İlk Derece Mahkemesi 2019/3799 E. 2020/3051 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO:2019/408 Esas KARAR NO:2021/402 DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:12/12/2019 KARAR TARİHİ:12/10/2021 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... numaralı "Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi" ile sigortalı bulunan dava dışı ... End. Tic. Ltd. Şti'ne ait rafine keten tohumu yağı emtiasının ... gemisi ile ...-3 numaralı konteyner içinde Bandırma'dan Xingang/Çin'e davalı şirketler tarafından taşınması sırasında hasarlandığını, fatura ve yapılan tespitler gereğince sovtaj durumu da dikkate alınarak 9.127,26 USD zarar oluştuğunu, TTK ve poliçe hükümleri ile, sigortalının temlik talebi gereğince davalılara rücu hakkı doğduğunu, arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığım, dava konusu emtianın Çin'e taşınması sırasında, Singapur limanında aktarma işlemi yapılırken, ...-3 numaralı konteynerden sızıntı olduğu ve emtianın hasara uğradığının tespit edildiğini, yağ sızıntı raporu "oil leakage report" düzenlendiğini akabinde ekspertiz çalışması yapıldığını, emtianın flexi bag içinde sıvı olarak yüklendiğini, konteynere yükleme/boşaltma esnasında kaba elleçlendiğini, konteynerin uygunsuz istiflendiğini, konteynerin içine sızan sıvı emtianın tamamının sızarak zayi olduğunu, emtia üzerinde yapılan kontrollerde flexi tanklarda yırtılma/delinme sebebi ile hasar meydana geldiğini, sovtajm mümkün olmadığını, nakliye esnasında davalıların dikkat ve özeni göstermemiş olması nedeni ile hasarın meydana geldiğini, dava konusu icra takibinin başlatılmış olduğunu, davalı şirketlerin takibe itiraz etmeleri ile icra takibinin durmuş olduğunu, arabuluculuk başvurusundan da olumlu sonuç alınamadığını ifade edilerek, davalının ... İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı icra dosyasına yaptığı itirazın iptaline, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle, TTK 119. Maddesinin, "acente aleyhine doğrudan değil, izafeten dava açılabileceği göz önünde tutularak, davanın pasif husumet yokluğundan reddedilmesi gerekirken işin esasına girilerek red kararı verilmesi doğru değildir", diyerek acente aleyhine doğrudan dava açılamayacağım, açılması halinde pasif husumet yokluğu nedeni ile reddedilmesi gerektiğim belirttiğini, bu nedenle taşıyanın acentesi olan ... A. Ş. açısından pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile davanın reddedilmesi gerektiğini, taşımanın ..." olarak gerçekleştirdiğini, konteynerin yükleten tarafından tamamen doldurulduktan sonra, taşıyana mühürlü olarak teslim edilmiş olduğunu, ayrıca konşimentoda yer alan "..." yani yükleyici yükledi, istifledi, saydı klozunun yer aldığım, konteynerin yükleten tarafından ve onun uğrak yeri Singapur limanında ... isimli gemiye aktarma yapılırken, ... numaralı konteynerde sızıntı tespit edildiği ve 10.01.2018 tarihinde Singapur limanı sızıntı sahasında survey düzenlendiğini, davacının sigortalısı taşıyana ve davalı yükletene davetiye gönderildiğini, yapılan survey sonucu söz konusu sızıntının konteyner içindeki ... patlaması ile gerçekleştiğinin anlaşıldığım, davacının iddiasının aksine konteynerde bir hasar olmadığım, zararın taşıtan ve yükleten hatası sonucu gerçekleştiğini, diğer konteynerde de ... limanına sevkıyatı tamamlandığında sızıntı tespit edildiğim, konteynerin sabitleme işleminin uygun şekilde yapılmadığım, sızıntı nedeni ile gemide büyük kirlilik meydana geldiğim, yapılan surveyde konteynerde gözle görülür hiçbir fiziksel darbe olmadığını, konteyner içinde ... yırtılmasına neden olabilecek sivri obje olmadığım, yırtılmanın lashing ve sağlamlaştırma hatası nedeni ile gerçekleştiğini, davacının, hasarın deniz taşıması sırasında olduğunu kanıtlaması gerektiğini, söz konusu ... üretiminde bir hata olup olmadığının da değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların deniz taşıması sırasında hasarlandığı iddiasıyla sigortalıya ödenen bedelin rücuen tahsili talep ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup; uyuşmazlığın konusunun; Davalının milletler arası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır. ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas numaralı icra takip dosyası incelendiğinde, alacaklı ... Sigorta A.Ş. Tarafından borçlular ... Anonim Şirketi, ... Sa Ya İzafeten ... Aş aleyhine 30/10/2018 tarihinde icra takibine başlandığı, borçlulara ödeme emrinin 06/11/2018 tarihinde tebliği edildiği, borçlu tarafından 12/11/2018 tarihinde borca itiraz dilekçesi sunulduğu, eldeki davanın ise, 12/12/2019 tarihinde İİK 67 maddesi gereği 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 09/07/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalı ... nin taşıyan sıfatına ve dolayısıyla pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, davacı ... Sigorta A.Ş. nin aktif husumet ehliyetine sahip olduğu, zamanında ve yerinde bir hasar ihbarının bulunduğu, yükteki hasarın, yükleyicinin denizaşırı taşımaya uygun lashing ve sabitleme yapmamasından dolayı meydana gelmiş olduğu olgusu göz önüne alındığında, konişmentoya dercedilen "shipper's load, stow and count" klozu nedeniyle, davalının zarardan sorumlu tutulamayacağı, mahkemenin zarardan davalının sorumlu olduğuna yönelik kanaate varması halinde tazmini gereken zararın 9.172,56.USD olduğuna ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir. Davalılar vekilince her ne kadar uyuşmazlığa konu konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeni ile milletlerarası yetki itirazında bulunulmuşsa da; davalılardan 1 nolu davalının Türkiye de mukim bir şirket olması nedeni ile MK 2 maddesi uyarınca; davalılardan 2 numaralı davalının milletlerarası yetki itirazının ise Yargıtay 11 HD nin 2019/3799 E. 2020/3051 K.sayılı ilamı dikkate alınarak konşimentodaki yetki şartının Türk Mahkemeleirnin münhasır yetkisini kaldırır nitelikte olmaması nedeniyle MÖHUK 47/1 md gereğince yetki itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. Dava halefiyete istinaden açılmıştır. Davacı sigorta şirketinin halef sıfatını kazanabilmesi için, bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ve dava dışı sigortalının talepte bulunabileceği zararın ortaya çıkmasından sorumlu üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. İlk koşul bakımından yapılan değerlendirmede, davacı ... Sigorta A.Ş ile dava dışı sigortalı ... Endüstrisi Tic. Ltd. Şti arasında düzenlenen 24/11/2017 tarihli ve 21/01/2018 tarihine kadar geçerli, ...numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesinin var olduğu ve bu kapsamda uyuşmazlığa konu taşımada meydana gelebilecek hasarlara ilişkin olarak emtianın teminat altına alındığı anlaşılmaktadır. Sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle ödeme yapmış olma koşulu bakımından dosya içeriğinde yer alan belgeler arasında yer alan dekont incelendiğinde ise davacı tarafından sigortalısına 24/04/2018 tarihli dekont ile 9.172,26 USD tazminatın ödendiği görülmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda davacının TTK'nun 1472. maddesi uyarınca halef sıfatını ve aktif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. 