2025/148 E. 2025/148 K.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/148 Esas - 2026/84 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/148 KARAR NO : 2026/84

.... DAVA : Coğrafi İşaret (Coğrafi İşaret İle İlgili Kurum Kararlarının İptali), Coğrafi İşaret (Coğrafi İşaretlerden Doğan Haklara Tecavüzden Kaynaklanan), Coğrafi İşaret (Coğrafi İşaretin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 10/04/2025 KARAR TARİHİ : 19/02/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 19/02/2026 Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Coğrafi İşaret (Coğrafi İşaret İle İlgili Kurum Kararlarının İptali), Coğrafi İşaret (Coğrafi İşaretlerden Doğan Haklara Tecavüzden Kaynaklanan), Coğrafi İşaret (Coğrafi İşaretin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, ....geleneksel ve coğrafi işaretli bir ürünü olup yüz yıllardır bu bölgede üretilmekte olduğunu ve tüm dünyada tanındığını, Coğrafi İşaret tescili ile koruma altına alınan .... hem üreticilerin haklarını güvence altına aldığını hem de tüketicilere orijinal ve kaliteli ürün sunma taahhüdünü taşıdığını, .... üretiminde kullanılan bileşenlerin, bölgeye özgü doğal malzemelerden oluştuğunu ve özellikle,.... ve çevre illerde yetişen ...., ürünün temel hammaddesi olduğunu ve bu fıstık türünün, bölgenin iklim ve toprak yapısı sayesinde eşsiz bir lezzet ve aroma kazandığını, üretim alanının, .... dışında üretilen benzer ürünlerin, ...'nin coğrafi işaret korumasını ihlal ettiğini ve tüketicilerin yanıltılmasına neden olduğunu, .... ile benzer bileşenler içerdiğini ve benzer üretim yöntemleri kullanıldığını, ancak, ...'nin üretiminde kullanılan fıstık türü ve bileşen oranlarının, ...'nin karakteristik özelliklerinden farklılık gösterse de, ürünün genel görünümü, lezzeti ve kıvamının tüketiciler tarafından kolayca karıştırılabilecek düzeyde olduğunu, bu durumun, tüketicilerin yanlış ürün satın almasına ve orijinal ...'nin itibarının zedelenmesine yol açabileceğini, ...'nin ... ile benzer isim, bileşen ve üretim yöntemlerini kullanmasının, SMK md 35 kapsamında bir ihlal oluşturduğunu, ...'nin tanınmışlığı ve itibarından faydalanarak piyasada haksız bir avantaj elde etme çabasının, dürüst rekabet kurallarına aykırı olduğunu, ...’nin üretim sürecinin ... ile benzer bir üretim sürecine sahip olduğunu, üretimde glikoz şurubu ilave edilmesinin, ürünün maliyetini düşürmek ve kıvamını ayarlamak amacıyla yapılan bir değişiklik olduğunu, glikoz şurubunun, ürünün tat ve dokusunda hafif farklılıklar yaratabileceğini, ancak bu farklılığın, tüketicilerin ürünleri birbirinden ayırt etmesini sağlayacak kadar belirgin olmadığını beyan ederek, .... sayılı kararının iptali ile .... numaralı ve "..." ibareli coğrafi işaretin hükümsüzlüğüne karar verilmesini dava ve talep etmiştir. CEVAP : Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; coğrafi işaret korumasının ürün üzerinde “fıstık ezmesi” ibaresinin bulunması durumunu değil, ürün üzerinde bu illerin adının kullanılması durumunu kapsadığını, ....” coğrafi işaretinin coğrafi sınırı .... ili olarak belirtildiğini ve Sicil belgesinde ürünün üretiminde 27 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli ... boziç olarak ifade edilen erken hasat ürünleri kullanıldığı görüldüğünü, .... tarafından tescil edilmiş olan “...” coğrafi işaretinin coğrafi sınırı ise .... ili olup, tescile konu ürünün üretiminde de ... ilinde üretilen Antepfıstığının kullanılacağı belirtildiğini, ... (....)” adı ile yapılan tescilin .... ilinde üretilen fıstık ezmesi ürünü için .... ve .... isimlerini koruma altına alırken, ... adı ile yapılan tescil ... ilinde üretilen fıstık ezmesi ürünleri için ... ismini koruma altına aldığını, başvuru dosyasında ... ilinde üretilen fıstık ezmesi ürünlerinin “...” ibaresi ile piyasada bilinirliğinin olduğu kanıtlanmış olduğundan başvuru mahreç işareti tesciline uygun bulunduğunu ve mahreç işareti olarak tescilin gerçekleştirildiğini, Coğrafi işaret tescili ile korunan ifade her iki tescilde de coğrafi yer adı olduğundan (.....) iddia edildiği gibi tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali bulunmadığını, iki tescildeki üretim metodu aynı olmadığını, kaldı ki aynı ya da benzer olsa bile üretim metodunun aynılığı / benzerliği coğrafi işaret tesciline engel bir durum olmadığını, biri .... biri de ... olan isimler tamamen farklı iken ve bir de tescillerden birinde logo yer alırken benzerlikten bahsedilmesi mümkün olmadığını, piyasada birbirine benzer yüzlerce ürün bulunduğunu ve bu nedenle, ürünlerin görünüşünün benzerliği iddiası coğrafi işaret tesciline aykırılık bakımından ileri sürülemeyeceğini, kurumun kararının hukuka uygun olduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı belediye vekili dilekçeleriyle özetle; .... her ne kadar bazı bileşenler ve üretim yöntemleri açısından .... benzerlik gösterse de kullanılan fıstık türü, duyusal özellikleri ve üretim sürecindeki farklılıklar sayesinde ayırt edici nitelikte olduğunu, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Madde 35’in sadece tüketiciyi açıkça yanıltan taklitleri hedef aldığını ve farklı bir bölgenin özgün ürünü olan ... bu kapsamda değerlendirilemeyeceğini, ... üretim metodunda yer alan glikoz şurubu kullanımının .... Ezmesine ayırt edici özellik kazandırdığını, ... ile ... arasındaki benzerliğin her iki ürünün de fıstık ezmesi kategorisinde yer almasından kaynaklandığını, bu durum tek başına tüketiciyi yanıltıcı nitelikte olmadığını, ...’ın, yüzyıllardır kendine özgü tatlı, şekerleme ve yemek kültürüyle tanınan bir şehir olduğunu, fıstık ezmesinin de bu geleneğin önemli bir parçasını oluşturduğunu, bölgeye özgü üretim teknikleri, kullanılan malzemenin niteliği ve ustalık becerisinin,.... .... Ezmesini diğer benzer ürünlerden ayıran temel unsurlardan olduğunu, ... gastronomik kimliğinin önemli bir parçası haline geldiğini ve bu nedenle coğrafi işaret tesciline konu olduğunu, .... üretim sürecinde kullanılan .... fıstığının, sadece hammaddenin temininde değil, ezmenin belirli kıvama ve aromaya ulaşmasında da belirleyici rol oynadığını, ancak esas ayırt edici unsurun, fıstığın işlenme şekli, kavrulma derecesi, taş değirmenlerde ezilme yöntemi şeker ve glikoz oranının ustalıkla dengelenmesi olduğunu ve bu yöntemlerin ...’ta nesilden nesile aktarılan yöresel bilgi ve becerilere dayandığını, tescilin iptali yönündeki talebin, dayanağı olmayan ve bölgesel ürün çeşitliliğini engelleyici bir girişim olduğunu ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE : Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iddiaları karşısında, YİDK Kararının iptali ile davalı markasının hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. İşlem dosyasının tetkikinde, davalı belediye tarafından “...” (C2016/080) ibareli coğrafi işaret başvurusunun 19.09.2016 tarihinde yapıldığı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (“SMK”) ve Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik (“Yönetmelik”) kapsamında Coğrafi İşaretler Dairesi