İlk Derece Mahkemesi 2022/259 E. 2025/30 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/259 Esas KARAR NO : 2025/30

DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) DAVA TARİHİ : 12/09/2014 KARAR TARİHİ : 16/01/2025 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30/01/2025 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 8 yıldır EFES Biralarının bölge temsilciliğini yaptığını, müvekkilinin iş merkezi ve dağıtım depolarının, davalıya ait bulunan ....... Çimento fabrikasının bitişiğinde yer aldığını, Çimento fabrikasının yoğun yerleşim merkezi içinde kaldığı için, çevreye, işyerlerine, araçlara, bitki örtüsüne ve insan sağlığına ciddi zarar verdiğini, bu sebeple müvekkili şirketin sadece iş yerini temizlemek için ayda 5.000 TL işçilik ve 2.500 TL temizlik malzemesi sarfettiğini, davalı şirkete ait çimento fabrikasının faaliyeti sırasında çevreye yaymış olduğu çimento artıkları, gazlar ve tozlar ile değişik zararları maddeleri müvekkili şirketin dış cephe yüzey kaplamalarına, iş yeri içinde bulunan tüm malzemelere ve stoktaki mallara, müvekkili şirketin binalarındaki tüm çatı sistemlerine, müvekkili şirketin tüm araçlarına, personel çalışanlarına, tüm çalışanların sağlığına ve tüm ağaç ve bitki örtüsüne zarar verdiğini, Yeni Borçlar yasasının 71. maddesinin bu tür işletmeleri önemli ölçüde tehlike taşıyan işletmeler olarak adlandırıldığını, tehlike sorumluluğunda zarar devam ettiği için zamanaşımını işleyemediğini beyanla talebinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik bina ve eklentilerinin tozlardan dolayı temizliği için 30.000 TL olarak kabulüne, 2005 yılından bugüne kadar tüm bina ve eklentilerinin temizlik giderlerinin ay bazında tespitine, depolardaki çatının maliyetinin aylık temizlik ve bakım giderlerinin tespitine, aynı tarihten itibaren en yüksek ticari faize hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP; Davalı tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesinde dava türünün anlaşılmadığını, davacının hüküm altına alınması istenen taleplerin aynı davaya konu edilecek niteliğe haiz olmadığından HMK'ya aykırı olarak açıldığını, davanın dava şartı olan hukuki yarar yokluğu nedeniyle HMK madde 114/ H ve madde 115/2 gereğince usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının bir yandan bina ve eklentilerinin temizliği için 30.000 TL'nin ödetilmesini istemekte iken bir yandan da geçmiş yıllarda yapılan temizlik giderlerinin tespitini talep etmekte olduğunu, bu iki sistemin ancak iki ayrı davanın konusu olabileceğini, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararın bulunmadığını, dolayısıyla HMK'nun 115 hükmü gereğince davanın usulden reddi gerektiğini, dava konusu iddia ve taleplerin asla kabul anlamına gelmemek kaydıyla herhangi bir hak kaybına uğramamak amacı ile zamanaşımı definde bulunduklarını, müvekkili şirketin çimento üretimine ilişkin faaliyetlerini tüm yasal yükümlülüklere uygun olarak yerine getirdiğini, müvekkili şirketin Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından verilmiş hava kalitesi açısından bir sakıncanın bulunmadığı belirtilen A Grubu Emisyon Belgesi ve Birinci Sınıf Gayrısıhhi Müesseselere Ait Açılma İzni gibi tüm ruhsat ve izinlere sahip olduğunu, ayrıca müvekkili şirketçe Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinde öngörülen tüm tedbirlerinde alındığını, davacının uğradığını ileri sürdüğü zararların müvekkilin faaliyetine atfedilemeyeceğini, davada ispat yükünün davacıya ait olduğunu, ancak davacının davada iddialarının ispatını sağlayacak hiçbir delil sunmadığını, davanın bu nedenle reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının iddiaları ve talepleri yönünden haksız fiil sorumluğunun şartlarının oluşmadığını, davacının 6098 Sayılı BK m. 71 ile düzenlenen tehlike sorumluluğuna atıfla müvekkili şirketin tehlike sorumluluğunun kapsamında olduğunu iddia ettiğini, müvekkili şirketin iştigal konusunun yasa koyucunun öngördüğü işletmeleri kapsadığını beyanla davanın reddini savunmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Dava, davalıya ait fabrikanın işletilmesinin davacıya ait işyerine zarar verip vermediği, vermişse zararın türü ve miktarının ne olduğu, davacının bundan dolayı davalıdan talep edebileceği tazminat istemine ilişkindir. Mahkememizin .... Esas, .... Karar sayılı ve 06/12/2018 karar tarihli ilamın İstinaf edilmesi üzerine dosyanın gönderildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin ..... Esas, .... Karar sayılı ve 12/01/2022 karar tarihli ilamıyla kaldırılmakla yukarıdaki esası almıştır. Mahkememizce alınan 08/02/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER İHTİLAFIN ÖZÜ: Tüm dosya kapsamı tarafların iddia ve savunmaları ile dosya içeriğinde mevcut tüm bilgi, bulgu, ekspertiz vb. belgeler ışığında incelemeler yapılmıştır. Buna göre, davacı zarar gören sıfatı ile yaptığı temizleme işçilik ve sarf malzemelerini rücu talep ettiği görülmektedir. SEKTÖREL DEĞERLENDİRME: Tespit konusu fabrikanın faaliyet alanı klinker ve çimento üretimi olup yarı mamul olarak adlandıran klinker çimentonun ana maddesi olduğu. Klinker %5 e kadar alçıtaşı ile öğütülerek portland çimentosu, tras, cüruf gibi katkı maddeleri ile birlikte öğütülerek de katkılı Portland Çimentosu elde edilmektedir. İnceleme konusu Tesis kapasite raporuna göre yıllık klinker üretimi kapasitesi 1.943.000 ton ’dur. Klinker üretim ünitesi, atık yakma ve birlikte yakma tesisi, tehlikesiz geri kazanım faaliyetleri ile homojenizasyon sağlanarak reçete ile belirtilen terkip, çap ve boyuta göre proses içerisinde çimento üretimi yaptığı görülmektedir. İnceleme konusu hava ve çevre kirliliği ve buna bağlı davacı firma ve çevresinde oluşan hasara yönelik hava kirliliği insan ve doğal çevreye zarar verebilen havadaki katı, sıvı damlacıkları ve gaz formlarında bulunabilen maddeler olarak ifade edildiği, bu kirlilikler ise doğal veya antropojenik kaynaklı (insan aktiviteleri ile ) olabilmektedir. Hava kirleticilere genel olarak kaynaklarına göre sınıflandırılırlar: atmosfere doğrudan salının kirleticilere birinci kirleticiler, atmosferdeki kimyasal reaksiyonlar sonucu oluşanlar ise ikincil kirleticiler olarak adlandırılır. Uluslararası kabul görmüş standartlar ile Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğinde de belirtildiği üzere hava kirliliğine sebep olan başlıca kirleticiler ; kükürtdioksit SO2, ozon O3, azot oksitler NOx, karbon monoksit CO, partikül madde PM ve kurşun Pb olarak sıralanabilir. CO, Pb, NO2, ve SO2 Atmosfere çeşitli kaynaklardan direkt olarak salınırlar. Ozon O3 ise direkt olarak salınmaz ancak azot oksitleri NOx ve uçucu organik bileşikler VOC güneş ışığının varlığında reaksiyona girerek ozon oluşumuna sebep olurlar. Kükürt dioksit SO2 asidik ve renksiz bir gazdır. Atmosferik SO2’ nin büyük bir kısmı doğal emisyonlardan kaynaklanmaktadır. Antropojenik kaynaklı olan SO2 kömür ve fuel oil’ in doğal olarak yapısında bulunan kükürt bileşiklerini yanması ile açığa çıkmaktadır. Partikül madde atmosferdeki ağırlıkları nedeniyle hızla çökebilen büyük partikülleri ile atmosferde yayılan çok küçük tanecikli katı veya sıvı partikülleri kapsar. Antropojenik kaynakları; yakıtlar, dizel motorlar, inşaat ve endüstriyel faaliyetleri, ikincil aeroseoller ile doğal kaynakları bitki polenleri ve yerden kalkan tozlardır. Partiküller; tanecik boyutları, koyuluğu, kimyasal bileşimi ve sağlık etkileri potansiyeline göre geniş çapta değişim gösterirler. Büyük partiküller, insan vücudunun doğal savunma mekanizması tarafından uzaklaştırılır. Daha küçük partiküller (<10 µm) akciğerlerin derinliklerine nüfuz ederek tahriş ve tıkayıcı etkilere sebep olabilmektedir. .... Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsünün hazırladığı Davalı Firmaya münhasıran hazırlanana .... sayılı Proje Sonuç Raporuna bakıldığına ise; 3. bölümünde yönetmeliklerle belirlenen Tablo 3.4. kirlilik parametreleriyle ilgili olarak yönetmeliklerle belirlenmiş sınır değer tablolarının belirtildiği bu tablolarda “uzun vadeli sınır değer UVS ve kısa vadeli sınır değer KVS” tablo şeklinde belirtildiği görülmektedir. 