Danıştay 2024/27 E. 2024/63 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/27 Karar No : 2024/63

BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR

Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 23/02/2024 tarih ve E:2024/20, K:2024/20 sayılı kararıyla; ...vekilleri Av. ..., Av. ... ve Av. ... tarafından, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 04/10/2023 tarih ve E:2023/1207, K:2023/3076 sayılı ve 16/06/2023 tarih ve E:2022/3869, K:2023/2529 sayılı kararları, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 17/02/2022 tarih ve E:2021/5318, K:2022/447 sayılı ve 31/05/2022 tarih ve E:2021/4340, K:2022/2868 sayılı kararları ile Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari İdari Dava Dairesinin 28/02/2022 tarih ve E:2021/1216, K:2022/192 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin anılan kararı ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı arasındaki aykırılık iddiası yönünden; Uyuşmazlık konusu ile benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda istinaf incelemeleri Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1.İdari Dava Dairesince yapılmakta iken Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun iş bölümüne yönelik muhtelif kararları ile sınavlardan kaynaklanan bu tür uyuşmazlıkların istinaf incelemelerinin Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince yapılması gerektiğinin karara bağlanması nedeniyle istinaf incelemeleri uzun bir süredir istikrarlı olarak adı geçen Daire tarafından yapıldığından bu kararlar arasında aykırılık bulunduğuna yönelik istemin incelenme olanağı bulunmadığı, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin kendi kararları arasındaki aykırılık iddiası yönünden; Aynı dairenin içtihat değişikliği niteliği taşıyan kendi kararları arasında aykırılığın giderilmesini isteme olanağı bulunmadığından buna yönelik istemin de incelenmeksizin reddi gerektiği belirtilerek, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin anılan kararı ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı arasındaki aykırılık iddiası yönünden; "Aykırılığın, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi uyarınca dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi...'un açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

I. İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT : 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun: Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu: Madde 3/C- ... 4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır: ... c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek. ... 5. Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıklarda, vergi müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacıların, vergi müfettişliği yeterlik sınavında başarısız sayılma işlemlerine karşı açmış oldukları davalarda, Ankara İdare Mahkemelerince verilen iptal kararlarının uygulanması amacıyla davalı idare tarafından yapılan yeterlik sınavlarında başarılı olduktan sonra, emsallerinin vergi müfettişi olarak atandığı tarihlerden itibaren yoksun kaldıkları parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi istemiyle yaptıkları idari başvuruların reddi üzerine açtıkları davalarda aynı konuda verilen farklı nitelikteki kararların kesinleşmesi üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür. Aralarında aykırılık bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin kararına konu uyuşmazlıkta, davacı ... vekili Av. ... tarafından, müvekkilinin vergi müfettiş yardımcısı iken katıldığı 02-03 Ekim 2013 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verilmesi üzerine, yeniden yeterlik sınavlarına katılıp başarılı olarak 29/02/2020 tarih ve 31054 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan karar ile vergi müfettişliğine atanması üzerine, yargı kararıyla hukuka aykırı bulunan işlem sebebiyle 02-03 Ekim 2013 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavından başarılı olarak vergi müfettişliğine ataması yapılan emsallerinin atandığı tarih ile kendisinin vergi müfettişliğine atamasının yapıldığı tarih arasında yoksun kaldığı vergi müfettişi ile vergi müfettiş yardımcısı maaş farklarının hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizleriyle birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizleriyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığına karşı açılan davada; İstanbul 5. İdare Mahkemesi ile Ankara 16. İdare Mahkemesi arasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlığında, Danıştay İkinci Dairesinin 15/06/2021 tarih ve E:2021/16404, K:2021/2141 sayılı Yetkili Yargı Yerinin Belirlenmesi Kararı ile, 2577 sayılı Yasa'nın 36/1-a maddesi uyarınca, zararı doğuran işleme karşı açılan davanın görüldüğü yer olan Ankara İdare Mahkemesi yetkili bulunduğu gerekçesiyle, söz konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verildiği, Ankara 16. İdare Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda da, davanın reddine karar verildiği ve söz konusu karara davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu neticesinde, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği, sonucu itibarıyla isabetli bulunan karara yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine kesin olarak karar verildiği, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin aykırılık konusu kararına konu uyuşmazlıkta ise, davacı ...vekili Av. ... tarafından, müvekkilinin vergi müfettişliği yeterlik sınavında başarısız sayılma işlemine karşı açtığı davada, Ankara 18. İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptal edilmesi üzerine, yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının giderilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal, özlük ve kıdeme ilişkin haklarının hak ediş tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Bursa 1. İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve anılan İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davalı idareye başvuru tarihinden (25/08/2020) işleyecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verildiği ve söz konusu karara karşı davacı ve davalı idarenin yaptığı istinaf başvurusunun Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince gerekçeli olarak reddedildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Aykırılığa konu uyuşmazlıklara ilişkin olarak, yargılama sırasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlıklarında, yetkili yargı yerinin belirlenmesi hususunda, Danıştay İkinci Dairesinin 2577 sayılı Yasa'nın 36/1-a maddesi uyarınca, zararı doğuran işleme karşı açılan davanın görüldüğü yer olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu yolunda yerleşik içtihadı bulunmaktadır. 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin gerekçesinde, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir. Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim, 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinde yer alan "bölge idare mahkemeleri daireleri" ibaresinden, yetkili ve görevli dairelerin kastedildiğine ve kanun koyucunun, -aynı nitelikteki uyuşmazlıkların farklı değerlendirilmesi nedeniyle- yetkisiz ve görevsiz yargı yerlerince verilen kararlar arasındaki, süregelme ihtimali olmayan aykırılığın giderilmesi durumunu düzenlemediğine kuşku bulunmamaktadır. Bu durumda, usul hükümlerinin yanlış uygulanması sebebiyle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yetkisiz olan Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi ile uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yetkili Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince verilen farklı nitelikteki kararların madde kapsamına girmediği sonucuna varılmıştır.

II-SONUÇ : Açıklanan nedenlerle; 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunmayan aykırılığın giderilmesi isteminin REDDİNE kesin olarak, 25/11/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- 2576 sayılı Kanunun 3/C maddesinde "c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek." bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. Anılan hükme göre aykırılığın giderilmesinin şartları; 1. Benzer olayların bulunması, 2. Aynı ya da farklı bölge idare mahkemesi dairelerinin kesin nitelikte kararlarının bulunması, 3. Kesin nitelikteki bu kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması, 4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun talebi, 5. Bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların istemleri üzerine, istemin bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunca uygun görülmesi, şeklinde açık bir şekilde düzenlenmiş olup, aykırılık ya da uyuşmazlıkların Danıştay tarafından giderilebilmesi için söz konusu aykırılık/uyuşmazlığın "süregelen nitelikte" olması zorunluğu bulunmamaktadır. Yukarıda metnine yer verilen düzenlemede, benzer olaylarda bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında ifadesinin, yetkili ve yetkisiz yargı yerince çelişkili kararlar verilmesi durumunu da kapsadığı, aykırılığın mutlaka davanın görüm ve çözümünde yetkili Daire kararları arasında olması gerekmediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, biri uyuşmazlıkta yetkili olan, diğeri ise yetkisiz olan Dairenin benzer olaylarda verdiği kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılığın giderilmesinin de istenilebileceği kabul edilmelidir. Aksi durumda kesin nitelikteki çelişkili kararlar arasında aykırılığın giderilmesi mümkün olmayacak ve bu durum hukuki güvenlik ilkesini zedeleyecektir. Açıklanan nedenlerle, olayda 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinde yer alan aykırılığın/uyuşmazlığın giderilmesi için öngörülen şartların gerçekleştiği ve istem hakkında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle, istemin reddi yolundaki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

KARŞI OY

XX- Aykırılığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar incelendiğinde, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin kararına konu uyuşmazlıkta, İstanbul 5. İdare Mahkemesi ile Ankara 16. İdare Mahkemesi arasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlığında, Danıştay İkinci Dairesinin 15/06/2021 tarih ve E:2021/16404, K:2021/2141 sayılı Yetkili Yargı Yerinin Belirlenmesi Kararı ile, 2577 sayılı Yasa'nın 36/1-a maddesi uyarınca, zararı doğuran işleme karşı açılan davanın görüldüğü yer olan Ankara İdare Mahkemesi yetkili bulunduğu gerekçesiyle, söz konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verildiği anlaşılmakta ise de, yetki hususunda Danıştay İkinci Dairesince verilen kararın sadece Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesine konu uyuşmazlık yönünden bağlayıcı olduğu, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesine konu uyuşmazlık hakkında bağlayıcılığı bulunmadığı; esasen Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yetkisiz olduğuna ilişkin bir karar da bulunmadığı göz önüne alındığında, farklı bölge idare mahkemelerince verilen ve kesin nitelik taşıyan kararlar arasındaki aykırılığın işin esasına girilerek giderilmesi gerektiği oyuyla istemin reddi yolundaki karara katılmıyorum.