Başkanlığı tarafından incelenen başvuru 15.02.2021 tarihli ve 95 sayılı Resmi Coğrafi İşaretler ve Geleneksel Ürün Adı Bülteninde yayımlandığı, bültende yapılan yayıma davacı tarafından 04.08.2021 tarihinde itiraz edildiği, Coğrafi İşaretler Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan değerlendirme sonucu itirazın reddine karar verildiği, ilgili Dairenin almış olduğu karara davacı vekili tarafından itiraz edildiği, davacı itirazının nihai olarak T.... kararı ile reddedildiği, anılan kararın ilgililere tebliğ edildiği ve yasal süresi içerisinde işbu davanın açıldığı belirlenmiştir. DEĞERLENDİRMELER; Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adları SMK’nın 33 ve devamı maddeleri kapsamında düzenlenmekte olup “menşe adı, mahreç işareti ve geleneksel ürün adı” başlıklı 34. Madde hükmü; “(1) Coğrafi işaret; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş ürünü gösteren işarettir. Coğrafi işaretler, aşağıda belirtilen özelliklerine göre menşe adı ya da mahreç işareti olarak tescil edilir: a)Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, bölge veya istisnai durumlarda ülkeden kaynaklanan, tüm veya esas özelliklerini bu coğrafi alana özgü doğal ve beşerî unsurlardan alan, üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerin tümü bu coğrafi alanın sınırları içinde gerçekleşen ürünleri tanımlayan adlar menşe adıdır. b)Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, bölge veya ülkeden kaynaklanan, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından bu coğrafi alan ile özdeşleşen, üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az biri belirlenmiş coğrafi alanın sınırları içinde yapılan ürünleri tanımlayan adlar mahreç işaretidir. (2)Coğrafi bir yer adı içermese dahi birinci fıkrada yer alan şartları taşıyan bir ürünü belirtmek için geleneksel olarak kullanılan, günlük dilde yerleşmiş ve coğrafi bir yer adı içermeyen adlar da menşe adı veya mahreç işareti olabilir. (3)Menşe adı veya mahreç işareti kapsamına girmeyen ve ilgili piyasada bir ürünü tarif etmek için geleneksel olarak en az otuz yıl süreyle kullanıldığı kanıtlanan adlar, aşağıdaki şartlardan en az birini sağlaması hâlinde geleneksel ürün adı olarak tanımlanır: a)Geleneksel üretim veya işleme yöntemi yahut geleneksel bileşimden kaynaklanması. b)Geleneksel hammadde veya malzemeden üretilmiş olması.” düzenlemesini; “Tescil edilemeyecek adlar” başlıklı 35. Madde hükmü ise; “(1) Aşağıda sayılanlar coğrafi işaret olarak tescil edilmez: a) 34 üncü madde kapsamına girmeyen adlar. b)Ürünlerin öz adı olmuş adlar. c)Ürünün gerçek kaynağı konusunda halkı yanıltabilecek olan bitki tür ve çeşitleri, hayvan ırkları veya benzeri adlar. ç) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı adlar. d)3 üncü maddede belirtilen şartları taşıyan kişiler tarafından başvurusu yapılmış olmasına rağmen kendi ülkesinde korunmayan, koruması sona eren veya kullanılmayan adlar. e)Tescilli veya başvurusu yapılmış bir coğrafi işaret ile tamamen veya kısmen eş sesli olan ve tüketiciyi yanıltabilecek adlar. (…)” düzenlemesini içermektedir. Antep Fıstık Ezmesini Coğrafi İşaret Koruma Kapsamı: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 34 üncü maddesinde coğrafi işaret; “belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş ürünü gösteren işaret” şekilde tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 35 nci maddesinde de “ürünlerin öz adı olmuş adlar” ın coğrafi işaret olarak tescil edilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla bir ürünle ilgili olarak piyasada kullanılan adın coğrafi işaret olarak tescil edilebilmesi, ürünün öz adından ibaret olmaması şartına bağlıdır. Bu noktadan hareketle, “... ....” coğrafi işaret tescilinde koruma altına alınan işaret “....” ibareleri iken “...” coğrafi işaret tescilinde korunan işaretin “...” ibaresi olduğu, coğrafi işaret koruması; ürün üzerinde “fıstık ezmesi” ibaresinin bulunması durumunu değil, ürün üzerinde bu illerin adının kullanılması durumunu kapsadığı, Dolayısıyla, her iki tescile konu ürün olan “fıstık ezmesi” ibaresi ürünün öz adı olup coğrafi işaret korumasında ürün adı bakımından hak talep edilmesinin mümkün olmadığı, bunun tersi durumunda “elma”, “pastırma”, “sucuk” vb. birçok ürünün tek bir coğrafi işaret tesciline konu olması gündeme gelecektir ki bu durumun ticari hayatın olağan akışına da aykırı olacağı, Gaziantep Ticaret Borsası tarafından tescil edilmiş olan 237 sayılı “... (Antepfıstığı Ezmesi / Gaziantep Fıstık Ezmesi)” coğrafi işaretinin coğrafi sınırı Gaziantep ili olarak belirtildiği, Sicil belgesinde ürünün üretiminde 27 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Antepfıstığının boziç olarak ifade edilen erken hasat ürünleri kullanıldığı, ... Büyükşehir Belediyesi tarafından tescil edilmiş olan “...” coğrafi işaretinin coğrafi sınırı ise ... ili olup, tescile konu ürünün üretiminde de ... ilinde üretilen Antepfıstığının kullanılacağının belirtildiği, “... (....)” adı ile yapılan tescil Gaziantep ilinde üretilen fıstık ezmesi ürünü için Antep ve Gaziantep isimlerini koruma altına alırken, ... adı ile yapılan tescil ... ilinde üretilen fıstık ezmesi ürünleri için ... ismini koruma altına almak istediği, Her iki tescille; coğrafi sınırdaki kültürel değerlerin korunması, üreticilerin katma değerinin arttırılması ve piyasadaki ürünlerin kaynağı konusunda tüketicilerin bilgilendirilmesi ve gerçek ürüne ulaşmasının mümkün hale gelmesinin amaçlandığı, her iki tescilin birbirlerine rekabetinin söz konusu olmadığı, “... (....)” menşe adı olarak, .... ise mahreç işareti olarak tescil edildiği, mahreç işareti tescili için ürün ile başvuruya konu coğrafi sınır arasında ün bağının olması gerektiği, başvuru dosyasında ... ilinde üretilen fıstık ezmesi ürünlerinin “...” ibaresi ile piyasada bilinirliğinin olduğu kanıtlanmış olduğundan başvuru mahreç işareti tesciline uygun bulunmuş ve mahreç işareti olarak tescilinin gerçekleştirilmiş olduğu, ... Fıstık Ezmesinin Benzerlik Yaratması: Coğrafi işaret tescili ile korunan ifade her iki tescilde de coğrafi yer adı olduğundan (.... iddia edildiği gibi tüketici nezdinde karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı, “....” ibarelerinin birbiri ile karıştırılabilir ibareler olmadığı, fıstık ezmesi ürünlerinin birbiri ile karıştırılma ihtimali vardır denilmesinin piyasada bulunan her bir ürün için tek bir coğrafi işaret tescili yapılmasını gerektirecektir ki bu da uygulanabilir bir durum değildir. Örneğin, çikolata ürünleri üzerinde kullanılan onlarca marka bulunmaktadır. Tüketiciler bildikleri ve güvendikleri markayı arayarak o marka çikolatayı alma eğiliminde olurlar. Aynı markalarda olduğu gibi fıstık ezmesi alacak bir tüketici de ... ya da Antep fıstık ezmelerinden birini tercih edecektir. Coğrafi işaret tescilinde yöre ile özdeşleşme ve ün bağı söz konusu olduğundan .... ününü bilen ve bu ürünü tercih eden tüketici .....’ta üretilen ürüne yöneleceği, diğer taraftan ... ününü bilen ve onu tercih eden tüketici de tercihini Antep’te üretilen üründen yana kullanacağı, dolayısıyla, coğrafi işaret tescili ile aslında iki ilde üretilen farklı içerikteki fıstık ezmelerinin tüketici nezdinde karıştırılmasının önlendiği, ... ile ... aynı coğrafi bölgede üretilmediği, .... iken ....Bölgesindedir. Dolayısıyla iki coğrafi işarete konu ürünün üretim sınırları farklı iki ildir. .... ezmesi bir ürün adı olduğundan farklı illerde üretilmesi mümkün olup kanunla getirilen şartların sağlanması koşuluyla farklı illere ait coğrafi işaret başvurusu yapılmasının hayatın olağan akışına uygun bir durum olduğu, İki tescildeki üretim metodunun aynı olmadığı, kaldı ki aynı ya da benzer de olabileceği, zira pastırma, peynir vb. birçok ürünün üretim metodunun aynı/benzer olduğu, ancak yöresel farklılıklar ya da yöreden kazanılan ayırt edici özelikler de olabileceği, üretim metodunun aynılığı / benzerliğinin coğrafi işaret tesciline engel bir durum olmadığı, Öte yandan, ... ilinde üretilen üründe glikoz şurubu kullanılması da coğrafi işaret tesciline engel teşkil etmediği, zira her bölgede her ürünün farklı yapım şeklinin olabileceği, “...” olarak bilinen ürün glikoz şurubu ile üretilen ürün olduğundan bu şekilde tescil edildiği, Başvurunun incelenmesi aşamasında ürün ile coğrafi sınır arasında ün bağı olduğu kanıtlanmış ve ürünün üretiminde glikoz şurubu kullanıldığı belirtilmiş olduğundan bu şekilde tescil gerçekleştirilmiş olduğu, ... sicilinde Kullanım Biçimi başlığı altında ürünün logo ile satılacağının belirtildiği, .... bilgilerinde ise her hangi bir logo bulunmamakta olup ürün üzerinde ya da ürünün satışa sunulduğu yerlerde .... ibaresinin yer alacağının ifade edildiği, Dolayısıyla, zaten biri .... olan isimler tamamen farklı iken ve bir de tescillerden birinde logo yer alırken benzerlikten bahsedilemeyeceği, Dava konusu ürün ile davaya gerekçe ürünün kendine has özellikleri, ambalajlama şekli, içeriğinde yer alan bilgiler ve marka kimliği bakımından birbirinden farklılaştığı, ... üzerinde özel olarak tasarlanmış ve başvuru ile birlikte kuruma sunulmuş logo ile satışa sunulacak iken, ....sicil bilgilerinde herhangi bir logo bulunmamakta olup ürün üzerinde ya da ürünün satışa sunulduğu yerlerde .... ibaresinin kullanılacağının anlaşıldığı, bu sebeple, hem .... şehir adlarının ayırt ediciliğe katkısının yüksek olması hem de ... üzerinde bulunan logo ile satışa sunulacağı dikkate alındığında, ürün adlarının da benzerliğinden bahsedilemeyeceği, Netice itibariyle, Davaya konu .... ibareli coğrafi işaretin SMK md. 34’te belirtilen koşulları taşıdığı, Bu nedenle ...-.... sayılı kararının hukuka uygun olduğu, davalı coğrafi işaretinin hükümsüzlüğü koşullarının oluşmadığı sonuçlarına ulaşılmış davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Davanın reddine, Alınması gereken 732,00.-TL harçtan, peşin alınan 615,40.-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 116,60.-TL maktu ilâm harcının davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 55.000,00.-TL maktu ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, Davalı kurumun yapmış olduğu bir gider olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, Davalı belediyenin yapmış olduğu bir gider olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333), Dair, davacı vekili ve davalı kurum ile belediye vekillerinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .....yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.

Kâtip Hâkim .... ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır