belge ya da veri görülmediği, bu bağlamda takibe konu senetten davacı yanın sorumlu olup olmadığı ve davacının menfi tespit taleplerinin yerindeliği" görüş ve kanaatinde bulunmuştur. Davacı şirketin yetkilisi bulunduğu şirket olan ... ... Ltd. Şti.'ye ait ticari defterlerin incelenmesi için ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazıldığı anlaşılmıştır. Mali Müşavir bilirkişi ... tarafından hazırlanan 11/06/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; "Dava dışı ... ... .... Ltd.'nin tutmakla yükümlü olduğu 2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defterlerinin, 6102 sayılı T.T.K. 64. Maddesi gereği yasal süresi içerisinde açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, 213 sayılı vergi usul kanunu ve 1 sıra no'lu muhasebe uygulama tebliği kapsamında usule uygun şekilde kayıt edildiği ve 6.100 sayılı H.M.K. 222.nci maddeye istinaden sahibi lehine delil özel olma özelliğine haiz olduğu, dava dışı ... ... .... Ltd. Şti. İle Davalı şirket arasında 01.10.2021 tarihinde Franchising (isim hakkı) Sözleşmesi akdedilmiş olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin 15.11.2021 tarihinde başladığı ve 13.09.2022 tarihine kadar devam ettiği, 31.12.2022 tarihi itibariyle davalı şirketin dava dışı şirketten 1.813,34 TL cari hesap alacağı kaldığı, davalı şirket tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2022/... E. sayılı dosyasında takibe konu edilen 100.000,00 TL bedelli senedin dava dışı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, sonuç olarak, 100.000,00 TL bedelli senetten kaynaklı olarak davacının davalı şirkete borçlu olduğuna dair defter kayıtlarına yansıyan bir ticari ilişkiye rastlanmadığı, incelenen defter kayıtlarına göre Davalı'nın Dava Dışı şirketten 1.813,34 TL cari hesap alacağı kaldığı," görüş ve kanaatinde bulunmuştur. Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacağın varlığını iddia eden alacaklı davalı üzerinde olsa da menfi tespite konu borç kıymetli evraktan kaynaklanıp davacı yönünden kayıtsız şartsız bir borç ikrarı bulunduğundan ve davacı senedin ödeme aracı olarak değil de avans olarak verildiğini, senedin bedelsiz olduğunu iddia ettiğinden ispat yükü davacı üzerindedir. Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik ise, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmamasıdır (İnan, Nurkut: Türk Hukukunda Hatır Senetleri ve Özellikle Hatır Bonoları, Ankara, 1969, s.16). Başka bir deyişle bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse ya da sona ermişse, o kambiyo taahhüdü bedelsiz demektir. Bu anlamda senedin bedelsiz sayılmasında esas alınan husus, temel borç ilişkisinin kendisi değil, bu temel borç ilişkisinden doğan temel alacaktır. Bu itibarla bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası ile maddi hukuk bakımından borcun mevcut olup olmadığının tespiti amaçlanmakta; borçlu olmadığını iddia eden borçluya, genel hükümlere göre bu durumu tespit imkânı verilmektedir. Dava neticesinde borçlu olunmadığının tespiti hâlinde ise davacı (borçlu) hakkında bir icra takibi başlatılması engellenmiş olacak veya başlatılan ve devam eden icra takibi iptal edilerek, davacının mevcut olmayan bir borcu ödemesi engellenmiş olacaktır.(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/40 E., 2021/542 K. Sayılı, 29.04.2021 tarihli ilamı) Kural olarak senet, bir ödeme vasıtası olup, aksi kararlaştırılmadıkça mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiği yönünde bir karine mevcuttur. Bu karinenin aksini iddia eden davacı, senedin avans olarak verildiğini yazılı delille ispatlamakla yükümlüdür. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 15/05/2017 tarih, 2016/15867 esas ve 2017/3820 karar sayılı ilamı) Davacının takip konusu senedin avans olarak verildiğini, bedelsiz olduğunu HMK'nın 201. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak yazılı delille kanıtlaması gerekmektedir. Davacı tarafça dava konusu senedin teminat olarak davalıya verildiği, davalı ile yapılan sözleşmenin tarafının kendisi olmadığını ileri sürülmüştür. Dava konusu senedin avans olduğuna dair yazılı bir delil bulunmamaktadır. Ayrıca davacı senet üzerindeki imzasını da inkar etmemiştir. Davalının ticari defterleri ile davacının yetkilisi olduğu şirketin ticari defterlerinin incelenmesinde taraflar arasında düzenlenen franchising sözleşmesine istinaden davaya konu senedin teminat olarak verildiğine dair bir kayıt olmadığı da anlaşılmıştır. Bu haliyle davacı tarafça iddialarının yazılı delil ile ispatlanamadığı, başkaca araştırılacak bir husus kalmamış davacı tarafından ispatlanamayan davanın reddine ile şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin de reddine karar vermek gerekmiştir.

KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın peşin yatırılan 1.707,75-TL harçtan mahsubu ile fazladan alınan 1.280,15-TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacı tarafa iadesine, 3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı tarafından yatırılan teminatın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 333. maddesi uyarınca re'sen yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar usulen okundu, anlatıldı. 20/11/2024

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır

*Bu evrak 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.