5. bölümde yapılan Ölçüm Sonuçları ve Değerlendirme bölümünde pasif örnekleyicilerle değişik 10 ayrı noktada ölçüm sonuçlarının verildiği görülmektedir. Bu örneklemelerde elde edilen verilerin 28.09.2011 tarihi ile 25/26.03.2013 Tarihleri aralığında 13 adet numune örneklemesinin sonuçlarının bulunduğu görülmektedir. Bu sonuçlar incelendiğinde; PM10 (PARTİKÜL MADDE) yönüyle, örnekleme noktasında 24/25.04.2012 Tarihlerinde 149,45 µg/m3 PM10 sonucunun KVS sınır değeri üzerinde olduğu, örnekleme noktasında 23/24.07.2012 tarihlerinde tespit edilen 228,87 µg/m3 PM 10 sonucunun KVS sınır değeri üzerinde olduğu, çöken toz ve çöken toz içinde metal analiz sonuçları yönüyle değerlendirildiğinde ise; örnekleme noktasında 20.12.2011-27.01.2012 dönemi tarihlerinde tespit edilen 630 mg/m2.gün değeri sonucunun KVS sınır değeri üzerinde olduğu, yine 254 mg/m2.gün değeri sonucunun UVS sınır değeri üzerinde olduğu, şeklinde belirtilmiştir. Çimento üretimi kaynaklı Partikül Madde PM10 ile Çöken toz ve çöken toz içinde metal cinsi kirlilik kaynaklı emtianın çevre üzerinde meydana gelen tozlanma, kirlenme ve taşlaşma vb. suretiyle çevreye, insana sağlığına ve davacı firma bina dahili işyerine sirayetiyle meydana gelen zararlardan ötürü davalı firmada yerli menşei çimento ve klinker üretim vb. ürün olarak üretimin yapıldığı ve huzurdaki dava idame edilerek zarar tazmin yoluna gidildiği anlaşılmaktadır. İnceleme konusu kirlilik kaynaklı emtianın çevre üzerinde meydana gelen tozlanma, kirlenme ve taşlaşma vb. suretiyle çevreye, insana sağlığına ve davacı firma bina dahili işyerine kirlilik alıcı ya da maruz kalıcı davacı firmada tasfiye ve temizleme işlemeleri esnasında hasar tespit edilmesi sigortalı çalışanlar yönüyle bordro vb. şeklinde yapıldığı anlaşılmaktadır. Davalı çimento ve klinker vb. ürünleri üretiminin Türkiye de yapıldığı görülmektedir. İnceleme konusu kirlenmeye sebep olan bulguların olduğu ... Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsünün hazırladığı raporda sübut olduğu ancak süreklilik kaydetmemekle birlikte ve 24/25.04.2012 Tarihlerinde 149,45 µg/m3, 23/24.07.2012 tarihlerinde tespit edilen 228,87 µg/m3 PM10 miktarların insan sağlığı yönüyle akciğerlere etkisi gözetildiğinde aşım yapılarak çevreye sirayeti sağlandığı yine süreklilik kaydetmemekle birlikte Çöken toz ve çöken toz içinde metal analiz sonuçları yönüyle 20.12.2011-27.01.2012 dönemi tarihlerinde tespit edilen 630 mg/m2 ile 254 mg/m2 gün değeri sonucunun UVS sınır değeri 2012 dönem tarihinde baca, filtreleme, üretim vb. kaynaklı kirlilik ürünlerin dava dışı alıcı bireylere dava dışı ve/veya davacı firmaya sirayetle hava ve atmosfer yolu ile bulaştırıldığı anlaşılmaktadır. Kısaca bakıldığında fotoğraflarda görüldüğü üzere bazı yerde ve araçlarda kısmi bir yüzey aralığının tozlanma ve kirlilik ürünlerin sirayet ettiği görülmekle birlikte çimento sanayi ortamı içerisinde standart dışı bir durumun olmadığı gözetilerek incelendiğinde inceleme konusu kirlenmenin engellenmesi için birtakım önlemlerin baca filtre vb. normal koşullarda istenilen ölçüm ve denetimin kanuni şartlar ve yasal mevzuatta Çevre ve Şehircilik Bakanlığı gözetiminde yapıldığı görülmektedir. Tozlanma ve kirlilik emtialarının prosedürüne bağlı incelendiğinde ise temizlenme koşullarında tozlanmanın sirayet ettiği araç ve bina yapısının üzerinde birikmeyle oluşan yüzey kalınlığı durumun dikkate alınması gerektiği. Yüzeylerde biriken ve arta kalan bu çimento toz vb. artıkların temizlenmesi oldukça zordur. Çimento tabakasının yoğunluğuna göre kimyasal içerikli çözücülerin ağır tabakalarda 1/2 oranında, orta çimento tabakalarında 1/3 oranında, sadece toz tarzında çimento lekelerinde 1/5 oranında su ile seyrelterek kullanabilir. Herhangi bir kimyasal kullanılmadan sert bir alet (örneğin spatula) ile kazıma işlemi gerçekleştirildiğinde, kazıtılan yüzeye büyük zararlar vermektedir. Bununla birlikte bilinmeden kullanılan bazı ilaçlarda