İlk Derece Mahkemesi 2018/2168 E. 2018/4954 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/285 Esas - 2024/547 T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/285 Esas KARAR NO : 2024/547 HAKİM : ... KATİP : ... DAVACI : ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 17/05/2023 KARAR TARİHİ : 03/10/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 12/10/2024 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava: eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı iş sahibi avuk çiftliklerinde kullanılmak üzere 14/12/2022 tarihli sözleşme gereği döner ızgaralı sıcak su kümes ısıtma sistemi, ternofisher aperey, ekonomizör ve reküparatör yapımı konusunda anlaşma imzalandığını, sözleşme konusu işin 60 gün içinde nakliyeye hazır hale getirileceği hususunda davalı ile anlaştıklarını ancak davalı yüklenicinin edimlerini yerine getirmediğini ileri sürerek açtığı istirdat davasıdır. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket ile aralarında halihazırda aktif olan tavuk çiftliklerinde kullanılmak üzere 14/12/2022 tarihli sözleşme gereği döner ızgaralı sıcak su kümes ısıtma sistemi, ternofisher aperey, ekonomizör ve reküparatör yapımı konusunda anlaşma imzalandığını, sözleşme konusu işin 60 gün içinde nakliyeye hazır hale getirileceğini, fakat davalı tarafça süresi içinde iş ve işlemlerin sözleşemeye uygun olarak ve gereği gibi ifa edilmediğini, sözleşme gereği Halk Bankasına ait 600.000 TL bedelli ...seri numaralı, 15/12/2022 keşide tarihli çeki davalı tarafa verdiğini ve kalan bedel bakımından da "kredi başvurusu sonuçlanınca ödeme yapılacak şeklinde" sözleşmede düzenleme yer aldığını, söz konusu çekin bankaya ibraz edilerek tahsil edildiğini, davalı tarafından sözleşmeye istinaden edimlerin yerine getirilmediğini, sözleşme kapsamında çek ile ödeme yapılan 600.000 TL'nin geri ödenmesi amacıyla icra takibi başlattıklarını, icra takibine davalı tarafından itiraz edildiğini, davalı tarafından icra takibine yapılan itirazın iptalini, davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesini dava ve talep etmiştir. Davalı vekili; süresinde cevap dilekçesi vermiş, davacının dava dilekçesinde bahsetmiş olduğu taraflar arasındaki 14.12.2022 tarihli sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin 5.maddesinde “İşin Toplam Bedeli ve Ödeme Planı” başlıklı maddesinde işin toplam bedelinin ... TL olduğunu , peşinat olarak 600.000 TL verileceğini, geriye kalan 3.400.000 TL'nin ise 1 hafta içerisinde kredi kullanılarak ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davacı tarafından peşinat olarak ödenen 600.000 TL'nin işin yapılması için tedarik olunacak malzeme alımında kullanıldığını ve işe başlamak üzere gerekli projelendirme safhasının bitirildiğini ve gerekli lazım gelinen malzemelerin satın alındığıını, teknik personel tarafından işin yapılacağı tavukçuluk kümeslerine gidilerek gerekli alt yapı hazırlık çalışmalarına başlandığını ve tesis kurulumunun yapılacağı alanda boru döşeme işleri yapıldığını, şirket tarafından sözleşmede ki edimleri yerine getirmek ve zamanında işi yetiştirip bitirmek adına firma tarafından gelen başka işlerin alınmadığını, firma ve çalışanların tamamen bu işe yoğunlaştıklarını, ancak davacı tarafından peşinat dışında geri kalan bakiye olan ...TL'nin ödenmediğini, davacı firma tarafından bu konudaki görüşmelerde bankaca verilen kredilerin onaylanmadığı ve kredi verilmediğinin şifaen bildirildiğini, şirkete bir hafta içinde yapılacak toplam bedel ödemesinin yapılmadığını, bu sözleşme sebebiyle firmaca başka işlerin alınamadığı ve zarara uğradıklarını, davacı tarafından sözleşmenin tek olarak fesih edilmesinin kötü niyetli, ahlak ve hukuka aykırı olduğunu, sözleşme şartları gereğince şirkete yapılması gereken toplam sözleşme bedelinin ödenmediğini, davacının icra dosyasına konu ettiği verilen peşinatın şirket tarafından sözleşmede belirtilen işlerin yapılabilmesi için gerekli olan proje ve alt yapı hizmeti için gerekli malzemenin satın alınmasında ve hizmetinde kullanıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Taraflar arasında yapılan sözleşme gereği davalı tarafından yapılması üstlenilen işlerin yerine getirilip getirilmediği, davacının Halk Bankasına ait ... TL bedelli ... seri numaralı, ... keşide tarihli çek bedelini davalıdan tahsil edip edemeyeceği, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının ne kadar olduğu hususlarındadır. Dosya içerisine keşif mahalli olan ... ... Köyü, ... Parsel sayılı taşınmaz üzerinde keşif yapılarak rapor aldırıldığı anlaşılmıştır. Makine Mühendisi Bilirkişisi ... ve İnşaat Mühendisi Bilirkişisi ...10/01/2024 Tarihli Bilirkişi raporunda özetle; "Yapılan hesaplamalar sonucunda; Yüklenicinin hak ettiği imalat bedelinin yani yüklenicinin yaptığı işin, işin tamamına oranının % 4.713, 14/12/2022 Tarihinde yüklenicinin hak ettiği imalat bedelinin de 188.520,61-TL olarak hesaplandığı görüş ve kanaatindeyiz," şeklinde rapor düzenlenmiştir. Bilirkişi raporunun taraf vekillerine tebliğ edildiği, rapora karşı taraf vekillerinin beyan ve itirazlarını içerir dilekçe sundukları anlaşılmıştır. Mahkememizin 22/02/2024 Celse Tarihli duruşma zaptı (1) Nolu ora kararı uyarınca; "1-Bilirkişi raporunda sözleşme kapsamında yapılan işin bedelinin fiziki oran yöntemi kullanılarak hesaplanmadığı, bilirkişi raporunda davalı yüklenici tarafından yapılan işlerin bedeli tespit edilerek bu bedelin sözleşme bedeline oranlandığı, ayrıca montajı yapılmayan boruların da dikkate alındığı, bu hesaplamanın yanlış olduğu, sözleşme kapsamındaki işin fiziki olarak ne kadarının yapıldığı, yapılacak işin ne kadarının bittiğinin belirtilmediği, işin fiziki gerçekleşme oranının işin tamamına göre tespit edilerek ve bulunacak oranın götürü bedele uygulanmak suretiyle hesaplama yapılması gerektiği bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmakla bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına, bilirkişi heyetinden bir önceki ara kararda da belirtildiği üzere 14.12.2022 tarihli götürü bedelli sözleşmede davalı yüklenicinin hakettiği imalat bedelinin fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin asıl sözleşme kapsamında yapılan işin eksiklikler gözetilerek tüm işe göre fiziki oranı bulunarak (sözleşmeye konu döner ızgaralı sıcak sulu ısıtma sisteminin yüzde kaçının bitirildiği) ve bu oranın sözleşme bedeline uygulanarak yüklenicinin hak ettiği imalat bedelinin tespitinin istenmesine, hesaplama yapılırken 14.12.2022 tarihindeki piyasa rayiç değerlerin dikkate alınmasına, taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı yapmış oldukları itirazların da rapor hazırlanırken dikkate alınmasına," şeklinde karar verilmiş olup, istenilen hususlarda ek rapor düzenlenmek üzere dosya aslı bilirkişilere tevdi edilmiştir. Makine Mühendisi Bilirkişisi ... ve İnşaat Mühendisi Bilirkişisi ... 24/04/2024 Tarihli Bilirkişi ek raporunda özetle; "Dosyayı tekrar incelediğimizde ve davalı ve davacı tarafının itirazlarını göz önüne aldığımızda 10.01.2024 tarihli hazırladığımız raporun doğru olduğu kanaatine varmış bulunmaktayız." şeklinde ek rapor düzenlenmiştir. Bilirkişi heyeti tarafından ek raporun dosyaya sunulduğu, raporun taraf vekillerine tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Mahkememizin 16/05/2024 Celse Tarihli duruşma zaptı (1) Nolu ara kararı uyarınca;"1-Bilirkişi heyeti tarafından sunulan ek raporda bir önceki celse (1) nolu ara karar gereği belirtilen hususlarda rapor tanzim edilmediği, sadece rapora karşı taraf vekilleri tarafından yapılan itirazların değerlendirilerek rapor tanzim edildiği anlaşılmakla bilirkişi heyetinden bir önceki celse (1) nolu ara karar doğrultusunda yeniden ek rapor alınmasına," şeklinde karar verilmiş olup, istenilen hususlarda yeniden ek rapor düzenlenmek üzere dosya aslı bilirkişilere tevdi edilmiştir. Dosyanın ek rapor için bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişinin raporunu sunduğu, raporun taraflara tebliğ edildiği, davalı vekilinin ek rapora karşı itirazlarını içerir beyan dilekçesi sunduğu anlaşılmıştır. Eser sözleşmesi, taraflarına haklar sağlayan ve borçlar yükleyen, tam iki taraflı bir iş görme akdidir. Yüklenici yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, teknik ve sanatsal ilkelere ve amaca uygun olarak imal edip iş sahibine teslim etmekle, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür ( 6098 sayılı TBK. m.470). Eser sözleşmelerinde yüklenicinin, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorunluluğu (TBK 471/1); İş sahibinin ise, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorunluğu vardır.