İlk Derece Mahkemesi 2018/554 E. 1996/850 K.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/225 Esas KARAR NO : 2024/109 Karar DAVA : İtirazın İptali (Ticari ilişkiden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 09/03/2023 KARAR TARİHİ : 06/02/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 14.02.2024 Davacı tarafından mahkememizde açılan İtirazın İptali (Ticari ilişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirketin tekstil alanında faaliyet gösteren, ülkemizin önemli ihracat firmalarından biri olduğunu, davalı şirket ise, şirketlerin ürettiği ürünlerin satış ve pazarlanması amacıyla gerekli reklam ve tanıtım faaliyetlerinin yapılmasını sağlamak üzere fuarlar düzenleyen bir şirket olduğunu, müvekkili şirketin ürettiği ürünlerin davalı şirketçe organize edilen ... (...) Fuarında sergilenmesi için davalı şirketle bu sözleşmeye göre davalı şirket, ... tarihleri arasında, .... Fuarını gerçekleştirmeyi taahhüt ettiğini, sözleşme gereği, müvekkili şirket tarafından fuarda 52 m2’lik bir stand kullanım alanı kiralandığını, karşılığında ise fuar katılım bedeli olarak belirlenen toplam 36.385,75.TL bedelinin ödemesi için müvekkili firma çek keşide ettiğini, davalıya çek olarak ödeme yaptığını, sözleşme gereği edimini yerine getiren müvekkili fuar günü için hazırlık yapmaya başladığını, ancak davalı tarafça, küresel çapta yaşanan pandemi gerekçe gösterilerek fuarın .... tarihine ertelendiğinin müvekkili şirkete bildirildiğini ve bu hususun müvekkili tarafından kabul edilerek tüm hazırlıkların yeni tarihe göre yapılmaya başlandığını tüm bu nedenlerle davalının fuarın pandemi nedeniyle ertelendiğine dair gerekçesi açıkça hukuki yoksun ve keyfi olduğunu, davalının basiretli tacir gibi davranmadığını, müvekkili şirketin, sözleşme ile kararlaştırılan borcunu zamanında ifa etmiş olmasına rağmen, davalı şirket borcun ifa tarihi olan hem ... tarihlerinde, hem de .... tarihleri arasında ifa etmekte temerrüde düştüğünü, davalı tarafın sözkonusu fuarı 2 ayrı tarihte de düzenlememesi sebebiyle müvekkili şirketin tüm planlarının altüst olduğunu, gelir ve gider dengesinin bozulduğunu, beklentilerinin gerçekleşmediğini, müvekkili şirketin, bu aşamadan sonra sözleşmeden döndüğüne ve aldığı bedeli iade etmesi gerektiğine dair ihtarname keşide ederek davalı şirkete gönderdiğini, ancak davalı şirketin aldığı bedeli hiçbir şekilde iade etmediğini, bunun üzerine müvekkilinin, davalı hakkında fazlaya ilişkin talep, hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla, sadece Fuar Katılım Bedelinin iadesi talepli olarak, Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı İlamsız İcra takibi başlattığını, ancak davalı tarafın haksız ve kötüniyetli olarak takibe itiraz ettiğini ve icra dairesince takibin durdurulmasına karar verildiğini, söz konusu icra dosyasının kül halinde celp ve tetkik edilmesini talep ettiklerini, davalı tarafça takibe yapılan itiraz üzerine bu kez taraflarınca zorunlu Arabuluculuk yoluna başvuru yapılmış ise de, davalı tarafın hiçbir şekilde anlaşmaya yanaşmadığını sonrası iş bu davanın açılması zarureti hasıl olduğunu, neticede fazlaya ilişkin her türlü hak ve alacaklarına ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibine yapılan itirazın iptaline ve takibin reeskont faiz üzerinden devamına, davalı-borçlu aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; Müvekkili şirketin ... bünyesinde yurt içi ve yurt dışında, dünya çapınca çeşitli uluslararası geniş katılımlı fuarlar düzenleyen organizatör bir şirkettir olduğunu, davalı şirket ise tekstil sektöründe faaliyet gösteren, üretimini gerçekleştirdiği ürünleri müvekkil şirketin organize ettiği fuarda sergilemek isteyen bir tekstil şirketi olduğunu sözleşmeye konu fuar organizasyonu kamu kurumların da mecbur kılması kapsamında Covid-19 virüs salgını nedeniyle, haklı sebeplerle ve sözleşme hükümleri kapsamında ileri bir tarihe ertelendiğini, neticede Ertelenen fuar ... tarihleri arasında gerçekleştirildiğini, yapılan sözleşmede yer alan hükümler gereğince müvekkili şirket fuarı erteleme hakkına sahip olduğu hukuki bir gerçek olduğunu, ayrıca davacı tarafın ödeme yapıldığına ilişkin iddialarına da açıkça itiraz ettiklerini, müvekkili şirket tarafından söz konusu fuarları yapabilmek için fuar alanını en az 1, 1.5 yıl yıl önceden kiralama anlaşmaları, fuar tanıtımı için reklam ajanslarıyla reklam anlaşmaları, ses ve görüntü sistemleri için iş anlaşmaları, temizlik şirketleriyle anlaşmalar yapıldığını, yine en az bir yıl öncesinden personel alımları gerçekleştirildiğini, bu hususta mahkemenin taraflar arasındaki menfaatler dengesini göz önünde bulundurması gerektiği hukuki ve vicdani bir gerçek olduğunu, ayrıca fuarın uzak bir tarihe ertelenmesinde müvekkili şirketin bir kusuru bulunmadığını, özellikle son iki yılda pandemi sebebiyle tüm fuarların ertelenmesi sebebiyle TOBB Fuar Takviminin sıkışması, fuar alanlarında yer bulunamaması, aynı sektöre ilişkin 1 ay içerisinde aynı fuarın yapılamaması kuralı sebebiyle mecburen fuar .... tarihine ertelenmiştir. Yine yukarıda bahsedilen "1 ay" kuralı sebebiyle de, katılımcıların daha fazla mağdur olmaması adına İstanbul içerisinde yakın bir tarihte yapılamayacak olması nedeniyle fuar Antalya'ya alındığını, ayrıca müvekkili şirket, söz konusu ... fuarı katılımcılarının tamamına, yaşanan enflasyon sebebiyle ülkemizde maliyetlerin neredeyse 10 katına çıkmasına rağmen hiçbir ek ödeme almaksızın ve tahsis edilen alandan hiçbir kesinti yapmaksızın yeniden katılım imkanı sağladığını, buna bağlı olarak da halihazırda yüzlerce şirketin katılım sağladığını, haksız, kötüniyetli ve hukuki mesnetten yoksun huzurdaki davanın reddine, asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, tüm yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Dava, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu' nun 67. maddesine dayalı itirazın iptali isteminden ibarettir. Dava konusu, taraflar arasındaki fuar katılım sözleşmesinden kaynaklı sözleşmeye konu hizmetin alınamadığı iddiasına dayanılarak yapılan ödemenin geri alınması amacıyla başlatılan icra takibine davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptali mahiyetine ilişkin olduğu görülmüştür. Dava konusu Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 36.835,75-TL asıl alacak ve 12.086,73-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 48.922,48-TL alacağının tahsiline kadar yıllık % 15,75 faiziyle tahsili talep edilmiştir. Davalıya ödeme emri tebliğ edilmiş, davalı borçlu borca itiraz ettiğini belirtmiştir. İtiraz üzerine takibin durduğu ve süresinde iş bu davanın açıldığı görülmüştür. Dava konusu miktar 48.922,48-TL 'dir. Davacı ve davalı tacir olup, TTK 18/2 maddesi uyarınca her iki tarafın da ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli olma yükümlülüğü bulunmaktadır. 6098 sayılı TBK m. 26'da bir sözleşmenin içeriğinin, bu sözleşmenin taraflarınca kanunda öngörülen sınırlar içerisinde özgürce belirlenebileceği düzenlemesi yer almaktadır. Bu temel kuralın istisnası ise 20. maddede (TBK m. 27) ahlâka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmelerin kesin olarak hükümsüz olduğu açıklanmıştır. Sözleşme serbestisi kavramının temeli irade özgürlüğüne dayalıdır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın irade özgürlüğüne ilişkin hükümleri (m. 12/1, 13, 17/1, 19, 35/1, 48/1, vb.) göstermektedir ki; hukuk sistemimiz kişilerin irade özgürlüğüne sahip olduğunu temel bir ilke olarak benimsemiştir. Genel işlem koşulları 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK’dan önce 818 sayılı BK düzenlemesi içerisinde yer almasa da kamu düzeni, ahlâka aykırılık, kişiliğin korunması, sosyal adalet gibi farklı hukuki dayanaklarla bu husus pek çok yargı kararı ile (örneğin; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.12.1996 tarihli, 1996/3-717 E., 1996/850 K. sayılı kararı) kabul görmüştür. Yine TBK’nın yürürlüğünden önce mevzuatımızda, oldukça sınırlı sayıda ve dar kapsamda da olsa, genel işlem koşullarına ilişkin bazı hükümler yer almıştır (6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 766, 1266; 5464 sayılı Banka ve Kredi Kartları Kanunu m. 24; Sermaye Piyasası Kurulunun Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara İlişkin Esaslar Tebliği m. 47/3 gibi). Bu düzenlemelerden biri de tüketici hukukunda mevcuttur. Davacı bu sözleşme kapsamında fuara katılma bedelinin davalı şirkete ödediğini, koronavirüs nedeniyle alınan tedbir sonucu fuarın iptal edilmesi üzerine geri ödenmediğini, fuarın iptal edilmiş olmasına rağmen davalının ödedikleri bedeli iade etmediğinden bahisle sözleşmeden döndüğünü ve bu bedelin iadesini talep ettiği anlaşılmıştır. Davalı, fuarın iptal edilmediğini ertelendiğini, davalının bilgisi dahilinde ve sözleşme kapsamında yapıldığını, sözleşmenin halen geçerli olduğunu, bu nedenle bedelin iadesini talep edemeyeceği yönünde savunmada bulunmuştur. Dava konusu fuarın ... tarihlerinde yapıldığı görülmüştür. Taraflar arasında bila tarihli tarihli fuar katılım sözleşmesi bulunduğuna ilişkin herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı bu sözleşmenin 2. Maddesine, dosya içerisine sunulan beyanlar, kayıtlar ve sözleşme içeriğinden anlaşıldığı üzere vakıf olup, altında kaşe ve imzası bulunmaktadır. Fuar Katılım sözleşmenin ön yüzünde " ... Katılım formunun arka yüzündeki ... a.Ş. Tarafından belirlenen koşulları okuyup kabul ettiğimizi, sözleşmenin imzalanmasından itibaren sözleşme tutarlarını belirlenen vadelerde ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğimizi beyan ederiz. İş bu sözleşme imza tarihinden itibaren geçerli olup, katılımcı firma tarafından tek başına fesh edilemez." ibaresinin yer aldığı görülmüştür. Sözleşmenin bu sayfasının altında davacı şirketin kaşe ve imzası yer almaktadır. Fuar katılım sözleşmesinin 2. maddesinde " ...fuara (kısaca fuar) katılmayı kabul eden KATILIMCI, bu imzadan sonra, fuara katılmayı reddederse dahi KATILIMCI' nın maddi ve manevi yükümlülükleri devam eder. KATILIMCI, fuar koşulları, sergi veya fuarın yeri, KATILIMCI' nın fuar alanındaki yeri, düzenleme tarihleri, ünvanı vb hususlarda, DÜZENLEYİCİ' nin, sektörün talebi, ekonomik durumu, organizasyon gerekleri veya kendi takdiri ile yapacağı değişiklikleri (fuarın kısmen veya tamamen iptali dahil) peşinen kabul eder. Bu durum sözleşmenin fesih sebebi değildir, KATILIMCI' nın ücret ödeme yükümlülüğü devam eder." ibaresinin yer aldığı görülmüştür. Sözleşmenin bu sayfasının altında davacı şirketin kaşe ve imzası yer almaktadır. Davacının bu hüküm ile bağlı olduğu kabul edilmiş ve davacının aksine yönelik sözleşmeden dönme ve feshe yönelik iddialarına itibar edilmemiştir. Yukarıda bahsedildiği gibi sözleşme özgürlüğü, bir akdi yapıp yapmama, içeriğini belirleme, akdin karşı tarafını seçme, akde son verebilme ve akdin şeklini belirleyebilme serbestîsi anlamına gelmekte olup, kimse bir akdi yapmaya zorlanamayacağı gibi istediği bir akdi yapmaktan da alıkonulamayacaktır. Taraflar arasında özel hukuk hükümlerine tabi geçerli bir sözleşme (Fuar Katılım Sözleşemesi) mevcut olup, davacının ve davalının basiretli tacir olarak davranma yükümlülüğüne sahip oldukları hususu ise izahtan varestedir. Burada irdelenmesi gereken taraflar arasındaki sözleşmenin 2. Maddesinin geçerli olup olmadığı, haksız şart niteliğinde olup olmadığı, ertelenen fuar nedeni ile ödediği fuar katılım bedelinin iadesinin mümkün olup olmadığının tespiti gerekmektedir. Fuar Katılım Sözleşmesinin 2. maddesinin, tarafların