İlk Derece Mahkemesi 2016/781 E. 2019/337 K.

T.C.

İZMİR

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2016/781 Esas

KARAR NO : 2019/337

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 08/06/2016

KARAR TARİHİ : 11/04/2019

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili, mahkememize verdiği 08/06/2016 tarihli dilekçesinde; ... - ... Belediyesi ... A.Ş. tarafından çıkılan ... ihale Kayıt numaralı, ... A.Ş' ne ait 14 adet istasyon ve merkez binasının 730 takvim günü şartname kriterlerine göre ...hizmetinin sağlanması işinin ... Şti ile ...ortak girişimi uhdesinde kalmış olup ... İşine Ait Sözleşmesinin 17/01/2013 tarihinde taraflarca imzalandığını , ortak girişimin sözleşme kapsamındaki işi eksiksiz ve gereği gibi ifa ettiğini, ortak girişimin davalı idareye vermiş olduğu hizmetin 05/02/2015 tarihinde son bulduğunu, ... Şti' nin dava konusu iş için idareye ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 24/07/2015 tarihli ... nolu 425.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubu ve ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 29/07/2015 tarihli ... nolu 41.000,00-TL bedelli kesin teminat mektuplarını verdiğini, sözleşmenin " kesin teminat ve ek kesin teminatın geri verilmesi " başlıklı L 1.4. maddesinin " Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra Sosyal Güvenlik Kurumu' ndan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, yükleniciye iade edilecektir " hükmünü içerdiği anılan hüküm uyarınca davacıya kesin teminat mektubunun iade edilmesi gerektiğini, davacı şirketin anılan sözleşme kapsamındaki taahhüdünü sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirmiş olduğu ve bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun bulunmadığı yine davacının dava konusu işle ilgili ilişiksizlik belgesi tanzim edilmesi için 09/07/2015 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu' na başvuruda bulunduğunu, bu başvuru gereğince Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İzmir Sosyal Güvenlik II Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezi' nce tanzim edilen 24/10/2015 tarih ...-... sayılı yazıda; " Müdürlüğümüzde ... sayılı dosyada işlem gören ve işyeri işvereni ... Şti - ... Şti' nin üstlenerek tamamlamış bulunduğu 9.198.104,08-TL ( KDV hariç) istihkak bedelli " ... işi " dolayısıyla makamınıza vermiş olduğu teminatın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu' nun 90. Maddesi gereğince kendisine iadesine sakınca yoktur" denildiğini, davacının ise söz konusu kesin teminat mektuplarının iadesi için sözleşmede hüküm altına alınan koşullar oluştuğundan davalı idareye 06/05/2016 tarihli ihtarnameyi keşide ederek ... ihale kayıt numaralı iş için idareye vermiş olduğu teminat mektuplarının iade edilmesini talep ettiğini ancak davalı idarenin söz konusu ihtarnameye bir cevap vermediğini ve temerrüde düştüğünü, haklı bir neden olmaksızın ya da dengeli ve adil olmayan basit bir nedenle kesin teminat mektubunun paraya çevrilmesi halinde yüklenici firmanın maddi zararlarının yanında manevi açıdan da büyük bir zararı göreceğini, böyle bir durumda bankalar nezdinde itibarı zedelendiği için başka işlerde kredi ve teminat mektubu alması zorlaşacağını, davacının bankalar ve diğer kuruluşlar nezdinde ki ticari itibarı zedeleneceğini, yine karşılaştırmalı hukukta ve Türk hukukunda, öğreti ve mahkeme kararlarında yüklenicinin, idareye karşı temel ilişkiden doğan riskin gerçekleşmediğini, yani taahhüdün ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre eksiksiz yerine getirildiğini ispatladığı takdirde mahkemece, bankadan ödeme talebinde bulunulmaması yönünde tedbir karan verilebileceğini ve yine bankanın idareye ödeme yapmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olması halinde yargı organlarınca lehtarın/yüklenicinin lehine ihtiyati tedbir kararı verilebileceğinin belirtildiğini, olayda söz konusu her iki teminat mektubunun geçerlilik süresinin 31/08/2016 tarihi olup bu süre bitimine kadar idarenin davacıya iadesi gereken söz konusu teminat mektuplarını bankaya ibraz ederek ödeme talep etmesi halinde davacının telafisi imkansız zararlar ile karşı karşıya kalacağının tereddütsüz olduğunu belirtmiş davacı şirketin ... İhale Kayıt numaralı ... A.Ş' ne ait 14 adet istasyon ve merkez binasının 730 takvim günü şartname kriterlerine göre ...hizmetinin sağlanması işine ait ihale sözleşmesi gereğince idareye vermiş olduğu ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 24/07/2015 tarihli ... nolu 425.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun ve ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 29/07/2015 tarihli ... nolu 41.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun dava sonuçlanıncaya kadar davalı idarenin bankadan ödeme talebinde bulunmaması ve ilgili banka tarafından teminat mektupları bedelinin idareye ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve anılan teminat mektuplarının davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili mahkememize verdiği 07/09/2016 tarihli cevap dilekçesinde; davalının, ... Belediyesi iştiraklerinden olup, kamu hizmeti bünyesinde toplu ulaşım hizmeti vermekte olduğunu, bu hizmeti yerine getirirken bünyesinde bulunan merkez binası başta olmak üzere tamir atölyesi, istasyon binaları ile taşıma işlevini yerine getiren trenlerin koruma ve güvenlik hizmetlerinin yapılması için ihale yoluyla bu hizmetleri almak için mevzuatlara uygun şekilde ihaleler açmakta olduğunu, bu bağlamda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi kapsamında ihale açmak suretiyle " Birim