Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/171 E. 2025/404 K.

T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : DAVACI : VEKİLLERİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 01/03/2023 KARAR TARİHİ : 10/04/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit (kambiyo senetlerinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı ... alacaklı sıfatı ile Diyarbakır İcra Dairesinin ...Esas sayılı takip dosyasından 900.000,00 USD asıl alacak bedelli ...tanzim tarihli ...vade tarihli sahte senet üzerinden müvekkili aleyhine icra takibi başlattığını, söz konusu sahte olarak geriye dönük düzenlenen senedin dava dışı ...tarafından geriye yönelik tanzim edilmiş bir senet olduğunu, ...isimli kişinin ise müvekkili şirketin dışarıdan Yönetim Kurulu üyesi olarak ...tarihinde atanan ve ...tarihinde görevi sona eren kişi olduğunu, davalı ile bu ...isimli kişinin aynı fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek icra takibine konu ettikleri 900.000,00 USD (Amerikan Doları) senedi sahte olarak geriye doğru düzenlediklerini, davalılardan ...müvekkili şirkette yetkili olduğu dönemin başlangıcı olan ...tarihinden sadece 1 hafta sonra takibe konu ...tanzim tarihli ...vade tarihli senedi düzenlediğini ve birlikte hareket ettiği davalı ...verdiğini, müvekkili şirketin kuruluşunun ...olduğunu ve senet tanzim tarihi olan ...tarihinde müvekkilinin bu denli yüksek bir borçlanmasının mümkün olmadığını, şirket değerinin o tarihte bu kadar bile olmadığını, o tarihte müvekkili şirketin herhangi bir güneş enerjisi tesisinin de bulunmadığını, dolayısı ile bu denli yüksek bir borçlanma olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkili şirket yetkililerinin dava dışı ...bu takipten sonra telefonla aradıklarını, ...telefonlarına bile bakmadığını, bu konuda Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına ...Soruşturma numarası üzerinden hem davalı hemde dava dışı ...hakkında resmi evrakta sahtecilik ve diğer suçlardan haklarında suç duyurusunda bulunulduğunu, işbu dava ve takibe konu bononun şirketin defter kayıtlarında bile yer almadığını, davalı ...müvekkiline ait ...Enerjisi projelerinde gerek inşaat gerek ise diğer tüm resmi işlemlerini müvekkili şirket adına takip etmek adına kendisine Nusaybin Noterliğinin ...tarih ...Yevmiye numaralı vekaletnamesi verildiğini, ancak davalının daha sonra müvekkili şirket yetkililerine karşı yaptığı hukuksuz eylem ve işlemler sonucunda bu kez müvekkillerinin davacıya verdiği vekaletnamedeki tüm yetkilerden kendisini Nusaybin Noterliğinin ...tarihli ...Yevmiye numaralı azilnamesi ile azlettiğini beyanla; müvekkili şirketin sahte senede dayalı olarak mağdur olunmaması adına söz konusu Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra dosyasının sahtecilik iddiamız sebebi ile öncelikle teminatsız olarak eğer sayın mahkeme aksi kanaatte olacak ise makul oranda teminat mukabilinde iş bu davanın kesinleşmenine kadar tedbiren durdurulmasına, davamızın kabulü ile söz konusu sahte senete dayalı Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra dosyasından kaynaklı olarak müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ile senetin ve takibin iptaline haksız ve kötüniyetli takip sebebi ile davalının takip miktarının % 20'sinden az olmayacak şekilde tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının, Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...E. Sayılı takibine dayanak 900.000 USD miktarlı bononun bedelsiz olduğunu dolayısıyla herhangi bir borcu bulunmadığını iddia ettiğini, öncelikle kambiyo senetlerinin, mücerretlik ilkesi gereği sebepten soyut olduğunu, bu nedenle takip konusu bononun, kayıtsız ve şartsız bir para borcunun ikrarı mahiyetinde olduğunu, ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, davacı tarafın borçlu olmadığını yazılı deliller ile ispat etmesi gerektiğini, davacı şirketin ...tarihli sözleşme kapsamındaki iş ilişkisinden dolayı müvekkiline borçlu olduğunu, takip konusu bononun bu sözleşmeye konu iş nedeniyle düzenlendiğini, söz konusu sözleşmenin, Güneş Enerjisi Santrali (GES) yapım ve satışına dair bir sözleşme olduğunu ve davacı tarafın sözleşmede Proje Sahibi/İşveren olarak belirtilen 5 şirketten biri