beton ve vb. sökme işlemi gerçekleştirilirken zehirli gaz ihtiva etmekte ve sağlığa ciddi zararlar verebilmektedir. Kurumuş beton, harç, kireç ve çimentonun kullanılacak olan zemine zarar vermemesi, kolaylıkla sökülebilmesi ve ayrıca sağlığa olumsuz etkide bulunmaması için tavsiye edilebilecek kimyasallar en ucuz yollu ve bol bulunma imkanlı olarak seyreltilmiş nitrik asit ve yüzey aktif deterjanların kullanımı ile türlü yüzeyden kolay bir şekilde sökülmesini ve temizlenmesini sağlayacağı ifade edilebilecektir. Bu noktadan yola çıkıldığında araçlar ve bina ile eklenti bölümler üzerinde tozlanma, kirlenme, zedeleme vb. kirlilik ürünün çok yüksek negatif durumlarda filtrelerin yeterli çalışmaması gibi tozlanma ve kirlenmenin fiili olarak gerçekleşeceği rüzgar vb. araçlara ve binalara savrulacağı, tozlanmanın kati şekilde vukuu bulduğu uzunca bir müddet araç ve bina yüzey - zemin şartlarında inceleme konusu toz partikül ve kirlilik emtiasında meydana gelen zarar ve ziyan durumun açıklanmaya çalışıldığı söylem ve ibarelerden anlaşılmaktadır. Bu minvalde inceleme konusu toz partikül ve kirlilik şartlarının çimento üretiminin doğal yapısı itibariyle mevcut oluşan tozlanma ve kirlenmenin kuvvetle muhtemel olacağı, Tübitak Mam sonuçları itibariyle davalının filtreleme sisteminin istisnalar hariç nihai sonuçlar yönünden istenilen standart aralığına yakın kaldığı, inceleme konusu Çimento üretimi kaynaklı Partikül Madde PM10 ile Çöken toz ve çöken toz içinde metal cinsi kirlilik kaynaklı emtianın çevre üzerinde meydana gelen tozlanma, kirlenme ve taşlaşma vb. suretiyle çevreye, insana sağlığına ve davacı firma bina dahili işyerine sirayeti şartlarında elde edilen veriler aracılığıyla en ucuz yollu ve bol bulunma imkanlı olarak seyreltilmiş nitrik asit ve yüzey aktif deterjanların kullanımı ile türlü yüzeyden kolay bir şekilde sökülmesini ve temizlenmesinin kuvvetle muhtemel sağlanacağı, dosya içeriğinde mevcut tüm bilgi, resim, rapor vb. belgeler incelendiğinde temizlemenin hangi evsaf ve proses kullanılarak yapıldığı kullanılan temizleyici cins ve özellikleri ile temizlenen çimento tabakasının yoğunluğu ve yüzey kalınlığı yönünde yeterli delil bulunmadığı, inceleme konusu zararın hesaplanması yönünde tespit mümkün olamamıştır. İnceleme konusu tozlanma vb. kirlilik şartlarına özellikle fotoğraflar incelenmek suretiyle çevre, araç ve bina yüzeyinde meydana gelen kirlilik PM10 ile Çöken toz ve çöken toz içinde metal cinsi kirlilik kaynaklı emtianın çevre üzerinde meydana gelen tozlanma, kirlenme ve taşlaşma vb. suretiyle çevreye, insana sağlığına ve davacı firma bina dahili işyerine sirayeti şartlarında maddi zarara yol açacağı ancak ortak uyum ve benzerlikler fotoğraflar incelenerek anlaşılamadığından, inceleme konusu hasarın dosya içeriğinde mevcut tüm bilgi, resim, rapor vb. belgeler incelendiğinde temizlemenin hangi evsaf ve proses kullanılarak yapıldığı kullanılan temizleyici cins ve özellikleri ile temizlenen çimento tabakasının yoğunluğu ve yüzey kalınlığı yönünde yeterli delil bulunmamaktadır. SONUÇ VE KANAAT: İşbu raporda arz ve izah olunan sebeplerle dosya münderecatında mevcut tüm bilgi, bulgu, belge tanık beyanları ve deliller uyarınca değerlendirmesi yapılan ve tüm nihai takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere: İnceleme konusu tozlanma vb. kirlilik şartlarına özellikle fotoğraflar incelenmek suretiyle çevre, araç ve bina yüzeyinde meydana gelen kirlilik Partikül Madde PM10 ile Çöken toz ve çöken toz içinde metal cinsi kirlilik kaynaklı emtianın çevre üzerinde meydana gelen tozlanma, kirlenme ve taşlaşma vb. suretiyle çevreye, insana sağlığına ve davacı firma bina dahili işyerine sirayeti şartlarında maddi zarara yol açacağı ancak, ortak uyum ve benzerlikler fotoğraflar incelenerek anlaşılamadığından, inceleme konusu hasarın dosya içeriğinde mevcut tüm bilgi, resim, rapor vb. belgeler incelendiğinde temizlemenin hangi evsaf ve proses kullanılarak yapıldığı kullanılan temizleyici cins ve özellikleri ile temizlenen