fiyat/Götürü Bedel Hizmet Alımı Sözleşmesi " ile hizmet aldığını, bu ihalelerin 4734 sayılı ve 4735 sayılı Yasa kapsamında gerçekleşmiş olup, bu sürecin eksiksiz ve mevzuata uygun olarak sonuçlandığını, davacı yanın dava dilekçesinde; ... ihale kayıt nolu hizmet alım ihalesi sebebi ile davalı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığı ve vermiş olduğu teminat mektubunun iadesini talep ettiğini, söz konusu iddianın tamamen gerçek dışı olduğunu, hizmet alım süresince davacı şirketlerin işçileri tarafından davalı şirkete karşı işçi alacakları olduğu iddiası ile çeşitli davalar açıldığını, söz konusu davaların bir kısmının karara çıktığını ve bir kısmının ise halen Yargıtay aşamasında bulunduğunu, bu davaların incelenmesi sonucunda açıkça görüleceği üzere davacının ihale bitimi nedeni ile doğan ve davalı şirket tarafından hak edişlere dâhil edilerek ödenen personel kıdem tazminatları ile diğer sosyal hakları çalışanlarına ödemeyerek yükümlülüğünü yerine getirmediğini, dolayısıyla yürüttüğü hizmet alım işinden dolayı davalı şirkete borcu bulunduğunu, öncelikle davacı tarafından dava konusu işle ilgili ilişiksizlik belgesi tanzimi için SGK başvurulduğu ve bu başvuru üzerine kesin teminat mektubunun iade edilmesi gerektiğinin iddia edildiğini ancak bahse konu dosyaların getirtilmesi ve bilirkişi incelemesinde dikkate alınmasının gerektiğini, salt Sosyal Güvenlik Kurumu yazısına istinaden teminat mektubunun iadesinin davacılar lehine menfaat çıkarma amacı teşkil ettiği ve bu durumun hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğu yine davacılar tarafından sözleşme gereği teminat mektubunun yükleniciye iadesinin talep edildiği ancak önemli olan hususun sözleşmenin lafzından ziyade ortaya konma amacı olduğunu, keza sözleşmenin lafzı önemli olmakla birlikte şayet lafız muğlak ise hakimin söz vb... deyimlerin lafzi anlamına bağlı kalmayarak tarafların gerçek veya farazi iradelerini araştırması gerektiğini ayrıca sözleşmenin lafzı, sözleşmenin amacıyla çeliştiği taktirde de hakimin lafza bağlı kalmaması gerektiğini, davacı şirketin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmeksizin sözleşme göstererek teminatın iadesini talep etmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, görülen ve halen yeni açılmakta olan davalarda üst işveren olarak davalı şirketin ödemek durumunda kalacağı miktarların oldukça yüksek olduğunu, bu ödemelerin davacının teminatından ödeneceğini, teminatın nakde çevrilmesinin gerektiğini, mevcut teminat mektubunun davalardaki alacakların tamamını dahi karşılamaya yetmediğini, şu an için tespit edilebilen işçi alacakları için toplamda davacı tarafın davalı şirkete ödemesi gerekecek olan risk tutarının 897.505,00-TL' nı bulduğunu, bu tutarın davacı yanın talep ettiği teminat mektubunun yanında oldukça fahiş nitelikte bulunduğunu, tüm bu hususlara rağmen davacının sorumlu olduğu işçilik alacaklarını ödemeyerek davalı şirkete yüklemesi ve işçileri mağdur etmesi karşısında teminat mektubunu nakde çevirerek işçi alacaklarının ödemesinin hem hukuken hem de toplumsal olarak bir zorunluluk olduğunu, Yargıtay' ın bu yönde kararının mevcut olduğunu, ayrıca buna benzer konuda temizlik firması tarafından davalı şirket aleyhine açılan İzmir ... Atm' nin ... E. ... Karar sayılı kararını da örnek olarak sunduklarını, örnek karardan da görüleceği üzere, sözleşmenin 11.4.2 maddesinin " Yüklenicinin bu iş nedeniyle İdareye veya Sosyal Güvenlik Kurumu' na olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı Yükleniciye iade edilir." hükmünü amir olduğunu, davacı şirketin müvekkiline olan iş sözleşmelerinden doğan borçlarını ödemediğini belirtmiş davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili mahkememize verdiği 26/01/2017 tarihli Islah dilekçesinde; davacı şirketin, ... ihale kayıt numaralı ... A.Ş' ye ait 14 Adet İstasyon ve Merkez Binasının 730 Takvim Günü Şartname Kriterlerine Göre ...Hizmetinin Sağlanmasına Ait İhale Sözleşmesi gereğince idareye vermiş olduğu ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 24/07/2015 tarihli ... nolu 425.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun ve ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 29/07/2015 tarihli ... nolu 41.000,00-TL bedelli kesin teminat mektuplarının davacıya iadesine karar verilmesi talepli dava açtığını, açılan davada; ihtiyati tedbir kararı verilmemesi dolayısıyla davalı idare tarafından 19/08/2016 tarihinde teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrildiğini, bu sebeple iadesi talep edilen teminat mektupları nakde çevrildiğinden eldeki davayı ıslah etme zorunluluğu doğduğunu belirtmiş davacı şirketin ... ihale kayıt numaralı ... A.Ş' ye ait 14 Adet İstasyon ve Merkez Binasının 730 Takvim Günü Şartname Kriterlerine Göre ...Hizmetinin Sağlanmasına Ait İhale Sözleşmesi gereğince idareye vermiş olduğu ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 24/07/2015 tarihli ... nolu 425.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun ve ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 29/07/2015 tarihli ... nolu 41.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun haksız ve hukuka aykırı olarak nakde çevrilmesi nedeniyle davalı uhtesine geçen toplam 466.000,00-TL' nin haksız zenginleşme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya iadesine, davacının teminat mektuplarının haksız ve hukuka aykırı olarak nakde çevrilmesinden dolayı uğramış olduğu ticari itibar kaybının da bilirkişi marifeti ile belirlenerek şimdilik bu kalem için 500,00-TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