olduğunu, söz konusu sözleşme; Proje Sahibi/İşverenler elinde bulunan ve hak sahibi oldukları GES izinlerinin şirket hisseleri ile birlikte devredilebilir aşamaya (geçici kabul aşamasına) geldikten sonra 80.000 USD karşılığı müvekkiline şirket payları ile birlikte satışı, bunun karşılığında müvekkilin kendi bilgi, tecrübe ve ekonomik imkanları ile söz konusu izinleri santrale dönüştürmesi, yapım taahhüdü, satış vaadi ile süreçlerin sonuçlandırılıncaya kadar ne şekilde yürütüleceği, cezai şartlar, hak ve borçların düzenlenmesine ilişkin olduğunu, aynı sözleşmede 1 MWe gücündeki santralin kurulum bedeli 900.000 USD, arazi bedeli 40.000 USD cezai şart ise 1.000.000 USD olarak belirlendiğini, söz konusu sözleşme Proje Sahibi/İşveren tarafından yerine getirilmişken davacı şirket ve Mahkememizin ...E. Sayılı dosya ile aynı şekilde davacı olan ...... AŞ. tarafından söz konusu sözleşmenin ihlal edildiğini, bu sözleşmeye göre müvekkilinin davacıdan olan alacağının 900.000 USD ile sınırlı olmadığını, sözleşmenin diğer hükümleri ile davacının sözleşmeye aykırı davranmış olması nedeniyle müvekkilinin davacıdan daha fazla alacaklı olduğunu, müvekkili ve davacı tarafın, sözleşmeye konu şartlar dahilinde anlaşmaları üzerine ...tarihinde ...şahıs şirketi tür değişikliği yapılarak ...A.Ş'nin kurulması ile işe başladıklarını, anlaşma ve işe başlama tarihi daha önce olmasına rağmen anlaşma konuları daha sonra ...tarihli sözleşme ile yazıya döküldüğünü, sözleşmenin çeşitli maddelerinde müvekkilinin kendi istediği kişilerin yönetici olmasını sözleşme metnine dahil ettiğini, bu anlamda yönetim kurulu başkanı olarak ..., başkan vekili olarak ...seçildiğini ve ...münferiden şirketi temsile yetkili kılındığını, bundan maksat işin yapımı esnasında şeklen hisse sahibi olarak görünen ...işi engellemeye yönelik herhangi bir davranış içerisine girmesinin önlenmesi ve sözleşmeye uygun ifanın zamanında gerçekleştirilmesi olduğunu, bu hususların ...tarihli sözleşmede belirtildiğini, takip konusu bononun bu sözleşme kapsamında bir ödeme aracı olarak tarafların ortak iradesi ve kararıyla düzenlendiğini, bu şekilde bono düzenlenmesinin de ticari teamül olduğunu, hayatın olağan akışına aykırı hiçbir durumun olmadığını, sözleşme maddesi kapsamında; tüm iş verenler/hak sahipleri tarafından Nusaybin Noterliği'nin ...tarih ve ...yevmiye nolu vekaletnamesi ile müvekkiline satış ve devir yetkisi verildiğini, söz konusu vekaletnamede davacı şirketi temsilen, şirketin halihazırda yetkilisi ve pay sahibi görünen ...imzaladığını, bu vekaletname ile müvekkilinin geçici kabulden sonra sözleşmeye konu santral ve projeyi dilediği bedelle dilediği kişilere satma yetkisine sahip olduğunu, müvekkilinin sözleşme gereği tüm edimlerini yerine getirdiğini, şirketin sahip olduğu GES izni ile sözleşmede belirtildiği şekilde santralın kurulduğunu, şirketi; sahip olduğu bu santral ile birlikte ...devrettiğini, şirketin kuruluş aşamasında ...yetkili olduğu dönemde düzenlenen bono nedeniyle davacı şirketin, müvekkiline karşı borçlu olduğunu, dolayısıyla müvekkilinin muhatabının şirket tüzel kişiliği olduğunu, diğer bir ifadeyle sözleşmenin taraflar arasında imzalanması ile birlikte devir yasakları nedeniyle şeklen şirket pay sahibi olarak görünen ...tarafından şirket hisselerinin ...devredilmesi Şirketi borçtan kurtarmadığını, çünkü burada sadece şirketin pay sahiplerinin değiştiğini, aynı şekilde şirketin tür (nevi) veya ünvan değişikliği yapmasının da şirket adına verilen bonodan kaynaklı borca bir etkisinin olmadığını, ayrıca ...tarafından şirket hisselerinin ...devredilmesi işleminin müvekkilinin talimatı ile gerçekleştiğini, dava konusu borcun kaynağının sözleşme ilişkisi olduğunu, müvekkilinin ...tarihli sözleşme ile üstlendiği edimlere karşılık almış olduğu bono bedelinin kendisine ödenmediğini, davacının, sahip olduğu ve muvazaalı olarak devrettiği GES'e hangi şartlarda sahip olduğunu, ödemesini nasıl ve kime yaptığını açıklamadığını, işbu davanın tarafı olmayan ...