İlk Derece Mahkemesi 2019/526 E. 2024/1294 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/526 Esas KARAR NO : 2024/1294

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 18/07/2019 KARAR TARİHİ : 26/12/2024 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 21/01/2025 Davacı tarafından mahkememizde açılan davada yapılan yargılama sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Davaya konu icra takibinin konusu 30.06.2019 keşide tarihli 12.000,00 TL bedelli çek olup işbu çek müvekkilin uhdesindeyken rızası hilafına istinaden tarafımızca Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile çek iptal davası ikame edilmiş ve suç duyurusunda bulunulmuştur. cra takibine konu edilen çekin müvekkilden ... İnşaat Taah. Bilişim Tek.Taş.Tem.Ür.Gıda San. ve Tic. Ltd.Şti.'ye ciro edildiği görülmekte ise de müvekkil ve ... İnşaat Taah. Bilişim Tek.Taş.Tem.Ür.Gıda San. ve Tic. Ltd.Şti. arasında herhangi bir ticari ilişki söz konusu değildir, bilirkişi incelemesi neticesinde işbu husus açıkça tespit edilecektir. yukarıda izah edildiği üzere davaya konu çekteki ciro zinciri kopuk olduğundan davalının meşru hamil olmadığı açıktır. Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçilmiş olup işbu çek bedelinin tahsili halinde müvekkilin telafisi imkansız zarara uğrayacağı açıktır. İşbu sebeple huzurdaki dava neticeleninceye kadar- Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etme zarureti hasıl olmuştur. İzah olunan nedenlerle takibe konu çek müvekkil uhdesinde iken rızası hilafına elinden çıktığından takibe konu çek dolayısıyla müvekkilin davalıya işbu çek sebebiyle borçlu olmadığının tespitini talep etme zarureti hasıl olmuştur. 1-İptal davasına konu 12.000,00 TL bedelli çek davalı tarafından Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edilmiş olup işbu çek bedelinin tahsili halinde müvekkil telafisi imkansız zarara uğrayacağından icra takibin tedbiren durdurulmasına, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise icra dosyasına ödenen bedelin alacaklı davalıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, Yargılama neticesinde müvekkilin davalıya Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyası sebebiyle borçlu olmadığının tespitine ve takibin iptaline, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Dilekçe ile sunmuş oldukları Yargıtay İçtihatları doğrultusunda davacı yanın, İcra takibi takip konusu çeke İlişkin olarak ihtiyati tedbir talebinde bulunamayacağı, ödeme yasağı alınan çeke ilişkin olarak icra takibi yapılamayacağı şeklinde beyanlarının hiçbir hukuki dayanağı bulunmadığı üzere haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, Müvekkilin yetkili hamili olduğu çeke ilişkin olarak Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasına konu icra takibine ilişkin olarak davacı yanın asılsız beyanlarına istinaden verilmiş hatalı ihtiyati tedbir kararından dönülmesine, Tamamı ile asılsız hiçbir yasal dayanağı bulunmaksızın çekin Yargılama giderleri ile ücret-i vekâletin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce Bakırköy .. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takip dosyası incelenmiş, incelenmesinde alacaklısının .... SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ borçluların.... DÖKÜM GIDA SAN.VE TİC.LİMİTED ŞİRKETİ, ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ, ..., .... SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ, ve ... İNŞAAT TAAHHÜT BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TAŞIMACILIK TEMİZLİK ÜRÜNLERİ GIDA SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ olduğu, 27.681,85-TL üzerinden icra dairesinde icra takibi açıldığı anlaşılmıştır. Mahkememiz dosyasına SMM bilirkişi ....'tan rapor aldırılmış, bilirkişi sunmuş olduğu 18/05/2022 tarihli raporunda özetle; " TİCARİ DEFTER TASDİKLERİ VE KAYIT DÜZENİ:1. DAVACI işletmenin 2018 ve 2019 yılı ticari defterleri inclenmiştir. İncelenen ticari defterlerinin zorunlu yasal tasdiklerinin noter marifetiyle yapıldığı, Ticari defterlerin kayıtlarının bilgisayarlı kayıt ortamında işlenmiş olup, muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı ilkelerine uygun tutulduğu, incelenen ticari Defter kayıtlarının karşılıklı 2. DAVALI şirketin 2019 yılı ticari defterleri inclenmiştir. İncelenen 2019 yılında davalı şirketin e.defter mükellefi olduğu, ilgili defterlerin GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI e.defter beratlarının alındığı, bu şekli ile TIK, HMK ve VUK hükümleri gereği zorunlu yasal tasdiklerinin yapıldığı, defterlerin bilgisayarlı kayıt ortamında işlenmiş olup, MUhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı ilkelerine uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, 6102 sayılı TIK 64/3 ve HMK 222 madde hükümleri gereği sahibi lehine delil niteliğine haiz olduğu görülmüştür. IL.DAVA KONUSU ÇEK İLE İLGİLİ OLARAK, DAVA DOSYASI KAPSAMI VE İNCELENEN TİCARİ DEFTER KAYITLARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ SONUCUNDA: 1. DAVACI ŞİRKET İle dava konusu çek keşidecisi .... SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ. arasındaki ticari ilişkinin ve çek kaydının incelenmesi: a. Dava konusu çekin keşidecisi olan .... SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ. ile ticari ilişkisi olduğu, b. Çek keşidecisi .... SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ.'nin, Davacı şirketin müşterisi olarak ticari defter kayıtları içeriğinde 120.002-Alıcılar Hesabında izlendiği, dava konusu çekin 28/01/2019 tarih ve ... fiş numarası ile tahsilat olarak alınarak kayıt altına alındığı (aşağıdaki ticari defter kaydı görüntüsünde işaretlenmiştir.) görülmüştür. 2. DAVA DIŞI ... İNŞ. TEKS. TAŞ. TEM.ÜRÜN. SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ. İLE DAVACI ARASINDA TİCARİ İLİŞKİ OLUP OLMADIĞININ İNCELENMESİ: Sayın Mahkemenin 07/04/2022 tarihli 2 no'lu celsesi ara kararında açıklandığı şekli ile görevlendirmenin 1.cümlesinde; “...dava dışı ... Şirketi ile davacı arasında ticari ilişki olup olmadığı, işbu çekin ticari ilişkiye konu olup olmadığı..." incelenmesi istendiğinden konu ile ilgili yapılan incelemede; DAVACI ...(Tek Porselen) İşletmesinin ticari defterleri içeriğinde yapılan ayrıntılı incelemede, ticari ilişki kapsamında incelenmesi gereken tüm hesaplar (120-Alıcılar Hesapları ve 320-Satıcılar Hesapları) incelenmiş olup, kayıtlar içeriğinde DAVA DIŞI ... İNŞ. TEKS. TAŞ. TEM.ÜRÜN. SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ. ile DAVACI arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığı tespit edilmiştir. 3. Sayın Mahkeme tarafından, bilirkişiliğime tevdi edilen inceleme görevinin ikinci cümlesinde “...DAVALI ŞİRKET ile çekteki kendinden önceki ciranta ... GIDA OTOMOTİV İÇ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ. arasında ticari İlişki olup olmadığı, ticari defter ve belgeleri Üzerinde inceleme yapılarak Uyuşmazlık konularında rapor düzenlenmesi ...” incelenmesi istendiğinden konu ile ilgili yapılan incelemede; a. DAVALI ... SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. ile dava konusu çekte kendinden önceki ciranta .... TİC.LTD.ŞTİ. Arasında ticari ilişki olduğu, b. DAVALI şirketin ticari defter kayıtlarında, .... DIŞ TİC.LTD.ŞTİ. hesabında kayıt altına alındığı, €c. .... SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ.'nin, ..... OTOMOTİV İÇ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ. hesabında kayıtlarında yapılan incelemede; 27/06/2019 tarihli, .... fiş no' lu muhasebe kaydı ile toplam 87.509.20-TL'lik Zlyedi) adet çekten oluşan "çekli tahsilat” kaydı girildiği, dava konusu 30/06/2019 keşide torihli .... no' lu 25.000,00-TL'lık çekin, 1.sıra portföy numarası ile bu çeklerden biri olarak ekli çek senet bordrosu ile kayıt altına alındığı, d. Dava konusu çekin, beşinci(5.) ciranta olan DAVALI .... SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. tarafından kendinden önceki dördüncü(4.) ciranta olan .... DIŞ TİC.LTD.ŞTİ.'den aralarında var olduğu tespit edilen ticari ilişki kapsamında, ticari defterlerde kayıtlı alacağa mahsuben tahsilat amaçlı alındığını tespit edilmiş olduğunu" beyan etmiştir. " belirtmiştir. Dava, davacının meşru hamili olduğunu ileri sürülen çeklerinin rızası dışında davacının elinden çıktığı iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davaya konu 30/06/2019 vade tarihli 12.000,00TL bedelli çekin davacıdan rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davalının iyi niyetli yetkili hamil olup olmadığı, davacının davalıya borçlu olup olmadığı konularında olduğu anlaşılmıştır. İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi; menfi tespit davasını, bir hukuki ilişkinin ya da ondan doğan bir hak veya yetkinin mevcut olmadığının, bir belgenin sahteliğinin ya da herhangi bir nedenle hükümsüzlüğünün tespiti için hukuki yarar bulunması koşuluna bağlı olarak açılan ve sonucunda herhangi bir mahkumiyet istemini içermeyip, konusunu teşkil eden hususun bir kararla tespitini amaçlayan dava olarak tanımlamıştır. Borçlu icra takibine süresinde itiraz etmediği ve takibin kesinleşmesi halinde borcunun bulunmadığını bu dava türü ile ileri sürebilir. Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Ancak kambiyo senedi niteliğinde bulunan bonolardan kaynaklanan alacaklarda ispat yükü borçlu bulunmadığını iddia eden davacı borçluya düşer. Senetteki imza inkar edildiğinde ise ispat yükü tekrar davalı alacaklıya geçer. Bono ödeme vaadinde bir kambiyo senedi olup, bağımsız borç ikrarını içerir, sebepten mücerrettir. Somut olayda davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Muhatabın çeki ibraz eden kişiye geçerli bir ödeme yapabilmesi için bu kişinin çek bedelini tahsil konusunda talep hakkına sahip olması zorunludur. Emre yazılı çeklerde düzgün bir ciro zinciri ile hak sahibi olduğu anlaşılan kişi (yetkili hamil) olması gerekir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır. Yargıtay ...... Hukuk Dairesi'nin ...... esas, ...... karar sayılı ilamında; " 818 sayılı BK 53 maddesi (6098 sayılı TBK 74.md.) gereğince, kural olarak, ceza mahkemesince verilen beraat kararları hukuk hakimini bağlamaz ise de; verilecek mahkumiyet kararı ve belirlenen maddi olgular hukuk hakimi yönünden bağlayıcıdır. " denmektedir. İş bu Yargıtay kararı ve Borçlar Kanunu'nun 74. Maddesine göre beraat kararı verilmesi halinde dahi bu durumun hukuk hakimi yönünden bağlayıcı olmadığı, Gaziosmanpaşa CBS'nin dosyasında soruşturma yürütüldüğü, dosyanın derdest olduğu, mahkememizce ticari defterlere yönelik bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, ilgili raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu kanaatine varılarak davacının kendinden sonraki ciranta ile ticari ilişkisinin olmadığı mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu ile sabit olduğundan usul ekonomisi açısından Gaziosmanpaşa CBS dosyasının sonucu beklenmeyerek dosya kapsamı itibariyle bekletici mesele yapılmaktan vazgeçilmiştir. Uyap entegrasyon ekranında yapılan araştırmada; dosya arasına alınan entegrasyon raporuna göre davalı ve önceki cirantalara yönelik aynı mahiyette yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde birçok davanın açıldığı, mahkememizin ... esas sayılı dosyasında da davalının aynı olduğu menfi tespit davasının olduğu, mahkememizin .... esas sayılı dosyasında davacı tarafından bildirilen İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi dosyası da değerlendirilerek Türkiye'nin muhtelif yerlerinde kargodan çalınan çeklerin son hamili olarak davalı şirkete intikal etmesi ve davalı şirket tarafından icra takiplerine konu edilmesi hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu bağlamda davalı şirketin TTK 792.maddesi gereğince kötü niyetli olarak dava konusu çeki iktisap ettiği mahkememizce değerlendirilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... HD. ... Esas ve ... Karar sayılı ilamına göre; "Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..." denmektedir. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin hamili olduğu dava konusu çekin zayi olduğu, zayi olan çekteki cirantaların aynı olduğu, Türkiye'nin değişik yerlerinde ve değişik kargo şirketlerinden çalınan çeklerin son hamili olarak davalıya intikal etmesi ve aynı mahiyette davalı şirket aleyhine birçok dava açılması, yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde davalı şirket aleyhine açılan davaların Uyap entegrasyon verileri ile sabit olduğu hususu dikkate alındığında davalı şirketin dava konusu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ve bu nedenlerle davacı şirketin dava konusu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir. Takip talebinde dava dışı borçluların olması sebebiyle takip iptal edilmemiştir. HÜKÜM-Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KABULÜ ile, davacının Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına konu; 30.06.2019 keşide tarihli, 12.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 819,72-TL ilam harcından peşin alınan 206,43-TL harcın mahsubu ile bakiye 613,29-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 3-Davacı tarafından sarf edilen 1.000,00-TL bilirkişi ücreti, 220,95-TL posta masrafı, 44,40-TL başvuru harcı, 206,43-TL peşin harç ücreti olmak üzere toplam 1.471,78-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 12.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 5-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; alacak miktarı Kesinlik sınırının altında kaldığından HMK 362. maddesi uyarınca kesin olarak verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.26/12/2024

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim .... ¸e-imzalıdır