... ihale Kayıt numaralı, ... A.Ş' ne ait 14 adet istasyon ve merkez binasının 730 takvim günü şartname kriterlerine göre ...hizmetinin sağlanması işini ile ilgili ihale evrakı celbedilerek dosya içerisine alınmıştır.

Dava konusu edilen teminat mektuplarının iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı, teminat mektupları ile ilgili davacı tarafça yapılan nakde çevirilme işleminin haksız ve hukuka aykırı olup olmadığı ile davacının teminat mektuplarının nakde çevrilmesinden dolayı zarara uğrayıp uğramadığı, uğramış ise bunun miktarının belirlenmesine yönelik olarak dosya üzerinde talimat mahkemesi vasıtası ile bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Talimat Mahkemesi'nce alınan 28/02/2018 tarihli bilirkişi raporunda yanlar arasında kurulan sözleşme ve ihale dökümanını oluşturan şartname uyarınca çalıştırılan personelin her türlü özlük hakları ile buna bağlı tüm ödemelerden yüklenici davacının sorumlu olduğu, sözleşme kapsamında çalıştırılan işçilerin ücret, özlük hakları ve diğer ödemeleri yükleniciye ait olsa da İş Kanununun 2. Maddesi uyarınca üst/ asıl iş verenin garantör sıfatı ile sorumlu bulunduğu ve ücretleri ödenmeyen işçiler tarafından üst/ asıl iş veren davalı aleyhine açılmış dava ve icra takipleri olduğu, bunların davalıdan tahsil edileceği, davalı tarafından teminat mektuplarının iade edilmemesi/ nakde dönüştürülmesi işleminin hukuka uyarlılık arzedip etmediği yönündeki hukuki sonucun takdir ve değerlendirilmesinin mahkemeye ait olacağı kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.