şirketi ile ilgili bir davanın neden burada tartışıldığının anlaşılamadığını, diğer yandan kambiyo senetlerinin ticari defterlere işlenmesi zorunluluğunun olmadığını, bonoda 1 yıllık vade tarihi ...tarihli sözleşmeye konu işin tahmini bitirilme süresi olarak öngörülmüş olmasından kaynaklandığını, şirketin kurulması, şirketin kuruluş tarihi, bono tanzim tarihi ve vade tarihinin tamamının ...tarihli sözleşme ilişkisinden kaynaklı ve bu sözleşme ile uyumlu olduğunu, davacının yapmış olduğu suç duyurusunun hukuken bir kıymetinin olmadığını beyanla; davanın reddini savunmuştur. DEĞERLENDİRME : Dava, taraflar arasında akdedilen ...tarihli sözleşmeden kaynaklı verilen senede dayalı olarak başlatılan Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra takibi nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemi ile İİK'nın 72/3 maddesi gereğince açılan menfi tespit davasıdır. Taraflar arasındaki ihtilafın; Diyarbakır İcra Dairesi'nin ...E. Sayılı dosyasındaki senedin sahte olup olmadığının tespiti, senedin bedelsiz olup olmadığı ve sözleşme karşılığı olarak verilip verilmediğinin tespiti buradan varılacak sonuca göre davaya konu icra takibinin iptali ve kötüniyet ile tedbir tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmış olduğu anlaşılmıştır. Dosyada takibin tamamı için menfi tespit talep edildiğinden ve takip öncesi faiz tutarı olan 85.846,46.-USD için harç yatırılmadığı anlaşıldığından; bu tutarın dava tarihindeki efektif satış kuru üzerinden hesap edilen TL cinsi karşılığı 1.624.858,87.-TL için yatırılması gereken 27.748,53.-TL nispi harcı tamamlamak üzere davacı vekiline süre verilmiş, davacı vekili tarafından harç tamamlanmıştır. Diyarbakır ...Asliye Hukuk Mahkemesi ...Esas, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...ve ...soruşturma sayılı dosyaları, Diyarbakır ...İcra Ceza Mahkemesi'nin ..., ...ve ...Esas sayılı dosyaları, Diyarbakır ...İcra Hukuk Mahkemesi'nin ..., ...ve ...Esas sayılı dosyaların UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına kazandırılmıştır. Diyarbakır ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...Esas, ...Karar sayılı kararı ile ...ve ...hakkında beraat kararı verildiği, dosyanın istinaf aşamasında olduğu görülmüştür. Her ne kadar Diyarbakır ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası Mahkememizce bekletici mesele yapılmış ise de; ilgili dosyada Türk Ceza Kanunu'nun 158/1-d maddesi gereğince nitelikli dolandırıcılık ve Türk Ceza Kanunu'nun 204/1 maddesi gereğince resmi belgede sahtecilik suçlamaları ile iddianame düzenlenmiş ve bu suçlar bakımından yargılama yapılmıştır. Mahkememiz dosyasında yer alan delillerden, davaya konu bononun, davacı şirket yetkilisi tarafından yetkili olduğu dönemde düzenlendiği ve sözleşme kapsamında davalıya verildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasına ilişkin ara karardan dönülmüş, yargılamaya devam edilerek hüküm kurma yoluna gidilmiştir. Taraflar ve başka taraflar arasında ...tarihinde Lisanssız Üretim Yönetmeliğine Uygun Güneş Enerjisi Santrali ve Bağlı Haklarının-Yüklerinin Devrine/Temlikine, Proje Haklarının/Paylarının Ücret karşılığı Devredilmesine İlişkin Ana Sözleşme akdedildiği dosya kapsamında sabittir. Söz konusu sözleşme incelendiğinde; ...ve ...birlikte yüklenici olarak yer aldıkları, davacı şirket ile dört ayrı şirketin ise işveren olarak yer aldıkları görülmektedir. Sözleşme imzalandığında, davacı şirketin tek ortağı .... ..., 2013 yılında 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14. Maddesinde belirtilen şartlarda elektrik üretimi yapmak için başvurmuş ve izin almış kişilerden biridir. Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 35. Maddesine göre izin hakkı sahibi kurulacak GES tesisinin geçici kabulü yapılana kadar izin hakkını devredememektedir. Yukarıda yer alan sözleşme içeriği incelendiğinde, esasen tarafların devir yasağı öncesinde tesisin yapımına başlanması ve sonrasında devrini amaçlayarak böyle bir sözleşme imzaladıkları anlaşılmaktadır. Yükleniciler izin hakkı sahiplerinin yerine GES tesislerini kuracaklar, geçici kabulleri alacaklar, daha sonra yüklenicilerin göstereceği kişilere şirket payları devredilecektir. Nitekim, davacı şirketin tek pay sahibi ...iken, sözleşme gereğince vekaletnamelerin düzenlenmesi için davaya konu bonoyu tanzim eden ...davacı şirketin ve sözleşmede yer alan diğer dört şirketin yönetim kurulu başkanı ve imzaya tek yetkili kişi olarak atanmıştır. Davaya konu bono da, izin hakkı sahibinin yüklenicilerin göstereceği kişilere şirket paylarının devrini temin etmek amacıyla, teminat senedi olarak düzenlenmiş bir bonodur. Dosya kapsamı ile sabit olduğu üzere GES kurulumu tamamlanmış, davalı yüklenici ...da bilgisi dahilinde davacı şirket payları diğer yüklenici dava dışı ...devredilmiştir. Netice olarak, davaya konu bononun temin ettiği sözleşme edimi tam olarak yerine getirilmiştir. Böylece, davaya konu bononun teminat fonksiyonu ortadan kalkmıştır. Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, icra dosyası, takip ve dava konusu bono, sözleşmeler hep birlikte değerlendirildiğinde; dava ve takip konusu bononun ...tarihinde Lisanssız Üretim Yönetmeliğine Uygun Güneş Enerjisi Santrali ve Bağlı Haklarının-Yüklerinin Devrine/Temlikine, Proje Haklarının/Paylarının Ücret karşılığı Devredilmesine İlişkin Ana Sözleşme kapsamında, davalı yükleniciye verildiği, bononun izin hakkı sahibinin yüklenicilerin göstereceği kişilere şirket paylarının devrini temin etmek amacıyla, teminat senedi olarak düzenlendiği, GES kurulumunun tamamlandığı, davalı yüklenici ...da bilgisi dahilinde davacı şirket paylarının diğer yüklenici dava dışı ...devredildiği, bononun temin ettiği sözleşme ediminin tam olarak yerine getirildiği, davaya konu bononun teminat fonksiyonu ortadan kalktığından davalının bonoya dayalı hak talep edemeyeceği anlaşılmakla; davanın kabulüne, davacının Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı takip dosyasında davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir. Teminat fonksiyonu ortadan kalkan bonoyu icra takibine konu eden davalı alacaklı Mahkememizce kötüniyetli kabul edildiğinden; takip konusu alacağın takip tarihindeki kur karşılığı olan 16.906.181,45.-TL'nin %20'si olan 3.381.236,29.-TL kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Davacı tarafça, davada ayrıca bononun iptali talep edilmiştir. Lehtar davalı ciro ederek bonoyu piyasaya sürmediğinden ve davanın tarafları dışında bononun ilgilisi bulunmadığından, bononun iptali talebi bakımından da kabul kararı verilmiştir. Davacı vekilinin takibin iptali talebi konusunda Mahkememizce karar verilemeyeceğinden, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. İİK'nın 72. maddesinde düzenlenen menfi tespit davaları, dava tarihi itibariyle arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Bu davalar için arabuluculuk dava şartı ...tarihinde yürürlüğe girmiştir. Davacı tarafça, dava tarihi itibariyle zorunlu olmamasına rağmen ihtiyari olarak arabuluculuğa başvurulduğu, başvuru sonrası çıkan arabuluculuk bedelinin davacı tarafından ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davanın KABULÜNE, davacının Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı takip dosyasında davalı alacaklıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, 2-Davalı takip yapmakta kötüniyetli olduğundan takip konusu alacağın takip tarihindeki kur karşılığı olan 16.906.181,45.-TL'nin %20'si olan 3.381.236,29.-TL kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı takip dosyasında takip konusu edilen bononun iptaline, 4-Davacı vekilinin takibin iptali talebi konusunda karar verilmesine yer olmadığına, 5-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.274.607,14.-TL harçtan, peşin alınan 290.903,26.-TL harç ile sonradan yatırılan 27.748,53.-TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 955.955,35‬.-TL karar ve ilam harcının, davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 6-Arabuluculuk sürecine yönelik 1.560,00.-TL arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre davacıdan tahsili için Hazine'ye müzekkere yazılmasına, 7-Davacı tarafından yatırılan 179,90.-TL başvurma harcı, 290.903,26.-TL peşin harç ve 27.748,53.-TL tamamlama harcının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 8-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan toplam 491,5‬0.-TL tebligat posta ve müzekkere giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 9-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca hesap ve takdir edilen 794.591,59.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 11-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Başkan Üye Üye Katip