(TBK 474/1) Ayıp halinde iş sahibinin hakları TBK'nın 475. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre iş sahibinin seçimlik hakları sözleşmeden dönme, bedelden indirim yapılmasını veya ayıbın giderilmesini talep etme haklarıdır. Eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir. Eserdeki ayıpların eserin reddini gerektirecek nitelikte önemli olmaması halinde ise diğer seçimlik hakların kullanılması gerekir.(15.H.D.2019/2359E2019/3731K) İş sahibinin ödeme borcu ise TBK'nın 479. addesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre iş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel hale gelir. Ayıp, imâl edilen bir eserde veya malda, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca ve dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken vasıfların bulunmaması, bulunmaması gereken vasıfların ise bulunmasıdır. Şayet, imâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. Bu hakkın kullanması için iş sahibi tarafından ayrı bir dava açılabileceği gibi, yüklenici tarafından aleyhine açılmış olan bir davada da bu hususu def'i olarak ileri sürebilir. Sözü edilen Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde yapılan şeyin iş sahibinin kullanamayacağı ve hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olursa iş sahibinin o şeyi kabulden kaçınabileceği ve bu hususta yüklenicinin kusuru bulunursa zarar ve ziyan da isteyebileceği, aynı maddenin II. fıkrasında ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin kıymetinin noksanı nispetinde bedelden indirim ve eğer o işin onarımı büyük bir masrafı gerektirmez ise yükleniciyi onarmaya mecbur edebileceği hükmü getirilmiştir. Bunlar eserin ayıplı olması halinde iş sahibinin haiz olduğu haklardır.(15.H.D.2018/2168 E. 2018/4954 K.) Eser sözleşmesinde yüklenicinin temerrüdü halinde iş sahibinin sahip olduğu seçimlik haklar yönünden TBK 125. madde hükümleri uygulanmalıdır. Bu maddeye göre; temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahip ise de (TBK 125/1) alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK 125/2). Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler (TBK 125/3). Yukarıda da açıklandığı üzere sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. sözleşmeden haklı olarak dönen (davacı) taraf ise, direnime düşmekte tamamen kusurlu olan (davalı) taraftan ancak olumsuz zararını isteyebilir. (Y. 23 HD. 03.12.2015 T. 2014/6623 E. Ve 2015/7866 K. Sayılı ilamı) Tarafların kabulünde olan ve dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşmenin 1. Maddesinde taraflar işveren davacı ve yüklenici davalı, 3. Maddesinde yapılacak işin konusu, 4. Maddesinde işin teslim yeri ve süresi, toplam iş süresinin 83 iş günü olduğu, 5. Maddesinde işin toplam bedeli ve ödeme planı, peşin 600.000,00.-TL kalan 3.400.000,00.-TL olarak belirlenmiştir. Somut olayda davacı vekili, davalı tarafça süresi içinde iş ve işlemleri sözleşemeye uygun olarak ve gereği gibi ifa edilmediğini belirterek, ödenen 600.000,00-TL için başlatılan takibe yapılan itirazın iptalini talep ettiği anlaşılmaktadır. Davalı taraf ise, sözleşmenin 5.maddesinde “İşin Toplam Bedeli ve Ödeme Planı” başlıklı maddesinde işin toplam bedelinin 4.000.000 TL olduğu , peşinat olarak 600.000 TL verileceği geriye kalan 3.400.000 TL nin ise 1 hafta içerisinde kredi kullanılarak ödeneceğinin kararlaştırılldığı ve davacı tarafından peşinat olarak ödenen ... TL de işin yapılması için tedarik olunacak malzeme alımında kullanıldığını ve işe başlamak üzere gerekli projelendirme safhasını bitirildiğini ve gerekli lazım gelinen malzemeler satın alındığını, ancak davacı tarafından peşinat dışında geri kalan bakiye olan 3.400.000 TL ödenmediğini, davacı taraf kendi edimlerini yerine getirmediğini, toplam bedeli ödemediği halde haksız ve kötü niyetli olarak sözleşmesi tek taraflı fesih ettiğini, sözleşme şartlarına uymayan ve sözleşmeyi haksız olarak fesih eden ve müvekkili şirketi zarara uğratan taraf davacı taraf olduğunu ileri sürmüştür. Sözleşmenin 4 maddesine göre, işin 60 günlük süre içerisinde nakliyeye hazır hale getirileceği, toplam iş süresinin 83 iş günü olduğu ve bu süre geçtikten sonra 09/03/2023 tarihinden davacı iş sahibi sözleşmeyi feshettiği anlaşılmaktadır. Tüm bu açıklanan nedenlerle ve dosya kapsamına göre: Uygulanması gereken TBK'nın yukarıda anılı maddeleri gereği, uyuşmazlığın eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olduğu, yüklenicinin, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorunluluğu bulunduğu halde davaya konu işin, gerekçeli, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi rapor ve ek rapor ile de sabit olduğu üzere, ayıplı olduğu ve eser tesliminin gerçekleşmediği; Eser teslimi gerçekleşmediğinden, ayıbın süresinde yapılmadığı savunmasına da itibar edilmeyeceği; Davalının süresinde borcunu ifa etmediği ve dolayısıyla da TBK'nın 125. Maddesi gereği iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkını kullanması yerinde olduğu ; TBK'nın 117 maddesi gereği davacının keşide etmiş olduğu ihtarnamenin tebliğinden 7 gün sonrası olan 21/03/2023 tarihinden itibaren muaccel hale geldiği; ödenen 600.000,00.-TL'nin temerrüt tarihi olan 21/03/2023 tarihinden takip tarihi olan 27/03/2023 tarihine kadar (Alacak miktarı - temerrüd tarihi - takip tarihi - gün sayısı X faiz oranı = çıkan faiz ... TL 21/03/2023 27/03/2023 6 X 10,75 = 1.060,27) ....TL faiz işlenmesi gerektiği; böylece takip tarihi olan 27/03/2023 tarihine kadar iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkını kullanması sebebi ile ... TL asıl alacak ve ...TL faiz olmak üzere Toplam ...TL davalı yükleniciden alacaklı olduğu anlaşıldığından, davanın kısmen kabulü ile Sakarya 1. İcra Müdürlüğünün 2023/3515 E. Sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibin ... TL asıl alacak ve 1.060,27.-TL faiz olmak üzere Toplam 601.060,27.-TL üzerinden devamına, Alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın varlığı yargılamayı gerektirdiğinden davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; Davalı tarafından Sakarya 1. İcra Müdürlüğünün 2023/3515 esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibin ... TL asıl alacak ve ... TL faiz olmak üzere toplam ... TL üzerinden DEVAMINA, Alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi UYGULANMASINA, Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 2- Alacağın varlığı bir yargılamayı gerektirdiğinden davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına, 3-Yürürlükte Bulunan Yargı Harçları Tarifesi gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 41.058,43-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 7.481,07-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 33.577,36-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'e göre hesaplanan 94.159,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 18.361,65-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan; 179,90-TL Başvuru Harcı, 7.481,07-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 7.660,97TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, , 7-Davacı tarafından yapılan; 10.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 6.688,75-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 16.688,75-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak (%97,03 kabul, 2,97 red) 16.194,04-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına, 8-Artan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine, 9-Arabuluculuk nedeniyle hazine tarafından karşılanan ve 2023 yılı tarifesine göre toplamda 3.120,00-TL ücretin kabul red oranına (%97,03 kabul, 2,97 red) dikkate alınarak 3.027,34‬-TL'sinin davalıdan, 92,66‬-TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye İrat Kaydına, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi. 03/10/2024 Katip .. e-imzalı Hakim ... e-imzalı