Bilirkişi raporunda bahsi geçen ve aynı zamanda davalı vekilinin cevap dilekçesinde de belirtilen 44 adet dosya ile ilgili kesinleşmiş karar örneği ile söz konusu ilamların infazına yönelik icra dosyalarının celbine karar verilmiş, ara karar doğrultusunda ilgili dosyalar, karar örnekleri ve icra dosyaları dosya içerisine alınmıştır.

Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda ; davacı tarafça taraflar arasında imza altına alınan sözleşme kapsamında verilen teminat mektuplarının iadesine karar verilmesine yönelik olarak davalı hakkında mahkememize dava açıldığı , davalı ... - ... Belediyesi ... A.Ş. tarafından çıkılan ... ihale Kayıt numaralı, ... A.Ş' ne ait 14 adet istasyon ve merkez binasının 730 takvim günü şartname kriterlerine göre ...hizmetinin sağlanması işinin davacılar ... Şti ile ...ortak girişimi uhdesinde kaldığı , ... İşine Ait Sözleşmenin 17/01/2013 tarihinde taraflarca imzalandığı , davacı tarafça davacı şirketin anılan sözleşme kapsamındaki taahhüdünü sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirmiş olduğu ve bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun bulunmadığından bahisle sözleşme doğrultusunda davalı tarafa verilen ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 24/07/2015 tarihli ... nolu 425.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun ve ... Bankası T.A.O. tarafından tanzim edilen 29/07/2015 tarihli ... nolu 41.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun kesin teminat mektubunun iade edilmesi gerektiğini belirterek dava dilekçesiyle teminat mektuplarının iadesini , teminat mektuplarının paraya çevrilmesi sebebiyle de ıslah dilekçesinde teminat mektubu bedelleri ile teminat mektuplarının haksız ve hukuka aykırı olarak nakde çevrilmesinden dolayı uğranılan zararın giderilmesini talep ettiği , taraflar arasında imza altına alınan sözleşmenin 11.4.2 maddesinde " Taahhüdün sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve Yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı Yükleniciye iade edilecektir. 11.4.2 maddesinde de " Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir. Varsa kalanı yükleniciye iade edilir." düzenlemesinin bulunduğu ,söz konusu hükümler göz önüne alındığında yüklenicinin sözleşme konusu iş dolayısıyla idareye hiçbir borcu bulunmadığı takdirde teminatın iade edilebileceği , taraflar arasında imza altına alınan sözleşme ve ihale dökümanını oluşturan şartname uyarınca çalıştırılan personelin her türlü özlük hakları ile buna bağlı tüm ödemelerden yüklenici davacının sorumlu olduğu, sözleşme kapsamında çalıştırılan işçilerin ücret, özlük hakları ve diğer ödemeleri yükleniciye ait olsa da İş Kanununun 2. Maddesi uyarınca davalı üst/ asıl iş verenin garantör sıfatı ile sorumlu bulunduğu, davacının çalıştırdığı işçiler tarafından davalı üst iş verene karşı iş mahkemelerinde bir çok davalar açıldığı ve icra takipleri yapıldığı, söz konusu dava ve icra takiplerinin sonucuna göre davacının davalı idareye karşı sözleşmede belirtilen iş dolayısıyla borcunun bulunup bulunmadığının tespit edilebileceği davalının bu aşamada kalan teminat bedelini iade etmemekte haklı olduğu, davanın erken açılan dava niteliğinde olduğu, incelenen tüm dosya kapsamıyla anlaşılmış, davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davanın REDDİNE,

2-Peşin alınan harç fazla olduğundan 7.922,22 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,

3-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 32.610,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,

Dair tebliğden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar davacı vekili Av. ... Karacan ile davalı vekili Av. ... ' nun yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.11/04/2019

Başkan ...

e-imzalı

Üye ...

e-imzalı

Üye ...

e-imzalı

Katip ...

e-imzalı