serbest iradeleri ile kararlaştırdıkları hüküm olup geçerli olduğu, haksız şart olarak kabulü mümkün olmayıp, tarafları bağlayıcı olduğu; kaldı ki dosyaya davalı tarafça sunulan mail yazışmalarından fuar tarihinin mücbir sebep ile ertelendiği ve ertelenme ve yeni tarih ile ilgili gerekli bilgilendirmelerin davacı tarafa yapıldığı; fuarın bildirilen tarihte yapıldığı; basiretli tacir gibi davranması gereken davacı tarafın sözleşmenin imzalanması sırasında sözleşmenin bu maddesini bildiği, bu hükme göre de sözleşmenin iptalinin ve ödenen bedelin iadesini talep hakkının olmadığı, ödeme yükümlülüğünün devam ettiği ve ertelemenin taraflara sözleşmeden dönme ve fesih hakkı da tanımayacağı da açıktır. Tacir olan her iki taraf özgür iradeleri ile yukarıda belirtilen sözleşme hükümleri konusunda anlaşmaya vararak imzalamışlardır. Fuarın ertelenmesi ile ilgili olarak TBK 136. madde anlamında ifa imkansızlığının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması gerekmektedir. İmkansızlığı, sözleşmenin konusu olan edimin maddi veya hukuki bir nedenden dolayı yerine getirilmesinin mümkün olmaması olarak tanımlamak mümkündür. İmkansızlık nedenleri maddi veya hukuki olabilir. İmkansızlığın objektif olması, sadece borçlu bakımından değil, herkes bakımından söz konusu olan imkansızlık; sübjektif imkansızlık ise, sadece borçlu bakımından söz konusu olan imkansızlığı ifade eder. Kusursuz imkansızlık TBK'nın 136. düzenlenmiş bulunmaktadır. Yasada, borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkansızlaşırsa borcun sona ereceği belirtilmiştir. İmkansızlık geçici nitelikte ise, kural olarak borcun sona ermesine neden olmaz. Bu hususta tarafların farazi iradeleri esas alınmalıdır. Ancak ifa muayyen bir zamanda yapılacak veya ifa zamanı alacaklı için önem taşıyorsa bu hallerde borcun sona ermesi sonucunu doğurur. Ancak iş bu yargılamada, ifa imkansızlığına dair hükümlerin uygulanarak tarafların verdiklerini geri isteyebilme haklarının doğduğunu kabul etmek mümkün değildir. Çünkü, yukarıda ayrıntılı şekilde yazılan sözleşme hükümleri ile bu maddenin uygulanması tarafların karşılıklı iradeleri ile adeta ortadan kaldırılmıştır. Somut olayda, davacı fuar tarihinin ertelenmesi ve yeni tarih belirlenmesinde, iptal edilen tarihin kendisi için taşıdığı öneme dair zarar iddiasında bulunmuşsa da, bu zarar iddiasını somutlaştırmamış ve bu zarar dair herhangi bir yazılı kayıt ve delil sunmamıştır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. HD' nin, 26/11/2020 Tarih ve 2018/554 E. - 2020/2075 K. Sayılı ilamı). Tüm dosya kapsamına nazaran, davalı organizatör sözleşme hükümlerine göre tüm edimlerini gerçekleştirmiş olup, davacı müşterinin sözleşmeden dönme veya ödediği ücreti talep hakkı olmadığından ve yeniden belirlenen fuara katılmamakla varsa meydana gelen zarardan kendisi sorumlu olacağından, açıklanan gerekçelerle açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. Yukarıda açıklanan sebeplerle aşağıdaki şekilde karar verilmiş ve hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının davasının sübut bulmadığından REDDİNE, 2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60-TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 590,87-TL peşin harcın mahsubu ile 163,27-TL harcın karar kesinleştiğinde ve istem halinde davacıya İADESİNE, -Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin; davacıdan tahsili ile hazineye irat KAYDINA, 3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, -Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde davacı tarafa İADESİNE, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına), 4-Davalı tarafça yatırılan gider avansının davalı tarafa İADESİNE, 5-Davanın red miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/02/2024 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim .... ¸e-imzalıdır