2 nolu davalı taşıyan ... S.A. tarafından düzenlenen 24/11/2017 tarih ve ... numaralı konişmentoya göre, yükletenin Dava dışı satıcı ... Endüstrisi Tic. Ltd. Şti., alıcının/ihbar edilenin Çin'de bulunan ... ... ... şirketi olduğu ve sıvı haldeki net 359.900,00 Kg rafine keten tohumu yağı emtiasının, yükleten tarafından flexitanka doldurulduktan sonra bu flexitanklann ayrı ayrı 15 adet 20'lik DV kapalı konteyner içerisine yüklendiği ve daha sonra Bandırma'dan Çin'e Xingang limanına kadar olan nakliyesinin ... isimli gemi ile gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Deniz yolu ile yük taşıma navlun sözleşmesi çerçevesinde gerçekleşir. Bu sözleşme doğrultusunda taşıyan, deniz yolu ile yük taşıma taahhüdünde bulunurken karşılığında taşıtan tarafında belirlenen navlun ücretinin ödenmesi taahhüdü verilir. Navlun sözleşmesinin taraflarca düzenlenmediği durumlarda, konşimentonun varlığı aranır ki, konşimento TTK 1228/1 maddesindeki ifadesiyle bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan senettir. Keza 1238/1 uyarınca konşimentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konşimento kendi ad ve hesabına imzalanan kişi, taşıyan sayılmaktadır. Bu çerçevede dosyada sunulan belgeler değerlendirildiğinde, TTK 1138 maddesi anlamında navlun sözleşmesinin dava-dışı sigortalı taşıtan ... Endüstrisi Tic. Ltd. Şti. İle davalı taşıyan ... .... arasında kurulduğu ,davalılardan ... ... nin bu anlamda taşıyan sıfatına ve dolayısıyla pasif husumet ehliyetine sahip olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davalılardan ... AŞ ise pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı itirazında bulunmakla,davalının pasif husumet ehliyetine sahip olup olmadığını tespiti, esasında dava konusu taşıma sebebiyle taşıyan sıfatını haiz olup olmadığına bağlıdır. Bu bağlamda dosyada mevcut konişmento incelendiğinde konşimentonun 2 numaralı davalı ... S/A adına acentesi ... AŞ tarafından imzalandığı anlaşılmıştır. Ancak konişmento da taşıyan sıfatını tespite yönelik yegane belge değildir. Davalılardan ... AŞ firmanın ise diğer davalının Türkiye acentesi olduğu anlaşılmaktadır. TTK'nun 105.maddesinde "acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acente tarafından müvekkili adına dava açılabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava yöneltilebileceği" hükmü düzenlenmiş olduğundan, anılan yasa maddesine göre acenteye karşı doğrudan dava açılması mümkün değildir. Ancak, gemi acenteleri yönetmeliğinde "acentelerin yaptıkları iş ve işlemlerde kendi kusurları dışında sorumlu olmayacakları" kabul edildiğinden ilgili yönetmelik maddesi gereğince gemi acenteleri ancak kendi kusurları ile ortaya çıkacak zararlardan şahsen sorumludur. Eldeki dosyada davalı ... AŞ'nin diğer davalı yabancı taşıma şirketinin Türkiye'deki genel acentesi olduğu, davalı ... AŞ' nin navlun faturası ve konişmento da düzenlemediği göz önüne alınarak, davalılar vekilinin pasif husumet itirazı yerinde görülerek, davacının davasının bu davalı bakımından pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir. Dava dışı sigortalı ... Endüstrisi Tic. Ltd. Şti. ne ait, ... içine yüklenen toplam net 359.900,00 Kg ağırlığında rafine keten tohumu yağı emtiasının toplam 15 adet 20'lik konteyner içerisinde Türkiye Bandırma limanından, Çin Xingang limanına "..." gemisi ile davalılar tarafından taşındığı, uğrak yeri Singapur limanında tahliyesi sırasında, ... isimli gemiye aktarma yapılırken, ...-3 numaralı konteynerde sızıntı tespit edildiği ve 10/01/2018 tarihinde Singapur Limanı sızıntı sahasında ... ... isimli survey firması tarafından survey çalışması düzenlendiği anlaşılmaktadır. Yapılan survey sonucu, söz konusu sızıntının konteyner içindeki ... patlaması ile gerçekleştiği, daha sonra Çin'e varan 14 konteynerden ...-6 numaralı konteynerde de sızıntı olduğu ve bu konteynerin de tamamen boşaldığı, sonuç olarak iki konteynerdeki tüm emtianın zayi olduğu anlaşılmaktadır. Dosyada bulunan Konişmentonun üzerinde bulunan " Shipper's load, stow and count" klozundan taşıması yapılan rafine keten tohumu yağı emtiasının içinde bulunduğu flexitanklarin konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, lashingi (sabitlenmesi) ve ağırlığının tespiti işlemlerinin bizzat dava dışı sigortalı yükleten ... Endüstrisi Tic. Ltd. şirketi tarafından gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, sızıntı hasarı meydana gelen ...-3 ve ...-6 nolu konteynerlerin içinde bulunduğu toplam 15 adet konteynerin yükleme ve lashing/sabitleme işlemleri bizzat yükletenin kendi adamlan tarafından yapıldıktan sonra gemiye kapalı halde yüklendiği anlaşılmaktadır. Bu kapamda dosyada bulunan bilirkişi raporunda, açıklandığı üzere kapalı bir kutu görünümünde ve kapıları mühürlü olan konteynerler, taşıma sırasında açılması da mümkün olmadığından teslim alındığı gibi nakil ve teslim edilirler ve bu sebeple, konteynerin içerisinde bulunan yükün ne şekilde yüklendiği ve devrilmesini önlemek için gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığının, gemi kaptanı tarafından kontrol edilebilmesi mümkün değildir. Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse gemi görevlileri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip " ... REPORT " denilen "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağı" na kaydedilmekte ve söz konusu bu rapor, liman görevlileri tarafından taraflara verilmektedir. Ancak, dosyadaki mevcut belgeler arasında, rafine keten tohumu yağı emtiasının içerisinde taşındığı ... ve sızıntı hasan meydana gelen ...-3 ve ...-6 nolu konteynerlerin dış tarafının hasarlı/darbeli olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi, belge ve tutanağa rastlanılmamıştır. Dosyada mevcut fotoğraflar ve ...-... no.lu ekspertiz raporundaki; "... herhangi bir destek malzemesi olmadan doğrudan konteyner zeminine yüklendiği, konteyner kapısı ile ... arasına sadece iki karton konulmuş olduğu, bu nedenle flexi tankın patlayarak yükün dışarıya aktığı, konteynerin kendisinde ise hiçbir hasar bulunmadığı" şeklindeki kanaati ile birlikte, sıvı yağ emteasının içinde bulunduğu flexitanklann ...-3 ve ...-6 nolu konteynerlerin içerisine yüklenmesi, istiflenmesi ve sabitlenmesi işlemlerinin yükleyici ... Endüstrisi şirketi tarafından yapıldığı ve konteynerlerin dışında fiziki bir darbenin/hasarın mevcut olmadığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, uyuşmazlığa konu emtia hasarı nedeni ile davalı taşıyanın meydana gelen zarardan dolayı kusur ve sorumluluğunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Her ne kadar davacı vekilince, bilirkişi raporundaki tespitlere yönelik olarak, kaptanın TTK 1091 maddesi kapsamında gözetim yükümlülüğü bulunduğundan bahisle itiraz edilmişse de; kaptanın gözetim yükümlülüğü mahkemece, davaya konu uyuşmazlıkta olduğu hali ile konteyner içine yükleten tarafından yerleştirilmiş bulunan emtiaların konteyner içerisi lashinglerinin uygun yapılıp yapılmadığını denetlemek olarak yorumlanmamıştır. Açıklanan nedenlerle ve dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak; Davalılardan ... hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile; Davalılardan ... hakkındaki davanın ise esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: 1-Davalılardan ... hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE, 2-Davalılardan ... hakkındaki davanın REDDİNE, -Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı taleplerinin REDDİNE, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 684,24 TL den karar harcı olan 59,30 TL nin mahsubu ile fazla alınan 624,94 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE, 4-Davalı ... Anonim Şirketi vekili için takdir edilen 4.080,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE, 5-Davalı ... SA'YA İzafeten ... AŞ vekili için takdir edilen 7.797,88 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE, 6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 7-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 8-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/10/2021 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır