Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2003/21 E. 2003/418 K.

İstemin Özeti: Ankara 7. İdare Mahkemesince verilen 30.09.2002 günlü, E: 2002/1215, K: 2002/1100 sayılı ısrar kararını davalı idare temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Savunmanın Özeti: Temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun bulunan ısrar kararının onanması gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi Ahmet Arslan'ın Düşüncesi: Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Ankara 7. İdare Mahkemesinin ısrar kararının Danıştay Beşinci Daire kararı doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Sadri Bozkurt'un Düşüncesi: Dava dosyasının incelenmesi sonucunda; Davacının, Kara Kuvvetleri Komutanlığında piyade sınıfında ... olarak görev yaparken katıldığı komando kursunun sualtı dalışları sırasında yaralandığı, ... Askeri ... Hastanesinin 28.07.1986 gün ve 1762 sayılı Sağlık Kurulu raporuna istinaden T.C. Emekli Sandığı Yönetim Kurulunca 6 ncı derecede malul olduğuna karar verildiği, vazife malulü olarak emekliye sevk edilmesinin kurumuna önerildiği ancak sınıf değişikliği yapılarak malullüğünün çalışmasına engel olmadığı personel sınıfına geçirildiği ve halen vazife malulü olarak emekliye sevk edilerek personel sınıfında çalıştığı anlaşılmıştır. Dava konusu uyuşmazlık; Davacının, 6 ncı derece malul olduğuna karar verildiği halde 3480 sayılı Yasa uyarınca tütün ikramiyesinden yararlandırılmamasına ilişkin işlemin iptali isteminden ibarettir. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Görevleri" başlıklı 20 nci maddesinde "Askeri Yüksek İdare mahkemesi Türk Milleti Adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini yapar. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlardır." hükümleri yer almıştır. Bu durumda; Dava konusu işlem, askeri makamlardan olmayan T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce tesis edilmiş bulunan asker kişiyi ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin bulunması nedeniyle uyuşmazlığın esasının görüm ve çözümlenmesinin Askeri Yüksek İdare Mahkemesine ait bulunması nedeniyle 2577 sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca idare mahkemesinin ısrar kararının görev yönünden bozulmasının uygun olacağı, Uyuşmazlığın esasına gelince; 3480 sayılı Yasa uyarınca ödenmekte olan tütün ikramiyesinin ödenme zamanının maluliyet kararının verildiği an değil fiilen malulen emekli olunduğu tarihdir. Bu nedenle idare mahkemesinin ısrar kararının bozulmasının uygun olacağı düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunca, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi görüşülmeyerek dosya incelendi, gereği görüşüldü: ... Kuvvetleri Komutanlığı'nda ... olarak çalışmaktayken katıldığı komando kursunun sualtı dalışları sırasında yaralanan ve ... Askeri ... Hastanesince düzenlenen 28.07.1986 günlü, 1762 sayılı Sağlık Kurulu Raporu Sandık Sağlık kurulunca incelenerek 6. derecede malul olduğuna karar verilen ancak vazife malulü olarak emekliye sevk edilmeyip malullüğünün engel olmadığı personel sınıfında çalıştırılmaya devam edilen davacının, 3480 sayılı Yasa uyarınca tütün ve alkol ürünlerinin satış bedellerinden alınan parayla oluşturulan fondan ödeme yapılması yolundaki başvurusunun reddine ilişkin 30.11.1998 günlü işlemin iptali ve ödenmeyen tutarların kendisine ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açtığı davada, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 30.09.1999 günlü, E: 1999/77, K: 1999/955 sayılı dava konusu işlemin ve başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak pay tutarının davacıya ödenmesine hükmedilmesine ilişkin kararı temyiz incelemesi sonucunda Danıştay Beşinci Dairesinin 28.04.2000 günlü, E: 2000/512, K: 2000/1405 sayılı kararı ile bozulmuş ise de; Ankara 7. İdare Mahkemesi bozma kararına uymayarak dava konusu işlemin iptali ve başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak pay tutarının davacıya ödenmesine hükmedilmesi yolundaki ilk kararında ısrar etmiştir. Davalı idare bu kez Ankara 7. İdare Mahkemesinin 30.09.2002 günlü, E: 2002/1215, K: 2002/1100 sayılı ısrar kararını temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Ankara 7. İdare Mahkemesi, davacının ... olarak görev yapmakta iken, komando kursunun sualtı dalışları esnasında yaralandığı, davalı idare sağlık kurulunca maluliyetinin sürekli olduğunun belirlenmesi üzerine, vazife malulü kabul edilerek emekliye sevkinin istendiği, ancak, davacının sınıf değiştirerek Personel Yönetim ... görevini sürdürdüğü ve davacıya vazife malulü aylığı bağlanmadığı gerekçesiyle tütün ikramiyesi ödenmemesi yolundaki işlemin tesis edildiğinin anlaşıldığı, vazife malullüğü aylığı bağlanma koşullarının 5434 sayılı Yasayla düzenlenmesine karşın, tütün ikramiyesi diye adlandırılan ödemenin esas ve koşullarının 3480 sayılı Yasayla düzenlendiği, 3480 sayılı Yasanın 4. maddesinde herhangi bir istisnaya yer verilmeksizin vazife malullerine hayatta bulundukları sürece ödeme yapılacağı hükmü gözönüne alındığında, tütün ikramiyesinin vazife malullüğü aylığına ek bir ödeme olduğunun kabulünün olanaksız olduğu, bu durumda, davalı idarece vazife malulü olduğu belirlenen davacıya, tütün ikramiyesi ödenmemesi yolunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, Anayasanın 125. maddesi uyarınca, hukuka aykırılığı belirlenen işlem sonucu uğranılan zararın davalı idarece giderilmesinin zorunlu olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının davalı idareye başvurduğu 16.11.1998 tarihinden itibaren hesaplanacak parasal tutarın davacıya ödenmesine yolundaki ilk kararında ısrar etmiştir. 3480 Sayılı Maluller ile Şehit Dul ve Yetimlerine Tütün ve Alkol Ürünlerinin Satış Bedellerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesi uyarınca Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünce imal ve ithal edilen tütün mamulleri ile ağır alkollü içkilerin satış bedelinin yüzde ikisi oranında, 2. madde uyarınca T.C. ... Bankası Merkez Müdürlüğünde Maliye Bakanlığı adına açılan hesaba her ay yatırılan paralardan ödeme yapılacak hak sahipleri, Yasanın 3. maddesinde gösterilmiştir. Anılan 3. maddenin (c) fıkrasına göre, barışta talim, tatbikat veya manevra sırasında vazife malulü sayılan Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları; ödeme yapılacaklar arasında bulunmaktadırlar. Emekli Sandığı iştirakçilerinin malullüğüne ilişkin hükümler ise 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nda düzenlenmiştir. Yasanın 44. maddesinde her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında meydana gelen arızalar veya uğradıkları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere "malul", 45/a. maddesinde de, bu malullüğün iştirakçilerin görevlerini yaptıkları sırada ve görevlerinden doğması halinde vazife malulü denileceği hüküm altına alınmıştır. Yine 5434 sayılı Yasanın 44/2. maddesi uyarınca iştirakçilerin malullüklerinin mani olmadığı başka bir görev veya sınıfa nakledilebilmeleri de mümkün bulunmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, ... Kuvvetleri Komutanlığında piyade sınıfında ... olarak çalışmaktayken katıldığı komando kursunun sualtı dalışları sırasında yaralanan davacının, ... Askeri ... Hastanesinin 28.07.1986 günlü, 1762 sayılı işlemiyle 6. derece malul olduğuna karar verildiği ve vazife malulü olarak emekliye sevkedilmesinin kurumundan istendiği, ancak maluliyetinin engel teşkil etmediği personel sınıfına geçirilen davacının vazife malulü olarak emekliye sevkedilmediği ve halen çalışmaya devam ettiği anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık esas itibariyle; vazife malulü olduğu tesbit edilmekle birlikte vazife malulü olarak emekliye sevkedilmeyip maluliyetinin mani olmadığı başka bir görev veya sınıfta çalışmaya devam eden 3480 sayılı Yasa kapsamındaki iştirakçilere tütün ikramiyesi ödenip ödenmeyeceğinden kaynaklanmaktadır. 3480 sayılı Yasanın 3. maddesinde sayılan hak sahiplerine yapılacak ödemenin esasları 4. maddede düzenlenmiştir. Buna göre; hak sahiplerine, sosyal güvenlik kurumlarınca aylık bağlanmasına esas olan tarihten geçerli olarak, müracaat tarihini izleyen yılın en geç üç ayı içinde ve maddede belirtilen esaslar çerçevesinde ödeme yapılacaktır. 3480 sayılı Yasanın yukarıda aktarılan 4. maddesiyle; 3. maddede belirlenen hak sahiplerine ödeme yapılabilmesi için, sosyal güvenlik kurumunca aylık bağlanmasına esas alınan tarihin belirlenmesi ve dolayısıyla vazife malullüğü aylığı bağlanması şartı getirildiğinden; Yasa kapsamında hak sahibi olmakla birlikte henüz sosyal güvenlik kurumlarınca aylık bağlanmamış olanların, tütün ikramiyesinden faydalanabilmeleri mümkün değildir. Bu durumda, 3480 sayılı Yasanın 3. maddesiyle belirlenen hak sahipleri arasında bulunan ve vazife malulü olduğu konusunda bir ihtilaf bulunmamakla birlikte maluliyetinin engel olmadığı bir sınıfta çalışmaya devam eden, ayrıca 5434 sayılı Yasanın 44/2. maddesi uyarınca her an vazife malulü olarak emekliye sevkini isteyebilecek olan davacının, sosyal güvenlik kurumu olan Emekli Sandığı tarafından vazife malullüğü aylığı bağlanmadığı sürece 3480 sayılı Yasanın 4. maddesi karşısında tütün ikramiyesinden faydalanması mümkün bulunmadığından; hukuka uygun bulunan dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Ankara 7. İdare Mahkemesinin 30.09.2002 günlü, E: 2002/1215, K: 2002/1100 sayılı kararının Danıştay Beşinci Dairesinin bozma kararı doğrultusunda bozulmasına, dosyanın Ankara 7. İdare Mahkemesine gönderilmesine 06.06.2003 günü oybirliği ile karar verildi.