çimento tabakasının yoğunluğu ve yüzey kalınlığı yönünde yeterli delil bulunmadığı, inceleme konusu zararın hesaplanması yönünde tespit mümkün olamamıştır, Maliyet hesaplamasının mali müşavir bilirkişiler marifetiyle yapılmasının yerinde olacağı, sonuç ve kanaatine varılmıştır. Mahkememizce alınan 13/11/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; TARAF VEKİLLERİNİN İTİRAZLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ; İncelenen Belgeler: Dava taraflarının vekili aracılığıyla bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ve dava dilekçesi, davalı taraf cevap ve itiraz dilekçesi ve ekli belgeler, bilirkişi raporları, duruşma tutanağı diğer tüm bilgi bulgu ve belgeler incelenmiştir. Bulgular ve Sonuç Yukarıda incelenen bilgi, bulgu ve belgeler ışığında: 06/09/2023 tarihli ön raporda belirtildiği üzere: “Dosyadaki belgelerin incelenmesi sonucu; “Bilirkişi heyetimiz tarafından hakimliğinize tevdi edilen 01.02.2023 tarihli Kök Bilirkişi Raporumuz için dava konusu maddi hasarla ilgili Ek Rapor istenilmiştir. Kök Raporumuzda; çimento üretimi sırasında, klinker fırınından, öğütücülerden, ambalaj makinalarından ve diğer ekipmanlardan verilen sınır değerleri aşacak şekilde atmosfere toz ve gazların çıktığı belirtilmiş ve bunların davacı tarafın fabrikasındaki değişik malzemeler üzerinde tozlar, tozların su ile tepkimeye girerek ince tabakalar halinde hasar oluştuğu belirtilmişti. Bunun yanında asit yağmurlarının korozyon oluşturduğundan bahsedilmişti. Bilirkişi heyetimizce, davacı tarafta meydana gelen maddi hasarın hesaplanabilmesi için davacı tarafın aşağıdaki hususları açıklığa kavuşturması ve tarafımızca da bunların yerinde tespit edilmesi gerekmektedir. Bu hususlar; İddia edilen 30.000 TL’lık maddi tazminatın (Davanın açıldığı tarih itibariyle) neleri kapsadığının ayrı ayrı belirtilmesi ne hesaplamanın nasıl yapıldığının belirtilmesi, Hangi malzemelerin, hangi tarihten itibaren ve ne kadar süre etkilendiği, etkilenmenin halen devam edip etmediği, ne şekilde etkilendiği (ince tabaka taşlaşması yanında metal yüzeylerinin korozyonu ve diğer etkiler belirtilecek), Etkilenen malzemelerin yüzey alanları, varsa değiştirilen malzemelerin miktarları (resimler, belgeler, faturalarla ispat edilerek), Çimento fabrikasından kaynaklanan tozların ve ince tabaka halindeki taşlaşmış (çimentolamış) kısımların giderilmesi için yapılan temizlemesi için hangi mekanik, kimyasal veya yıkama işleminin yapıldığının belgelenerek ortaya konulması (Faturalar, ekstra sarf malzemesi, işçilikle ilgili fatura vb. bilgi ve belgeler) , Çimento fabrikasından çıkan korozif gazlar ve asit yağmurlarından etkilenen metalik malzemeler varsa, bunların da miktarının (Alan-m2-, cins, kalınlık vb. özellikleri) belirtilmesi gerekmektedir. Maliyet hesaplarının sağlıklı bir şekilde yapılması ve tespiti için yukarıda belirtilen bilgilerin davacı tarafça bilirkişi heyetimize ivedilikle sunulması için gereğinin Sayın Hakimliğiniz bilgisi dahilinde yapılmasını saygılarımızla arz ederiz" şeklinde belirtilmiştir. Ancak İlgili tarafça gerekli bir cevap alınamadığını belirtmek isteriz. Davacı İşletmenin çatı kısmı ve aynı zamanda karkas bina katında bulunan imalat ve ofis kısmının mevcut olduğu alandan başlamış olan tozlanmadan” 01.02.2023 tarihli Kök Bilirkişi raporumuzda ve dava dahilinde bulunan bilirkişi raporlarında belirtildiği anlaşılmıştır. Binanın geniş hacim ve m2 sahip olması ve oluşabilecek tozlanma ve kirlenmenin gerek atmosferik etki ve doğal tozlanma seyri ve gerek çevrede bulunan mikro partikül boyutunda toz ve kirliliğe sebep olan diğer davalı dahil işletmelerin de etkisi ile meydana gelen toz partiküllerine bağlı kirliliğin hızı bakımından kısa periyotta gerçekleşen ve nem etkisi ile yüzeyde tutunma ve çökme sonucunda meydana gelen kirliliğin şiddetli kirlenemeye maruz olduğu kabul edilmiştir. Söz konusu işyerinde atmosferik ve çevrede faaliyet gösteren işletmeler kaynaklı tozlanma ve kirlilik çıkma olasılığı mümkün olsa da elde edilen bilgi ve belgelerden çatı üzerindeki zararın, çimento üretiminde iyi tutulamayan mikronize tozlardan, hammaddenin öğütülmesinden, çimento klinkerinin öğütülmesinden oluştuğunu, toz standartlarına ...... Mam Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsünün hazırladığı Davalı Firmaya münhasıran hazırlanana ....... sayılı Proje Sonuç Raporunda belirtilen değerlere davalı işletme ve çevrede faaliyet gösteren diğer işyerlerinin özellikle uymadıklarını, araçların üzerindeki normal tozlardan fazla olarak çimento tozlarının da kaplayabildiğini bunun normal tozların en az yaklaşık 2-3 katı daha fazla yıkamaya sebebiyet verebileceği, Bina içindeki tozlanmanın ispatını özellikle toz analizi yaparak davalıdan kaynaklı çimento olduğunu ve diğer normal toza oranlarda vb çalışma dosyada bulunmadığından net bir oran belirtilmesinin bu şartlarda kabul edilemeyeceği tespit edilmiştir. Tozlanma çıkış sebepleri kısaca özetlendiğinde; fiziksel ve kimyasal etkenler olarak tanımlanmıştır. Kavramlar içinde sıçrama ve sirayet ile bina betonarme özelliğinde, çatı dahilinde oluşan bina içirişinde içlerinde bulunan elektrikli makine, eşya vb. malzemeleri aşırı tozlanma sonrası gibi endüstriyel ekipman ve aletlerinin aktif olarak kullanılması meydana gelen tozlanma etkisi ile birlikte tüm etmenler bir bütün olarak incelendiğinde: Dosya içerisinde bulunan rapor ve fotoğraf incelemelerinde “03/08/2016 tarihli ....... tarafından hazırlanan heyet ek raporunda: tespit edilen hususlar başlığı altında: Sayın Mahkemenin davacı tarafça ibraz edilen bordroda ki işçilerin dava konusu zararın giderilmesi için çalışan davacı şirket çalışanları olduğuna kanaat getirmesi halinde ise: Davacının dava konusu ile ilgili zararın giderilmesi için harcadığı işçilik giderinin aylık 7.176.20 TL si olacağı ancak talepte bağlılık ilkesi doğrultusunda aylık 5.000,00 TL olarak kabul edilebileceği, bu itibarla davacının 2005 yılının başında 2013 yılının temmuz ayına kadar talepte bulunduğu, bu itibarla davacının talebinin 8 yıl 7 ay olduğu. Diğer bir ifade ile 103 aylık talebinin olduğu belirlenmiştir. davacının talebine göre hesaplama yapılması durumunda davacının zararımın (103 Ay 5.000,00 TL) 515.000,00 TL si olabileceği ancak davacının iş bu davada ki talebinin 30.000,00 TL si olduğunun Sayın Mahkeme tarafından dikkate alınması gerektiği belirlenmiştir. ” raporda beyan edilmiştir. Yaşanan olayda alınması gereken tedbirler yönünden davalı çimento firması işleteni ve davacı bina malikinin fiziki bir müdahalesinin bulunmadığı: özellikle İş Sağlığı Ve Güvenliği Yönetmeliklerinde alınan tedbirlerde uygun davranış, müdahale vb. bu minvalde zararın artmasına sebebiyet verdiği anlaşılmaktadır. Bu durum kök raporda yer aldığı şekliyle sonuç bölümünde ifade edilmiştir. “İnceleme konusu tozlanma vb. kirlilik şartlarına özellikle fotoğraflar incelenmek suretiyle çevre, araç ve bina yüzeyinde meydana gelen kirlilik Partikül Madde PM10 ile Çöken toz ve çöken toz içinde metal cinsi kirlilik kaynaklı emtianın çevre üzerinde meydana gelen tozlanma, kirlenme ve taşlaşma vb. suretiyle çevreye, insana sağlığına ve davacı firma bina dahili işyerine sirayeti şartlarında maddi zarara yol açacağı ancak, ortak uyum ve benzerlikler fotoğraflar incelenerek anlaşılamadığından, inceleme konusu hasarın dosya içeriğinde mevcut tüm bilgi, resim, rapor vb. belgeler incelendiğinde temizlemenin hangi evsaf ve proses kullanılarak yapıldığı kullanılan temizleyici cins ve özellikleri ile temizlenen çimento tabakasının yoğunluğu ve yüzey kalınlığı yönünde yeterli delil bulunmadığı, inceleme konusu zararın hesaplanması yönünde tespit mümkün olamamıştır,” belirtilmiştir. Yapılan tespit ve baz alınan mevzuatın hatalı olmadığı, yapılan tespit ve açıklamalar ile özellikle davacı taraftan talep edilen belgelerin ayrıntılı şüpheye yer vermeyecek şekilde net olarak ifa edildiği görülmektedir. Dosya heyetçe ayrıntılı incelenerek 03/08/2016 tarihli ..... Tarafından hazırlanan Heyet Ek Raporunda kusur durumu ve hesaplama oranlarının düzenlenmiş raporda belirtildiği gibi yerinde olduğu. Heyetimizce hazırlanan kök raporda verilen görüş ve kanaatimizi değiştirecek yeni bir bilgi bulgu ve belgenin dosya dahilinde bulunmadığı ve bu minvalde kök raporda belirtilen sonuç ve kanaatte bir değişikliğe gidilemediği hususu anlaşılmış olup, Takdiri Sayın Mahkemenizde olmak üzere saygı ile sunulur. SONUÇ: Dosya heyetçe ayrıntılı incelenerek raporda ki taleplere ilişkin 06/09/2023 tarihli ön raporda belirtildiği üzere ve heyetimizce hazırlanan 01.02.2023 tarihli Bilirkişi kök raporda tespit edilen hususların ise belirtildiği gibi yerinde olduğu, “03/08/2016 tarihli ....... Tarafından hazırlanan Heyet Ek Raporunda gerekli açıklama ve tespitlerin yapıldığı işbu tespitler ışığında: Sayın Mahkemenin davacı tarafça ibraz edilen bordroda ki işçilerin dava konusu zararın giderilmesi için çalışan davacı şirket çalışanları olduğuna kanaat getirmesi halinde ise: Davacının dava konusu ile ilgili zararın giderilmesi için harcadığı işçilik giderinin aylık 7.176, 20 TL si olacağı ancak talepte bağlılık ilkesi doğrultusunda aylık 5.000,00 TL olarak kabul edilebileceği, Bu itibarla davacının 2005 yılının başında 2013 yılının temmuz ayına kadar talepte bulunduğu, bu itibarla davacının talebinin 8 yıl 7 ay olduğu. Diğer bir ifade ile 103 aylık talebinin olduğu belirlenmiştir. Davacının talebine göre hesaplama yapılması durumunda davacının zararımın (103 Ay 5.000,00 TL) 515.000,00 TL si (BeşyüzonbeşbinLira) olabileceği ancak davacının iş bu davada ki talebinin 30.000,00 TL si olduğunun Sayın Mahkeme tarafından dikkate alınması gerektiği belirlenmiş” olduğu işbu durumda yapılan tespitlere katıldığımızı, kök raporda verilen görüş ve kanaatimizi değiştirecek yeni bir bilgi, bulgu ve belgenin dosya dahilinde bulunmadığı ve bu minvalde kök raporda belirtilen sonuç ve kanaattine varılmıştır, şeklinde rapor düzenlemişlerdir. Tüm dosya kapsamı ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ....... Hukuk Dairesi'nin ...... Esas, ......Karar sayılı ve 12/01/2022 kaldırma ilamı hep birlikte değerlendirilmesinde ; Dava çevre kirlenmesinden kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. 2872 sayılı Çevre Kanununun 28'inci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca çevreyi kirletenler veya zarar verenler sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı kusur şartı aranmaksızın sorumludurlar. Aynı maddenin 2'nci fıkrasına göre kirletenin meydana gelen zararlardan ötürü genel hükümlere göre tazminat sorumluluğu saklıdır. Kanunda, sorumluluğun kusur aranmayan bir sorumluluk olduğu açıkça ifade edilmiştir. Buradaki sorumluluk, çevrenin kirletilmesi ve doğan zararlar içindir. Bunun dışında kalan durumlar, hükmün kapsamına girmez. 2872 sayılı Çevre Kanununun 28'inci maddesinde öngörülen sorumluluğun oluşması için bir kişinin çevreyi kirletmiş olması ve çevre kirlenmesiyle zarar arasında uygun nedensellik bağının bulunması, bir kimsenin de bu sebeple zarara uğraması gerekir. Hemen belirtmek gerekir ki kirletmenin 2872 sayılı Çevre Kanununa aykırılığı sebebiyle hukuka aykırılık unsuru gerçekleştiği için ayrıca fiilin hukuka aykırılığının araştırılması söz konusu olmayacaktır. 6098 sayılı TBK'nin 71'inci maddesinin 4'üncü fıkrasına göre, önemli ölçüde tehlike arzeden bir işletmenin bu tür faaliyetine hukuk düzenince izin verilmiş olsa bile, zarar görenler, bu işletmenin faaliyetinin sebep olduğu zararlarının uygun bir bedelle denkleştirilmesini isteyebilirler. Davacı taraf özetle; davalıya ait bulunan ....... Çimento fabrikasının bitişiğinde yer alan iş merkezi ve dağıtım depolarının, Çimento fabrikasının işletilmesi nedeniyle çimento artıkları, gazlar ve tozlar ile değişik zararları maddeleri ile zarar gördüğünü, bu sebeple müvekkili şirketin sadece iş yerini temizlemek için ayda 5.000 TL işçilik ve 2.500 TL temizlik malzemesi sarfettiğini, TBK'nın 71. Maddesi kapsamında davalının tehlike sorumluluğu nedeniyle sorumlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik bina ve eklentilerinin tozlardan dolayı temizliği için 30.000 TL olarak kabulüne, 2005 yılından bugüne kadar tüm bina ve eklentilerinin temizlik giderlerinin ay bazında tespitine, depolardaki çatının maliyetinin aylık temizlik ve bakım giderlerinin tespitine, aynı tarihten itibaren en yüksek ticari faize hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf üzerine düşen tüm yasal yükümlülükleri yerine getirdiğini, davacının iddialarını ispatlamaka yükümlü olduğunu beyanla davanını reddini savunmuştur. Mahkememizce İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ....... Hukuk Dairesi'nin ...... Esas, ...... Karar sayılı ve 12/01/2022 kaldırma ilamı doğrultusunda alınan bilikişi heyet raporunda tespit konusu fabrikanın faaliyet alanı klinker ve çimento üretimi olup yarı mamul olarak adlandıran klinker çimentonun ana maddesi olduğu. tozlanma vb. kirlilik şartlarına özellikle fotoğraflar incelenmek suretiyle çevre, araç ve bina yüzeyinde meydana gelen kirlilik Partikül Madde PM10 ile Çöken toz ve çöken toz içinde metal cinsi kirlilik kaynaklı emtianın çevre üzerinde meydana gelen tozlanma, kirlenme ve taşlaşma vb. suretiyle çevreye, insana sağlığına ve davacı firma bina dahili işyerine sirayeti şartlarında maddi zarara yol açacağı ancak, ortak uyum ve benzerlikler fotoğraflar incelenerek anlaşılamadığından, inceleme konusu hasarın dosya içeriğinde mevcut tüm bilgi, resim, rapor vb. belgeler incelendiğinde temizlemenin hangi evsaf ve proses kullanılarak yapıldığı kullanılan temizleyici cins ve özellikleri ile temizlenen çimento tabakasının yoğunluğu ve yüzey kalınlığı yönünde yeterli delil bulunmadığı, söz konusu işyerinde atmosferik ve çevrede faaliyet gösteren işletmeler kaynaklı tozlanma ve kirlilik çıkma olasılığı mümkün olsa da elde edilen bilgi ve belgelerden çatı üzerindeki zararın, çimento üretiminde iyi tutulamayan mikronize tozlardan, hammaddenin öğütülmesinden, çimento klinkerinin öğütülmesinden oluştuğunu, toz standartlarına ...... Mam Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsünün hazırladığı ,davalı firmaya münhasıran hazırlanana ...... sayılı Proje Sonuç Raporunda belirtilen değerlere davalı işletme ve çevrede faaliyet gösteren diğer işyerlerinin özellikle uymadıklarını, araçların üzerindeki normal tozlardan fazla olarak çimento tozlarının da kaplayabildiğini bunun normal tozların en az yaklaşık 2-3 katı daha fazla yıkamaya sebebiyet verebileceği, bina içindeki tozlanmanın ispatını özellikle toz analizi yaparak davalıdan kaynaklı çimento olduğunu ve diğer normal toza oranlarda vb çalışma dosyada bulunmadığından net bir oran belirtilmesinin bu şartlarda kabul edilemeyeceği, tespit edilmiş olup , ispat yükünü düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun '' (HMK) 190.maddesine göre “ (1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. '' hükmü dikkate alındığında davacı tarafça davalının eylemi sonucu meydana geldiği iddia edilen temizlik ve işçilik giderleri ne ilişkin somut deliller ortaya konulamaması nedeniyle iddia edilen zarar ispatlanamadığından davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: AÇILAN DAVANIN REDDİNE, 1-Alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin alınan 512,35-TL + 170,80-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 683,15-TL'den mahsubu ile bakiye kalan 67,75-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 2-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 3-Davalı tarafça yargılama gideri olarak sarf edilen 116,20 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davalı taraf yargılamada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Taraflarca dosyaya yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının olması halinde karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine, 6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Dair, taraf vekillerinin e-duruşma ortamında yüzlerine karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.16/01/2025

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır